Trong chiến tranh, khu vực đèo Hải Vân bị bom đạn phá hủy nặng nề. Khi những vụ sạt lở diễn ra liên tiếp ở các tỉnh thành miền Trung trong năm 2020 thì cánh rừng Bắc Hải Vân, Huế vẫn đứng vững và xanh tươi.
Bắc Hải Vân là khu rừng ở phía Nam thành phố Huế, một nơi đặc biệt có giá trị về đa dạng sinh học và cảnh quan môi trường. Rừng nằm trong vùng giao thoa sinh học giữa các luồng thực vật từ phía Bắc xuống và từ phía Nam lên. Nơi đây đã hình thành nên một hệ sinh thái đa dạng, phong phú, có nhiều loài động thực vật thuộc danh mục nguy cấp, quý, hiếm cần được ưu tiên bảo vệ.
Lịch sử của Bắc Hải Vân là những trảng cỏ tranh, lau lách và cây đót. Đến mùa đót, cư dân sống ven rừng vào khai thác đem về bán rồi lại đốt rừng triền miên để lấy tranh. Đất rừng ngày càng thoái hóa. Đến mùa khô, khu rừng đứng trước nguy cơ cháy, ảnh hưởng đến môi trường sinh thái.
Những năm 1987 và 1988, chính quyền Bình Trị Thiên cũ đầu tư trồng rừng trên diện tích cỏ tranh bằng keo lá tràm. Ba năm sau, rừng keo lá tràm khép tán, phủ xanh.
Năm 1994, với sự giúp đỡ của Ban quản lý dự án PAM 4304, Ban quản lý (BQL) rừng Bắc Hải Vân đã tiến hành trồng 21,3ha thử nghiệm các loài cây bản địa bằng nguồn vốn hỗ trợ của dự án. Một năm sau, cây bản địa sinh trưởng và phát triển tốt. Họ cũng rút ra được một số kinh nghiệm về kỹ thuật.
Để giải quyết khó khăn về vốn và đáp ứng yêu cầu mở rộng không gian dinh dưỡng, ánh sáng cho cây bản địa, BQL dự án đề xuất tỉa thưa kết hợp lợi dụng sản phẩm trung gian keo lá tràm làm nguyên liệu. Từ năm 1995 trở đi, nguồn vốn đầu tư trồng rừng cây bản địa chủ yếu là nguồn thu từ tỉa thưa rừng keo và có một phần vốn hỗ trợ của chương trình các dự án.
Với phương thức “lấy sản phẩm rừng trồng lại rừng”, đến nay có 406,7ha cây bản địa dưới tán rừng keo lá tràm được trồng và chăm sóc từ nguồn thu tỉa thưa rừng trồng tại tiểu khu 250. Việc trồng cây bản địa dưới tán rừng keo lá tràm là một mô hình điển hình ở Bắc Hải Vân.
Trong ký ức của anh Trần Quốc Hùng, Phó giám đốc BQL rừng phòng hộ Bắc Hải Vân, đó là những ngày họ trực tiếp vào các khu vực rừng tự nhiên lựa chọn cây giống như chò chỉ, trâm, dầu rái, gõ, lim xanh… để theo dõi thu hái hạt hoặc bứng cây tái sinh đưa về gieo ươm.
Những hạt giống, cây con được đem về gieo ươm. Đến thời điểm thích hợp, họ lại gánh gồng, mang vác vượt núi đi trồng rừng. Thành quả đến giờ toàn khu rừng có hơn 40 loài cây bản địa sinh trưởng và phát triển tốt. Một số loài cây thích nghi với điều kiện lập địa sau khi được mở tán keo, chăm sóc, tạo ra khu rừng trồng nhiều tầng tán, góp phần đẩy nhanh phục hồi rừng Bắc Hải Vân.
“Nhờ những sự nỗ lực của các thành viên qua nhiều thời kỳ, sự cần mẫn chăm sóc và bảo vệ đã phục hồi, tạo nên một khu rừng xanh tốt. Mô hình này đã được các đơn vị lâm nghiệp trong nước và các tổ chức quốc tế tham quan học tập và đánh giá cao”, ông Hùng tự hào nói.
