Báo Washington Post ngày 15/4 dẫn lời Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết Lầu Năm Góc đang xem xét các cuộc tấn công mới nhằm vào Iran hoặc “các chiến dịch trên bộ” nếu thỏa thuận ngừng bắn bị phá vỡ.
Khi được hỏi về hiện diện quân sự ngày càng tăng của Mỹ trong khu vực, bà Leavitt nói rằng Tổng thống Donald Trump “vẫn để ngỏ tất cả các phương án trong trường hợp Iran không từ bỏ tham vọng hạt nhân và đạt được một thỏa thuận có thể chấp nhận được đối với Mỹ”.
Cùng ngày, Hội đồng An ninh Nga cảnh báo khả năng Mỹ và Israel đang chuẩn bị cho một cuộc tấn công trên bộ vào Iran.
“Mỹ và Israel có thể sử dụng các cuộc đàm phán hòa bình để chuẩn bị cho một chiến dịch trên bộ chống lại Iran”, Hội đồng An ninh Nga cảnh báo.
Theo Hội đồng An ninh Nga, đánh giá trên được đưa ra dựa trên thực tế rằng “Lầu Năm Góc tiếp tục củng cố lực lượng Mỹ trong khu vực” ngay cả khi các cuộc đàm phán đang diễn ra.
Hội đồng An ninh Nga nhận định Iran “vẫn sở hữu một kho vũ khí đáng kể”, có thể được sử dụng để đối phó với các động thái gây hấn tiếp theo của Mỹ và Israel.
“Nếu các cuộc đàm phán không đạt được các mục tiêu dự định, các hành động giao tranh có thể leo thang với cường độ lớn hơn sau 2 tuần”, tuyên bố của Hội đồng An ninh Nga cho biết.
Vòng đàm phán đầu tiên giữa Washington và Tehran, diễn ra tại Pakistan vào cuối tuần qua, đã không đạt được bước đột phá nào.
Các quan chức Iran đổ lỗi cho sự thất bại của các cuộc đàm phán là do “những yêu cầu phi thực tế” của phía Mỹ, nhưng vẫn bày tỏ sẵn sàng tiếp tục tìm kiếm một giải pháp ngoại giao cho cuộc xung đột.
Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố cuộc thảo luận tiếp theo có thể diễn ra tại cùng địa điểm “trong 2 ngày tới”.
Axios dẫn lời một quan chức Mỹ cho biết Washington vẫn chưa đồng ý gia hạn lệnh ngừng bắn với Iran.
“Washington chưa chính thức đồng ý gia hạn lệnh ngừng bắn. Mỹ và Iran vẫn tiếp tục đàm phán để đạt được thỏa thuận”, quan chức Mỹ tiết lộ.
Tổng thống Trump cũng ra tín hiệu rằng ông không có ý định kéo dài thỏa thuận ngừng bắn 2 tuần với Tehran, dự kiến hết hạn vào ngày 22/4.
Trước đó, truyền thông Mỹ đưa tin, các bên trung gian cho biết Mỹ và Iran sắp đạt được thỏa thuận gia hạn lệnh ngừng bắn. Theo các nguồn tin, Mỹ và Iran đã đồng ý về nguyên tắc với thỏa thuận.
Tuy nhiên, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei sau đó đã phủ nhận thông tin về thỏa thuận gia hạn lệnh ngừng bắn.
Iran cho biết họ đang tìm kiếm một giải pháp chấm dứt vĩnh viễn cuộc xung đột chứ không chỉ gia hạn thỏa thuận ngừng bắn tạm thời.
Iran tuyên bố một thỏa thuận cuối cùng bao gồm việc đảm bảo rằng Mỹ và Israel sẽ không tái diễn các cuộc tấn công vào Iran trong tương lai, đồng thời dỡ bỏ lệnh trừng phạt Iran và đảm bảo việc Iran làm giàu uranium cho mục đích hòa bình.
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf, người dẫn đầu phái đoàn Tehran tại các cuộc đàm phán ở Islamabad, cảnh báo Iran sẵn sàng cho một cuộc tấn công trên bộ của quân đội Mỹ và sẽ trút hỏa lực vào lực lượng này.
