Hệ thống đường sắt Trung Quốc vừa lập thêm một kỷ lục mới trong dịp Xuân Vận (2.2 – 13.3) vừa qua, khi phục vụ 538 triệu lượt khách. Theo tờ China Daily, so với cùng kỳ năm ngoái, số lượt khách tăng 4,8%, còn hàng hóa tăng 2,1% (tương đương 424 triệu tấn), cũng là kỷ lục mới.
Theo số liệu của Tập đoàn Đường sắt Trung Quốc, các tuyến đường sắt trên toàn quốc vận hành trung bình 12.861 chuyến tàu chở khách mỗi ngày, với mức cao điểm là 14.037 chuyến/ngày. Đáng chú ý, theo Tân Hoa xã, việc đi lại giữa các thành phố lớn trở nên dễ dàng hơn nhiều, khi 97% các thành phố có hơn nửa triệu dân tại Trung Quốc đều có kết nối đường sắt cao tốc (từ 200 km/giờ).
Quá trình phát triển khoảng 2 thập niên của đường sắt cao tốc Trung Quốc gây nhiều chú ý cả về tốc độ, tổng chiều dài cũng như việc từng bước làm chủ công nghệ. Theo nghiên cứu Công nghiệp đường sắt Trung Quốc đăng trên chuyên san MDPI, Trung Quốc đã bắt kịp công nghệ đường sắt cao tốc nhờ tập trung vào việc mở rộng phạm vi các cơ hội công nghệ, trước khi từng bước tiến sâu hơn. Nghiên cứu do các chuyên gia tại Đại học Công nghệ Hoa Trung (Trung Quốc), Đại học Công nghệ và Kinh doanh Vũ Hán (Trung Quốc) và Trường Quản lý ESSCA (Pháp) thực hiện. Theo đó, do nhu cầu cấp thiết về phát triển kinh tế và xu hướng phát triển công nghệ đường sắt cao tốc, Trung Quốc đã chọn phương án nhập khẩu, tiếp thu và ứng dụng công nghệ tiên tiến nước ngoài, thay vì tự phát triển, để nhanh chóng nâng cao năng lực công nghệ. Năm 2004, chính phủ Trung Quốc đã xây dựng Kế hoạch Mạng lưới đường sắt trung và dài hạn, đề xuất kế hoạch xây dựng 12.000 km đường sắt cao tốc trước năm 2020.
Tổng công ty Toa xe đường sắt Trung Quốc (CRRC) đã nhập khẩu 4 công nghệ tàu điện EMU từ các công ty Alstom (Pháp), Kawasaki Heavy Industries (Nhật Bản), Bombardier (Canada) và Siemens (Đức). Chiến lược của CRRC là trực tiếp mua sản phẩm và công nghệ để thúc đẩy mô hình “thiết kế và sản xuất chung”, giúp các doanh nghiệp trong nước nắm vững công nghệ tiên tiến.
Nhờ mô hình trên, các công ty đường sắt Trung Quốc gần như đã hoàn toàn tự chủ về nguồn công nghệ, góp phần vào sự hội nhập và đổi mới dựa trên các sản phẩm nhập khẩu. Năm 2008, các bộ ngành liên quan đưa ra kế hoạch phát triển tàu cao tốc phục vụ tuyến Bắc Kinh – Thượng Hải, trong đó nâng tốc độ EMU từ 250 – 300 km/giờ lên mức 350 km/giờ hoặc cao hơn. Bộ Đường sắt Trung Quốc khi đó điều phối dự án với đội ngũ gồm chuyên gia từ 6 tập đoàn nhà nước, 25 trường đại học, 11 viện nghiên cứu hàng đầu, 51 phòng thí nghiệm và đội ngũ 68 viện sĩ, 500 giáo sư và hơn 10.000 kỹ sư và kỹ thuật viên. Dự án đã sản xuất phiên bản tàu EMU CRH380 với tốc độ lên đến 380 km/giờ, dù một số bộ phận vẫn do Siemens và các công ty nước ngoài khác cung cấp. Quan trọng hơn, các công ty đường sắt trong nước đã đạt được một số đột phá trong các công nghệ then chốt như thân tàu và hệ thống động lực. Họ còn phát triển các phiên bản EMU thích nghi với các yếu tố môi trường khắc nghiệt như đồi núi, cát và nhiệt độ thấp.
