Lúc này, rạng sáng 5/4, chuyến bay của hãng hàng không Nhật Bản từ TP HCM đi Tokyo đang ở độ cao 10.000 m, còn khoảng 30 phút nữa là hạ cánh xuống sân bay Haneda. Hệ thống loa trên máy bay vang lên bằng ba ngôn ngữ (Anh, Nhật, Việt), tìm kiếm bác sĩ hỗ trợ hành khách gặp sự cố y tế.
Bác sĩ Tiến, công tác tại Trung tâm Chấn thương Chỉnh hình, Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ, có mặt trên chuyến bay, vừa dùng xong bữa ăn và đang định nghỉ ngơi. Nghe thông báo, anh lập tức đứng dậy tiến về cabin. Một phụ nữ ngất xỉu sau khi đi vệ sinh, đang được tổ bay đặt nằm nghiêng trên sàn. Sắc mặt bệnh nhân nhợt nhạt, gọi hỏi hoàn toàn không đáp ứng.
Tìm hiểu từ người chồng và con trai đi cùng, bác sĩ Tiến ghi nhận bệnh nhân không có tiền sử đái tháo đường (nguyên nhân dễ dẫn đến hạ đường huyết), không tăng huyết áp, chưa từng bị ngất trước đó. Anh yêu cầu tiếp viên mang máy đo huyết áp tới, kiểm tra chỉ số của bệnh nhân 70/40 mmHg – mức tụt huyết áp rất sâu.
“Đây là mức huyết áp nguy hiểm”, bác sĩ Tiến cho biết, một ngày sau sự việc. Mức huyết áp này có thể gây rối loạn nhịp tim, giảm tưới máu đến các cơ quan trọng yếu như não, tim, thận, dẫn đến những biến chứng khó hồi phục như nhồi máu não hoặc nhồi máu cơ tim.
Trong điều kiện hạn chế trên không, không thể xác định ngay nguyên nhân bệnh nhân tụt huyết áp. Bác sĩ quyết định ưu tiên dùng dung dịch đẳng trương theo các khuyến cáo cấp cứu, cho đến khi tìm được nguyên nhân hoặc có đủ phương tiện có thể chẩn đoán chính xác trên bệnh nhân.
Kiểm tra vali cấp cứu y tế (doctor kit) của tổ bay mang theo, phát hiện có dung dịch truyền đẳng trương (Normal Saline) và kim luồn, anh quyết định thiết lập đường truyền tĩnh mạch ngay tại chỗ cho bệnh nhân.
Chuyên ngành chính là chấn thương chỉnh hình, bác sĩ Tiến cho biết những thao tác như đặt đường truyền tĩnh mạch thường xuyên thực hiện thời học bác sĩ nội trú song đã khá lâu anh không đụng đến. Trong khi đó không gian chật hẹp của khoang cabin, máy bay đang giảm độ cao, hơi rung lắc cùng ánh mắt dõi theo của nhiều hành khách xung quanh càng tạo thêm áp lực anh.
“Lúc đó tôi thực sự có chút lo vì mình không làm việc này hằng ngày, nhưng trong tình huống khẩn cấp, không có nhiều thời gian để chần chừ”, bác sĩ Tiến nói với VnExpress, ngày 6/5.
May mắn, thao tác “nhớ nghề” diễn ra trơn tru, kim được đâm vào đúng vị trí và dòng dịch truyền bắt đầu chảy đều. Để cả tổ bay, gồm một tiếp viên người Việt và các tiếp viên người Nhật, có thể phối hợp nhịp nhàng, bác sĩ Tiến chủ động trao đổi hoàn toàn bằng tiếng Anh trong suốt quá trình cấp cứu.
Sau khi thiết lập đường truyền, bác sĩ Tiến được bố trí ngồi cạnh để theo dõi sát sao bệnh nhân. Khoảng 10 phút sau, khi chai dịch vơi đi một nửa, huyết áp dần cải thiện, nữ hành khách mở mắt tỉnh táo trở lại và có thể nói chuyện với người nhà. Trong suốt thời gian còn lại của chuyến bay, tổ tiếp viên liên tục đo huyết áp bệnh nhân mỗi 5 phút và ghi nhận các chỉ số tăng dần.
Nhờ bệnh nhân đáp ứng tốt với dịch truyền, máy bay không phải hạ cánh khẩn cấp. Khi máy bay đáp xuống sân bay Haneda, toàn bộ hành khách được yêu cầu nán lại cabin để đội cấp cứu mặt đất gồm 8-10 người lên tiếp cận bệnh nhân. Bác sĩ Tiến trực tiếp bàn giao tình trạng bệnh nhân cùng các bước đã xử trí cho đội y tế địa phương.