Tehran cũng cảnh báo sẽ trả đũa bằng cách phá hủy cơ sở hạ tầng năng lượng ở các quốc gia Vùng Vịnh nếu xảy ra một cuộc tấn công trên bộ.
Theo các báo cáo từ chính quyền Ukraine, Nga đã tiến hành đợt tấn công lớn nhằm vào nhiều khu vực. Trong đêm ngày 6, rạng sáng 7.4, Ukraine đã vô hiệu hóa 77 trong số 110 máy bay không người lái (UAV) Nga.
Theo Bộ Tổng tham mưu Ukraine ngày 7.4, đã có 150 cuộc giao tranh giữa lực lượng Nga và Ukraine trong 24 giờ, với tâm điểm là hướng giao tranh ở mặt trận Pokrovsk, tỉnh Donetsk, miền đông Ukraine. Kyiv nêu rằng đợt tập kích UAV của Nga vào thành phố Nikopol, tỉnh Dnipropetrovsk đã đánh trúng 1 xe buýt, làm 4 người chết và 16 người bị thương. Ngoài ra, khu vực Korabelnyi ở tỉnh Kherson, miền nam Ukraine cũng ghi nhận thiệt hại, Ukrainska Pravda đưa tin.
Quân đội Ukraine cho biết đã đáp trả với loạt tấn công cảng dầu Ust-Luga của Nga ở tỉnh Leningrad trong ngày 7.4. Bộ Tổng tham mưu Ukraine nêu rằng vụ tấn công đã gây thiệt hại cho 3 bể chứa ở cơ sở trên, thuộc sở hữu của Công ty Transneft-Baltika (Nga).
Trong khi đó, giới chức Nga cáo buộc Ukraine tập kích vào trường học ở khu vực do Nga kiểm soát tại tỉnh Zaporizhzhia, phía đông nam Ukraine. Giới chức Nga tại Zaporizhzhia nói rằng trường học đã bị tập kích bằng UAV Ukraine và có 6 người bị thương. Quân đội Nga tuyên bố đã đánh chặn 217 UAV Ukraine, theo TASS.
Nga và Ukraine không bình luận về tuyên bố của đối thủ. Hai bên cũng phủ nhận tấn công dân thường và hạ tầng dân sự.
Kyiv Post ngày 7.4 đưa tin Hải quân Ukraine đã sử dụng một loạt tên lửa chống hạm công nghệ cao của Thụy Điển để phá hủy một giàn khoan dầu trên biển Đen do lực lượng Nga kiểm soát.
Video do Lực lượng Hải quân Ukraine công bố cho thấy hình ảnh ít nhất hai vật thể giống tên lửa tấn công giàn khoan Sivash. Quân đội Ukraine nói rằng Nga đã sử dụng giàn khoan bỏ hoang này để giám sát không phận, hỗ trợ tác chiến điện tử và làm bệ phòng không.
Truyền thông Ukraine tiết lộ các cuộc tấn công được thực hiện bằng tên lửa RBS-15 Gungir, một loại vũ khí chống hạm tầm xa do Thụy Điển thiết kế và được phát triển bởi Tập đoàn Saab Bofors Dynamics. Các hãng truyền thông quân sự tại Nga và Ukraine ngày 7.4 nêu rằng loại tên lửa này đã được sử dụng trong cuộc chiến.
RBS-15 Gungir dài 4,3 m và có thể được phóng từ tàu, máy bay hoặc mặt đất. Vũ khí này nặng khoảng 650 kg với khả năng “bắn rồi quên”, tức kíp phóng không cần can thiệp để điều chỉnh đường bay sau khi khai hỏa.
Trang tin quân sự Militarnyi của Ukraine hôm 6.4 đã xác nhận việc phóng tên lửa RBS-15 đã được hé lộ trong video trên, cho biết thêm Ukraine và Thụy Điển đã ký một thỏa thuận vào năm 2024 về việc chuyển giao các hệ thống này.
Bộ Ngoại giao Nga và Điện Kremlin đã đồng loạt đưa ra cảnh báo cứng rắn tới các quốc gia vùng Baltic bao gồm Estonia, Latvia và Lithuania. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova và người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cáo buộc các nước trên tiếp tay cho UAV Ukraine mượn không phận để tấn công các hạ tầng xuất khẩu dầu của Nga trên biển Baltic. Phía Moscow đe dọa sẽ áp dụng các biện pháp đáp trả trực tiếp, bao gồm cả phương án quân sự, nếu tình trạng này không chấm dứt.
