Theo trang tin Ynet (Israel) ngày 4-4, một cuộc chạy đua với thời gian đang diễn ra nhằm tìm kiếm phi công Mỹ mất tích trên lãnh thổ đối phương: lực lượng đặc nhiệm Mỹ – được hỗ trợ bởi trực thăng và máy bay chiến đấu – đang tìm kiếm thành viên còn lại của chiếc tiêm kích F-15 rơi tại Iran, trong khi Cộng hòa Hồi giáo Iran cũng tiến hành chiến dịch tìm kiếm riêng và treo thưởng cho việc bắt sống phi công Mỹ.
Nỗ lực tìm kiếm của Iran tập trung vào tỉnh Kohgiluyeh và Boyer-Ahmad ở tây nam Iran, sâu trong dãy núi Zagros.
Khu vực hiểm trở này giáp với các tỉnh Fars, Isfahan, Khuzestan và Bushehr – tất cả đều đã trải qua các cuộc tấn công trong xung đột hiện nay – và nổi tiếng với thảm thực vật dày đặc cùng địa hình hoang dã, khiến việc xác định vị trí của phi công trở nên phức tạp.
Dãy núi Zagros kéo dài khoảng 1.600km, với các đỉnh cao vượt qua 4.200m, cùng những thung lũng có thể dồn lực lượng Mỹ vào các “vùng chết”, và những lối đèo hẹp – nơi chỉ cần ít lực lượng phòng thủ cũng có thể chặn đứng các đơn vị lớn hơn.
Theo báo The Telegraph, truyền thông Iran đưa tin chính quyền nước này đã treo thưởng khoảng 66.000 USD cho bất kỳ ai bắt sống được phi công Mỹ.
Trong khi đó, Đài CBS của Mỹ tường thuật chiến dịch tìm kiếm vẫn đang được tiến hành sâu trong lãnh thổ Iran để tìm kiếm phi công Mỹ còn lại.
Các nhiệm vụ tìm kiếm và cứu hộ trong chiến đấu (CSAR) được xem là một trong những hoạt động phức tạp và nhạy cảm về thời gian nhất mà quân đội Mỹ và các đồng minh phải chuẩn bị.
Tại Mỹ, các đơn vị tinh nhuệ của không quân được huấn luyện đặc biệt cho các nhiệm vụ CSAR và thường được triển khai từ trước gần các khu vực xung đột, nơi máy bay có thể bị mất.
Ông Houston Cantwell, tướng Mỹ đã nghỉ hưu và có 400 giờ kinh nghiệm bay chiến đấu, cho biết quá trình huấn luyện của phi công nhiều khả năng sẽ phát huy tác dụng trước khi họ nhảy dù xuống mặt đất. “Ưu tiên hàng đầu của tôi là ẩn nấp, vì tôi không muốn bị bắt” – ông chia sẻ với Hãng tin AFP.
Iran cho biết họ đã bắn hạ chiếc tiêm kích F-15 ở khu vực tây nam nước này vào ngày 3-4. Đây là lần đầu tiên chiến đấu cơ của Mỹ bị bắn rơi tại Iran kể từ khi xung đột nổ ra hôm 28-2.
Truyền thông Mỹ đưa tin lực lượng đặc nhiệm nước này đã giải cứu được một trong hai thành viên tổ bay, trong khi người còn lại vẫn mất tích. Iran kêu gọi người dân tại tỉnh Kohgiluyeh và Boyer-Ahmad cũng như tỉnh Khuzestan tìm kiếm phi công của đối phương.
Ngoài ra, truyền thông Iran tường thuật một cường kích A-10 Warthog của Mỹ đã rơi xuống Vịnh Ba Tư sau khi bị lực lượng Iran tấn công. Chưa rõ chiếc máy bay này bị rơi do sự cố hay bị bắn hạ. Truyền thông Mỹ cho biết phi công đã được giải cứu.
Ngày 4-4, Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya của Iran cho biết nước này đã sử dụng một hệ thống phòng không mới để nhắm vào tiêm kích của Mỹ vào hôm 3-4, theo Hãng tin Reuters.
Người phát ngôn bộ tư lệnh này tuyên bố Iran “chắc chắn sẽ giành được quyền kiểm soát hoàn toàn” không phận của mình.
