Bài viết Có bằng đại học, 30 tuổi vẫn thất nghiệp, đi giao hàng, phục vụ: Có gì phải xấu hổ? nhận về nhiều ý kiến tranh luận của bạn đọc.
Nhiều bạn đọc tự hào với lao động chân chính, không sợ ánh nhìn người khác.
Bạn đọc Lê Thanh Trung nói thẳng không ăn cắp, ăn trộm, không có gì phải xấu hổ. Một khi lao động không vi phạm luật pháp để kiếm sống, không có gì phải xấu hổ khi mình chưa tìm được việc làm ưng ý.
Đồng tình, bạn đọc Trần Dung cũng nói chẳng có gì xấu hổ, so sánh ngang hàng thường thiếu công bằng. Người khoe thăng chức có thể đã có nền tảng gia đình, quan hệ, hoặc cơ hội sớm hơn mình.
“Shipper hay phục vụ lại đang tích lũy theo cách khác như kỹ năng chịu áp lực, thị trường, kỷ luật… Những thứ đó không khoe được, nhưng rất có giá trị”, Dung nói.
Tương tự, bạn đọc leph****@gmail.com thẳng thắn nói ăn cướp, ăn trộm hay lừa đảo mới xấu hổ. Mình làm việc chân chính chẳng có gì phải xấu hổ.
Bạn đọc Minh Tâm chia sẻ rằng bản thân từng trải qua hoàn cảnh tương tự, nên rất thấu hiểu, và điều quan trọng là vẫn cố gắng, chưa bỏ cuộc. Trong khi đó, bạn đọc Quỳnh Như nhấn mạnh rằng miễn là công việc chân chính thì không có gì phải xấu hổ.
Bạn đọc Trần Thanh Tùng kể là nông dân U60, ông nói bạn học được gì khi đi giao hàng? “Đi giao hàng không đơn thuần là tới giao hàng cho khách. Thất nghiệp, không phải vì vậy mà mình nôn nóng tìm ngay một công việc mới không chọn lọc, hãy bình tĩnh”, bạn đọc nói.
Còn bạn đọc Sao Xẹt cho rằng có ai nói các bạn mắc cỡ, xấu hổ đâu. Lao động ngành nghề chi cũng được, miễn là chân chính, bằng sức lao động của mình.
“Tiến sĩ bây giờ đã phổ cập rồi. Đại học chỉ là kiến thức nền, sau thời gian trải nghiệm”, ông nói.
Còn bạn đọc Thảo Hy cho rằng ổn định không nhất thiết là có nhà hay chức vụ, mà có thể là thu nhập đủ sống, tinh thần vững, và biết mình đang đi đâu. Có người lương cao nhưng bất an, không thấy vui hay nhiều áp lực chi phối, liệu có gọi là ổn định?
“Có người xuất phát chậm nhưng đường cong đi lên dài và ổn định. Cuộc đời không phải là cuộc đua 100m, mà là marathon, thậm chí là nhiều chặng khác nhau”, Hy nói.
Bạn đọc Minh nói làm gì cũng được, quan trọng là bạn cảm thấy vui vẻ với công việc đang làm và thu nhập có thể nuôi sống bản thân, gia đình.
“Tuy nhiên nếu có thể phát huy kiến thức đã được học và phát triển nghề nghiệp chuyên môn với tấm bằng đã nhận thì tốt nhất. Chứ học xong mà không dùng để mang lại lợi ích cho bản thân mình thì có nghĩa đã chọn sai ngành nghề, phí hoài công sức, tiền bạc đã bỏ ra những năm tháng đại học”, Minh bày tỏ.
Còn bạn đọc Nguyên Hà nói đại học ngày nay cũng như tốt nghiệp phổ thông thôi, có gì phải sĩ diện. Làm nghề gì cũng tốt cả, miễn là không vi phạm pháp luật. Không có ai không làm việc mà có cuộc sống hạnh phúc cả.
Nhiều bạn đọc nói cân nhắc lại lựa chọn nghề nghiệp, tránh lãng phí tấm bằng đại học.
