Bản đồ truyền thống “bó tay” với đường phố Đông Nam Á
Ở nhiều đô thị Đông Nam Á, một chuyến xe công nghệ chưa bao giờ chỉ là câu chuyện đi từ điểm A đến điểm B.
Trên thực tế, tài xế có thể phải luồn qua những con hẻm rất nhỏ, tìm một địa chỉ nằm trong dãy nhà không đánh số rõ ràng, đối mặt với cảnh ùn tắc thay đổi theo từng khung giờ, hoặc buộc phải đổi lộ trình chỉ sau một cơn mưa ngắn vì đoạn đường quen thuộc bất ngờ ngập nước.
Đó là lý do bài toán bản đồ, tưởng như đã được giải quyết từ lâu, lại đang trở thành một trong những điểm nghẽn lớn nhất của lĩnh vực xe công nghệ ở khu vực này.
Đây là vấn đề được ông Philipp Kandal, Giám đốc Sản phẩm Tập đoàn Grab nêu ra tại sự kiện GrabX 2026, diễn ra vào ngày 8/4 tại Jakarta, Indonesia.
Theo ông Philipp Kandal, nhiều ứng dụng bản đồ phổ biến chưa thật sự phù hợp với phần lớn đường phố Đông Nam Á, nơi có nhiều hẻm nhỏ, đường không tên và những biến động rất đặc thù như ngập cục bộ sau mưa.
Ông cho biết, trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ là công cụ đắc lực để xử lý vấn đề này.
“Chúng tôi tự xây dựng bản đồ riêng từ dữ liệu của 20 tỷ chuyến đi và đơn hàng trong 14 năm qua. Bản đồ sẽ hiểu được từng ngõ ngách thành phố, thời điểm tắc đường và cả cách thời tiết làm thay đổi hành trình di chuyển”, ông Philipp Kandal chia sẻ.
Nếu coi bản đồ truyền thống là một bức ảnh tĩnh, bản đồ AI sẽ hoạt động theo thời gian thực. Ông Philipp Kandal cho biết, lượng dữ liệu khổng lồ tích lũy không chỉ giúp nền tảng biết đến từng con đường nhỏ, mà còn nắm được thời điểm thường tắc đường khi trời mưa, đặc điểm di chuyển của người dùng và những sắc thái rất địa phương của từng thành phố.
Nhiều bài toán khó được AI xử lý trong đặt xe công nghệ
Cũng tại sự kiện ông Anthony Tan, CEO kiêm đồng sáng lập Grab nhấn mạnh, ứng dụng AI trở thành hướng đi gần như bắt buộc với nền tảng đặt xe công nghệ.
Tuy nhiên, CEO này cũng nêu ra một thực trạng là khi AI trở thành xu thế không thể đảo ngược, tầng lớp lao động phổ thông sẽ dễ bị nới rộng khoảng cách về công nghệ.
Theo ông, thách thức không nằm ở việc phát triển AI mạnh đến đâu, mà là làm sao để công nghệ này đủ gần gũi để bất kỳ ai cũng có thể sử dụng, kể cả những người không am hiểu công nghệ.
“AI không nên chỉ phục vụ những người thành thạo kỹ thuật số, mà cần được thiết kế để hỗ trợ cả những lao động địa phương trong công việc hàng ngày”, ông nói.
Từ quan điểm đó, Grab xây dựng hạ tầng AI đưa tới tài xế và đối tác theo cách họ “không cần biết đó là AI”. Thay vì tạo thêm lớp công nghệ phức tạp, đơn vị này hướng tới việc biến AI thành một “người bạn đồng hành thông minh”, tự động hỗ trợ trong quá trình làm việc.
“Nền tảng này có thể theo dõi từng chuyến đi đang diễn ra, kiểm tra lộ trình, điểm dừng và phát hiện các rủi ro trước khi sự cố xảy ra, đồng thời tối ưu việc ghép đơn dựa trên nhiều yếu tố như thời tiết, tình trạng giao thông hay đặc điểm của đơn hàng”, ông Anthony Tan chia sẻ.