Cả 3 nước Baltic đều kiên quyết bác bỏ cáo buộc của Nga. Bộ Quốc phòng Latvia gọi đây là thông tin "hoàn toàn vô căn cứ". Quan chức quân đội Estonian Ants Kiviselg cho biết đã làm việc với Kyiv để đảm bảo UAV của Ukraine không bay qua lãnh thổ các nước thành viên liên minh quân sự NATO.
Theo Kyiv Post, các đợt tấn công của Ukraine ngày 6-7.4 nhằm vào cảng dầu Ust-Luga đã theo lộ trình từ các địa điểm ở tỉnh Chernihiv hoặc Sumy, miền bắc Ukraine, bay qua các tỉnh Bryansk, Smolensk và Novgorod của Nga, trước khi tiếp cận cảng dầu ở Leningrad.
Chiều qua (6.4), Reuters dẫn một số nguồn tin tiết lộ Mỹ và Iran đã nhận được dự thảo thỏa thuận ngừng bắn trong 45 ngày và mở cửa trở lại eo biển Hormuz. Dự thảo này được đưa ra bởi Pakistan và cũng đã gửi cho Mỹ lẫn Iran. Tuy nhiên, phản hồi về vấn đề này, Tehran đã bác bỏ việc ngừng bắn ngắn hạn, cho rằng điều này chỉ giúp Mỹ "câu giờ" để chuẩn bị cho các cuộc tấn công khác.
Hãng thông tấn IRNA dẫn lời người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei tuyên bố nước này muốn có một thỏa thuận lâu dài là "chấm dứt chiến tranh và ngăn chặn tái diễn chiến tranh". Về đề xuất 15 điểm của Washington, ông Baghaei cho biết Tehran đã đưa ra phản hồi và sẽ công bố "khi cần thiết". Ông nói thêm rằng đừng gắn kết các đàm phán ngoại giao với các tối hậu thư và lời đe dọa bằng các hành động vi phạm tội ác chiến tranh.
Tối hậu thư và lời đe dọa mà người phát ngôn Baghaei đề cập ám chỉ việc Tổng thống Trump mới đây viết trên mạng xã hội rằng Iran phải mở cửa hoàn toàn eo biển Hormuz trước 8 giờ tối thứ ba theo giờ bờ Đông nước Mỹ (tức 7 giờ sáng ngày 8.4 theo giờ VN). Nếu không đáp ứng yêu cầu, Tổng thống Trump đe dọa sẽ tấn công hạ tầng dân sự và nhà máy điện của Iran để nước này phải "sống trong địa ngục". Lời đe dọa này bị các chính trị gia Mỹ chỉ trích là vi phạm tội ác chiến tranh theo luật quốc tế. Trước đây, ông Trump đã từng đưa ra tối hậu thư tương tự nhưng cũng 2 lần gia hạn.
Giữa bối cảnh đó, giá dầu thô tuy có lúc giảm chút ít nhưng vẫn luôn dao động ở mức cao. Đến tối qua, giá dầu Brent ở mức 108,6 USD/thùng, dầu WTI là 110,4 USD/thùng. Không những vậy, Tập đoàn Goldman Sachs đánh giá nguồn cung năng lượng sắp tới còn khó khăn hơn. Cụ thể, hơn 1 tháng qua thì thế giới vẫn còn nguồn dự trữ nhất định, nhưng nếu nguồn cung năng lượng qua eo biển Hormuz vẫn tiếp tục bị đình trệ trong thời gian tới thì tình trạng thiếu hụt toàn cầu sẽ tăng cao, nhất là thiếu hụt cục bộ, do các nguồn dự trữ bị giảm mạnh. Tình trạng thiếu hụt càng căng thẳng hơn với những nước như Hàn Quốc vốn có khoảng 50% nguồn cung đi qua Hormuz.
Do thiếu hụt nguồn cung, giá nhiên liệu máy bay từ cuối tháng 3 đã tăng lên mức 195 USD/thùng, cao gấp đôi so với mức giá hồi cuối tháng 2 trước khi chiến sự Iran bùng nổ. Khi cuộc chiến càng kéo dài, những quốc gia không tự chế biến nhiên liệu máy bay hoặc nguồn cung hạn chế thì tình hình càng khó khăn hơn.
