TAND TP HCM đã tuyên phạt bà Nguyễn Thị Như Loan (Tổng giám đốc, nguyên Chủ tịch HĐQT Công ty Quốc Cường Gia Lai) 18 tháng tù treo và thử thách 3 năm về tội Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí, tối 10/4.
Trong vụ án, khu đất “vàng” 6.000 m2 số 39-39B Bến Vân Đồn là tài sản Nhà nước, bị chuyển trái pháp luật sang tư nhân, gây thiệt hại hơn 542 tỷ đồng cho Nhà nước; riêng bà Loan và công ty hưởng 297 tỷ đồng. Đến khi tòa xét xử, các bị cáo đã nộp tổng cộng 407 tỷ đồng và 50.000 USD; ngoài ra, cơ quan điều tra còn kê biên nhiều tài sản khác. Tòa xác định hậu quả vụ án đã được khắc phục hoàn toàn.
Theo HĐXX, bà Loan tham gia vụ án với vai trò giúp sức, có nhiều tình tiết giảm nhẹ theo Điều 51 Bộ luật Hình sự. Bị cáo có nhân thân tốt, chưa có tiền án, tiền sự; nơi cư trú, công việc ổn định; hiện là người điều hành, quản lý tại Công ty Cổ phần Quốc Cường Gia Lai.
Hồ sơ và diễn biến tại phiên tòa cho thấy doanh nghiệp này thuộc khu vực kinh tế tư nhân, đóng góp lớn cho ngân sách, hoạt động trong và ngoài nước, tạo việc làm cho hàng nghìn lao động, tham gia nhiều hoạt động thiện nguyện và được chính quyền địa phương ghi nhận.
Trong vụ án, dù hưởng lợi số tiền lớn, bà Loan đã chủ động nộp lại toàn bộ để khắc phục hậu quả, bảo đảm thu hồi đầy đủ tài sản Nhà nước bị thất thoát.
Sau khi đánh giá toàn diện hành vi, tính chất, mức độ sai phạm, đặc biệt là việc đã khắc phục toàn bộ hậu quả và vai trò tại doanh nghiệp, HĐXX viện dẫn tinh thần Nghị quyết 68/NQ-TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân – ưu tiên khắc phục hậu quả kinh tế khi xử lý hình sự – làm căn cứ quyết định hình phạt đối với bà Loan.
Từ đó, HĐXX đồng ý với đề nghị của VKS, áp dụng Điều 65 Bộ luật Hình sự, tuyên phạt tù nhưng cho bà Loan hưởng án treo, ấn định thời gian thử thách.
Ngoài bà Loan, 9 bị cáo khác trong số 22 người bị xét xử liên quan đến sai phạm trong việc chuyển nhượng trái phép khu đất cũng được tòa áp dụng hình phạt tù treo. Trong đó có bà Nguyễn Thị Hồng, cựu phó chủ tịch UBND TP HCM.
Các bị cáo này đều được tòa ghi nhận có nhiều tình tiết giảm nhẹ tương tự bà Loan. Trong đó, bà Hồng phạm tội do chủ quan, tin tưởng cấp dưới; một số bị cáo khác phạm tội theo chỉ đạo cấp trên hoặc do vô ý…
Theo tòa, các bị cáo này đều có nhân thân tốt, không tiền án, tiền sự, có nơi cư trú và công việc ổn định; nhiều người tuổi cao, sức khỏe yếu, không thuộc trường hợp phải cách ly khỏi xã hội.
Bị cáo Lê Quang Thung (nguyên Tổng giám đốc, quyền Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Cao su Việt Nam) bị phạt 8 năm tù về tội Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí; 6 năm tù về tội Nhận hối lộ. Tổng hợp hình phạt, ông này lĩnh 14 năm tù.
Các bị cáo khác bị phạt mức án từ 2 năm tù treo đến 7 năm tù giam.
>>Mức án chi tiết của 22 bị cáo
Khu đất 39-39B Bến Vân Đồn, liền kề quận 1, là tài sản Nhà nước, được giao Tổng cục Cao su (nay là Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam) quản lý từ năm 1976. Qua nhiều lần thay đổi, quyền quản lý chuyển về Tổng công ty Cao su Đồng Nai và Công ty Cao su Bà Rịa, thông qua Công ty TNHH Phú Việt Tín.
Bản án xác định, khi thực hiện chủ trương sắp xếp lại nhà đất công, Tập đoàn Cao su lập phương án hợp khối, chuyển mục đích sử dụng sang đất ở để xây chung cư, được UBND TP HCM và Bộ Tài chính chấp thuận. Tuy nhiên, quá trình triển khai sau đó phát sinh hàng loạt sai phạm.
Từ năm 2009, ông Lê Quang Thung là người khởi đầu sai phạm khi trực tiếp thỏa thuận với Lê Y Linh và Đặng Phước Dừa dùng khu đất góp vốn làm dự án thông qua Công ty Phú Việt Tín, không qua thẩm định giá, đấu giá.
Để thâu tóm dự án, Linh và Dừa đã đưa hối lộ hàng trăm nghìn USD cùng hàng chục tỷ đồng cho nhiều cá nhân liên quan, trong đó có bà Hồng. Khi chưa hoàn tất nghĩa vụ tài chính với Nhà nước, hai người tiếp tục chuyển nhượng phần vốn góp (thực chất là khu đất) cho công ty của bà Loan.
Bà Loan biết rõ khu đất là tài sản Nhà nước nhưng vẫn chuyển tiền, tạo điều kiện để Linh và Dừa thanh toán nghĩa vụ tài chính của Công ty Phú Việt Tín, sau đó nhận chuyển nhượng toàn bộ vốn góp tại doanh nghiệp này rồi bán lại cho đối tác, hưởng lợi 297 tỷ đồng.
Ngày 5-4, Cơ quan cảnh sát điều tra Công an tỉnh Đắk Lắk cho biết đã hoàn tất hồ sơ vụ án cặp đôi thuê ô tô rồi mang đi cầm cố và bán.
Cơ quan điều tra đề nghị Viện Kiểm sát nhân dân khu vực 7 tỉnh Đắk Lắk truy tố Nguyễn Trọng Sơn (28 tuổi) và Nguyễn Thị Lâm Oanh (31 tuổi, cùng trú xã M'Drắk, Đắk Lắk) về tội "lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản".
Theo kết quả điều tra, ngày 9-5-2025, Sơn và Oanh ký hợp đồng thuê ô tô của anh P.X.T.. Sau khi nhận xe, cả hai lên mạng làm giả một căn cước công dân mang tên chủ xe rồi đem xe cầm cố tại 3 tiệm cầm đồ ở TP.HCM và Đồng Nai để lấy tiền tiêu xài.
Đến ngày 15-6, Sơn và Oanh tiếp tục liên hệ một gara ô tô tại Đồng Nai để bán chiếc xe này. Sau khi nhận tiền, hai người dùng một phần số tiền để chuộc xe từ tiệm cầm đồ, giao lại cho gara, rồi trở về Đắk Lắk.
Do hết thời hạn cho thuê xe đã lâu mà khách không trả lại xe, anh T. làm đơn tố cáo đến cơ quan công an. Sơn và Oanh sau đó bị khởi tố về tội danh "lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản".
Đáng chú ý, vào ngày 16-4-2024, Sơn từng bị Tòa án nhân dân thành phố Tân Uyên, tỉnh Bình Dương tuyên phạt 9 tháng tù cho hưởng án treo cũng về tội "lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản".
Đang trong thời gian chấp hành án treo, Sơn tiếp tục phạm tội.
Tối 10/4, TAND TP HCM tuyên bà Nguyễn Thị Như Loan (Tổng giám đốc, nguyên Chủ tịch HĐQT Công ty Quốc Cường Gia Lai) phạm tội Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí.
Theo HĐXX, bà Loan giữ vai trò đồng phạm giúp sức trong vụ án, song có nhiều tình tiết giảm nhẹ; là người điều hành Công ty Cổ phần Quốc Cường Gia Lai p- doanh nghiệp có đóng góp ngân sách, tạo việc làm và tham gia nhiều hoạt động an sinh xã hội.
Dù hưởng lợi số tiền lớn, bà Loan đã chủ động nộp lại toàn bộ để khắc phục hậu quả, bảo đảm thu hồi tài sản cho Nhà nước.
Từ đó, HĐXX đã cân nhắc theo tinh thần Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị, ưu tiên việc khắc phục hậu quả kinh tế, khi xem xét trách nhiệm hình sự, nên chấp nhận đề nghị của VKS, cho bị cáo được hưởng án treo.
Bà Nguyễn Thị Hồng, cựu phó chủ tịch UBND TP HCM bị tuyên phạt 2 năm tù treo về tội Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ. Bà Đào Thị Hương Lan (cựu giám đốc Sở Tài chính, đang trốn truy nã) bị xét xử vắng mặt nhận 3 năm tù về cùng tội danh.
Tòa cũng ghi nhận cho bà Hồng được hưởng một số tình tiết giảm nhẹ tương tự bà Loan. Ngoài ra, bà Hồng phạm tội do chủ quan, tin tưởng vào cấp dưới.
Bà Hồng bị xác định hai lần nhận tiền từ bị cáo Lê Y Linh (Giám đốc Công ty TNHH Việt Tín) và Đặng Phước Dừa (nguyên Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Việt Tín) gồm một túi quà bên trong có 10.000 USD và 50.000 USD trong lần tân gia vì ký văn bản giao đất cho nhóm này.
Bà Hồng có mặt trong buổi khai mạc phiên tòa, sau đó xin vắng mặt vì lý do sức khỏe.
Bị cáo Lê Quang Thung (nguyên Tổng giám đốc, quyền Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Cao su Việt Nam) bị phạt 8 năm tù về tội Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí; 6 năm tù về tội Nhận hối lộ. Tổng hợp hình phạt, ông này lĩnh 14 năm tù.
Tòa: Hậu quả vụ án đã được khắc phục
Về trách nhiệm dân sự, HĐXX cho biết bà Loan và các bị cáo đã nộp tổng cộng 407 tỷ đồng cùng 50.000 USD; ngoài ra cơ quan điều tra còn kê biên nhiều tài sản khác. Tòa xác định hậu quả vụ án đã được khắc phục hoàn toàn, đây là một trong những căn cứ để xem xét giảm nhẹ trách nhiệm cho các bị cáo.
Theo bản án, bà Loan biết khu đất 39-39B Bến Vân Đồn là tài sản Nhà nước nhưng vẫn chuyển tiền, tạo điều kiện để Lê Y Linh và Đặng Phước Dừa sử dụng thanh toán nghĩa vụ tài chính của Công ty Phú Việt Tín, sau đó nhận chuyển nhượng toàn bộ vốn góp tại doanh nghiệp này rồi bán lại cho đối tác.
Khu đất 39-39B Bến Vân Đồn, liền kề quận 1, vốn là tài sản Nhà nước giao Tổng cục Cao su (nay là Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam) quản lý từ năm 1976. Sau nhiều lần thay đổi, quyền quản lý được chuyển cho Tổng công ty Cao su Đồng Nai và Công ty Cao su Bà Rịa thông qua Công ty TNHH Phú Việt Tín.
Trong quá trình thực hiện chủ trương sắp xếp lại nhà đất công, Tập đoàn Cao su lập phương án hợp khối, chuyển mục đích sử dụng khu đất sang đất ở để xây chung cư và được UBND TP HCM cùng Bộ Tài chính chấp thuận. Tuy nhiên, quá trình triển khai sau đó phát sinh hàng loạt sai phạm.
Theo tòa, ông Lê Quang Thung là người khởi đầu sai phạm từ năm 2009 khi trực tiếp thỏa thuận với Linh và Dừa dùng khu đất góp vốn làm dự án thông qua Công ty Phú Việt Tín mà không qua thẩm định giá, đấu giá.
Để thâu tóm dự án, Linh và Dừa đã đưa hối lộ hàng trăm nghìn USD cùng hàng chục tỷ đồng cho nhiều cá nhân liên quan. Khi chưa hoàn tất nghĩa vụ tài chính với Nhà nước, hai người tiếp tục chuyển nhượng phần vốn góp - thực chất là khu đất - cho công ty của bà Loan.
Tòa kết luận chuỗi hành vi của các bị cáo đã khiến khu đất bị chuyển trái pháp luật sang tư nhân, gây thiệt hại hơn 542 tỷ đồng cho Nhà nước.
Tòa xác định, bị cáo Thung có vai trò chính trong vụ án vì động cơ vụ lợi cá nhân đã chỉ đạo các bị cáo là cấp dưới thuộc Công ty Cao su Đồng Nai và Công ty Cao su Bà Rịa - Vũng Tàu ký biên bản chuyển nhượng vốn góp bản chất là khu đất 39-39B Bến Vân Đồn cho tư nhân.
Ngoài ra, bị cáo Thung đã lợi dụng chức vụ quyền hạn nhận 300.000 USD và 200.000 SGD từ Dừa và Linh. Do đó, tòa xác định bị cáo phải chịu trách nhiệm cao nhất trong vụ án.
Bị cáo Linh và Dừa cùng bị tuyên phạt mức án 7 năm tù về hai tội Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí và Đưa hối lộ.
Các bị cáo còn lại lĩnh 2 năm tù treo đến 5 năm tù về một trong các tội trên.
Đây là nội dung được nêu trong Nghị định 109/2026 quy định xử phạt hành chính trong các lĩnh vực bổ trợ tư pháp, hôn nhân và gia đình, thi hành án dân sự và phá sản. Quy định có hiệu lực từ 18/5, thay thế Nghị định 82/2020, sửa đổi bổ sung bởi Nghị định 117/2024.
Trong lĩnh vực công chứng, Nghị định 109 cũng siết chặt quy trình nhận diện người yêu cầu công chứng khi bổ sung một yêu cầu kỹ thuật mới mang tính bắt buộc để chống gian lận.