Bác sĩ Tiến sau đó tiếp tục chuyến bay nội địa đến Toyama để tham gia khóa học chuyên sâu về cột sống kéo dài ba tháng. Trước đó, anh học ở Nhật 6 tháng tại tỉnh Yamagata. Anh cũng tham gia nhiều khóa học tại Thụy Sĩ, Đài Loan…
Nhìn lại sự việc, bác sĩ Tiến coi đây là một trải nghiệm khó quên. Quá trình diễn ra chớp nhoáng rồi nhanh chóng trở lại bình thường, nhưng cảm giác xử trí một ca cấp cứu giữa không trung, ở độ cao 10.000 m, là điều anh chưa từng trải qua.
Bài viết "Ăn gì bổ nấy, vậy ăn bì heo có đẹp da không?" trên Tuổi Trẻ Online nhận được nhiều phản hồi của bạn đọc về chuyện ăn uống, làm đẹp và những thường thức về tiêu hóa da heo.
Nhiều bạn đọc bày tỏ sự thú vị khi nhận ra những nguyên liệu bình dân ngay trong bếp lại là nguồn cung cấp collagen dồi dào, không thua kém các loại dược phẩm, thực phẩm chức năng xa xỉ.
Bạn đọc Ngọc Linh nhận định: "Chị em cứ đổ xô đi mua thực phẩm chức năng đắt tiền, thực ra cơ chế hấp thụ cũng tương tự da heo thôi".
Thậm chí, bạn đọc tên Thanh Hoa còn bóc tách sự thật: "Nhiều loại collagen quảng cáo thần thánh thực chất cũng chỉ là acid amin được thủy phân sẵn mà thôi".
Người đọc tên Thái An gợi ý: "Móng và giò heo chứa rất nhiều gân, dây chằng và sụn. Đây là những mô liên kết có mật độ collagen cực kỳ cao, thậm chí 'đậm đặc' hơn cả da heo.
Collagen ở móng giò khi hầm kỹ sẽ chuyển hóa thành gelatin rất mạnh (đó là lý do nước dùng hầm xương để nguội sẽ đông lại như thạch). Dạng này cơ thể dễ hấp thụ hơn hẳn bì heo dai".
Tuy nhiên, để biến miếng bì trên đĩa thành collagen trong cơ thể, cách chế biến đóng vai trò quyết định.
Đồng quan điểm, bạn đọc Trang Nhi lưu ý da heo sống hoặc dai rất khó tiêu hóa, do đó nên hầm nhừ để collagen được "gelatin hóa" (chuyển sang dạng mềm, dễ tan), giúp cơ thể hấp thụ các acid amin hiệu quả hơn so với dạng bì dai (như trong cơm tấm).
Bạn đọc Lệ Hoa cũng nhắn nhủ: "Muốn dùng da heo hay móng giò để làm đẹp, hãy hầm thật nhừ và nhớ ăn kèm nhiều rau xanh, trái cây có múi để có đủ vitamin C giúp cơ thể 'nhào nặn' đống nguyên liệu đó thành collagen thực sự".
Nhiều bạn đọc phân tích đường đi của chất dinh cưỡng từ bao tử đến da là một lộ trình đầy trắc trở. "Cơ thể vẫn phải phân giải rồi mới dùng lại, nên không thể kỳ vọng ăn là đẹp da ngay", bạn đọc tên Lan viết. "Nghe chuyên gia nói xong thấy con đường từ cái miệng đến làn da sao mà gian nan quá", bạn đọc Quốc Hưng bày tỏ.
"Hóa ra câu 'ăn gì bổ nấy' đúng là nghe cho vui thôi, chứ không đơn giản như vậy", người tên Mai đúc kết.
Bạn đọc Nguyệt Cát cho rằng: "Theo tôi, ăn uống cân bằng vẫn là tốt nhất, không nên thần thánh hóa bất kỳ món nào, kể cả bì heo".
Lý giải sâu hơn về cơ chế hấp thụ, phân giải các chất từ dạ dày để tổng hợp thành chất bổ cho các bộ phận trong cơ thể, bạn đọc tên Thanh Hoa cho biết hệ tiêu hóa sẽ "chặt nhỏ" collagen thành các acid amin (glycine và proline), sau đó cơ thể mới dùng để xây dựng lại protein.
Tuy nhiên, một sự thật phũ phàng là cơ thể không ưu tiên dùng các acid amin này để làm đẹp da ngay.
"Nó sẽ ưu tiên cho những bộ phận mang tính sinh tồn hơn như gân, sụn, niêm mạc ruột hoặc mạch máu. Làn da và mái tóc thường nằm ở cuối danh sách ưu tiên", một bạn đọc phân tích.