Giám đốc Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA) cảnh báo tổn thất về nguồn cung dầu trong tháng 4 sẽ trầm trọng gấp đôi tháng 3 nếu tình hình còn tiếp diễn, dẫn đến việc thiếu hụt nhiên liệu máy bay và dầu diesel trên diện rộng. Thực tế tình trạng này đang khiến cho nhiều hãng hàng không phải xem xét giảm tần suất bay. Bloomberg dẫn lời người đại diện Hãng hàng không Lufthansa (Đức) đang xem xét ngừng hoạt động 40 chiếc máy bay. Phát ngôn viên của Scandinavian Airlines thì cho biết từ tháng 3 - 4, hãng này giảm khoảng 1.000 chuyến bay do chi phí nhiên liệu máy bay tăng vọt. Hãng hàng không Mỹ United Airlines dự kiến cắt giảm nhiều chuyến bay trong thời gian tới. Tình trạng này dẫn đến hệ quả tất yếu là chi phí di chuyển tăng cao, gây ảnh hưởng lớn đến ngành du lịch.
Chuyên gia Caitlin Welsh, Giám đốc Chương trình An ninh và thực phẩm toàn cầu - Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS, Mỹ), cảnh báo sự gián đoạn thị trường năng lượng và phân bón, do cuộc chiến Iran gây ra, đang đe dọa thị trường nông nghiệp và giá lương thực trên toàn thế giới. Cụ thể hơn, bà Welsh chỉ ra cuộc chiến Iran đang ảnh hưởng hệ thống lương thực thông qua 2 lĩnh vực: giá năng lượng và giá phân bón.
Theo đó, giá năng lượng cao dẫn đến giá thực phẩm cao vì một số lý do. Năng lượng tác động từ máy kéo và hệ thống tưới tiêu đến vận chuyển và làm lạnh trong chuỗi cung ứng thực phẩm. Chi phí năng lượng cao sẽ làm cho giá cả tăng. Hơn nữa, khi giá nhiên liệu hóa thạch tăng dẫn đến nhu cầu chuyển hướng sang các nguồn nhiên liệu thay thế, bao gồm nhiên liệu sinh học. Như thế, nông dân có xu hướng chuyển sang canh tác các loại cây trồng phục vụ cho nhiên liệu sinh học. Bên cạnh đó, giá năng lượng cao làm tăng giá phân bón, bởi khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) là đầu vào quan trọng cho chế biến phân bón dựa trên nitơ. Thực tế, giá LNG kéo theo giá phân bón như amoniac và urê cũng tăng lên. Điều này kết hợp cùng việc giá dầu cao làm tăng chi phí chế biến và vận chuyển, nên mức giá cuối cùng càng cao hơn.
Không những vậy, trước khi cuộc chiến Iran bùng nổ, từ 20 - 30% sản lượng xuất khẩu phân bón toàn cầu đi qua eo biển Hormuz, bao gồm khoảng 23% amoniac, 34% urê, và 20% phốt phát được giao dịch. Eo biển này cũng là nơi lưu thông của khoảng 20% LNG và khoảng 45% xuất khẩu lưu huỳnh toàn cầu. Trong đó, lưu huỳnh là một sản phẩm phụ của quá trình chế biến dầu, được sử dụng để sản xuất phân bón phốt phát. Kết quả, đến cuối tháng 3, giá urê kỳ hạn toàn cầu ở mức 693 USD/tấn, tăng 49% so với giá ngay trước cuộc xung đột.
Những thực tế trên gây ảnh hưởng giá cả thực phẩm toàn cầu. Theo một dự báo, nếu cuộc chiến Iran kéo dài đến sau tháng 6 tới đây, đồng thời giá dầu tiếp tục duy trì ở mức trên 100 USD/thùng trong cùng giai đoạn, thì Chương trình Lương thực thế giới của Liên Hiệp Quốc (WFP) ước tính rằng số người phải đối mặt với nạn đói cấp tính có thể tăng thêm 45 triệu người trên khắp thế giới.
