Trường THPT Hàm Yên ở Tuyên Quang đang được nhiều người nhắc đến vì một quy định lạ. Mỗi tối, sau giờ tự học ở nhà, học sinh quay video trình bày lại kiến thức vừa nắm được rồi đăng lên phần bình luận trên fanpage công khai của trường để nộp bài.
Hàng trăm video xuất hiện dưới mỗi bài đăng hằng ngày, khuôn mặt và giọng nói của học sinh hiện diện trên không gian mạng không giới hạn người xem, không giới hạn thời gian lưu trữ. Dư luận chia làm hai luồng ý kiến. Phụ huynh khen hay. Một số chuyên gia giáo dục khen sáng tạo. Nhưng theo góc độ pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân và quyền trẻ em, câu chuyện không đơn giản là cách làm này hay hay dở về mặt sư phạm. Điều cần xem xét là nhà trường có quyền pháp lý để làm điều này hay không.
Hiệu trưởng nhà trường khẳng định với báo chí rằng hoạt động này có sự đồng thuận gần như tuyệt đối từ giáo viên, phụ huynh và học sinh ngay từ đầu năm. Phòng Đảng ủy họp trước, sau đó tổ chức hội nghị có đầy đủ các bên, lấy ý kiến, phân tích, rồi mới triển khai. Chỉ có 2 người không đồng ý trong cả trường. Đây là cách đại diện nhà trường lý giải tính hợp lệ của quy định.
Nhưng lý giải đó đang nhầm lẫn giữa sự đồng thuận xã hội và sự cho phép của pháp luật. Đây là 2 phạm trù hoàn toàn khác nhau. Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025 có hiệu lực thi hành từ ngày 1.1.2026, tức là đang có hiệu lực pháp lý đầy đủ tại thời điểm Trường THPT Hàm Yên triển khai hoạt động này vào tháng 4.2026.
Luật xác lập rõ các quyền dữ liệu cơ bản của công dân, trong đó có quyền đồng ý, quyền truy cập, và quyền yêu cầu xóa dữ liệu. Quan trọng hơn, việc im lặng không được coi là đồng ý xử lý dữ liệu cá nhân theo quy định của luật này.
Hình ảnh khuôn mặt và giọng nói trong video là dữ liệu cá nhân. Khi học sinh đăng video lên fanpage công khai của trường theo yêu cầu, nhà trường đang là bên kiểm soát và xử lý dữ liệu cá nhân của người dưới 18 tuổi. Theo luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025, việc xử lý dữ liệu cá nhân của trẻ em nhằm công bố, tiết lộ thông tin về đời sống riêng tư và bí mật cá nhân của trẻ em từ đủ 7 tuổi trở lên phải có sự đồng ý của trẻ em và người đại diện theo pháp luật.
Sự đồng ý đó phải là sự đồng ý thực chất, cụ thể và có thể rút lại bất cứ lúc nào. Một cuộc họp đầu năm học trong đó đa số giơ tay tán thành không đáp ứng tiêu chuẩn đó. Vấn đề không chỉ dừng lại ở quy trình lấy đồng ý mà còn phải hỏi nhà trường dựa vào thẩm quyền nào để đặt ra yêu cầu bắt buộc trong thời gian học sinh ở nhà.
Điều 19 Thông tư 32/2020/TT-BGDĐT quy định rằng các hoạt động giáo dục thực hiện theo kế hoạch giáo dục của nhà trường, được tổ chức trong và ngoài giờ lên lớp, trong và ngoài khuôn viên nhà trường, nhằm thực hiện chương trình các môn học và hoạt động giáo dục trong chương trình giáo dục phổ thông do Bộ trưởng Bộ GD-ĐT ban hành. Yêu cầu quay video nộp lên mạng xã hội công khai không nằm trong bất kỳ chương trình giáo dục nào do Bộ GD-ĐT ban hành.
Do đó việc này là sáng kiến đơn phương của một hiệu trưởng và kéo theo hệ quả pháp lý mà người đưa ra dường như chưa nhận thức đầy đủ.