Nhiều nguồn công nghệ khác nhau tạo cơ hội phát triển nhanh chóng ngành công nghiệp đường sắt cao tốc Trung Quốc, nhưng cũng dẫn đến sự tồn tại cùng lúc nhiều nền tảng công nghệ và sản phẩm khác nhau. Có đến 17 loại tàu EMU từ 4 nền tảng công nghệ ở Trung Quốc với nhiều mẫu, tiêu chuẩn kỹ thuật, cơ chế điều khiển… khác nhau. Để giải quyết, Bộ Đường sắt Trung Quốc vào năm 2012 liên kết các công ty trong nước, trường đại học, đơn vị nghiên cứu khoa học và các lực lượng có lợi thế khác để phát triển một tàu điện tiêu chuẩn chung, có tốc độ 350 km/giờ. Tháng 6.2013, dự án EMU “Tiêu chuẩn Trung Quốc” chính thức triển khai nhằm phát triển công nghệ nội địa. “Tập đoàn Đường sắt Trung Quốc đã đề xuất tiêu chuẩn đáp ứng nhu cầu trong nước. Năm 2015, chúng tôi đã hoàn thành tàu Phục Hưng, được gọi là tàu tiêu chuẩn Trung Quốc”, theo các nhà nghiên cứu.
Năm 2017, tàu điện EMU tiêu chuẩn Trung Quốc chính thức được đặt tên là Phục Hưng CR400 và được đưa vào vận hành thương mại với tốc độ 350 km/giờ trên tuyến đường sắt cao tốc Bắc Kinh – Thượng Hải vào cùng năm. Nâng cao giới hạn hơn nữa, theo China Daily, dự kiến tàu CR450 hoàn tất đánh giá vận hành và hoàn thiện thiết kế trong năm nay, tiến thêm một bước gần hơn đến việc vận hành thương mại sau thử nghiệm trên một đường sắt thực tế đã đạt tốc độ 453 km/giờ.
Tại họp báo ở Lầu Năm Góc ngày 16.4, có sự tham gia của Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth và Chủ tịch Hội đồng tham mưu trưởng liên quân Mỹ Dan Caine, các lãnh đạo quân đội Mỹ ra những cảnh báo mới với Iran, AP đưa tin.
Ông Hegseth cho biết Mỹ đang kiểm soát việc giao thương qua eo biển Hormuz, do Iran đã mất đi năng lực hải quân. Ông tuyên bố thêm Mỹ sẽ duy trì lệnh phong tỏa với các cảng của Iran chừng nào còn cần thiết. “Phép toán khá rõ ràng. Chúng tôi sử dụng 10% năng lực hải quân hùng mạnh nhất thế giới, còn các vị (Iran) thì có 0% hải quân”, theo ông Hegseth.
Người đứng đầu Lầu Năm Góc khẳng định Iran đang tái bố trí khí tài quân sự, tuy nhiên không thể bổ sung. “Các vị có thể di chuyển mọi vật xung quanh, thế nhưng không thể xây dựng lại từ đầu. Chúng tôi đang dõi theo các vị. Chúng tôi đã sẵn sàng tấn công vào cơ sở hạ tầng trọng yếu của Iran, vào các nhà máy phát điện còn lại và vào ngành công nghiệp năng lượng của các vị”, ông Hegseth nói.
Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ còn cho rằng người Mỹ đang “chứng kiến sự thành công” trong cuộc chiến Iran, trái ngược với thông tin phần lớn mang tính chỉ trích của báo chí.
“Họ thấy thành công. Họ thấy sự thật và họ không yêu cầu sự hoàn hảo. Các vị chỉ tìm những điều tiêu cực”, ông Hegseth nói với các phóng viên.
Cũng trong họp báo trên, ông Dan Caine tuyên bố Mỹ sẽ tích cực truy đuổi bất kỳ tàu nào mang cờ Iran, hoặc tàu hỗ trợ vật chất cho Iran “ở bất cứ đâu trên thế giới”. Ông cũng cảnh báo đến các tàu muốn né phong tỏa của Mỹ tại Hormuz: “Hãy quay đầu hoặc sẵn sàng để bị đột kích. Chúng tôi sẽ dùng vũ lực. Có 13 tàu đã sáng suốt khi quay đầu”.
Theo Al Jazeera ngày 16.4, quân đội Mỹ đã mở rộng lệnh phong tỏa ở Hormuz, theo đó sẽ bao gồm các tàu bị nghi chở hàng lậu. Ngoài ra, tàu nào bị nghi tiếp cận lãnh thổ Iran “sẽ bị kiểm tra và khám xét và tịch thu”.