Để Bắc Hải Vân phát triển tốt, bền vững không chỉ thành quả của hành trình trồng, mà đó còn là những bước chân của các thành viên luôn luồn lách bảo vệ rừng.
Rừng ở đây xanh tốt, muôn thú bình an là có cả máu và nước mắt của đội tuần tra bảo vệ. Khu vực đèo Hải Vân có địa hình phức tạp, chia cắt mạnh, độ dốc cao nên người dân giáp ranh lợi dụng địa hình để khai thác trái phép lâm sản, săn bắt trái phép động vật hoang dã. Điều này dẫn đến nguy cơ tuyệt chủng nhiều loài động vật rừng hoang dã quý hiếm, gây suy giảm nghiêm trọng về đa dạng sinh học, ảnh hưởng đến hệ sinh thái rừng.
Lợi nhuận lớn từ việc săn bắt động vật hoang dã mang lại nên các đối tượng hoạt động vô cùng tinh vi, manh động, sẵn sàng chống người thi hành công vụ để tẩu thoát. Khi bị truy đuổi ban ngày, các đối tượng chuyển sang hoạt động cài đặt bẫy vào ban đêm.
Hai mươi năm trước, khi đang còn ngồi trong quán nước, anh Hùng từng bị một thanh niên dùng ly đánh một cú mạnh vào cổ. Anh phải nằm viện nửa tháng, với vết thương may 15 mũi. Anh nghĩ chắc do mấy đợt phục kịch bắt tang vật các đối tượng khai thác gỗ trái phép nên giờ bị trả thù.
Các thế hệ giữ rừng Bắc Hải Vân luôn trải qua sự phá hoại của đối tượng phá rừng, đặt bẫy thú. 5 năm trước, anh Nguyễn Văn Lương (36 tuổi), đội trưởng đội chuyên trách bảo vệ rừng, cũng đã bị một kẻ ném đá làm gãy sống mũi, thương tích lên đến 24%. Kẻ thủ ác sau đó bị kết tội 2 năm tù.
Lần khác, trong một chuyến cùng anh em chạy xe máy lên dựng ở bìa rừng, rồi đi sâu vào trong đẩy đuổi các đối tượng đặt bẫy thú, đến lúc quay trở về, chiếc xe máy của anh Lương và hai chiếc của đồng đội bị đốt cháy chỉ còn trơ khung sắt. Đồng lương họ ba cọc ba đồng, những anh em khác bèn gom góp ủng hộ để đồng đội mình mua xe mới.
Chuyện bị đánh, chém, đốt, phá xe diễn ra như cơm bữa ở cánh rừng Bắc Hải Vân. Trong câu chuyện của những người giữ rừng, xe máy của họ còn bị kẻ ác mở bình nhớt đổ cát vào. Chỉ cần không để ý, khởi động xe chạy là phải thay mới động cơ. Rất nhiều anh em ở đây đã lâm vào chuyện đó.
Còn việc chặt phá bánh xe, đập bể kính chiếu hậu là tổn hại nhỏ nhất mà những người giữ rừng ở đây phải gánh chịu. Nhưng vì khu rừng, họ không thể chùn bước.
Đi sâu vào rừng, những gốc cây cổ thụ hiện ra, vững chãi và lừng lững. Gốc cây, rễ cây bám chặt vào đất, vào đá giữ cho khu rừng tránh xói mòn. Những đàn voọc ngũ sắc chạy nhảy từ cây này sang cây khác, hú hét vang cả một góc rừng.
Những đội tuần tra vẫn hằng ngày băng đèo, lội suối đi canh gác. Những thế hệ cây mới tiếp tục được gieo mầm, trồng xuống tạo thành khu rừng với nhiều tầng tán, đem lại cảnh sắc, màu xanh tươi mát cho núi đồi.
Ngày miền Trung đứng gió, con dốc dẫn vào thôn Sông Y (xã Trà Tân, thành phố Đà Nẵng) như dài thêm dưới cái nắng gắt đầu hè. Những chiếc ba lô, thùng đồ, cuộn dây… được chuyền tay nhau, có đoạn phải "cõng" qua con dốc dựng đứng.