Cụ thể, nhà chức trách sẽ xử phạt tổ chức hành nghề công chứng 7-10 triệu đồng nếu không chụp ảnh người yêu cầu công chứng đang ký hoặc điểm chỉ vào văn bản trước sự chứng kiến của công chứng viên. Hai Nghị định hiện hành chưa đề cập hành vi này, do Luật Côngchứng cũ (2014) chưa bắt buộc việc chụp ảnh. Song Luật Công chứng 2024 đã bắt buộc nội dung này.
Vấn đề công chứng viên có cần thiết phải chụp ảnh với người yêu cầu công chứng, vừa qua một lần nữa được một số đại biểu Quốc hội đưa ra hôm 9/4, khi thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng.
Nêu quan điểm, bà Trần Hồng Nguyên, Phó chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp nêu, quy định này mới được bổ sung trong Luật Công chứng 2024, nhằm bảo đảm tính công khai, minh bạch trong việc công chứng, bảo đảm sự kiểm soát chặt chẽ trình tự, thủ tục công chứng.
Bà phân tích, quy định bắt buộc chụp ảnh mới chỉ thực hiện được một năm, nên nếu bỏ cần có tổng kết, đánh giá. Hoạt động này thực tế không gây khó khăn, không tạo thêm thủ tục cho người đi công chứng.
Từ thực tiễn giải quyết tranh chấp của tòa án, Chánh án TAND Tối cao Nguyễn Văn Quảng cho hay có những hợp đồng công chứng vô hiệu vì công chứng viên cũng không biết người đi công chứng là ai.
Do đó, việc chụp ảnh bảo đảm tính xác thực, chính xác, đồng thời xác định trách nhiệm của công chứng viên. Trong khi thao tác chụp ảnh cũng rất đơn giản, không phiền hà cho người dân.
Công chứng di chúc trực tuyến có thể bị phạt 15-25 triệu đồng
Nghị định 109 cũng đã cập nhật nhiều nội dung mới nhằm phù hợp với Luật Công chứng 2024 và xu hướng chuyển đổi số.
Cụ thể, Luật Công chứng 2024 cho phép việc công chứng điện tử có thể thực hiện trực tuyến, khi các bên không có mặt tại cùng một địa điểm và giao kết giao dịch thông qua phương tiện trực tuyến, trước sự chứng kiến trực tiếp của công chứng viên.
Song công chứng điện tử không được áp dụng với di chúc và giao dịch dân sự là hành vi pháp lý đơn phương khác (hứa thưởng, từ chối hưởng di sản, đơn phương chấm dứt hợp đồng...).
Theo luật, công chứng viên có trách nhiệm phải kiểm tra kỹ tình trạng sức khỏe tâm thần và năng lực nhận thức của người lập di chúc tại thời điểm công chứng. Việc thực hiện trực tuyến có thể làm hạn chế khả năng quan sát, đánh giá xem người lập di chúc có đang bị lừa dối, đe dọa hay cưỡng ép hay không.
Công chứng viên cũng phải chứng kiến việc người lập di chúc tự mình ký hoặc điểm chỉ vào văn bản và phải thực hiện việc niêm phong bản di chúc ngay trước mặt người lập di chúc...
Vì vậy, công chứng di chúc điện tử trực tuyến có thể dẫn đến xác nhận không chính xác ý chí cuối cùng của người để lại di sản, kéo theo các tranh chấp hoặc sai sót pháp lý về sau.
Do đó, tại Nghị định mới đặt ra mức phạt 15-25 triệu đồng nếu công chứng viên, hoặc tổ chức hành nghề công chứng thực hiện hành vi này. Đây là quy định lần đầu xuất hiện, do các quy định hiện hành (Nghị định 82 và 117) dựa trên Luật Công chứng 2014 (cũ), nên chưa có hành lang pháp lý để xử phạt các hành vi liên quan đến môi trường điện tử trực tuyến này.
Cũng liên quan đến nội dung chuyển đổi số trong hoạt động công chứng, Nghị định 109 bổ sung mức phạt 10-20 triệu đồng với tổ chức hành nghề công chứng nếu không thực hiện việc chuyển đổi hồ sơ công chứng giấy thành thông điệp dữ liệu điện tử để lưu trữ điện tử theo quy định của pháp luật.
Do Luật Công chứng 2024 cho phép công chứng trực tiếp và trực tuyến. Giao dịch sau đó vẫn được công chứng viên và tổ chức hành nghề công chứng chứng nhận bằng chữ ký số để tạo ra văn bản công chứng điện tử.
Văn bản điện tử này có hiệu lực giá trị như văn bản công chứng giấy và có giá trị như bản gốc.