Theo ông, nếu AI có thể xử lý những việc tốn thời gian nhưng lặp đi lặp lại, tài xế có thể tiết kiệm công sức và có thêm cơ hội tăng thu nhập.
Ông nêu ví dụ AI có thể hỗ trợ tài xế tìm đúng vị trí nhà hàng trong một trung tâm thương mại, qua đó giảm thời gian loay hoay và mở ra khả năng kiếm thêm khoảng 10% thu nhập từ quỹ thời gian được giải phóng.
Cũng tại sự kiện, Grab đã công bố 13 trải nghiệm được ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI).
Các trải nghiệm này cho thấy khả năng ứng dụng của AI trong lĩnh vực đặt xe công nghệ.
Một ví dụ điển hình là giải quyết bài toán đặt xe nhóm.
Ông Philipp Kandal dẫn ra một kịch bản quen thuộc: Vào giờ tan làm, một nhóm đồng nghiệp cùng di chuyển về nhà. Dù đi chung một hướng, hành trình lại phát sinh nhiều vấn đề nhỏ như ai sẽ là người đặt xe, ai xuống trước, quãng đường mỗi người khác nhau và đặc biệt là việc chia chi phí.
Trong nhiều trường hợp, một người phải đứng ra thanh toán toàn bộ chuyến đi rồi tự thu lại tiền từ những người còn lại, gây bất tiện và mất thời gian.
“Những điều tưởng như rất nhỏ này lại khiến trải nghiệm di chuyển trở nên phức tạp hơn nhiều so với bản chất của nó”, ông Philipp Kandal chia sẻ.
Thông qua ứng dụng AI, hệ thống có thể tự động chia chi phí dựa trên quãng đường mỗi người đã đi, còn từng thành viên tự thanh toán trên điện thoại của mình.
Tập đoàn BYD - nhà sản xuất ô tô năng lượng mới của Trung Quốc mới đây đã thu hút sự chú ý đồng thời tạo nên một làn sóng mạnh mẽ trên thị trường xe điện toàn cầu khi trình làng công nghệ sạc siêu nhanh kết hợp cùng pin Blade thế hệ thứ hai. Theo BYD, sự kết hợp của công nghệ pin Blade mới cùng hệ thống sạc nhanh 1.500 kW cho phép các mẫu ô tô của hãng có tốc độ, thời gian sạc ngang ngửa thời gian ô tô động cơ xăng, dầu tiếp thêm nhiên liệu. Tuy nhiên, không phải ai cũng tin vào điều đó, bất chấp những tuyên bố đầy ấn tượng của BYD, các kỹ sư của BMW vẫn chưa thể bị thuyết phục.
Theo BYD, mẫu Denza Z9GT thế hệ mới ứng dụng công nghệ pin Blade mới cùng hệ thống sạc nhanh 1.500 kW có thể chỉ cần 5 phút sạc pin để di chuyển quãng đường 500 km.
Hệ thống này cũng dựa vào phần cứng sạc công suất megawatt và khả năng cung cấp dòng điện cực cao để đạt được tốc độ sạc tối đa. Nghe có vẻ khá ấn tượng, nhưng ông Markus Fallböhmer, Giám đốc phụ trách sản xuất pin của BMW cho rằng, việc theo đuổi tốc độ sạc như vậy sẽ có những sự đánh đổi nhất định.
"Bạn luôn phải cẩn trọng với những thông báo kiểu đó. Có thể tối ưu hóa một chỉ số hiệu suất duy nhất, nhưng bạn phải đánh đổi ở nhiều khía cạnh khác. Chúng tôi cũng có thể tăng tốc độ sạc, nhưng sau đó bạn phải giảm các yếu tố quan trọng khác của pin". Ông Markus Fallböhmer chia sẻ trong cuộc trả lời phỏng vấn mới đây với trang Car Sales.