Và "để tổng hợp được collagen từ bì heo, cơ thể không chỉ cần acid amin mà còn cần các chất xúc tác như vitamin C, đồng, kẽm, mangan và các enzyme. Nếu bạn ăn rất nhiều bì heo nhưng thiếu vitamin C, quá trình tái tạo collagen vẫn sẽ bị đình trệ", bạn đọc tên Hồng Ánh góp thêm.
Và những lời cảnh báo được đưa ra: "Bì heo là một 'gói thực phẩm' hỗn hợp, ăn quá nhiều có thể gây tăng cân hoặc thừa cholesterol trước khi kịp thấy da đẹp", bạn Khả Tú chỉ ra.
Đa số ý kiến cũng đồng tình bì heo còn có nhiều chất béo, ăn nhiều chưa chắc đẹp da mà có khi lại tăng cân trước.
Nhiều lời khuyên thực tế khác cũng được đưa ra. Bạn đọc Hoàng Hoa gợi ý nên kết hợp ăn cá (đặc biệt là da cá) vì collagen từ cá có cấu trúc phân tử nhỏ hơn, ít chất béo xấu và hấp thụ hiệu quả hơn. "Muốn đẹp da mà chỉ trông chờ vào bì heo thì chắc khó. Phải ăn đủ chất, ngủ nghỉ, sinh hoạt điều độ mới hiệu quả", bạn đọc tên Linh khuyên.
Bạn đọc Phụng Nguyễn cũng đồng tình: "Không nên quá lạm dụng bì heo vì lượng chất béo cao. Thay vào đó, hãy duy trì chế độ ăn cân bằng, nhiều rau xanh trái cây (để có vitamin C) thì việc ăn thêm một chút bì heo hầm mới thực sự phát huy tác dụng".
Và bạn đọc này cũng đúc kết: "Ăn bì heo là một cách cung cấp nguyên liệu để cơ thể làm đẹp, nhưng lộ trình từ "miếng bì trên đĩa" đến "làn da mịn màng" là một con đường trắc trở".
Ngày 10/4, BS.CK2 Đỗ Châu Việt, Trưởng khoa Hồi sức tích cực Nhiễm, Bệnh viện Nhi đồng 2, cho biết khoa vừa cứu sống hai bệnh nhi tay chân miệng độ 4 (mức nặng nhất) liên quan chủng EV71. Trường hợp đầu là bé trai một tuổi, ngụ TP HCM, khởi phát triệu chứng sốt, được chẩn đoán viêm họng nhưng uống thuốc không giảm. Khi xuất hiện các vết hồng ban kín đáo, bé nhanh chóng trở nặng với vã mồ hôi đầu, khó thở, suy hô hấp, phải đặt nội khí quản ở tuyến dưới trước khi chuyển đến Bệnh viện Nhi đồng 2.
Kíp cấp cứu lập tức cho bệnh nhi thở máy, lọc máu và dùng thuốc trợ tim. Sau hơn ba ngày điều trị tích cực, bé qua cơn nguy kịch, cai máy thở, chuyển sang thở CPAP, sinh hiệu tạm ổn và tiếp tục theo dõi di chứng thần kinh.
Ca thứ hai là bé trai 3 tuổi, ngụ Khánh Hòa, nhập viện địa phương khi sốt và nổi ban, nghi mắc tay chân miệng. Dù đáp ứng thuốc hạ sốt ban đầu, trẻ dần xuất hiện giật mình, đi đứng loạng choạng. Sau khi được truyền IVIg và theo dõi sát, bệnh nhi bất ngờ sốt cao liên tục 39 độ C, thở mệt, trào bọt hồng lẫn máu, phù phổi. Nhịp tim tăng vọt 230 lần mỗi phút - gấp đôi trẻ bình thường, huyết áp rối loạn đột ngột.
Khi nhập Nhi đồng 2, SpO2 của bé chỉ còn 75%, rơi vào suy hô hấp, suy tim cấp. Các bác sĩ khẩn trương lọc máu, thở máy, dùng thuốc vận mạch, giúp nhịp tim giảm sau 6 giờ. Đến ngày thứ ba, bệnh nhi được ngưng lọc máu, ngưng thuốc vận mạch, tiếp tục theo dõi di chứng.
Theo bác sĩ Việt, cả hai trường hợp "thập tử nhất sinh" đều mang đặc trưng của chủng EV71. Số liệu từ Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP HCM cho thấy chủng này chiếm 56% mẫu bệnh phẩm tay chân miệng đầu năm 2026, lây qua đường tiêu hóa và tiếp xúc dịch tiết.