Bạn đọc Vũ A Na kể rằng cô gần như có hai bằng đại học và từng đi dạy chính thức một thời gian nhưng sau đó nghỉ. Thời sinh viên, cô mê đọc sách, đặc biệt là sách về bán hàng, càng đọc càng hứng thú, nên đã xin đi làm thêm trong lĩnh vực này.
Tốt nghiệp văn bằng 1, cô đi dạy rồi thấy đam mê bán hàng quá lớn. Thế là Na học thêm văn bằng 2 quản trị kinh doanh, chưa lấy được văn bằng này thì cô bị ốm nghỉ giữa chừng.
“Giờ tôi làm công việc bán hàng: bán vé số, trứng lộn, trà chanh thu nhập 22 triệu đồng một tháng ở quê. Bỏ nghề giáo đi làm công việc như vậy vì đam mê thì có đáng xấu hổ không?”, Na bày tỏ.
Bạn đọc Đào Tiên nói dành quãng thời gian đẹp nhất đời người để học 4 năm đại học, sau đó ra trường với bao ước mơ, hoài bão nhưng thực tế thất nghiệp hoặc công việc không như ý, thử hỏi ai mà không chạnh lòng.
Tiên bày tỏ nuối tiếc vì mình đã lãng phí thời gian, tiền của vào những mục tiêu không thực tế, không phù hợp, xem như là một lần thử và sai. Cuộc sống vẫn tiếp diễn nên cần tìm một công việc tạm thời để bớt gánh nặng tài chính, lâu dần thì ngại thay đổi.
“Tôi từng trải qua nên tôi hiểu, quan trọng nhất vẫn là bạn cảm thấy thế nào về công việc, công việc đó có giúp bạn tốt hơn từng ngày không, có thể dung hòa giữa công việc và sở thích không, có kế hoạch gì cho tương lai nếu công việc đó ngày mai không còn nữa”, Tiên chia sẻ.
Bạn đọc ký tên Shipper nói học đại học rồi đi làm shipper hay lao động phổ thông không đáng xấu hổ với nghề hay xã hội, mà đáng tiếc là lãng phí tấm bằng cùng thời gian, tiền bạc và công sức mà bản thân và gia đình đã đầu tư.
“Xấu hổ với tư duy chấp nhận hiện tại không cần cầu tiến để cố gắng được làm với đúng ngành mình và gia đình đã đầu tư vào”, bạn đọc này nói.
Bạn đọc Lại Quang Tấn bày tỏ thắc mắc về việc một số bạn học đại học vất vả mà vẫn long đong, tự hỏi liệu có phải các bạn đã chọn sai ngành hay trường ngay từ đầu.
Bạn đọc Phúc Nguyễn nói học đại học nên xem là cơ hội nâng cao kiến thức cho bản thân, còn quan trọng hơn là sống tử tế, kiếm thu nhập chính đáng và giáo dục con cái thành đạt. Như vậy, mỗi người đã đáng tự hào vì đóng góp cho xã hội, thay vì chạy theo sự tự hào “ảo” không bền vững về lâu dài.
Bạn đọc Vinh thừa nhận nhiều người học đại học xong nhưng lại không hợp ngành. Quay đầu làm lại từ đầu cũng là điều bình thường.
Bạn đọc Phạm Hữu Hiến nói ở nước ngoài, bằng đại học chỉ mang tính phổ cập, một người làm nail ở Mỹ cũng có bằng đại học. Có ai than vãn gì đâu?
15h, lên chiếc thuyền của người họ hàng, anh Tuấn Anh (sống ở đảo Thanh Lân, đặc khu Cô Tô, tỉnh Quảng Ninh) hướng ra khơi, chuẩn bị cho một buổi đi câu mực.
Thời điểm này, ở Quảng Ninh vào mùa mực ống. Từ tháng 3 đến tháng 9 Âm lịch hàng năm, mực có chất lượng ngon với thân dày, ngọt thịt và nhiều trứng.
Gần 21h, đang thong dong câu mực giữa biển, người đàn ông ngạc nhiên khi chứng kiến hàng vạn con cá nhỏ bất ngờ nhảy loạn xạ bên mạn thuyền.
"Một số con bật lên khỏi mặt nước trước, sau đó hàng loạt con cá cùng nhảy lên tạo nên âm thanh rì rào thú vị. Đây là lần đầu tiên tôi được chứng kiến hình ảnh này ở khoảng cách gần như vậy", anh Tuấn Anh nói với phóng viên Dân trí.