BMW iX3 thế hệ thứ hai hay i3 mới là những mẫu xe BMW có tốc độ sạc nhanh nhất vừa được BMW trình làng, công nghệ trên bộ đôi xe điện này hỗ trợ tốc độ sạc tối đa 400 kW. Tốc độ này đủ nhanh để sạc đầy pin cho i3 đạt quãng đường 400 km chỉ trong 10 phút. BMW khẳng định có thể đảm bảo "chất lượng và an toàn" ở tốc độ sạc này, và dường như đặt câu hỏi liệu BYD có thể làm được điều tương tự hay không.
Các lãnh đạo của BMW cũng cho biết việc vượt quá tốc độ này sẽ dẫn đến những đánh đổi về độ bền pin, phạm vi hoạt động và giá cả… những điều mà họ cho là không cần thiết đối với hầu hết các trường hợp sử dụng thực tế.
Ông Mike Reichelt, người đứng đầu dự án phát triển, sản xuất dòng xe Neue Klasse của BMW cũng cho biết: "Chúng tôi vẫn đang hướng đến việc giảm thời gian sạc điện hơn nữa, song song đó cũng phải xem xét đến phạm vi hoạt động, độ bền và độ tin cậy. Chúng tôi đảm bảo tất cả những điều này. Chúng tôi xem xét tốc độ phát triển của thị trường Trung Quốc… nhưng mặt khác, chúng tôi đảm bảo chất lượng và an toàn".
Cuộc đua cải thiện thời gian sạc trong thế giới ô tô điện được truyền thông mô tả tương tự như cuộc đua từng diễn ra giữa các nhà sản xuất điện thoại thông minh. Các nhà sản xuất luôn tìm cách nâng cao tốc độ sạc của thiết bị. Tăng tốc độ sạc quá mức có thể khiến pin bị nóng, bao gồm cả nguy cơ gặp các vấn đề về quản lý nhiệt, đây là điều mà BMW rõ ràng muốn tránh.
Ngày 4-4, đại diện Đội cảnh sát giao thông đường bộ cao tốc số 6 (Đội 6) thuộc Phòng 6 Cục Cảnh sát giao thông (Bộ Công an) cho biết đơn vị đang tăng cường lực lượng, sử dụng ô tô "hóa trang" di chuyển trên cao tốc để quay video, xử lý phạt "nóng" hoặc gửi thông báo "phạt nguội" các hành vi vi phạm như: Chuyển làn không xi nhan, dừng đỗ không đặt cảnh báo hoặc cảnh báo không đúng quy định... trên các đoạn tuyến cao tốc đảm trách như: TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây, Dầu Giây - Phan Thiết, Phan Thiết - Vĩnh Hảo, Vĩnh Hảo - Cam Lâm, Cam Lâm - Nha Trang, Vân Phong - Nha Trang.
Kết quả từ 6h ngày 3-4 đến 6h ngày 4-4 đã ghi nhận và phát hiện 98 trường hợp vi phạm, tổng mức phạt tiền dự kiến hơn 500 triệu đồng, đã lập biên bản trực tiếp 45 trường hợp, mức tiền phạt 151 triệu đồng.
Trong đó chuyển làn không có tín hiệu báo trước 10 trường hợp; dừng, đỗ trên đường cao tốc không đúng nơi quy định 20 trường hợp; dừng đỗ xe nơi có biển cấm 8 trường hợp; chạy quá tốc độ 29 trường hợp; chạy dưới tốc độ tối thiểu 17 trường hợp, chạy ở làn dừng xe khẩn cấp 4 trường hợp; vi phạm khác 10 trường hợp...
