Chiều 13-4, các bộ trưởng ngoại giao ASEAN tổ chức hội nghị trực tuyến để trao đổi, đánh giá, phối hợp giữa các nước ASEAN trong ứng phó với tình hình phức tạp và nhanh chóng tại Trung Đông.
Đây là lần thứ hai hội nghị đặc biệt này được tổ chức kể từ khi xung đột bùng phát cuối tháng 2 vừa qua.
Theo thông tin từ Bộ Ngoại giao, tại hội nghị, các bộ trưởng đã chia sẻ đánh giá về tác động của tình hình tại Trung Đông, bày tỏ quan ngại trước những tác động đa chiều đối với an ninh năng lượng, lương thực và an toàn của công dân các nước ASEAN ở khu vực. Các bộ trưởng đồng thời nhấn mạnh củng cố đoàn kết, phát huy vai trò trung tâm và kiên trì lập trường chung của ASEAN.
Với thỏa thuận ngừng bắn tạm thời giữa Mỹ và Iran được công bố ngày 8-4 vừa qua, ASEAN bày tỏ hoan nghênh và hy vọng việc thực thi hiệu quả thỏa thuận này sẽ góp phần hạ nhiệt căng thẳng, tạo tiền đề cho các giải pháp ngoại giao.
Các bộ trưởng cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tất cả các quốc gia thực hiện trách nhiệm giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, tôn trọng chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ phù hợp với luật pháp quốc tế, Hiến chương Liên hợp quốc, Hiến chương ASEAN và Hiệp ước thân thiện và hợp tác ở Đông Nam Á (TAC) mà nhiều nước bên ngoài khu vực đã ký.
Hội nghị kế đó nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo đảm an toàn, tự do hàng hải và hàng không phù hợp với luật pháp quốc tế, bao gồm Công ước Liên hợp quốc về Luật biển 1982, nhất là tại eo biển Hormuz.
Trước các tác động đa chiều của cuộc xung đột đối với khu vực, các bộ trưởng nhất trí ASEAN cần tăng cường khả năng tự cường, tự chủ về kinh tế và năng lượng. Trong đó, đặc biệt phải phát huy hiệu quả các cơ chế hiện có như Hiệp định khung về an ninh dầu khí (APSA), Mạng lưới điện ASEAN (APG) và Đường ống dẫn khí xuyên ASEAN (TAGP).
Liên quan tới công tác bảo hộ công dân, các bộ trưởng đánh giá cao sự hỗ trợ kịp thời của các nước thành viên thời gian qua, đồng thời tái khẳng định cam kết sẵn sàng hỗ trợ và phối hợp khẩn cấp cho công dân của nhau trong trường hợp khủng hoảng.
Phát biểu tại hội nghị, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung chia sẻ đánh giá về những hệ lụy sâu rộng của cuộc xung đột, khẳng định đây là cơ hội để ASEAN rà soát và điều chỉnh các chiến lược hướng tới một cộng đồng tự cường và bền vững.
Ông nhấn mạnh trong bối cảnh hiện nay, đoàn kết và vai trò trung tâm của ASEAN là yếu tố tiên quyết.
Bộ trưởng Ngoại giao Việt Nam đề nghị khối phát huy vị thế và lập trường thống nhất khi tiếp xúc với các bên liên quan, từ đó đảm bảo an toàn cho tàu thuyền và công dân ASEAN tại khu vực.
ASEAN, theo ông, cần tăng cường tự chủ chiến lược, đẩy mạnh phối hợp liên trụ cột và liên ngành, đồng thời nâng cao năng lực phản ứng, dự báo trước các thách thức phức tạp trong tương lai.
Về kinh tế và năng lượng, Bộ trưởng Lê Hoài Trung đề nghị đẩy nhanh tiến độ các dự án kết nối trọng điểm như Lưới điện ASEAN (APG), Đường ống dẫn khí xuyên ASEAN (TAGP) và sẵn sàng kích hoạt các cơ chế hỗ trợ khẩn cấp trong khuôn khổ Hiệp định APSA.
Ông đề xuất cách tiếp cận liên ngành, gắn kết chặt chẽ giữa an ninh năng lượng và an ninh lương thực, nghiên cứu khả năng mở rộng phạm vi của Quỹ dự trữ gạo khẩn cấp ASEAN+3 (APTERR) sang các mặt hàng thiết yếu và vật tư nông nghiệp quan trọng khác, đồng thời tăng cường hợp tác với các đối tác của ASEAN nhằm giải quyết các rủi ro cung ứng.