Bộ trưởng Hegseth cũng kêu gọi Iran nhanh chóng đạt thỏa thuận, đồng thời nói rằng Lãnh tụ tối cao Iran Mojtaba Khamenei nhiều khả năng đã bị thương.
Tehran chưa bình luận thông tin này, cũng như không lập tức phản hồi thông tin trong buổi họp báo của Lầu Năm Góc.
Hồi đầu ngày 16.4, cố vấn quân sự cho Lãnh tụ tối cao Iran Khamenei, ông Mohsen Rezaei, cảnh báo Tehran sẽ đánh chìm tàu Mỹ ở eo biển Hormuz, nếu Washington quyết định điều tàu kiểm soát tuyến đường này.
Ông Rezaei cũng dọa bắt giữ binh sĩ Mỹ nếu họ đổ bộ lên Iran và “đòi 1 tỉ USD cho mỗi con tin”. “Cá nhân tôi nghĩ gia hạn ngừng bắn không có lợi cho chúng tôi. Một lệnh ngừng bắn chỉ có ý nghĩa khi các điều khoản và quyền của chúng tôi được đáp ứng. Áp lực phải được tăng cường. Tên lửa của chúng tôi đã sẵn sàng và sẽ đánh chìm tất cả”, The Guardian dẫn lời ông Rezaei.
Trong diễn biến liên quan, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Qalibaf ngày 16.4 đã có cuộc điện đàm với người đồng cấp Lebanon Nabih Berri. Ông Qalibaf khẳng định lệnh ngừng bắn tại Lebanon cũng quan trọng với Tehran tương tự lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran.
Trước đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump tiết lộ lãnh đạo Israel và Lebanon sẽ có cuộc thảo luận trong ngày 16.4, tuy nhiên truyền thông đưa tin Tổng thống Lebanon Joseph Aoun đã từ chối điện đàm với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu.
Theo báo Times of Israel, trong bài phát biểu trên truyền hình ngày 8-4, ông Netanyahu nhấn mạnh lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần giữa Mỹ và Iran - được triển khai với sự phối hợp của Israel - sẽ không đồng nghĩa với việc chấm dứt chiến sự.
Theo ông, đây chỉ là một cột mốc trong tiến trình dài hơn nhằm đạt được các mục tiêu chiến lược của Israel.
"Chúng tôi vẫn còn những mục tiêu cần hoàn thành và sẽ đạt được chúng, bằng thỏa thuận hoặc bằng việc tiếp tục chiến sự. Ngón tay chúng tôi vẫn đặt trên cò súng", ông tuyên bố, khẳng định Israel có thể quay lại chiến đấu "bất cứ lúc nào cần thiết".
Nhà lãnh đạo Israel cho rằng Iran bước vào giai đoạn tạm dừng này trong tình trạng "yếu hơn bao giờ hết", sau khi hứng chịu các đòn tấn công liên tiếp trong suốt sáu tuần qua.
Ông Netanyahu khẳng định chiến dịch quân sự của Israel đã đạt được nhiều kết quả đáng kể: phá hủy năng lực sản xuất tên lửa, làm suy yếu chương trình hạt nhân, tấn công các cơ sở hạ tầng trọng yếu như nhà máy thép, tổ hợp hóa dầu, loại bỏ bộ máy lãnh đạo cấp cao, cũng như mạng lưới tài chính và sản xuất vũ khí của Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC).
Nhà lãnh đạo cũng nhấn mạnh mục tiêu then chốt là loại bỏ hoặc ít nhất làm suy yếu nghiêm trọng chương trình hạt nhân của Iran - điều ông gọi là "mối đe dọa sống còn" đối với Israel.
Theo ông, toàn bộ lượng uranium làm giàu của Iran sẽ phải được đưa ra khỏi nước này, "bằng thỏa thuận hoặc bằng giao tranh".
Bên cạnh đó, ông dành nhiều thời lượng của bài phát biểu để ca ngợi quan hệ hợp tác với Tổng thống Trump, gọi đây là "liên minh chưa từng có tiền lệ" và là yếu tố giúp "thay đổi diện mạo Trung Đông".
Theo ông, hai bên đã phối hợp chặt chẽ trong suốt chiến dịch và cùng theo đuổi mục tiêu chung là loại bỏ mối đe dọa từ Iran.
Không chỉ dừng lại ở Iran, ông Netanyahu khẳng định Israel vẫn tiếp tục các cuộc tấn công nhằm vào lực lượng Hezbollah tại Lebanon, bất chấp các tranh cãi liên quan đến phạm vi của thỏa thuận ngừng bắn.
