Iran đang đối mặt với một trong những cuộc khủng hoảng kinh tế – xã hội tồi tệ nhất thập kỷ khi tăng trưởng GDP gần như bằng 0, lạm phát tăng vọt và bất ổn địa chính trị – xã hội leo thang. Theo ước tính của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) hồi tháng 1, GDP thực của Iran chỉ tăng 0,3% năm 2025, giảm mạnh so với các năm trước đó (3,7% năm 2024 và 5,3% năm 2023).
Trước khi chiến sự xảy ra, lạm phát tại Iran đã lên tới gần 50% trong tháng 2, theo số liệu của cơ quan thống kê nước này. Sau hơn 5 tuần xung đột, các vấn đề kinh tế chỉ càng thêm trầm trọng. Ngoài nỗi sợ bị tấn công mỗi ngày, tác động dễ thấy nhất của chiến sự là một vòng xoáy tăng giá mới, từ nhu yếu phẩm như thực phẩm, đồ uống, thuốc men, tã lót đến bữa trưa tại các nhà hàng sang trọng trong thành phố.
Ở ngoại ô thủ đô Tehran, Amir (40 tuổi) cho biết trên AFP rằng giá loại bánh mỳ anh thường mua đã đột ngột tăng từ 700.000 rial lên 1 triệu rial (khoảng 0,75 USD). Một người bạn của anh cũng phải trả 180 triệu rial cho một viên thuốc chữa ung thư, vốn chỉ có giá 3 triệu rial trước xung đột. “Mà anh ấy phải mua 20 viên mỗi ngày”, Amir nói.
Kaveh – một họa sĩ tại Tehran – cho biết quán cà phê nổi tiếng Dobar ở trung tâm Tehran “đã tăng giá 25% với tất cả món chỉ trong một ngày”. Ngay cả ở vùng tây bắc Iran – nơi thường có nguồn hàng nhập khẩu dồi dào từ Thổ Nhĩ Kỳ, “một số sản phẩm đã tăng giá gấp 3 bình thường”, một phụ nữ 50 tuổi cho biết trên AFP.
Nhận thấy lạm phát tăng nhanh, Ngân hàng Trung ương Iran giữa tháng trước đã phát hành tờ tiền 10 triệu rial – mệnh giá cao nhất đang lưu hành. Trước đó một tháng, cơ quan này đã ra mắt tờ 5 triệu rial – cũng là kỷ lục khi đó, phản ánh sự mất giá mạnh của nội tệ kể từ sau cuộc xung đột tháng 6 năm ngoái với Mỹ và Israel.
Khi giá cả tăng gây thêm áp lực lên ngân sách hộ gia đình, nhiều người cũng rơi vào cảnh thất nghiệp. Chiến sự khiến nhiều doanh nghiệp phải đóng cửa, đẩy người lao động vào tình trạng bấp bênh và không biết có được trả lương hay không.
Chợ trên khắp cả nước rút ngắn thời gian mở cửa, các công ty xây dựng cũng sa thải hàng loạt lao động. Nhiều người trong số đó là lao động nhập cư từ Afghanistan. “Khi chiến sự bắt đầu, cơ hội việc làm trở nên hiếm hoi và mọi người ngừng xây dựng”, Faizullah Arab – một thợ sơn 23 tuổi cho biết khi trở về Afghanistan cuối tuần trước.
“Các chủ doanh nghiệp đã ra nước ngoài, nên việc kinh doanh cũng dừng lại”, Walijan Akbari, một lao động 42 tuổi, nói thêm.
Những người phụ thuộc vào Internet hoặc thương mại điện tử cũng gặp khó khăn trong hơn 5 tuần qua, khi chỉ còn mạng nội địa hạn chế của Iran hoạt động. “Tôi thực sự rất lo lắng về tương lai của chúng tôi, đặc biệt là về kinh tế. Sa thải hàng loạt, đóng cửa trên diện rộng… mọi thứ đều quá sức chịu đựng”, một phụ nữ 35 tuổi làm việc trong lĩnh vực tài chính tại Isfahan cho biết.
Các cuộc không kích nhằm vào ngành thép của Iran – lĩnh vực quan trọng với nhiều ngành công nghiệp – cùng các cơ sở hóa dầu, cầu đường, nhiều khả năng sẽ để lại tác động dài hạn lên nền kinh tế. Adnan Mazarei, cựu quan chức cấp cao của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) về Trung Đông, nhận định hệ thống ngân hàng sau chiến sự cũng là một vấn đề đáng lo ngại..
“Trước khi xung đột nổ ra, các ngân hàng đã ở trong tình trạng khó khăn, dễ tổn thương, với bảng cân đối kế toán yếu”, ông nói. Mazarei cho rằng lĩnh vực này sẽ chịu thêm cú sốc do người tiêu dùng và doanh nghiệp không thể trả nợ.