Sự nguy hiểm của EV71 nằm ở chỗ dấu hiệu ngoài da như nổi ban, loét miệng thường rất ít hoặc kín đáo. Thay vì bộc lộ ra ngoài, virus có thể tấn công trực tiếp hệ thần kinh trung ương, gây tổn thương não cấp. Nhiều trẻ nhập viện trong tình trạng suy hô hấp, sốc tim, có thể tử vong nhanh trong 12-24 giờ. Khi đã chuyển độ 4, nguy cơ để lại di chứng thần kinh từ nhẹ đến nặng.
Phụ huynh cần đưa con đến cơ sở y tế ngay khi có dấu hiệu cảnh báo, kể cả khi không thấy ban đỏ hay loét miệng. Các biểu hiện gồm giật mình chới với (từ hai lần trở lên trong 30 phút), sốt trên 39 độ C kéo dài quá 48 giờ không đáp ứng thuốc, rối loạn vận động (đi loạng choạng, mất thăng bằng, run chi, ngồi không vững) hoặc nôn ói nhiều kèm bứt rứt, quấy khóc, lừ đừ.
Tuần qua, TP HCM ghi nhận thêm 1.347 ca mắc tay chân miệng, tăng 64% so với trung bình 4 tuần trước, nâng tổng số bệnh nhân từ đầu năm vượt 10.000. Triệu chứng thường gặp gồm sốt, loét miệng, phát ban kèm bóng nước ở lòng bàn tay, bàn chân, đầu gối, mông.
Theo tiến sĩ - bác sĩ Ketan Bulsara, Giám đốc Trung tâm Đột quỵ tại Cleveland Clinic (Mỹ), cơ chế liên quan giữa nắng nóng và đột quỵ là rất thực tế. Trong điều kiện nhiệt độ cao, cơ thể mất nước và muối khoáng nhanh chóng. Khi đó, máu trở nên cô đặc hơn, tâm thất và mạch máu phải làm việc nhiều hơn, làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông - nguyên nhân chính gây ra đột quỵ thiếu máu cục bộ.
Một nghiên cứu đăng trên Harvard Health Publishing (Mỹ) cũng ghi nhận rằng môi trường nhiệt độ cao có thể tác động xấu đến hệ tuần hoàn. Dữ liệu lớn được thu thập từ các bệnh viện trên khắp nước Mỹ cho thấy nguy cơ nhập viện vì đột quỵ tăng lên trong những ngày nắng nóng, đặc biệt ở người cao tuổi, người có bệnh nền tim mạch, huyết áp cao hoặc tiểu đường.
Bên cạnh đó, tiến sĩ - bác s Rebecca Fieles, chuyên gia thần kinh của University of Maryland Medical Center (Mỹ), cho biết nắng nóng còn có thể làm tăng nguy cơ xuất huyết não - một dạng đột quỵ nghiêm trọng khác.
Nhiệt độ cao khiến các mạch máu bị giãn nở và áp lực tuần hoàn thay đổi thất thường, nhất là ở người có vữa xơ động mạch. Sự mất cân bằng này có thể dẫn tới vỡ mạch, gây xuất huyết trong não.
Một tổng quan đăng tải trên tạp chí Frontiers in Neurology cũng chỉ ra rằng nhiệt độ thời tiết cực đoan (quá nóng hoặc quá lạnh) đều liên quan tới nguy cơ đột quỵ tăng lên, đặc biệt ở những người có bệnh nền từ trước. Sự mất nước, rối loạn điện giải và thay đổi huyết áp thất thường khi thời tiết nóng là những yếu tố làm não thiếu oxy nhanh hơn, từ đó tác động tới nguy cơ tai biến.
Không chỉ vậy, điều mà nhiều người hay bỏ qua là ”đột quỵ nhiệt” - tình trạng đột ngột suy giảm chức năng não do nhiệt độ cơ thể quá cao (trên 40 °C). Biến chứng này có thể xảy ra khi cơ thể không kịp thích nghi với nhiệt độ cao, dẫn đến tổn thương tế bào não và hệ thần kinh nếu không được sơ cứu kịp thời.
Các chuyên gia đều nhấn mạnh rằng nắng nóng không trực tiếp “gây” đột quỵ đối với người hoàn toàn khỏe mạnh, nhưng ở những người có yếu tố nguy cơ (cao huyết áp, rối loạn mỡ máu, tiểu đường, tiền sử tim mạch hoặc đột quỵ), nhiệt độ cao là “chất xúc tác” nguy hiểm khiến bệnh tiến triển nhanh và biến chứng nặng.
Do đó, phòng ngừa đột quỵ mùa nắng nóng - đặc biệt ở người cao tuổi - cần chú trọng:
