Bản đồ truyền thống “bó tay” với đường phố Đông Nam Á
Ở nhiều đô thị Đông Nam Á, một chuyến xe công nghệ chưa bao giờ chỉ là câu chuyện đi từ điểm A đến điểm B.
Trên thực tế, tài xế có thể phải luồn qua những con hẻm rất nhỏ, tìm một địa chỉ nằm trong dãy nhà không đánh số rõ ràng, đối mặt với cảnh ùn tắc thay đổi theo từng khung giờ, hoặc buộc phải đổi lộ trình chỉ sau một cơn mưa ngắn vì đoạn đường quen thuộc bất ngờ ngập nước.
Đó là lý do bài toán bản đồ, tưởng như đã được giải quyết từ lâu, lại đang trở thành một trong những điểm nghẽn lớn nhất của lĩnh vực xe công nghệ ở khu vực này.
Đây là vấn đề được ông Philipp Kandal, Giám đốc Sản phẩm Tập đoàn Grab nêu ra tại sự kiện GrabX 2026, diễn ra vào ngày 8/4 tại Jakarta, Indonesia.
Theo ông Philipp Kandal, nhiều ứng dụng bản đồ phổ biến chưa thật sự phù hợp với phần lớn đường phố Đông Nam Á, nơi có nhiều hẻm nhỏ, đường không tên và những biến động rất đặc thù như ngập cục bộ sau mưa.
Ông cho biết, trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ là công cụ đắc lực để xử lý vấn đề này.
“Chúng tôi tự xây dựng bản đồ riêng từ dữ liệu của 20 tỷ chuyến đi và đơn hàng trong 14 năm qua. Bản đồ sẽ hiểu được từng ngõ ngách thành phố, thời điểm tắc đường và cả cách thời tiết làm thay đổi hành trình di chuyển”, ông Philipp Kandal chia sẻ.
Nếu coi bản đồ truyền thống là một bức ảnh tĩnh, bản đồ AI sẽ hoạt động theo thời gian thực. Ông Philipp Kandal cho biết, lượng dữ liệu khổng lồ tích lũy không chỉ giúp nền tảng biết đến từng con đường nhỏ, mà còn nắm được thời điểm thường tắc đường khi trời mưa, đặc điểm di chuyển của người dùng và những sắc thái rất địa phương của từng thành phố.
Nhiều bài toán khó được AI xử lý trong đặt xe công nghệ
Cũng tại sự kiện ông Anthony Tan, CEO kiêm đồng sáng lập Grab nhấn mạnh, ứng dụng AI trở thành hướng đi gần như bắt buộc với nền tảng đặt xe công nghệ.
Tuy nhiên, CEO này cũng nêu ra một thực trạng là khi AI trở thành xu thế không thể đảo ngược, tầng lớp lao động phổ thông sẽ dễ bị nới rộng khoảng cách về công nghệ.
Theo ông, thách thức không nằm ở việc phát triển AI mạnh đến đâu, mà là làm sao để công nghệ này đủ gần gũi để bất kỳ ai cũng có thể sử dụng, kể cả những người không am hiểu công nghệ.
“AI không nên chỉ phục vụ những người thành thạo kỹ thuật số, mà cần được thiết kế để hỗ trợ cả những lao động địa phương trong công việc hàng ngày”, ông nói.
Từ quan điểm đó, Grab xây dựng hạ tầng AI đưa tới tài xế và đối tác theo cách họ “không cần biết đó là AI”. Thay vì tạo thêm lớp công nghệ phức tạp, đơn vị này hướng tới việc biến AI thành một “người bạn đồng hành thông minh”, tự động hỗ trợ trong quá trình làm việc.
“Nền tảng này có thể theo dõi từng chuyến đi đang diễn ra, kiểm tra lộ trình, điểm dừng và phát hiện các rủi ro trước khi sự cố xảy ra, đồng thời tối ưu việc ghép đơn dựa trên nhiều yếu tố như thời tiết, tình trạng giao thông hay đặc điểm của đơn hàng”, ông Anthony Tan chia sẻ.
Theo ông, nếu AI có thể xử lý những việc tốn thời gian nhưng lặp đi lặp lại, tài xế có thể tiết kiệm công sức và có thêm cơ hội tăng thu nhập.