Trung Quốc đại lục đã tăng cường chiêu mộ nhân tài trong lĩnh vực bán dẫn nhằm gia tăng tính tự chủ cũng như thực hiện hóa những bước đột phá về trí tuệ nhân tạo (AI) trong cuộc cạnh tranh công nghệ gay gắt với Mỹ. Tuy nhiên, chiến lược đó đang khiến nhiều công ty của đại lục bị nhà chức trách Đài Loan sờ gáy vì nghi ngờ có hành vi lôi kéo nhân tài bất hợp pháp, theo tờ South China Morning Post.
Tuần trước, Cơ quan Điều tra Đài Loan thông báo đã điều tra 11 công ty đại lục vì nghi ngờ lôi kéo nhân tài trong lĩnh vực bán dẫn và công nghệ cao. Các công ty bị điều tra chuyên về mảng chip bán dẫn, ứng dụng AI và sản xuất điện tử. Để che giấu gốc gác từ đại lục, các công ty này bị cáo buộc đã lập công ty bình phong để hoạt động kinh doanh tại Đài Loan và tuyển dụng người địa phương dù chưa được chính quyền sở tại cấp phép.
Theo Reuters, Đài Loan đã ra luật cấm Trung Quốc đại lục đầu tư vào một số mảng trong chuỗi cung ứng bán dẫn như thiết kế chip, trong khi những khoản đầu tư vào mảng đóng gói chip phải được xem xét trước mới được cấp phép. Điều này khiến cho các công ty chip của đại lục khó hoạt động hợp pháp trên hòn đảo.
Theo Cơ quan Điều tra Đài Loan, cuộc điều tra mới nhất là một phần của nỗ lực triệt phá hành vi thu hút nhân tài trái phép từ đại lục, với 100 vụ được xử lý từ năm 2020. Năm 2025, cơ quan này cũng điều tra SMIC, công ty đúc chip bán dẫn lớn nhất Trung Quốc, với cáo buộc lôi kéo trái phép nhân sự từ Đài Loan.
Những động thái của nhà chức trách Đài Loan gần đây cho thấy nhu cầu ngày càng tăng từ các công ty đại lục đối với nguồn nhân sự có kinh nghiệm trong mảng bán dẫn và AI. Mặc dù đã đạt những bước tiến đáng kể trong ngành này, Bắc Kinh vẫn bị ảnh hưởng bởi sự kiểm soát chặt chẽ của Washington trong việc tiếp cận công nghệ cao. Trong khi Mỹ tập trung kiểm soát xuất khẩu và thu hút nguồn vốn ngoại, Trung Quốc chú trọng vào công tác nhân tài, yếu tố được cho là sẽ thúc đẩy những đổi mới tiếp theo về AI. Các viện chuyên biệt được thành lập tại khắp các đại học hàng đầu Trung Quốc. Những đơn vị này cùng các doanh nghiệp lớn trong nước cũng đầu tư mời gọi nhân tài từ nước ngoài về.
Đài Loan, quê hương của hãng sản xuất chip lớn nhất thế giới TSMC, từ lâu được xem là cái nôi của nhân tài ngành bán dẫn và đã bị nhòm ngó không chỉ từ các công ty đại lục mà còn từ những bên khác như Mỹ. Tổng giám đốc điều hành Liang Mong Song và cựu Phó chủ tịch Chiang Shang Yi của SMIC đều từng làm việc cho TSMC. Năm ngoái, việc cựu Phó chủ tịch cấp cao của TSMC Lo Wei Jen được Tập đoàn Intel (Mỹ) tuyển dụng đã bị giới công tố viên Đài Loan điều tra vì nghi ngờ rò rỉ bí mật. Từ năm 2021, chính quyền Đài Loan đã cấm công ty đại lục tuyển nhân sự mảng bán dẫn người Đài Loan. Bên cạnh đó, Đài Bắc còn mạnh tay đối với hoạt động thu hút nhân tài trái phép bằng cách ban hành mức phạt nặng hơn đối với những hành vi chiếm đoạt bí mật thương mại và gián điệp kinh tế. Đài Loan cũng đang đối diện tình trạng thiếu lao động với báo cáo gần đây cho thấy hơn 3/4 công ty bán dẫn Đài Loan gặp khó trong tuyển nhân sự trên hòn đảo.