Đoạn video ghi lại cảnh hàng vạn con cá lao lên khỏi mặt nước nhận về nhiều lượt tương tác trên mạng xã hội.
Theo anh Tuấn Anh, trong đêm tối, ngư dân thường thắp đèn để thu hút các con mực. Đàn cá sống xung quanh cũng bị hấp dẫn nên bơi về phía ánh sáng.
"Khi có ánh sáng chiếu xuống, các con cá nhỏ có thể bị cá lớn săn mồi tấn công, chúng hoảng loạn nhảy lên khỏi mặt nước", người đàn ông này nhận định.
Một số ngư dân có kinh nghiệm đi biển lâu năm cho rằng, môi trường biển ban đêm thường là bóng tối. Khi có ánh sáng mạnh và đột ngột từ thuyền hắt xuống làm thay đổi môi trường. Cá bị chói mắt và mất định hướng, chúng thường phản xạ tự vệ bằng cách nhảy lên khỏi mặt nước.
Được biết, loại cá nhảy loạn xạ trong video do anh Tuấn Anh quay được là cá nhám nhỏ. Cá nhám còn có tên khác là cá nghéo hay cá chèo bẻo, sống ở tầng đáy hoặc gần mặt biển.
Chúng có khứu giác rất phát triển, là họ hàng với cá mập nhưng kích thước nhỏ hơn. Thịt cá nhám chắc, trắng, ít xương, thích hợp nấu canh chua hoặc nướng. Giá bán loại cá này khoảng 150.000 đồng - 360.000 đồng/kg tuỳ kích thước.
Trước đây, trên thế giới, có nhiều trường hợp cá bất ngờ nhảy loạn xạ lên khỏi mặt hồ.
Cụ thể, hồi năm 2022, sau trận mưa lớn, hàng trăm con cá đã bất ngờ nhảy lên khỏi hồ nước Đàm Ninh (tỉnh Sơn Đông, Trung Quốc). Cảnh tượng kỳ lạ và hiếm thấy xảy ra khi du khách đang ngồi trên thuyền dạo quanh hồ.
Người quay đoạn video cho rằng, những con cá bị cạn oxy khi trời mưa nên chúng tập trung lên sát mặt hồ để lấy oxy phía trên. Khi thuyền đi qua, cá sợ hãi nên nhảy khỏi mặt nước.
Cá cũng có thể nhảy lên khỏi hồ khi môi trường quá bẩn, chứa nhiều rác hoặc lá cây che kín khiến chúng khó hô hấp.
Nghiên cứu công bố năm 2024 trên Thư viện Y khoa Quốc gia Mỹ chỉ ra, hối tiếc nảy sinh từ việc so sánh thực tại với những điều "đáng lẽ đã xảy ra". Nếu không được giải tỏa, những suy nghĩ này sẽ tạo áp lực lên sức khỏe tinh thần và thể chất.
Cuốn sách "5 điều hối tiếc lớn nhất của người sắp chết" của y tá người Australia Bronnie Ware từng trở thành hiện tượng toàn cầu khi ghi nhận tâm sự của các bệnh nhân. Dựa trên nền tảng này, các chuyên gia tâm lý học hiện đại tiếp tục thực hiện các khảo sát mở rộng và đúc kết 6 lĩnh vực con người thường nuối tiếc nhất.
Sống theo kỳ vọng của người khác
Ở nhiều gia đình, vâng lời được coi là thước đo của một đứa trẻ ngoan. Nỗi sợ làm cha mẹ thất vọng khiến nhiều người kìm nén khao khát cá nhân.
Nhà trị liệu tâm lý Joan E. Childs (Mỹ) cho rằng việc đánh mất bản ngã để thích nghi với kỳ vọng của xung quanh là sai lầm phổ biến. Theo chuyên gia, đi đến cuối đời mà không biết "mình thực sự là ai" là một sự tiếc nuối lớn.