Ông nêu ví dụ AI có thể hỗ trợ tài xế tìm đúng vị trí nhà hàng trong một trung tâm thương mại, qua đó giảm thời gian loay hoay và mở ra khả năng kiếm thêm khoảng 10% thu nhập từ quỹ thời gian được giải phóng.
Cũng tại sự kiện, Grab đã công bố 13 trải nghiệm được ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI).
Các trải nghiệm này cho thấy khả năng ứng dụng của AI trong lĩnh vực đặt xe công nghệ.
Một ví dụ điển hình là giải quyết bài toán đặt xe nhóm.
Ông Philipp Kandal dẫn ra một kịch bản quen thuộc: Vào giờ tan làm, một nhóm đồng nghiệp cùng di chuyển về nhà. Dù đi chung một hướng, hành trình lại phát sinh nhiều vấn đề nhỏ như ai sẽ là người đặt xe, ai xuống trước, quãng đường mỗi người khác nhau và đặc biệt là việc chia chi phí.
Trong nhiều trường hợp, một người phải đứng ra thanh toán toàn bộ chuyến đi rồi tự thu lại tiền từ những người còn lại, gây bất tiện và mất thời gian.
“Những điều tưởng như rất nhỏ này lại khiến trải nghiệm di chuyển trở nên phức tạp hơn nhiều so với bản chất của nó”, ông Philipp Kandal chia sẻ.
Thông qua ứng dụng AI, hệ thống có thể tự động chia chi phí dựa trên quãng đường mỗi người đã đi, còn từng thành viên tự thanh toán trên điện thoại của mình.
Sau nhiều năm mô hình xe điện bốn bánh hoạt động tại Khu du lịch Hải Tiến, UBND xã Hoằng Tiến và Hoằng Thanh, tỉnh Thanh Hóa vừa ban hành một số quy định mới đối với loại xe này. Các quy định mới vừa ban hành được thông báo rộng rãi để các doanh nghiệp, người lái xe điện, du khách biết và thực hiện.
Theo đó, xe điện bốn bánh có gắn động cơ hoạt động tại Khu du lịch Hải Tiến phải được đăng ký cấp biển số theo quy định, có giấy chứng nhận an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường, có bảo hiểm trách nhiệm dân sự.
Xe phải đúng kiểu dáng, bảo đảm sạch sẽ, vệ sinh môi trường. Hai bên và trước đầu xe phải được đánh số theo thứ tự, ký hiệu tên của công ty.
Xe phải được gắn đồng hồ tính cước có kẹp chì do cơ quan có thẩm quyền lắp đặt. Trên kính trước bên ghế phụ của xe phải được niêm yết bảng nội quy, giá cước, số điện thoại đường dây nóng của UBND xã, công an xã, giám đốc công ty chủ quản.
Người lái xe điện bốn bánh phải có giấy phép lái xe cơ giới hạng B2 trở lên, có căn cước công dân, hộ khẩu thường trú hoặc đăng ký tạm trú tại xã Hoằng Tiến hoặc xã Hoằng Thanh.
Người lái xe điện có đạo đức, nhân thân, sức khỏe tốt, không thuộc đối tượng đang trong thời gian thi hành án, không nghiện ma túy.
Bên cạnh đó, theo quy định mới, người lái xe điện có tham gia tập huấn do UBND xã tổ chức, được cấp chứng chỉ theo quy định, mặc đồng phục do công ty cấp, bảo đảm sạch, đẹp, lịch sự.
Chính quyền địa phương khuyến khích mỗi người lái xe điện là một hướng dẫn viên du lịch, ứng xử văn minh, lịch sự, thân thiện.
Khi đón du khách, người lái xe điện phải thông báo, thỏa thuận giá cước (không được cao hơn giá niêm yết), hoặc cách tính cước theo đồng hồ trước khi khách lên xe.
Tuyệt đối không được tranh giành khách, ép giá, ép khách gây mất trật tự, đón, trả khách đúng điểm quy định trên các tuyến đường được hoạt động. Nghiêm cấm tự ý thay đổi màu sơn, kích thước, hình dáng, đặc tính của xe.
Các hành vi vi phạm, ngoài việc xử lý theo quy định của pháp luật, chủ tịch UBND xã sẽ quyết định dừng hoạt động phương tiện từ 7 - 30 ngày tùy theo mức độ vi phạm.