Quân đội Israel thông tin Iran đã phóng thêm nhiều tên lửa về hướng lãnh thổ của Israel. Các hệ thống phòng không của Israel đang hoạt động để đánh chặn tên lửa.
Trong khi đó, báo Times of Israel tường thuật: “Các dịch vụ cứu hộ cho biết đã có thiệt hại tại miền trung Israel do đầu đạn chùm sau đợt tấn công tên lửa đạn đạo mới nhất từ Iran. Các điểm va chạm được ghi nhận tại Ramat Gan, Givatayim và Bnei Brak. Hiện chưa có báo cáo ngay lập tức về thương vong”.
Trong diễn biến khác, Bộ trưởng Khoa học Iran Hossein Simai Sarraf hôm nay cho biết Mỹ và Israel đã tấn công hơn 30 trường đại học trên khắp Iran kể từ khi xung đột nổ ra hôm 28-2.
Bộ Quốc phòng Các Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE) cập nhật các hệ thống phòng không của nước này đã đánh chặn 23 tên lửa đạn đạo và 56 máy bay không người lái (drone) được phóng từ Iran chỉ trong hôm nay (4-4).
Trong bài đăng trên nền tảng X, bộ này cập nhật số liệu về cuộc xung đột, cho biết các hệ thống của họ đã đối phó với tổng cộng 498 tên lửa đạn đạo, 23 tên lửa hành trình và 2.141 drone kể từ khi xung đột nổ ra ở Trung Đông hôm 28-2.
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) thông báo họ đã tấn công một tàu có liên hệ với Israel ở eo biển Hormuz bằng thiết bị không người lái (drone) khiến con tàu bốc cháy.
“Một drone đã tấn công con tàu có liên hệ với chính quyền Israel ở eo biển Hormuz. Con tàu đã bốc cháy” – lực lượng hải quân thuộc IRGC đăng trên X, đồng thời cho biết con tàu có tên là MSC Ishyka “thuộc sở hữu của chính quyền Israel và treo cờ của một quốc gia thứ ba”.
Ngày 4-4, Chính phủ Ấn Độ cho biết một tàu chở khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG) treo cờ Ấn Độ đã đi qua eo biển Hormuz an toàn.
Ấn Độ là nước mua khí dầu mỏ hóa lỏng lớn thứ hai thế giới.
Họ thông tin “tàu Green Sanvi đã đi qua eo biển Hormuz an toàn, chở 46.650 tấn LPG với 25 thuyền viên trên tàu”, nhưng không nêu thêm chi tiết về điểm đến cuối cùng.
New Delhi nói rằng 17 tàu treo cờ Ấn Độ – chở 460 thủy thủ người Ấn Độ – “vẫn đang ở khu vực phía tây Vịnh Ba Tư”.
Trên mạng xã hội X, NASA đã đăng tải hai bức ảnh Trái đất cách nhau hơn nửa thế kỷ để đối chiếu: một do phi hành đoàn Apollo 17 chụp năm 1972 và một do các phi hành gia Artemis II ghi lại năm 2026.
NASA chia sẻ thông điệp: "Chúng ta đã đi rất xa trong 54 năm qua, nhưng có một điều không thay đổi: Ngôi nhà của chúng ta vẫn tuyệt đẹp khi nhìn từ không gian".
Các bức ảnh nhanh chóng thu hút sự chú ý lớn, song cũng làm dấy lên tranh luận: vì sao Trái đất trong ảnh mới lại "nhợt nhạt" hơn so với trong bức ảnh cách đây hơn nửa thế kỷ?
Theo tờ Hindustan Times, bức ảnh năm 1972 ghi lại Trái đất như một "viên ngọc xanh" phát sáng giữa không gian tối đen, trong khi bức ảnh mới có màu sắc dịu hơn nhưng lại thể hiện độ chi tiết cao hơn.
Trong khi đó, nhiều người dùng mạng xã hội đặt câu hỏi: "Tại sao ảnh năm 1972 lại đẹp hơn?" hay "Ảnh cũ trông sống động hơn, còn ảnh mới có phần nhạt màu - do máy ảnh hay do biến đổi khí hậu?". Thậm chí có ý kiến cho rằng Trái đất trông "ảm đạm" hơn trước kia.
Tuy nhiên, theo trang LADbible, nhiều chuyên gia sau đó đã đưa ra lời giải thích.