Không tận hưởng trải nghiệm đúng thời điểm
Nhiều trải nghiệm mang tính thời điểm, ví dụ du lịch thuận lợi nhất khi còn trẻ, chưa vướng bận trách nhiệm gia đình. Nếu trì hoãn để ưu tiên sự nghiệp hoặc tiết kiệm tài chính, cá nhân dễ hối tiếc vì cơ hội thực hiện các dự định sẽ hẹp dần theo thời gian.
Đánh mất bản sắc vì tham vọng
Hy sinh cho công việc được coi là thước đo thành công trong xã hội hiện đại. Tuy nhiên, việc đánh đổi quá mức khiến nhiều người quên mất giá trị cá nhân.
Theo Heidi Godman, giám đốc điều hành Nhà xuất bản y tế Harvard (Mỹ), từ bỏ mọi sở thích như viết lách, chơi đàn để tập trung cho công việc là sai lầm nhiều người mắc. Chuyên gia khuyên duy trì đam mê là cách bảo vệ giá trị riêng trên hành trình theo đuổi sự nghiệp.
Kìm nén cảm xúc
Nhiều người chọn che giấu bản thân để đổi lấy cảm giác an toàn. Chuyên gia trị liệu tâm lý Chelli Pumphrey (Mỹ) nhận định, nếu không bộc lộ cảm xúc, con người khó tìm thấy những kết nối chân thành. Sự tiếc nuối về những cơ hội bị bỏ lỡ mang lại gánh nặng tâm lý kéo dài hơn cảm giác bị từ chối trực tiếp.
Ngần ngại rủi ro
Áp lực xã hội hướng các cá nhân đến sự ổn định. Giai đoạn tuổi trẻ là lúc sở hữu nhiều thời gian và năng lượng nhất. Việc bước ra khỏi vùng an toàn mang lại những bài học kinh nghiệm mà sự ổn định không thể cung cấp. Ngay cả khi thất bại, người trẻ vẫn có khả năng bắt đầu lại.
Không kịp làm lành với người thân
Tiến sĩ y khoa Akshad Singi (Ấn Độ) dẫn chứng việc cha và chú của ông từng cắt đứt liên lạc nhiều năm. Họ chỉ gặp lại khi người chú đã hôn mê sâu. Lời xin lỗi bên giường bệnh lúc này không còn ý nghĩa, khiến cha ông day dứt.
Nhà trị liệu tâm lý Melissa Fritchle (Mỹ) cho rằng phần lớn các mối quan hệ đều có thể hàn gắn nếu mỗi người tập trung vào giá trị cốt lõi. Chủ động hàn gắn giúp giải tỏa những khúc mắc trong quá khứ. Cắt đứt một mối quan hệ, đặc biệt là với người thân, chỉ nên là lựa chọn cuối cùng.
Guồng quay bận rộn là giai đoạn tự nhiên giúp ta rèn kỷ luật, tích lũy kinh nghiệm và sống có trách nhiệm với bản thân, gia đình. Nếu sự bận rộn ấy tạo ra giá trị và giúp ta tiến bộ mỗi ngày, thì mọi vất vả đều hoàn toàn xứng đáng.
Bạn đọc Lan Phương nói không hẳn là “lãng phí tuổi trẻ”, đây là giai đoạn rất bình thường của người mới đi làm.
“Nhịp sống đó rèn kỷ luật và tích lũy kinh nghiệm, thứ mà sau này muốn cũng không dễ có. Nhưng nếu kéo dài quá lâu mà không có mục tiêu rõ ràng thì đúng là dễ rơi vào cảm giác trống rỗng”, Phương bày tỏ.
Bạn đọc L.A.T. kể đã nghỉ hưu, nhìn lại thời thanh niên lao đầu vào công việc như bạn trẻ trong bài viết thấy không hối tiếc. Để được nghỉ hưu thảnh thơi phải làm việc cật lực, phải có đam mê công việc, lấy niềm vui từ công việc, từ việc kiếm tiền lo cho bản thân, cha mẹ già, con cái học hành chu đáo, đến việc thăng tiến trong công việc sẽ có đầy niềm vui trong cuộc sống, để khi về già ta không nuối tiếc.