Bên cạnh đó, ông cũng đề nghị các nước tăng cường đảm bảo an sinh xã hội cho các nhóm dễ bị tổn thương.
Các nước đánh giá cao sáng kiến của Việt Nam về chiến lược ứng phó chung của ASEAN trước tình hình biến động ở Trung Đông và các khủng hoảng khác ngoài khu vực. Nhất trí xây dựng tuyên bố của các nhà lãnh đạo ASEAN về phản ứng thống nhất đối với cuộc khủng hoảng, dự kiến trình lên Hội nghị cấp cao lần thứ 48 thông qua vào tháng 5 tới đây.
Kết thúc hội nghị, thay mặt các nước, Philippines, Chủ tịch ASEAN 2026, đã ra Tuyên bố Chủ tịch tóm tắt các kết quả chính.
Trong đó ghi nhận các đề xuất và sáng kiến của các nước thành viên về tăng cường tự cường chuỗi cung ứng, an ninh năng lượng, an ninh lương thực và hoàn thiện cơ chế ứng phó, nhằm củng cố năng lực ứng phó của ASEAN trước các cuộc khủng hoảng trong tương lai.
"Chừng nào còn diễn ra các cuộc tấn công tên lửa nhắm vào dân thường Israel, Iran sẽ phải trả giá đắt, bị làm cho suy yếu và cuối cùng là bị tê liệt cơ sở hạ tầng quốc gia cũng như năng lực hoạt động", Bộ trưởng Quốc phòng Israel, ông Israel Katz, nói ngày 5/4.
Ông Katz tuyên bố quân đội Israel sẽ tiếp tục "truy đuổi và hạ sát" giới lãnh đạo Iran, đồng thời tấn công các mục tiêu an ninh và tài sản chiến lược trên khắp quốc gia Cộng hòa Hồi giáo này.
Những ngày gần đây, quân đội Israel cùng phía Mỹ đã tấn công các cơ sở sản xuất thép và hóa dầu của Iran, với cáo buộc rằng doanh thu từ những lĩnh vực này được Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) sử dụng để tài trợ cho việc sản xuất vũ khí.
Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya, "đầu não tối cao" của các lực lượng vũ trang Iran, cùng ngày cảnh báo sẽ có những biện pháp trả đũa "tàn khốc hơn nhiều" nếu đối phương tấn công các mục tiêu dân sự.
"Nếu các cuộc tấn công vào mục tiêu dân sự lặp lại, giai đoạn tiếp theo của những hoạt động tấn công và trả đũa của chúng tôi sẽ tàn khốc, lan rộng hơn nhiều", phát ngôn viên của Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya tuyên bố.
Tổng thống Mỹ Donald Trump trước đó đe dọa phá hủy cơ sở hạ tầng dân sự của Iran, yêu cầu Tehran mở cửa lại eo biển Hormuz trước 20h giờ miền đông ngày 7/4 (7h ngày 8/4 giờ Hà Nội).
Từ khi bắt đầu cuộc xung đột, bằng mạng lưới tình báo tinh vi, Israel đã lần theo dấu vết và liên tiếp hạ sát các quan chức cấp cao Iran, giáng đòn vào hệ thống an ninh nước này.
Tuy nhiên, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tuyên bố nước này có cấu trúc chính trị vững chắc, nên việc Israel hạ sát các quan chức cấp cao không thể "giáng đòn chí mạng".
"Tôi nghĩ người mới sẽ làm tốt. Ông ấy là một người tốt", Tổng thống Trump nhận xét về lãnh đạo tương lai của Hungary khi trả lời ABC News ngày 14/4, cho biết ông "không lo lắng" về thất bại của Thủ tướng Viktor Orban.
Do đảng Tisza giành được quá 2/3 số ghế tại quốc hội, ông Peter Magyar gần như chắc chắn sẽ được bầu làm thủ tướng tiếp theo của Hungary, thay thế ông Viktor Orban, lãnh đạo đảng Fidesz đã nắm quyền liên tục 16 năm qua. Ông Magyar dự kiến nhậm chức Thủ tướng vào ngày 5/5.
Tổng thống Mỹ trước đó từng kêu gọi cử tri Hungary "ra đường bỏ phiếu" cho ông Orban, vốn là đồng minh lâu năm của mình, đồng thời hứa thúc đẩy kinh tế Hungary nếu ông Orban tái đắc cử.