Trước đây khi trời vừa sụp tối, đám trẻ thường dọn sách sớm vì không đủ ánh sáng. Một người mẹ Ca Dong ở Sông Y kể có lần kéo điện tua bin, chị nhường cho nhà ở nóc sâu hơn.
Hôm đoàn đến, nhà của chị mới được lắp một bộ đèn năng lượng mặt trời. Công tắc bật lên, ánh sáng lan ra. "Giờ tụi nhỏ có thể ngồi học lâu hơn", chị nói trong niềm vui sướng.
Hàng chục sinh viên của nhóm Hand In Hand, Trường đại học Công nghệ thông tin và truyền thông Việt Hàn (Đại học Đà Nẵng), có mặt ở đây trong những ngày nắng gắt nhất. Có bạn loay hoay trên mái nhà để lắp tấm pin.
Có bạn cúi gập lưng giữa sân cắt tóc cho đám trẻ. Có người phụ bếp, nấu từng suất ăn nóng. Đám trẻ thì tụ lại quanh góc lớp, hí hoáy tô tượng, cắt dán, vẽ những bức tranh nhiều màu hơn ngày thường.
Nhiều người lớn tuổi dẫn theo cháu đến sớm rồi xem cháu mình vui. Những chiếc cặp mới, bút chì, sáp màu… được trao tay.
Chuyến đi này có những con số đáng nhớ, 30 bộ đèn năng lượng mặt trời, hàng trăm phần quà nhu yếu phẩm và quà cho trẻ em, hàng trăm suất ăn, những bức tường được sơn lại, một góc sân bóng mới, tủ sách, tủ thuốc đặt vào lớp học.
Nhưng Sông Y không nhớ bằng con số. Người ta nhớ một buổi tối có nhạc vang lên giữa núi. Nhớ ánh đèn mới bật, sáng hơn thường ngày.
Ông Phạm Xuân Bình, Trưởng thôn Sông Y, kể cả thôn có 176 hộ dân, chủ yếu là người đồng bào Ca Dong. Còn khoảng 70 hộ chưa có điện. Lần này nhóm lắp được 30 bộ đèn năng lượng mặt trời cho các hộ khó khăn vì kinh phí có hạn, vẫn còn khoảng 40 hộ tiếp tục sống trong cảnh thiếu ánh sáng.
"Ở đây còn thiếu nhiều thứ. Đường sá, sóng điện thoại… cái gì cũng khó. Nhóm lên, bà con mừng lắm. Không chỉ vì quà, mà vì có người sẻ chia với mình", ông Bình chia sẻ.
Lê Thiên Ái, phó nhóm Hand In Hand, nói: "Chuyến đi mang theo nhiều phần việc, cả nhóm ai cũng làm suốt ngày đến tối, người mệt nhưng tinh thần không mệt. Nhìn bà con vui, chúng tôi quên hết.
Đến lúc về thấy bà con đứng tiễn, tụi nhỏ cười rất tươi và có phần nuối tiếc. Tôi nghĩ đó là món quà rất lớn mà chúng tôi nhận được".
Việc trao trả được thực hiện qua cửa khẩu quốc tế Bình Hiệp (xã Bình Hiệp, Tây Ninh).
73 người được trao trả gồm 26 nữ và 47 nam có quê từ 25 tỉnh, thành phố trong cả nước. Đây là những người sang Campuchia làm việc trong các tổ chức hoạt động lừa đảo trực tuyến và các nghề bán hàng, phục vụ bếp, cắt tóc... tại Phnom Penh và tỉnh Svay Rieng được phát hiện cư trú, lao động bất hợp pháp.
Qua quá trình sàng lọc, đơn vị chức năng phát hiện trong số này có Phạm Ngọc Hải (22 tuổi, ngụ phường Hiệp Hòa, Quảng Ninh) là người bị truy nã về hành vi giữ người trái pháp luật.
42 người xuất cảnh hợp pháp đã được làm thủ tục nhập cảnh, bên cạnh đó xử phạt vi phạm hành chính đối với 29 người về hành vi qua lại biên giới quốc gia mà không làm thủ tục xuất cảnh theo quy định của pháp luật.