Mua ô tô lần đầu, chắc hẳn nhiều người Việt từng nghe qua cụm từ "bảo hiểm thân vỏ" nhưng bị "lạc lõng", khó hiểu giữa các điều khoản phức tạp trong hợp đồng loại bảo hiểm này. Do đó, việc hiểu rõ các nguyên tắc cơ bản giúp chủ xe tối ưu các loại chi phí xui rủi có thể xảy ra trong quá trình vận hành, đảm bảo quyền lợi bồi thường thuận lợi.
Dưới đây là một số điểm cần lưu ý khi mua bảo hiểm thân vỏ lần đầu:
Trung thực trong kê khai thông tin ban đầu là điều bắt buộc đối với mọi chủ xe khi mua bảo hiểm. Việc cung cấp thông tin sai lệch, tự ý thay đổi thông số kỹ thuật không giống với đăng kiểm có thể dẫn đến trường hợp bị đơn vị bảo hiểm từ chối bồi thường khi xảy ra sự cố.
Bên cạnh đó, người mua bảo hiểm thân vỏ cần để ý tới mốc thời điểm đóng tiền bảo hiểm và hiệu lực của hợp đồng. Thông thường, quyền lợi bảo hiểm chỉ chính thức bắt đầu khi phí được thanh toán đầy đủ và đúng hạn theo thỏa thuận.
Đặc biệt, nếu hợp đồng cũ đã hết hiệu lực mà chủ xe chưa kịp tái ký mới, đơn vị bảo hiểm sẽ hoàn toàn không chịu trách nhiệm hỗ trợ cho bất kỳ tổn thất nào phát sinh trong khoảng thời gian này.
Cân nhắc mức khấu trừ và quyền lợi bổ sung
Một khái niệm quan trọng mà người mua lần đầu thường bối rối là mức khấu trừ (miễn thường). Đây là số tiền chủ xe tự chi trả cho mỗi vụ tổn thất trước khi bảo hiểm bồi thường phần còn lại.
Để dễ hình dung, nếu chọn mức khấu trừ thấp (chẳng hạn 500.000 đồng/vụ), phí bảo hiểm hằng năm sẽ cao hơn nhưng chủ xe được hỗ trợ sửa chữa nhiều thiệt hại, bao gồm các vết trầy xước nhỏ.
Ngược lại, nếu chọn mức khấu trừ cao (ví dụ 2 triệu đồng/vụ), phí mua bảo hiểm ban đầu sẽ thấp hơn đáng kể. Tuy nhiên, chủ xe cần lưu ý rằng bảo hiểm chỉ bắt đầu chi trả khi chi phí sửa chữa vượt quá 2 triệu đồng. Điều đó đồng nghĩa với việc nếu xe gặp va quẹt nhẹ như trầy xước sơn, vỡ gương có chi phí khắc phục dưới 2 triệu đồng, chủ xe phải tự chi trả để thực hiện.
Đi kèm với đó, các điều khoản bổ sung như bảo hiểm thủy kích, lựa chọn garage sửa chữa, xưởng dịch vụ chính hãng cũng cần được lưu ý.
Tại các đô thị lớn thường xuyên xảy ra tình trạng ngập lụt, bảo hiểm thủy kích là "phao cứu sinh" cho động cơ, vốn có chi phí sửa chữa khá cao. Ngoài ra, chủ động lựa chọn các xưởng dịch vụ chính hãng cũng mang lại sự yên tâm cho chủ xe so với các garage bên ngoài.
Trong trường hợp không may gặp va chạm, kỹ năng xử lý tình huống cũng quan trọng không kém việc lựa chọn gói bảo hiểm. Nhiều tài xế vì ngại tắc đường hoặc chủ quan, đã di chuyển xe khỏi vị trí va chạm trước khi chụp ảnh hiện trường hoặc liên hệ đường dây nóng của công ty bảo hiểm.
Điều này có thể khiến đơn vị bảo hiểm áp dụng mức chế tài, tức giảm trừ tỉ lệ bồi thường do không xác định được lỗi khách quan từ các bên.
