Đây là nội dung được nêu trong Nghị định 109/2026 quy định xử phạt hành chính trong các lĩnh vực bổ trợ tư pháp, hôn nhân và gia đình, thi hành án dân sự và phá sản. Quy định có hiệu lực từ 18/5, thay thế Nghị định 82/2020, sửa đổi bổ sung bởi Nghị định 117/2024.
Trong lĩnh vực công chứng, Nghị định 109 cũng siết chặt quy trình nhận diện người yêu cầu công chứng khi bổ sung một yêu cầu kỹ thuật mới mang tính bắt buộc để chống gian lận.
Cụ thể, nhà chức trách sẽ xử phạt tổ chức hành nghề công chứng 7-10 triệu đồng nếu không chụp ảnh người yêu cầu công chứng đang ký hoặc điểm chỉ vào văn bản trước sự chứng kiến của công chứng viên. Hai Nghị định hiện hành chưa đề cập hành vi này, do Luật Côngchứng cũ (2014) chưa bắt buộc việc chụp ảnh. Song Luật Công chứng 2024 đã bắt buộc nội dung này.
Vấn đề công chứng viên có cần thiết phải chụp ảnh với người yêu cầu công chứng, vừa qua một lần nữa được một số đại biểu Quốc hội đưa ra hôm 9/4, khi thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng.
Nêu quan điểm, bà Trần Hồng Nguyên, Phó chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp nêu, quy định này mới được bổ sung trong Luật Công chứng 2024, nhằm bảo đảm tính công khai, minh bạch trong việc công chứng, bảo đảm sự kiểm soát chặt chẽ trình tự, thủ tục công chứng.
Bà phân tích, quy định bắt buộc chụp ảnh mới chỉ thực hiện được một năm, nên nếu bỏ cần có tổng kết, đánh giá. Hoạt động này thực tế không gây khó khăn, không tạo thêm thủ tục cho người đi công chứng.
Từ thực tiễn giải quyết tranh chấp của tòa án, Chánh án TAND Tối cao Nguyễn Văn Quảng cho hay có những hợp đồng công chứng vô hiệu vì công chứng viên cũng không biết người đi công chứng là ai.
Do đó, việc chụp ảnh bảo đảm tính xác thực, chính xác, đồng thời xác định trách nhiệm của công chứng viên. Trong khi thao tác chụp ảnh cũng rất đơn giản, không phiền hà cho người dân.
Công chứng di chúc trực tuyến có thể bị phạt 15-25 triệu đồng
Nghị định 109 cũng đã cập nhật nhiều nội dung mới nhằm phù hợp với Luật Công chứng 2024 và xu hướng chuyển đổi số.
Cụ thể, Luật Công chứng 2024 cho phép việc công chứng điện tử có thể thực hiện trực tuyến, khi các bên không có mặt tại cùng một địa điểm và giao kết giao dịch thông qua phương tiện trực tuyến, trước sự chứng kiến trực tiếp của công chứng viên.
Song công chứng điện tử không được áp dụng với di chúc và giao dịch dân sự là hành vi pháp lý đơn phương khác (hứa thưởng, từ chối hưởng di sản, đơn phương chấm dứt hợp đồng…).
Theo luật, công chứng viên có trách nhiệm phải kiểm tra kỹ tình trạng sức khỏe tâm thần và năng lực nhận thức của người lập di chúc tại thời điểm công chứng. Việc thực hiện trực tuyến có thể làm hạn chế khả năng quan sát, đánh giá xem người lập di chúc có đang bị lừa dối, đe dọa hay cưỡng ép hay không.
Công chứng viên cũng phải chứng kiến việc người lập di chúc tự mình ký hoặc điểm chỉ vào văn bản và phải thực hiện việc niêm phong bản di chúc ngay trước mặt người lập di chúc…
Vì vậy, công chứng di chúc điện tử trực tuyến có thể dẫn đến xác nhận không chính xác ý chí cuối cùng của người để lại di sản, kéo theo các tranh chấp hoặc sai sót pháp lý về sau.
Do đó, tại Nghị định mới đặt ra mức phạt 15-25 triệu đồng nếu công chứng viên, hoặc tổ chức hành nghề công chứng thực hiện hành vi này. Đây là quy định lần đầu xuất hiện, do các quy định hiện hành (Nghị định 82 và 117) dựa trên Luật Công chứng 2014 (cũ), nên chưa có hành lang pháp lý để xử phạt các hành vi liên quan đến môi trường điện tử trực tuyến này.