Trong cuộc bầu cử cuối tuần, đảng Fidesz chỉ giành được khoảng 55 ghế. Ông Orban, 62 tuổi, thừa nhận thất bại, mô tả đây là "kết quả đau đớn, cho thấy đảng Fidesz không còn được người dân tin tưởng". Ông đăng thông điệp trên Facebook, nêu ý định tái thiết đảng.
"Ông ấy tụt hậu đáng kể", ông Trump nói. "Tôi không can dự nhiều vào chuyện này, nhưng ông Orban cũng là một người tốt".
Ông Magyar rời đảng Fidesz của ông Orban từ tháng 3/2024 và trong hơn hai năm qua đã thu hút được sự ủng hộ từ nhiều tầng lớp xã hội cho đảng Tisza.
Ông Magyar đang muốn nhanh chóng đảo ngược nhiều chính sách trong những năm cầm quyền của ông Orban, giai đoạn khiến Hungary bị Nghị viện châu Âu mô tả là một chế độ "chuyên quyền bầu cử". Hàng tỷ euro tiền vốn từ EU vẫn bị đóng băng do các vấn đề pháp lý.
Ông Orban vẫn là thủ tướng lâm thời khi lãnh đạo các nước EU họp tại hội nghị thượng đỉnh không chính thức ở Cyprus ngày 23-24/4. Ông Orban có quan hệ thân thiết với cả Tổng thống Trump và Tổng thống Nga Vladimir Putin.
Theo Hãng tin AFP ngày 12-4, Thủ tướng Campuchia Hun Manet khẳng định kể từ sau lệnh ngừng bắn hồi tháng 12 năm ngoái, Phnom Penh và Bangkok đã tuân thủ các nội dung tuyên bố chung trong cuộc họp đặc biệt lần thứ 3 của Ủy ban Biên giới chung (GBC).
Theo ông, việc duy trì lệnh ngừng bắn đã tạo ra “cơ hội quan trọng” để tiến tới giải quyết các tranh chấp lãnh thổ giữa hai quốc gia.
Tờ Khmer Times cho hay Thủ tướng Campuchia đặc biệt nhấn mạnh điểm 3 của tuyên bố chung, trong đó quy định mọi thỏa thuận tạm thời không được ảnh hưởng đến đường biên giới quốc tế cuối cùng.
Ông kêu gọi Ủy ban Biên giới chung sớm nối lại các hoạt động khảo sát và phân định trên thực địa, phù hợp với thỏa thuận hiện có nhằm đạt được hòa bình lâu dài dọc theo biên giới.
Bên cạnh đó, hai bên cần nhất trí sử dụng các cơ chế hiện có của GBC để bảo đảm an toàn cho đội khảo sát chung, ưu tiên việc tiến hành các hoạt động khảo sát và phân định tại những khu vực biên giới bị ảnh hưởng, nơi có dân thường sinh sống.
Thủ tướng Hun Manet bày tỏ "hy vọng mạnh mẽ" rằng hai quốc gia láng giềng có thể sớm hợp tác "nhanh chóng và chân thành".
"Đây sẽ là nền tảng cho hòa bình lâu dài, giúp người dân sinh sống dọc khu vực biên giới chung được an cư trong yên bình. Campuchia hoàn toàn sẵn sàng", ông viết trên mạng xã hội.
Tuy nhiên theo AFP, phía Thái Lan cho biết vẫn chưa sẵn sàng nối lại đàm phán. Ngoại trưởng Sihasak Phuangketkeow khẳng định Bangkok cần tuân theo "các quy trình riêng", dù thừa nhận Phnom Penh có quyền đưa ra lời kêu gọi.
Tranh chấp giữa Thái Lan và Campuchia xoay quanh việc phân định đường biên giới dài khoảng 800km, có nguồn gốc từ thời kỳ thuộc địa Pháp. Bất đồng này đã kéo dài suốt nhiều thập kỷ và nhiều lần bùng phát thành xung đột.
Năm ngoái căng thẳng leo thang thành các đợt giao tranh khiến hàng chục người thiệt mạng và hơn một triệu người phải rời bỏ nhà cửa trong các đợt bạo lực vào tháng 7 và tháng 12.
Hai bên sau đó đạt được thỏa thuận ngừng bắn vào cuối tháng 12, mở đường cho các cuộc đàm phán về biên giới. Tuy vậy tình hình tại khu vực giáp ranh vẫn chưa ổn định, khi hai nước liên tục cáo buộc lẫn nhau vi phạm cam kết.