Về cơ bản, giá trị bảo hiểm thân vỏ sẽ giảm dần theo thời gian, tương ứng giá trị của phương tiện. Nếu trong một năm mua bảo hiểm, chủ xe không để xảy ra tai nạn nặng, không yêu cầu bồi thường hoặc có nhưng với các vết trầy xước nhỏ, số lần làm bảo hiểm ít... phí bảo hiểm sẽ được giảm thêm một phần, từ 5 - 20% giá trị so với trước đó.
Đây cũng là lý do nhiều tài xế thường chọn cách "gom" các vết trầy xước nhỏ để làm bảo hiểm một lần thay vì khai báo mỗi lần.
Đối với những người mới bắt đầu lái xe máy (đặc biệt là loại 50 phân khối) ở Nhật Bản, rẽ phải hai bước, hay hai giai đoạn, là một trong những quy tắc khó hiểu nhất. Không giống như rẽ phải thông thường, nó đòi hỏi một động tác đặc biệt, trong đó người điều khiển xe phải đi thẳng tại giao lộ trước khi đổi hướng.
Quy tắc rẽ phải hai bước đối với xe gắn máy với động cơ từ 50 phân khối trở xuống được áp dụng vào năm 1986, khi lưu lượng giao thông và tai nạn tại các giao lộ bắt đầu gia tăng. Việc này nhằm mục đích bảo vệ xe máy khi vào thời kỳ đó, xe máy nhỏ (thường là 50 phân khối) và không có khả năng tăng tốc cao, nên có nguy cơ bị ôtô bỏ sót khi lưu thông cùng làn đường rẽ phải thông thường.
Do đó, để cho phép xe máy (quy định cũng áp dụng với xe đạp) rẽ phải an toàn tại các giao lộ, một hệ thống đã được thiết lập quy định rằng chúng "không được đi vào làn đường rẽ phải, mà phải đi thẳng qua giao lộ, quay đầu sang phía đối diện, rồi mới rẽ phải".
Tuy nhiên, không phải mọi giao lộ đều yêu cầu rẽ phải hai bước. Việc này chỉ bắt buộc khi đáp ứng các điều kiện gồm: có biển báo (biểu tượng xe máy và mũi tên); giao lộ có ba làn xe trở lên theo một hướng (và thường có đèn giao thông).
Những trường hợp không cần phải rẽ phải hai bước gồm: giao lộ có hai làn đường trở xuống mỗi chiều; có biển cấm rẽ phải hai bước; giao lộ hình chữ T với ba làn xe mỗi chiều.
Nếu người điều khiển xe máy rẽ phải gấp, hay rẽ phải bình thường, tại giao lộ yêu cầu rẽ phải hai bước sẽ bị phạt "vi phạm quy tắc rẽ phải/trái" và phải nộp phạt 3.000 yen (19 USD) và trừ một điểm. Ngược lại, nếu rẽ phải hai bước tại giao lộ cấm rẽ phải hai bước, người đi xe máy cũng sẽ bị phạt "vi phạm quy tắc rẽ phải/trái".
Thực tế, nếu rẽ phải gấp tại giao lộ yêu cầu rẽ phải hai bước, lái xe không chỉ vi phạm quy tắc rẽ đúng cách mà còn bị phạt vượt đèn đỏ vì đáng lẽ họ phải rẽ rộng, đi thẳng trước, đổi hướng và sau đó tuân theo đèn giao thông phía trước.
Với các loại xe máy khác với động cơ lớn hơn sẽ không phải thực hiện việc rẽ phải hai bước như dòng xe 50 phân khối. Nếu người đi xe máy, ví dụ loại 125 phân khối, cũng rẽ phải hai bước sẽ bị phạt với cùng lỗi nêu trên.
Quy định rẽ phải hai bước đối với xe máy 50 phân khối trở xuống ở Nhật Bản giống với quy định rẽ trái hai giai đoạn, hay rẽ trái kiểu lưỡi móc, ở Đài Loan, nhưng dành cho mọi loại xe máy.
Theo đó, khi đến ngã tư, nếu xe máy muốn rẽ trái, thay vì rẽ luôn như ở Việt Nam, xe máy sẽ đi thẳng sang ngã tư bên kia đường, đứng ở đó đợi cho tới khi đèn chuyển xanh và đi thẳng qua ngã tư. Cách này sẽ tránh xung đột khi xe thì đi thẳng, xe lại rẽ.