Đại diện Đội 6 nhấn mạnh trong bối cảnh hệ thống đường cao tốc ngày càng phát triển, góp phần rút ngắn thời gian di chuyển và thúc đẩy kinh tế, ý thức tham gia giao thông của một bộ phận người lái xe vẫn còn nhiều hạn chế.
Đặc biệt, những hành vi vi phạm trên cao tốc không chỉ gây mất an toàn mà còn tiềm ẩn nguy cơ dẫn đến các vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng.
Một trong những lỗi phổ biến là chuyển làn không có tín hiệu báo trước. Trên cao tốc, các xe di chuyển với tốc độ cao, do đó việc chuyển làn đột ngột khiến xe phía sau không kịp phản ứng. Hậu quả có thể là va chạm trực diện hoặc tai nạn liên hoàn, gây thiệt hại lớn về người và tài sản.
Bên cạnh đó tình trạng dừng, đỗ xe không đúng nơi quy định cũng đáng báo động. Cao tốc không phải là nơi để dừng xe tùy tiện.
Khi một xe đứng yên bất ngờ trên đường, các xe phía sau rất khó xử lý kịp thời, đặc biệt trong điều kiện thời tiết xấu hoặc tầm nhìn hạn chế. Điều này dễ dẫn đến những vụ tai nạn nghiêm trọng với hậu quả khó lường.
Một nguyên nhân khác dẫn đến tai nạn trên cao tốc là chạy quá tốc độ quy định. Khi vượt quá tốc độ cho phép, người lái xe sẽ giảm khả năng kiểm soát xe, đồng thời quãng đường phanh cũng dài hơn.
Trong trường hợp xảy ra va chạm, lực tác động lớn có thể gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng, thậm chí dẫn đến tử vong.
Không chỉ vậy, chạy dưới tốc độ tối thiểu cũng là hành vi nguy hiểm không kém. Việc di chuyển quá chậm phá vỡ dòng lưu thông chung, khiến các xe phía sau dễ rơi vào tình huống bất ngờ và không kịp xử lý, từ đó dẫn đến va chạm từ phía sau.
Đáng chú ý, nhiều tài xế còn lái xe vào làn dừng khẩn cấp để vượt hoặc tránh ùn tắc. Đây là hành vi vi phạm nghiêm trọng, bởi làn này được dành riêng cho các xe gặp sự cố bất khả kháng hoặc xe cứu hộ.
Việc chiếm dụng làn khẩn cấp có thể làm chậm trễ công tác cứu nạn, cứu hộ, khiến hậu quả của các vụ tai nạn trở nên nghiêm trọng hơn.
Ngày 8-4, trao đổi với Tuổi Trẻ Online, đại diện Đội Cảnh sát giao thông đường bộ cao tốc số 6 (Phòng 6 - Cục Cảnh sát giao thông, Bộ Công an) cho biết những ngày qua, đơn vị đã phát hiện và xử phạt nhiều trường hợp hành khách không thắt dây an toàn khi xe chạy trên các tuyến cao tốc đoạn qua tỉnh Khánh Hòa.
Các vi phạm được ghi nhận qua thiết bị giám sát trên xe khách và kiểm tra đột xuất, chủ yếu trên xe limousine và xe 16 chỗ.
Trong ngày, lực lượng chức năng lập biên bản 5 tài xế chở hành khách không thắt dây an toàn và 15 hành khách vi phạm.
Tại trạm thu phí Suối Dầu (cao tốc Nha Trang - Cam Lâm), tài xế N.V.V. (47 tuổi, trú Đồng Nai) bị xử phạt do để nhiều hành khách không thắt dây an toàn, mức phạt từ 800.000 đồng đến 1 triệu đồng. Các hành khách vi phạm cũng bị lập biên bản, mức phạt từ 350.000 đồng đến 400.000 đồng.
Cảnh sát khuyến cáo việc thắt dây an toàn không chỉ là yêu cầu bắt buộc mà còn là biện pháp bảo vệ trực tiếp tính mạng khi đi ô tô.