Từ thực tế này cần phân biệt rõ 2 việc. Thứ nhất là phương pháp sư phạm, thuộc về không gian tự chủ chuyên môn của giáo viên và nhà trường, vốn được pháp luật tôn trọng. Thứ hai là hình thức thực hiện phương pháp đó, khi nó đụng chạm đến quyền của người dưới 18 tuổi trên không gian mạng thì phải tuân thủ pháp luật.
Việc yêu cầu học sinh trình bày lại kiến thức sau giờ tự học là ý tưởng sư phạm hoàn toàn có thể ủng hộ. Nhưng nền tảng thực hiện ý tưởng đó là fanpage công khai thay vì nhóm riêng tư nội bộ thì đây không còn là vấn đề sư phạm nữa mà là vấn đề pháp lý.
Có thể hiểu vì sao nhà trường chọn fanpage công khai. Như hiệu trưởng giải thích, dung lượng video trên Zalo nhóm lớp bị giới hạn nên phải chuyển sang Facebook. Đây là lý do kỹ thuật, không phải lý do pháp lý. Lý do kỹ thuật không thể hợp thức hóa việc xử lý dữ liệu cá nhân trái quy định. Giải pháp đúng trong trường hợp này là tìm nền tảng phù hợp khác có khả năng kiểm soát quyền truy cập, chứ không phải dùng không gian công khai vì tiện lợi hơn.
Điều đáng lo ngại hơn là không có bất kỳ cơ quan nào lên tiếng về tính hợp lệ pháp lý của hoạt động này trước khi báo chí đưa tin. Khi vụ việc thành tin tức, phản ứng của các bên liên quan chủ yếu xoay quanh hiệu quả sư phạm, không ai đặt câu hỏi về vấn đề bảo vệ dữ liệu cá nhân. Đây là khoảng trống thể chế rõ ràng.
Bộ GD-ĐT đến nay chưa có bất kỳ hướng dẫn chuyên biệt nào về việc nhà trường được và không được làm khi thu thập, xử lý và công bố dữ liệu cá nhân của học sinh trên các nền tảng mạng xã hội, trong khi luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân đã có hiệu lực hơn 4 tháng.
Vụ việc ở trường THPT Hàm Yên không phải là trường hợp cá biệt. Đây chỉ là trường hợp đủ lớn để dư luận quan tâm. Khắp nơi, nhà trường đang sử dụng Facebook, Zalo, YouTube để triển khai các hoạt động giáo dục mà không có khung pháp lý rõ ràng làm nền tảng. Sự đồng thuận của cộng đồng trong một buổi họp đầu năm không thể thay thế cho nghĩa vụ tuân thủ pháp luật. Và sự im lặng của cơ quan quản lý không có nghĩa là hành vi đó được phép.
Điều cần thiết lúc này không phải là phán xét hiệu trưởng Trường THPT Hàm Yên, người đang hành động bằng thiện chí thực sự với học sinh. Điều cần thiết là Bộ GD-ĐT ban hành hướng dẫn cụ thể về việc nhà trường được phép sử dụng nền tảng mạng xã hội ở mức độ nào trong hoạt động giáo dục, với điều kiện gì và với những biện pháp bảo vệ dữ liệu nào cho học sinh. Bởi vì câu chuyện yêu cầu học sinh quay video tự học mỗi ngày ở Tuyên Quang hôm nay sẽ còn xảy ra ở nhiều nơi khác, với nhiều hình thức khác nhau, và “đa số đồng ý” sẽ không bao giờ là câu trả lời pháp lý đúng.
Tối 15/4, bà Nguyễn Thị Mỹ Hạnh, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Lương Thế Vinh (phường Bến Cát, TPHCM), xác nhận với phóng viên Dân trí về vụ việc xảy ra ở lớp 3/6, giáo viên liên quan là cô L.T.M.
Theo phản ánh của một phụ huynh, ngày 13/4, thấy con đi học về có biểu hiện mệt và không vui, phụ huynh gặng hỏi thì cháu cho biết, do không thắt khăn quàng nên bị cô phạt bằng cách chích kim tiêm vào tay.
Ngoài trường hợp trên, một số học sinh khác mỗi khi vi phạm như nói chuyện, không ngủ trưa, vi phạm nội quy trong lớp đều bị cô giáo phạt. Vụ việc khiến học sinh sợ hãi và nguy cơ lây các bệnh truyền nhiễm.