Cũng liên quan đến nội dung chuyển đổi số trong hoạt động công chứng, Nghị định 109 bổ sung mức phạt 10-20 triệu đồng với tổ chức hành nghề công chứng nếu không thực hiện việc chuyển đổi hồ sơ công chứng giấy thành thông điệp dữ liệu điện tử để lưu trữ điện tử theo quy định của pháp luật.
Do Luật Công chứng 2024 cho phép công chứng trực tiếp và trực tuyến. Giao dịch sau đó vẫn được công chứng viên và tổ chức hành nghề công chứng chứng nhận bằng chữ ký số để tạo ra văn bản công chứng điện tử.
Văn bản điện tử này có hiệu lực giá trị như văn bản công chứng giấy và có giá trị như bản gốc.
Ngày 9/4, Công an tỉnh Gia Lai hoàn tất kết luận điều tra, đề nghị truy tố Thông (34 tuổi, xã Bờ Ngoong); Rôh (63 tuổi, xã Ayun); Di (tức Siu Di, 85 tuổi, xã Lơ Pang) và Đinh Yum (63 tuổi, xã Bờ Ngoong) về tội Phá hoại chính sách đoàn kết.
Trong đó, Di và Đinh Yum hiện ở nước ngoài, bị đề nghị truy tố và xét xử vắng mặt.
Theo điều tra, từ năm 2019, Di và Đinh Yum - bị xác định là thành viên Fulro lưu vong - đã móc nối, chỉ đạo các đầu mối trong nước tổ chức hoạt động nhằm phục hồi lực lượng, hướng tới mục tiêu ly khai, thành lập "nhà nước riêng" cho người Bahnar tại Tây Nguyên.
Từ năm 2023 đến nay, hai người bị cáo buộc gia tăng tuyên truyền, lôi kéo người dân tham gia tổ chức tự xưng "Bahnar Đêga Kon Kông", đồng thời thu thập danh sách gửi ra nước ngoài để phục vụ việc kêu gọi can thiệp từ bên ngoài.
Tại Việt Nam, Rôh và Thông bị cho là phát triển lực lượng, lập 6 điểm nhóm tại hai xã Ayun và Bờ Ngoong với hơn 200 người tham gia. Hai người này còn thu thập danh sách hàng trăm người, tiếp nhận tiền cùng nhiều vật dụng như áo, mũ, băng rôn, huy hiệu từ nước ngoài để từng bước tổ chức hóa, củng cố lực lượng.
Cơ quan điều tra xác định Di và Đinh Yum giữ vai trò chỉ đạo, thường xuyên liên lạc, cung cấp tài chính, phương tiện và định hướng hoạt động cho các nhóm trong nước. Nhóm này bị cáo buộc lợi dụng vỏ bọc tôn giáo để tuyên truyền, lôi kéo người dân, từng bước phục hồi Fulro và cái gọi là "Tin lành Đêga", qua đó gây chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc.
Thượng tá Nguyễn Văn Đây, Trưởng phòng An ninh điều tra Công an tỉnh Gia Lai, cho biết: "Bản chất của 'Bahnar Đêga Kon Kông' không phải là tổ chức tôn giáo mà là thủ đoạn đánh tráo khái niệm nhằm che giấu hoạt động của Fulro và 'Tin lành Đêga'".
Ngày 5-4, thông tin từ Công an TP.HCM cho biết Công an xã Bình Chánh vừa phối hợp Phòng Cảnh sát hình sự và Công an xã Thủ Thừa, tỉnh Tây Ninh bắt Trần Minh Anh (26 tuổi, ngụ xã Phước Lý, tỉnh Tây Ninh) để điều tra hành vi cướp giật tài sản.
Cụ thể, sáng 4-4, ông P.V.B. đến Công an xã Bình Chánh trình báo về việc hai con gái ông trong lúc đạp xe trên đường Hương lộ 11 thì bị một nam thanh niên chạy xe máy, áp sát từ phía sau rồi giật điện thoại di động iPhone 14 Promax, vụ việc xảy ra lúc 20h40 tối 3-4.
Ngay sau khi tiếp nhận tin báo, Công an xã Bình Chánh đã khẩn trương phối hợp tổ địa bàn thuộc Phòng Cảnh sát hình sự Công an TP và lực lượng bảo vệ an ninh trật tự ở cơ sở để phối hợp truy xét.