Cụ thể, bức ảnh mới được chụp ở phía "mặt tối" của Trái đất - khu vực đang trong ban đêm và chỉ được chiếu sáng bởi ánh trăng.
Điều này khiến tổng thể hình ảnh tối hơn và ít màu sắc hơn, dù đã được xử lý tăng sáng.
Bên cạnh đó, sự khác biệt về công nghệ cũng là yếu tố quan trọng. Bức ảnh năm 1972 được chụp bằng máy ảnh phim, vốn có xu hướng tăng độ tương phản và làm màu sắc trở nên rực rỡ hơn.
Trong khi đó, ảnh hiện đại sử dụng cảm biến kỹ thuật số, đi kèm các bước hiệu chỉnh màu và khí quyển, nên cho hình ảnh trung thực hơn nhưng có thể kém phần "bắt mắt".
Theo NASA, phi hành đoàn Artemis II sử dụng máy ảnh DSLR Nikon D5 cùng với điện thoại iPhone để ghi lại hình ảnh trong không gian.
Phi hành gia Reid Wiseman thừa nhận việc chụp ảnh trong điều kiện này không hề dễ dàng: "Giống như bạn đứng sau nhà và cố chụp Mặt trăng vậy - rất khó để có được một bức ảnh đẹp".
Bất chấp những tranh luận, các bức ảnh từ Artemis II vẫn mang lại một thông điệp mạnh mẽ. Một bình luận viết: "NASA đã tái hiện khoảnh khắc kinh điển - và sau 54 năm, Trái đất vẫn đẹp đến kinh ngạc khi nhìn từ không gian".
Ông David Melendrez, phụ trách hình ảnh của tàu Orion, cho rằng giá trị lớn nhất của những bức ảnh không nằm ở độ sắc nét, mà ở góc nhìn: "Trong bức ảnh không có biên giới - chỉ có tất cả chúng ta. Đó là lời nhắc rằng Trái đất là ngôi nhà chung mà chúng ta cùng chia sẻ".
"Hải quân Mỹ, lực lượng hải quân tinh nhuệ nhất thế giới, sẽ bắt đầu quá trình phong tỏa và ngăn chặn tất cả tàu cố gắng đi vào hoặc rời khỏi eo biển Hormuz. Quyết định có hiệu lực ngay lập tức", Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trên trên mạng xã hội hôm nay.
Lãnh đạo Mỹ khẳng định eo biển Hormuz sẽ hoàn toàn mở cửa với tất cả tàu thuyền vào thời điểm nào đó. Ông chỉ trích Iran "không cho phép điều này xảy ra" vì đã gài thủy lôi trên tuyến hàng hải huyết mạch của Trung Đông, điều mà ông cho là "hành vi tống tiền mang tính toàn cầu".
Tổng thống Trump cảnh báo rằng hải quân Mỹ sẽ truy tìm và chặn bắt mọi tàu hàng trả phí đi lại cho Iran, cũng như bắt đầu rà phá thủy lôi ở eo biển Hormuz. "Bất kỳ lực lượng Iran nào nhắm bắn vào chúng tôi hoặc các tàu hòa bình đều sẽ bị hủy diệt", ông tuyên bố.
Lãnh đạo Mỹ tiết lộ "các nước khác" cũng sẽ tham gia phong tỏa eo biển Hormuz, song không nêu tên quốc gia cụ thể.
Về cuộc đàm phán giữa phái đoàn Mỹ và Iran tại Pakistan, ông Trump nhận định cuộc đối thoại đã "diễn ra tốt đẹp" khi hai bên đạt được đồng thuận trong phần lớn vấn đề, nhưng cáo buộc Iran không nhất trí với "nội dung thật sự quan trọng duy nhất là hạt nhân".
Giới chức Iran chưa bình luận về thông tin.
Eo biển Hormuz là tuyến vận chuyển dầu mỏ quan trọng, chiếm khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu. Ngay sau khi Mỹ - Israel phát động chiến dịch tấn công Iran ngày 28/2, Tehran đã triển khai nhiều xuồng cao tốc để rải thủy lôi tại eo biển Hormuz.
Các thủy lôi, cùng mối đe dọa từ máy bay không người lái (UAV) và tên lửa, khiến số lượng tàu hàng đi qua tuyến hàng hải này giảm xuống mức rất thấp, đẩy giá năng lượng tăng cao và mang lại cho Iran đòn bẩy lớn nhất trong xung đột.