Hiệu trưởng Trường Tiểu học Lương Thế Vinh cho biết ngay khi nhận phản ánh, Ban giám hiệu nhà trường đã làm việc với giáo viên và phụ huynh.
Ban đầu, xác định có 5 học sinh vi phạm đã bị phạt bằng cách phải tự tiêm chích vào tay mình.
Tại buổi làm việc, giáo viên cho biết đã mua ống kim tiêm về để sử dụng cho con bị ốm. Hôm sau, giáo viên để trên bàn và nói với các học sinh rằng bạn nào vi phạm, không ngoan thì tự cầm kim tiêm vào tay mình, chứ cô không tiêm vào tay các em.
Theo bà Mỹ Hạnh, đây là hành vi vi phạm đạo đức nghề nghiệp những điều giáo viên không được làm, xâm phạm đến sức khỏe, thân thể của các em. Giáo viên sai nghiêm trọng, suy nghĩ lệch lạc về cách giáo dục trẻ, vi phạm quyền trẻ em.
Theo hiệu trưởng, ngay trong ngày, nhà trường đã đình chỉ công tác giảng dạy của giáo viên liên quan để phục vụ công tác xử lý, đồng thời yêu cầu viết bản kiểm điểm và tổ chức họp với phụ huynh các học sinh liên quan.
“Phụ huynh trước mắt đề nghị kiểm tra sức khỏe cho các em. Nhà trường đã thống nhất đưa học sinh đi kiểm tra, xét nghiệm để đánh giá nguy cơ ảnh hưởng sức khỏe, chi phí do giáo viên vi phạm chi trả”, bà Hạnh thông tin.
Cũng theo bà Hạnh, nhà trường sẽ thành lập hội đồng kỷ luật để xem xét trách nhiệm giáo viên. Mức xử lý cụ thể sẽ được đề xuất theo quy định, sau đó hoàn thiện hồ sơ báo cáo cơ quan quản lý cấp trên xem xét quyết định.
Hiệu trưởng Trường Tiểu học Lương Thế Vinh cho biết thêm giáo viên L.T.M. (36 tuổi) mới khoảng 3 năm công tác trong ngành, trước đó có thời gian không giảng dạy. Từ đầu năm học đến nay, giáo viên này được đánh giá hoàn thành nhiệm vụ chuyên môn, chưa ghi nhận vi phạm.
“Đây là sự việc rất đáng tiếc. Nhà trường thường xuyên quán triệt quy tắc ứng xử, đạo đức nghề nghiệp, tuy nhiên vẫn xảy ra vụ việc ngoài mong muốn”, bà Hạnh chia sẻ, đồng thời cho biết sẽ tiếp tục rà soát, siết chặt công tác quản lý giáo viên sau vụ việc.
Theo dữ liệu của ngành giáo dục TP HCM, tất cả xã, phường trên địa bàn đều có ít nhất một trường tiểu học, nhưng ở bậc liên thông là THCS thì có sự chênh lệch đáng kể ở nhiều địa bàn.
Cụ thể, phường Tân Sơn (quận Tân Bình cũ) có 3 trường tiểu học với gần 4.100 học sinh, chưa kể gần 1.800 trẻ mầm non nhưng không có trường THCS nào, kể cả tư thục. Phường Phú Thuận (quận 7 cũ) rơi vào cảnh tương tự dù có 4 trường tiểu học với gần 5.000 học sinh và khoảng 3.200 trẻ mầm non.
Nếu chỉ xét nhóm công lập, TP HCM còn phường Tây Nam (Bình Dương cũ) cũng không có trường. Ngoài ra, nhiều xã, phường ghi nhận chênh lệch giữa tiểu học và THCS lên đến 5-7 trường:
Đơn vị
Trường tiểu học
Trường THCS
Xã Long Hải
14
7
Phường Bình Hưng Hòa
9
3
Xã Tân An Hội
8
3
Phường Hiệp Bình
8
3
Phường Thuận Giao
8
3
Ở chiều ngược lại, 5 nơi có số trường THCS nhiều hơn tiểu học là Tân Hòa, Cát Lái, Bình Phú, Bình Quới và Trừ Văn Thố.