Tuy nhiên, nội bộ Israel không hoàn toàn ủng hộ trước những tuyên bố cứng rắn của ông Netanyahu.
Lãnh đạo phe đối lập Yair Lapid đã chỉ trích mạnh mẽ thỏa thuận ngừng bắn, gọi đây là một "thảm họa ngoại giao" và cho rằng chính phủ không đạt được các mục tiêu đề ra.
Theo ông Lapid, kết quả hiện tại của cuộc chiến đang là điều "tệ nhất có thể": chính quyền Iran không bị lật đổ, chương trình hạt nhân vẫn tồn tại, trong khi tên lửa của Iran và Hezbollah vẫn tiếp tục đe dọa Israel.
Ông Lapid cáo buộc chính phủ đã đưa đất nước vào một "thất bại chiến lược", chỉ trích sự "kiêu ngạo, thiếu trách nhiệm và thiếu kế hoạch, quản lý yếu kém và những lời nói dối với Mỹ" của ông Netanyahu.
Những chỉ trích này phản ánh sự chia rẽ ngày càng rõ rệt trong chính trường Israel, khi một bộ phận cho rằng chiến dịch quân sự chưa mang lại kết quả tương xứng với chi phí và rủi ro.
Các chính trị gia khác, bao gồm cựu Thủ tướng Naftali Bennett, cũng cảnh báo rằng Israel có thể đang đối mặt với một Iran "quyết tâm trả đũa hơn" và thậm chí theo đuổi vũ khí hạt nhân mạnh mẽ hơn sau cuộc chiến.
Trong khi đó, ông Netanyahu bác bỏ mọi chỉ trích, cho rằng những người "coi nhẹ thành tựu" của Israel là do thiếu hiểu biết, hoặc có động cơ chính trị. Ông khẳng định chiến dịch đã "làm lung lay nền tảng" của chính quyền Iran và giúp Israel trở nên mạnh hơn đáng kể.
Năm 1905, nhà vật lý thiên tài Albert Einstein từng khẳng định thông tin không thể truyền nhanh hơn ánh sáng. Tuy nhiên, những thứ không có khối lượng lẫn thông tin về lý thuyết vẫn có thể vượt qua giới hạn trên toàn vũ trụ này, chẳng hạn như "bóng tối".
"Bóng tối" chỉ những dạng thiếu photon, tức hạt ánh sáng.
Đội ngũ các nhà khoa học dẫn đầu là nhóm của Viện Công nghệ Israel (Technion ở Haifa) đã thành công chứng minh được điều này thông qua việc đo đạc những điểm tối bên trong bước sóng ánh sáng, theo báo cáo đăng trên chuyên san Nature.
Việc chứng minh bóng tối vượt qua ánh sáng không phải là chuyện dễ dàng. Đội ngũ các khoa học đã sử dụng một hệ thống kính hiển vi đặc biệt kết hợp với thiết bị laser tiên tiến.
Thí nghiệm còn dựa vào một lớp vật liệu boron nitride dạng lục giác siêu mỏng, cho phép chuyển đổi ánh sáng thành "sóng ánh sáng – âm thanh" gọi là polariton. Đây là dạng vật liệu lai giữa ánh sáng và vật chất, cho phép làm chậm lại tốc độ ánh sáng khoảng 100 lần trong điều kiện chân không.
Nhờ sự tiếp cận mới, các nhà nghiên cứu đã xác nhận giả thuyết tồn tại suốt 50 năm, rằng "bóng tối" có thể vượt qua vận tốc 299.792.458 m/giây của ánh sáng.
"Phát hiện của chúng tôi cho thấy những quy luật tự nhiên mang tính phổ quát đều được áp dụng đối với toàn bộ loại sóng, từ sóng âm, dòng chảy chất lỏng cho đến những hệ thống phức tạp như chất siêu dẫn", Popular Mechanics dẫn lời tác giả Ido Kaminer của Technion.
Từ những kết quả trên, nhóm cho rằng những kỹ thuật kính hiển vi tiên tiến được sử dụng trong cuộc nghiên cứu sẽ mở ra hướng tiếp cận mới nhằm tìm hiểu những quy trình ẩn trong vật lý, hóa học, sinh học, và lần đầu hé lộ cách thức tự nhiên vận hành trong những khoảnh khắc nhanh nhất và khó nắm bắt nhất của vũ trụ.