Bằng các biện pháp nghiệp vụ, cơ quan công an phát hiện nghi phạm sau khi gây án đã tẩu thoát về hướng tỉnh Tây Ninh.
Với tinh thần kiên quyết tấn công tội phạm, chỉ sau 4 giờ tiếp nhận tin báo, Công an xã Bình Chánh và lực lượng phối hợp đã bắt Trần Minh Anh và thu giữ tang vật.
Hiện Công an xã Bình Chánh đã trao trả lại tài sản cho bị hại, đồng thời tiếp tục phối hợp với các đơn vị nghiệp vụ Công an TP và Công an tỉnh Tây Ninh củng cố hồ sơ, xử lý nghiêm nghi phạm theo quy định của pháp luật.
Theo đó, thời gian gần đây, tình trạng lợi dụng chính sách phát triển nhà ở xã hội (NƠXH), trong đó có các dự án dành cho lực lượng vũ trang, để lừa đảo, trục lợi tiếp tục diễn ra với nhiều thủ đoạn tinh vi, nhất là trên không gian mạng.
Công an Hà Nội cho biết, các đối tượng thường tự xưng có quan hệ, quen biết với lãnh đạo, chủ đầu tư hoặc người có thẩm quyền tại các dự án NƠXH đang triển khai trên địa bàn để tư vấn, môi giới, tìm kiếm khách hàng mua các “suất ngoại giao”, “suất nội bộ”, “suất chắc mua” nhằm thu lợi bất chính.
Nhiều trường hợp các đối tượng nhận của người dân số tiền rất lớn, có vụ lên tới hàng tỷ đồng, với cam kết sẽ giúp mua được căn hộ. Tuy nhiên, sau khi nhận tiền, các đối tượng không thực hiện được như đã hứa, không hoàn trả đầy đủ mà chỉ trả nhỏ giọt, tìm cách trì hoãn, sau đó bỏ trốn, khiến nhiều người dân thiệt hại nặng nề về tài sản.
Mặc dù lực lượng công an đã nhiều lần phát đi cảnh báo về phương thức, thủ đoạn của các đối tượng lừa đảo, song đến nay vẫn còn không ít người dân nhẹ dạ, cả tin, tin vào những lời hứa hẹn không có căn cứ pháp lý và trở thành nạn nhân của các đối tượng “môi giới”, “cò mồi”.
Để chủ động phòng ngừa, đấu tranh với hoạt động lợi dụng chính sách phát triển NƠXH để trục lợi, Công an TP đề nghị người dân tuyệt đối không làm theo hướng dẫn hoặc để các đối tượng “môi giới” thực hiện hành vi làm giả tài liệu, giấy tờ của cơ quan, tổ chức nhằm hợp thức hóa hồ sơ đủ điều kiện mua NƠXH, như xác nhận sai về điều kiện nhà ở, cư trú, nơi làm việc, mức thu nhập.
Người dân chỉ thực hiện đăng ký, nộp hồ sơ mua, thuê, thuê mua căn hộ NƠXH thông qua chủ đầu tư khi có thông báo được công bố công khai tại trang thông tin điện tử của Sở Xây dựng TP, UBND cấp xã nơi có dự án, cơ quan báo ngôn luận của chính quyền địa phương và tại sàn giao dịch bất động sản của chủ đầu tư nếu có.
Nhà chức trách cũng khuyến cáo người dân tuyệt đối không giao dịch, đặt cọc hoặc chuyển tiền cho bất kỳ cá nhân, tổ chức nào rao bán NƠXH trái phép, tự xưng có “suất nội bộ”, “suất ngoại giao”, “suất chắc mua”.
Theo cơ quan công an, mọi hành vi quảng cáo “suất nội bộ”, “suất ngoại giao”, “suất chắc mua” NƠXH đều là hành vi vi phạm pháp luật. Với các trường hợp đã chuyển tiền cho đối tượng này, hoặc phát hiện hành vi lừa đảo, cần kịp thời trình báo ngay cho cơ quan công an nơi gần nhất để được tiếp nhận, điều tra, xử lý theo quy định.
Bên cạnh đó, đối với các trường hợp đã và đang được hưởng chính sách NƠXH, người dân cần chấp hành nghiêm quy định về quản lý, sử dụng căn hộ; không chuyển nhượng trái phép, không lập vi bằng mua bán khi chưa đủ điều kiện, tránh phát sinh hậu quả pháp lý trong quá trình thanh tra, kiểm tra, hậu kiểm.