Việc rút tiền tại các ATM trong thời gian chiến sự đã bị hạn chế, nhằm ngăn rút tiền hàng loạt. Tuy nhiên, thẻ và dịch vụ ngân hàng trực tuyến nhìn chung vẫn hoạt động trong phần lớn thời gian xung đột.
Vụ sụp đổ gần đây nhất là Ayandeh Bank, một trong những ngân hàng tư nhân lớn nhất nước này. Ayandeh sụp đổ cuối năm ngoái do nợ xấu và thua lỗ 5,2 tỷ USD.
Mazarei cho rằng Iran có thể cần tung thêm các gói giải cứu, buộc ngân hàng trung ương phải in thêm tiền. “Tất nhiên, điều này sẽ làm tăng cung tiền và tiếp tục đẩy lạm phát lên cao hơn”, ông cảnh báo.
Hà Thu (theo AFP)
Tin Gốc: https://vnexpress.net/kinh-te-iran-them-kho-khan-vi-chien-su-5060513.html
Cho thuê sân pickleball không đủ 'sống', công ty may dự kiến tiếp tục thua lỗ
Công ty cổ phần Garmex Sài Gòn (GMC) vừa công bố tài liệu họp đại hội đồng cổ đông thường niên năm 2026 với kế hoạch không mấy lạc quan.
Được thành lập từ năm 1976, Garmex Sài Gòn từng là cái tên "đình đám" của ngành dệt may TP.HCM với doanh thu hàng nghìn tỉ đồng và đội ngũ hơn 4.000 công nhân. Tuy nhiên, sau cú sốc đại dịch COVID-19, "sức khỏe" của doanh nghiệp suy giảm nghiêm trọng. Đến cuối năm 2025, nhân sự của công ty này chỉ còn lại 29 người.
Theo báo cáo tài chính kiểm toán năm 2025, doanh thu thuần chỉ còn hơn 1,8 tỉ đồng, giảm 13,7% so với cùng kỳ năm 2024. Năm 2018, công ty từng ghi nhận gần 2.039 tỉ đồng doanh thu thuần.
Ban lãnh đạo doanh nghiệp cho biết năm 2025 tiếp tục không có đơn hàng may trang phục. Doanh thu hợp tác kinh doanh và dược phẩm không đáng kể.
Cụ thể, doanh thu phát sinh với Công ty cổ phần Vinaprint (đối tác thuê mặt bằng để làm sân pickleball) hơn 1,1 tỉ đồng, chiếm tới 62,5% doanh thu thuần. Doanh thu nhà thuốc hơn 313 triệu đồng (chiếm 17%) và doanh thu dịch vụ là 387 triệu đồng (chiếm 21%). Doanh thu từ bán hàng hóa và thành phẩm chỉ đạt 7,3 triệu đồng cho cả năm, đóng góp chưa tới 1%.
Trong khi đó, công ty vẫn phải gánh các chi phí cố định để duy trì bộ máy như chi phí quản lý doanh nghiệp 32,4 tỉ đồng. Sau khi trừ chi phí, doanh nghiệp lỗ sau thuế gần 24 tỉ đồng, đánh dấu năm thứ 4 kinh doanh thua lỗ. Tính đến cuối năm 2025, lỗ lũy kế ghi nhận hơn 127,8 tỉ đồng.
Về tình hình năm 2026, Garmex Sài Gòn đánh giá ngành dệt may vẫn còn nhiều bất định cho chính sách thương mại và các bất ổn về địa chính trị, nhưng vẫn duy trì tăng trưởng về sản lượng. Công ty xác định ngành may vẫn là ngành nghề chính nhưng vẫn còn khó khăn về đơn hàng. Các điều kiện về xanh hóa vẫn chưa chuyển đổi kịp.
Garmex Sài Gòn cho biết sẽ tiếp tục nghiên cứu đầu tư ngành nghề mới theo xu thế để phát triển trong trung và dài hạn vì ngành nghề truyền thống vẫn đang rất khó khăn. Doanh nghiệp dự kiến doanh thu năm 2026 hơn 2 tỉ đồng, lỗ trước thuế 26,3 tỉ đồng và không thực hiện chia cổ tức.
Một số giải pháp được doanh nghiệp dự kiến triển khai như kinh doanh nhà thuốc tại 213 Hồng Bàng (TP.HCM), thanh lý các tài sản, hợp tác với các đối tác để khai thác hiệu quả các mặt bằng sẵn có.