Trả lời VnExpress ngày 9/4, ông Nguyễn Văn Phong, Phó giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo, nhìn nhận tình trạng không có trường THCS hoặc chênh lệch lớn về số lượng trường giữa hai cấp học làm mất cân đối cung-cầu cục bộ. Điều này có thể dẫn đến nguy cơ quá tải ở các khu vực có tỷ lệ dân nhập cư cao, biến động dân số lớn.
Với những địa phương "trắng" trường THCS hoặc nhiều trường tiểu học nhưng chỉ có 1 trường THCS, Sở sẽ phối hợp với UBND xã, phường để điều phối, phân luồng học sinh.
"Học sinh chuyển cấp từ lớp 5 lên 6 sẽ được sắp xếp vào các trường ở khu vực lân cận, đảm bảo có chỗ học", Phó giám đốc Sở nói.
Năm nay thành phố dự kiến có hơn 197.500 trẻ vào lớp 1 và 185.700 em khối 6. Số này giảm lần lượt khoảng 6.100 và 2.200 em so với năm ngoái.
Việc phân bổ chỗ học căn cứ mạng lưới trường lớp tại địa phương và vùng giáp ranh, quy mô trẻ trong độ tuổi và khoảng cách thực tế. Thành phố ứng dụng hệ thống bản đồ số (GIS) để xác định quãng đường từ nhà học sinh đến trường, tạo điều kiện thuận lợi nhất để các em được học gần nhà.
Giờ ra chơi tại Trường THPT Nguyễn Thị Diệu ngày 7-4 rộn ràng hơn thường lệ. Vòng chung kết flashmob "Sức sống tuổi trẻ Nguyễn Thị Diệu" bắt đầu trong tiếng vỗ tay giòn giã liên hồi, cùng tiếng kèn vuvuzela vang khắp nơi.
Tiết mục Nổi lửa lên của liên quân học sinh hai lớp 11A6 và 11A7 khiến cả sân trường bùng nổ, khi tái hiện phong trào học sinh sinh viên ngày 9-1-1950 đầy cảm xúc và hoành tráng.
Đến tiết mục Sắc màu Phương Nam của lớp 11A5, khán giả học sinh lại một phen trầm trồ khi thấy bạn bè mình có nhiều động tác uốn dẻo như… diễn viên chuyên nghiệp. Trần Janet Ân (lớp 11A5) cho biết nhờ hội thi này mà phát hiện khả năng đặc biệt của bản thân.
Các bạn Yến Nhi (lớp 11A7) và Phương Thanh (lớp 11A6) đúc kết: "Những ngày hai lớp tập luyện với nhau không những để lại nhiều kỷ niệm khó quên mà còn rèn cho tụi mình kỹ năng làm việc nhóm, cách quản lý thời gian.
Hội thi flashmob là hoạt động vừa thú vị, bổ ích, không chỉ giúp học sinh giải tỏa căng thẳng mà còn mang lại nhiều trải nghiệm, bài học ý nghĩa nên tụi mình rất thích".
Thầy Dương Văn Thư - Hiệu trưởng Trường THPT Nguyễn Thị Diệu - cho biết hội thi flashmob "Sức sống tuổi trẻ Nguyễn Thị Diệu" được thực hiện trong nhiều tuần, từ học kỳ 1 năm học 2025-2026 đến nay.
Các lớp sẽ lần lượt biểu diễn vào giờ ra chơi cả vòng loại và vòng chung kết. Ở vòng loại, học sinh mặc đồng phục đi học để biểu diễn. Còn vòng chung kết, các lớp có thể đầu tư trang phục, đạo cụ để tranh giải nhất, nhì, ba.
"Hội thi flashmob nằm trong chuỗi hoạt động "Giờ ra chơi hạnh phúc - học sinh hạn chế sử dụng điện thoại" của nhà trường. Chúng tôi còn tổ chức cho học sinh chơi các trò chơi dân gian, đọc sách, hát, chơi nhạc cụ… trong giờ ra chơi để tạo sân chơi bổ ích, khuyến khích học sinh tham gia các hoạt động tập thể, phát triển năng khiếu văn nghệ của các em", thầy Thư thông tin.