“Giờ mới trẻ đã chỉ nghĩ ăn chơi, nhàn nhã, chỉ cần sau tuổi 40 sẽ thấy ngay sự nuối tiếc, dằn vặt trong tự bản thân khi thấy xung quanh ta, bạn bè cùng trang lứa hơn mình nhiều lần (mặc dù 10-20 năm trước họ còn thua kém xa mình)... Lúc đó sẽ cảm nhận rõ sự nuối tiếc một thời tuổi trẻ”, bạn đọc này bày tỏ.
Chung quan điểm, bạn đọc Linh cho rằng nhiều người đang phải nỗ lực để kiếm tiền, lo cho gia đình, đó cũng là một cách sống có trách nhiệm. Bạn đọc Phú thẳng thắn nói cùng một guồng quay nhưng người này thấy bế tắc, người khác lại thấy có động lực. Vấn đề nằm ở cách nhìn, không chỉ ở hoàn cảnh.
Còn bạn đọc Tín Phanh kể 23 tuổi, sáng cố vượt kẹt xe đi làm, tối về ăn xong là ngủ gục, lúc đó cậu cũng nghĩ đời mình sao nhạt vậy. Nhưng 2 năm sau nhìn lại, chính quãng đó cho mình kỹ năng, tiền bạc và sự lì đòn mà mấy thứ “trải nghiệm màu mè” không cho được.
Bạn đọc An Long Đặng nói không ai trả lời giùm được câu “tuổi trẻ liệu có lãng phí” ngoài chính bạn. Nhưng nếu bạn đã bắt đầu tự hỏi “mình có đang lãng phí không”, đó thường là dấu hiệu bên trong bạn đang muốn thay đổi.
“Nếu công việc mang lại giá trị, giúp học hỏi và tiến bộ thì guồng quay bận rộn là xứng đáng. Còn nếu chỉ làm để “tồn tại”, không học được gì thì đúng là nên xem lại”, bạn đọc này nói.
Bạn đọc Uyên cho rằng điều nguy hiểm không phải là bận rộn, mà là bận rộn nhưng không biết mình đang đi đâu, làm nhiều mà không tiến lên. Trong khi đó, bạn đọc Lan chia sẻ rằng nếu mỗi ngày trôi qua giống hệt nhau, thiếu trải nghiệm và sự phát triển, con người chỉ đang tồn tại chứ chưa thực sự sống.
Bạn đọc Hoa cho rằng nhiều người trẻ đang đánh đổi sức khỏe và thời gian cá nhân để giữ công việc, nhưng lại chưa chắc đạt được thứ mình thật sự muốn.
Bạn đọc Anh 7 thẳng thắn nhìn nhận thứ nguy hiểm nhất không phải là bận, mà quen với sự bận rộn vô nghĩa, thiệt đó. Một lúc nào đó bạn sẽ nhận ra 25, 26 tuổi rồi mà mọi thứ vẫn y chang 23, chán lắm.
“Mình từng nghĩ “đợi đỡ mệt rồi sẽ học thêm, sẽ thay đổi”, nhưng sự thật là nếu không chủ động cắt bớt hoặc điều chỉnh, bạn sẽ không bao giờ đỡ mệt cả”, bạn đọc này nói.
Bạn đọc Lão gàn nhấn mạnh nếu không cố gắng phấn đấu, thì 10 năm nữa, ăn mày cũng không đến lượt. Những người mà chỉ thấy nhàm chán, là những người không có khả năng tư duy, không biết giao tiếp và trước đó là ở nhà, nhưng không phải làm gì, không biết làm việc gì. Gieo gì gặt đó thôi.
Còn bạn đọc Trần Minh kể đã 39 tuổi. Anh làm việc từ 8 - 17h liên tục, đi học thêm văn bằng 2 từ 17h30 - 20h30. Về nhà ăn cơm, vệ sinh, học thêm tiếng Anh từ 22 - 23h. Lúc nào cũng cảm thấy thiếu thời gian để bổ sung thêm kiến thức.
Với bạn đọc nguy****@gmail.com nói thẳng "trẻ không chơi, già đổ đốn".
“Tôi chỉ cảm thấy tôi đã quá lãng phí vì "không đủ thời gian dành cho con, cho cha mẹ, cho gia đình". Đến khi muốn lãng phí thì không làm được”, bạn đọc này chia sẻ.