Nghiên cứu công bố năm 2024 trên Thư viện Y khoa Quốc gia Mỹ chỉ ra, hối tiếc nảy sinh từ việc so sánh thực tại với những điều "đáng lẽ đã xảy ra". Nếu không được giải tỏa, những suy nghĩ này sẽ tạo áp lực lên sức khỏe tinh thần và thể chất.
Cuốn sách "5 điều hối tiếc lớn nhất của người sắp chết" của y tá người Australia Bronnie Ware từng trở thành hiện tượng toàn cầu khi ghi nhận tâm sự của các bệnh nhân. Dựa trên nền tảng này, các chuyên gia tâm lý học hiện đại tiếp tục thực hiện các khảo sát mở rộng và đúc kết 6 lĩnh vực con người thường nuối tiếc nhất.
Sống theo kỳ vọng của người khác
Ở nhiều gia đình, vâng lời được coi là thước đo của một đứa trẻ ngoan. Nỗi sợ làm cha mẹ thất vọng khiến nhiều người kìm nén khao khát cá nhân.
Nhà trị liệu tâm lý Joan E. Childs (Mỹ) cho rằng việc đánh mất bản ngã để thích nghi với kỳ vọng của xung quanh là sai lầm phổ biến. Theo chuyên gia, đi đến cuối đời mà không biết "mình thực sự là ai" là một sự tiếc nuối lớn.
Không tận hưởng trải nghiệm đúng thời điểm
Nhiều trải nghiệm mang tính thời điểm, ví dụ du lịch thuận lợi nhất khi còn trẻ, chưa vướng bận trách nhiệm gia đình. Nếu trì hoãn để ưu tiên sự nghiệp hoặc tiết kiệm tài chính, cá nhân dễ hối tiếc vì cơ hội thực hiện các dự định sẽ hẹp dần theo thời gian.
Đánh mất bản sắc vì tham vọng
Hy sinh cho công việc được coi là thước đo thành công trong xã hội hiện đại. Tuy nhiên, việc đánh đổi quá mức khiến nhiều người quên mất giá trị cá nhân.
Theo Heidi Godman, giám đốc điều hành Nhà xuất bản y tế Harvard (Mỹ), từ bỏ mọi sở thích như viết lách, chơi đàn để tập trung cho công việc là sai lầm nhiều người mắc. Chuyên gia khuyên duy trì đam mê là cách bảo vệ giá trị riêng trên hành trình theo đuổi sự nghiệp.
Kìm nén cảm xúc
Nhiều người chọn che giấu bản thân để đổi lấy cảm giác an toàn. Chuyên gia trị liệu tâm lý Chelli Pumphrey (Mỹ) nhận định, nếu không bộc lộ cảm xúc, con người khó tìm thấy những kết nối chân thành. Sự tiếc nuối về những cơ hội bị bỏ lỡ mang lại gánh nặng tâm lý kéo dài hơn cảm giác bị từ chối trực tiếp.
Ngần ngại rủi ro
Áp lực xã hội hướng các cá nhân đến sự ổn định. Giai đoạn tuổi trẻ là lúc sở hữu nhiều thời gian và năng lượng nhất. Việc bước ra khỏi vùng an toàn mang lại những bài học kinh nghiệm mà sự ổn định không thể cung cấp. Ngay cả khi thất bại, người trẻ vẫn có khả năng bắt đầu lại.
Không kịp làm lành với người thân
Tiến sĩ y khoa Akshad Singi (Ấn Độ) dẫn chứng việc cha và chú của ông từng cắt đứt liên lạc nhiều năm. Họ chỉ gặp lại khi người chú đã hôn mê sâu. Lời xin lỗi bên giường bệnh lúc này không còn ý nghĩa, khiến cha ông day dứt.
Nhà trị liệu tâm lý Melissa Fritchle (Mỹ) cho rằng phần lớn các mối quan hệ đều có thể hàn gắn nếu mỗi người tập trung vào giá trị cốt lõi. Chủ động hàn gắn giúp giải tỏa những khúc mắc trong quá khứ. Cắt đứt một mối quan hệ, đặc biệt là với người thân, chỉ nên là lựa chọn cuối cùng.