Mở lại tuyến đường này là một trong những chủ đề quan trọng trong thỏa thuận ngừng bắn gần đây giữa Mỹ và Iran, dù số tàu thuyền qua lại vẫn còn hạn chế.
Sau khi các bên đạt được lệnh ngừng bắn, Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 9/4 công bố lộ trình thay thế cho tàu thuyền để tránh nguy cơ trúng thủy lôi tại eo biển Hormuz. Tuy nhiên, quan chức Mỹ cho rằng tuyến di chuyển này bị hạn chế đáng kể, chủ yếu do Iran rải thủy lôi một cách thiếu hệ thống.
Quân đội Mỹ gần như không còn lực lượng rà phá thủy lôi ở Trung Đông, do các tàu chuyên dụng đã bị loại biên và 2 trong 3 tàu chiến đấu ven biển được lắp thiết bị quét mìn đã di chuyển tới Singapore hồi đầu xung đột. Khó khăn trong theo dõi xuồng nhỏ rải thủy lôi khiến Mỹ cũng không thể xác định Iran đã cài bao nhiêu thủy lôi trong eo biển Hormuz, cũng như vị trí của chúng.
“Ông Trump còn khoảng 20 giờ để đầu hàng Iran, hoặc các đồng minh của Iran sẽ đưa ông ta trở về thời kỳ đồ đá”, ông Mahdi Mohammadi viết trên mạng xã hội X.
Ông Mohammadi nhấn mạnh Tehran “rõ ràng và thực chất đã giành chiến thắng trong cuộc chiến, và sẽ chỉ chấp nhận một cái kết giúp củng cố các lợi ích đạt được, đồng thời thiết lập trật tự an ninh mới trong khu vực”, theo Al Jazeera.
Trước đó, cùng ngày 6-4, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei đã kêu gọi người dân Mỹ buộc chính phủ của họ phải chịu trách nhiệm cho điều mà ông mô tả là một “cuộc chiến tranh xâm lược” nhằm vào Iran.
“Người dân Mỹ cần phải biết rằng những gì chính phủ của họ đang làm chống lại Iran ở Tây Á là một sự bất công lớn, và là một cuộc chiến tranh phi nghĩa, mang tính xâm lược”, ông Esmaeil Baghaei nói với truyền thông Iran.
Ông cũng kêu gọi người dân Mỹ phải buộc chính phủ của họ “chịu trách nhiệm về những hành động và tội ác được thực hiện nhân danh người Mỹ”.
Trước đó trong buổi họp báo vào chiều 6-4 (giờ Mỹ), ông Trump đã liên tục nhắc về hạn chót để Iran đạt thỏa thuận ngừng bắn với Mỹ vào 20h ngày 7-4 (giờ Mỹ).
“Họ có thời hạn đến ngày mai, 20h giờ miền Đông. Sau đó họ sẽ không còn cây cầu nào, không còn nhà máy điện nào. Sẽ là thời kỳ đồ đá”, ông chủ Nhà Trắng cảnh báo.
Ông Trump nhấn mạnh quân đội Mỹ đã lên phương án phá hủy toàn bộ cầu và nhà máy điện của Iran trong vỏn vẹn 4 giờ.
Ngoài ra, ông cũng kể lại việc đã ra lệnh phá hủy cây cầu lớn nhất Iran chỉ trong 10 phút sau khi được báo cáo rằng phía Iran có vẻ phá vỡ thỏa thuận.
Về diễn biến xung đột, Hãng tin Mehr của Iran ngày 7-4 đưa tin một quả đạn do Mỹ và Israel phóng đã đánh trúng một giáo đường Do Thái ở trung tâm thủ đô Tehran.
Vụ tấn công đã gây thiệt hại cho giáo đường này. Hiện lực lượng cứu hộ đang tiến hành dọn dẹp và giải cứu những người bị mắc kẹt.
Ở phía ngược lại, quân đội Israel thông báo đã hoàn tất một đợt không kích mới nhằm vào các mục tiêu cơ sở hạ tầng trên khắp Iran, bao gồm cả Tehran.
Đồng thời, hệ thống phòng không của Israel đang trong quá trình đánh chặn các tên lửa phóng từ Iran.