Báo cáo của ban kiểm soát cho biết do công ty tạm ngừng sản xuất, để tránh các máy móc thiết bị, công cụ dụng cụ có thể hỏng hóc trong thời gian dài, lãnh đạo doanh nghiệp đã quyết định và tiến hành nhiều đợt chào bán tài sản không cần sử dụng từ giữa năm 2023. Danh mục tài sản được đưa ra chào bán trong năm 2025 có giá trị hơn 54 tỉ đồng.
Tuy nhiên, mức độ quan tâm của thị trường đối với các máy móc thiết bị liên quan đến dệt may được chào bán vẫn thấp. Thu nhập từ thanh lý, nhượng bán tài sản trong năm 2025 đạt hơn 2,3 tỉ đồng.
Ngoài ra, doanh nghiệp cũng đang hướng tới đẩy nhanh tiến độ dự án nhà ở Phú Mỹ (thông qua Công ty cổ phần Phú Mỹ). Ban lãnh đạo đặt kỳ vọng sớm bán được sản phẩm để thu hồi vốn đầu tư.
CEO JPMorgan cảnh báo nguy cơ kinh tế Mỹ suy thoái vì chiến sự
Trong thư gửi cổ đông thường niên ngày 6/4, CEO JPMorgan Jamie Dimon dự báo bức tranh tích cực về nền kinh tế Mỹ khi bước sang năm 2026. Các đợt cắt giảm thuế và nới lỏng quy định kiểm soát, chương trình nghị sự thân thiện với doanh nghiệp của Tổng thống Donald Trump cùng đạo luật chi tiêu của đảng Cộng hòa dự kiến tạo thêm 300 tỷ USD cho kinh tế Mỹ năm nay, giúp GDP tăng khoảng 1%. Bên cạnh đó, các khoản đầu tư lớn cho AI và công nghệ liên quan sẽ thúc đẩy năng suất của Mỹ.
Dimon cho biết kinh tế Mỹ hiện vững hơn so với những năm trước, giúp họ phần nào chống lại các rủi ro đang hình thành trên toàn cầu, đặc biệt là từ chiến sự Trung Đông. Tuy nhiên, ông cho rằng "điều đó không đồng nghĩa nguy cơ suy thoái biến mất".
Chiến sự với Iran đã kéo dài hơn một tháng, làm tăng nguy cơ xảy ra các cú sốc lớn với giá dầu, hàng hóa. Điều này cũng có thể làm thay đổi chuỗi cung ứng toàn cầu, tương tự những gì xảy ra sau dịch Covid-19. Và cũng như 2021-2023, thế giới có thể đối mặt thêm một giai đoạn lạm phát cao kéo dài và lãi suất tăng mạnh khi Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) cùng các ngân hàng trung ương khác phải kiểm soát giá cả.
Dimon gọi lạm phát và lãi suất tăng là "kẻ phá đám bữa tiệc", có thể khiến thị trường chứng khoán đi xuống trong năm nay. Ông cũng cảnh báo dù vẫn vững mạnh, nền kinh tế Mỹ lại phụ thuộc vào tăng trưởng và thị trường chứng khoán để duy trì động lực. Nếu những yếu tố này đảo chiều, các rủi ro hiện tại có thể trở thành vấn đề lớn.
Ví dụ, nợ chính phủ ở mức cao vẫn có thể kiểm soát được nếu GDP duy trì tăng trưởng tốt và lãi suất tương đối thấp. Tuy nhiên, khoản nợ này có thể biến thành khủng hoảng trong tương lai nếu không được quản lý hợp lý.
Dimon cho rằng giá cổ phiếu hiện ở mức cao một phần do biến động toàn cầu. Chứng khoán Mỹ vẫn được coi là tài sản trú ẩn an toàn, nhưng trong quá khứ, Mỹ vẫn không tránh khỏi rơi vào suy thoái và thị trường giá xuống. Thị trường xấu còn có thể khiến nhà đầu tư hoảng loạn, tạo ra vòng lặp tiêu cực.
"Bản chất con người không thay đổi. Tâm lý và niềm tin có thể biến động rất nhanh và chi phối thị trường. Giá tài sản giảm có thể nhanh chóng đảo chiều tâm lý và khiến nhà đầu tư chuyển sang nắm giữ tiền mặt", Dimon kết luận.
JPMorgan hiện là ngân hàng lớn nhất Mỹ về quy mô tài sản. Dimon cũng là người có tiếng nói tại Wall Street. Dù vậy, ông nổi tiếng thận trọng, thường xuyên đưa ra cảnh báo về rủi ro suy thoái, lạm phát và lãi suất cao, đặc biệt với Mỹ.
Hà Thu (theo Reuters, CNN)
Tin Gốc: https://vnexpress.net/ceo-jpmorgan-canh-bao-nguy-co-kinh-te-my-suy-thoai-vi-chien-su-5059378.html
