Được tổ chức bởi Nobel Prize Museum, hội nghị không chỉ quy tụ các giáo viên toàn cầu mà còn kết nối trực tiếp với các nhà khoa học đoạt giải Nobel, qua đó đưa những tri thức đỉnh cao của nhân loại trở lại một câu hỏi rất “đời thường” – làm thế nào để những tri thức đó được dạy, được hiểu và được sử dụng trong lớp học?
Là giám đốc học thuật tổ chức giáo dục YOUREORG, đồng thời là học giả Chevening, học thạc sĩ ngành lãnh đạo giáo dục tại ĐH UCL (University College London), được dự Hội nghị thượng đỉnh giáo viên Nobel với tôi là một trải nghiệm quý giá. Trong không gian đó, một tư duy cốt lõi được lặp lại xuyên suốt các phiên thảo luận.
Giáo viên không chỉ dạy kiến thức mà đóng vai trò giúp học sinh hiểu và hành động trước các vấn đề toàn cầu. Và để làm được điều này, giáo dục phải thay đổi cách tiếp cận – liên ngành, dựa trên khoa học và gắn với thực tiễn xã hội. Trọng tâm không còn là dạy cái gì, mà là dạy để làm gì trong một thế giới đang biến đổi.
Một điểm đặc biệt của hội nghị là cách các tri thức khoa học phức tạp được chuyển ngữ về ngôn ngữ giáo dục. Trong các phiên liên quan đến khoa học và công nghệ, những khái niệm tưởng chừng xa vời như công nghệ sinh học hay cấu trúc phân tử được trình bày theo hướng trực quan, dễ tiếp cận, mô phỏng vào các tình huống gắn với đời sống, giúp giáo viên dễ dàng chuyển hóa thành bài học cụ thể.
Thầy Nguyễn Ngọc Ân, đang học thạc sĩ ngành giáo dục và công nghệ, ĐH UCL, tham gia Hội nghị thượng đỉnh giáo viên Nobel 2026, cho rằng giá trị cốt lõi của chương trình không nằm ở việc cung cấp thêm kiến thức mới, mà ở cách tri thức được tổ chức lại để có thể đi vào lớp học.
Từ quan sát này, ông cho rằng bài học quan trọng đối với giáo dục Việt Nam không phải là bổ sung nội dung, mà là thay đổi cách trình bày và tổ chức tri thức. Không thể duy trì cách dạy thiên về diễn giải một chiều nếu muốn tạo ra năng lực thực chất.
Bác sĩ Nguyễn Văn Bình, học giả Chevening, đang học thạc sĩ ngành sức khỏe toàn cầu và phát triển tại ĐH UCL, cho biết điều khiến ông suy nghĩ nhiều nhất không nằm ở các phát minh đột phá, mà ở cách tri thức khoa học được trở nên gần gũi hơn với đời sống thông qua giáo dục.
Giải Nobel thường gắn với những thành tựu khoa học ở tầm cao, nhưng các thông điệp tại hội nghị lại xoay quanh những vấn đề rất cơ bản. Con người sống như thế nào, học như thế nào và tương tác ra sao với hệ thống xã hội. Trong cách tiếp cận này, sức khỏe không còn là câu chuyện riêng của ngành y, mà trở thành một vấn đề liên ngành, trong đó giáo dục giữ vai trò trung tâm.
Quan sát này, theo bác sĩ Bình, đặc biệt có ý nghĩa đối với đội ngũ giảng viên tại các trường đại học y khoa ở Việt Nam.
Chúng ta đang đào tạo bác sĩ rất tốt về chuyên môn, nhưng câu hỏi là liệu sinh viên y có được chuẩn bị để hiểu, về tác động tới các yếu tố xã hội của sức khỏe hay chưa. Khi sức khỏe gắn với hành vi, môi trường và giáo dục, thì đào tạo y khoa cũng cần mở rộng cách tiếp cận.
Thông điệp xuyên suốt mà chúng tôi ấn tượng tại hội nghị là vai trò ngày càng quan trọng của giáo viên, đồng thời các vấn đề toàn cầu được đưa vào giáo dục như một phần của năng lực sống, thay vì là nội dung bổ sung.
Bà Helena Barret, Giám đốc giáo dục của Bảo tàng Nobel Prize Museum, khi trao đổi riêng với chúng tôi, nhấn mạnh rằng trong một thế giới nơi thông tin ngày càng sẵn có, giá trị của giáo viên không nằm ở việc cung cấp kiến thức, mà ở việc giúp học sinh hiểu điều gì là quan trọng và sử dụng tri thức đó như thế nào.
Điều này cũng được phản ánh trong cách tổ chức lớp học tại các trường tham quan. Giáo viên không bị ràng buộc bởi một kịch bản cứng nhắc mà được trao quyền để thiết kế trải nghiệm học tập. Họ đặt câu hỏi, tạo tình huống và điều chỉnh cách dạy dựa trên phản ứng của học sinh.
Tại ngôi trường Franska Skolan, ở Stockholm, khi quan sát các lớp học ở đây, tôi thấy trong các tiết học, học sinh không học theo một lộ trình cố định mà được đặt vào tình huống để suy nghĩ, thử nghiệm và tự rút ra kết luận.
Trong một tiết toán, cùng một bài toán được giải theo nhiều cách. Giáo viên không đưa ra đáp án ngay mà yêu cầu học sinh so sánh, phản biện và tự viết lại cách hiểu của mình. Điều quan trọng không nằm ở việc đúng hay sai, mà ở quá trình tư duy.
Họ không dạy để học sinh làm đúng, mà dạy để học sinh hiểu. Khi đã hiểu, các em sẽ biết cách áp dụng.
Những quan sát, trải nghiệm tại Stockholm cho chúng tôi thấy rằng, điều quan trọng không phải học sinh Việt Nam cần “học nhiều hơn”, mà là học theo cách có ý nghĩa hơn. Đây cũng là tinh thần đã được nhấn mạnh trong định hướng đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo của Đảng và Nhà nước, khi chuyển từ tiếp cận nội dung sang phát triển phẩm chất và năng lực người học.
Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra đối với đội ngũ giáo viên không chỉ dừng ở việc cập nhật kiến thức, mà là tiếp cận được với tư duy khoa học hiện đại, hiểu các vấn đề từ góc nhìn liên ngành và quan trọng hơn là chuyển hóa được những tri thức đó thành trải nghiệm học tập gắn với thực tiễn. Đây cũng là một trong những định hướng lớn trong quá trình chuẩn hóa và phát triển đội ngũ nhà giáo hiện nay.
Tuy nhiên, những kinh nghiệm từ quốc tế không phải là những mô hình có thể áp dụng nguyên vẹn. Giá trị lớn nhất nằm ở việc cung cấp thêm những góc nhìn, từ đó giúp quá trình đổi mới trong nước có thêm cơ sở tham chiếu.
Điều quan trọng không phải là mang về một phương pháp cụ thể, mà là thay đổi cách mình nhìn về giáo dục. Khi cách nhìn thay đổi, cách làm sẽ thay đổi.
Trong một thế giới ngày càng phức tạp và nhiều biến động, giáo dục không chỉ dừng lại ở việc giúp con người thích nghi, mà còn góp phần định hình cách họ hiểu và tham gia vào xã hội. Và những thay đổi đó, xét cho cùng, vẫn bắt đầu từ lớp học.
Nội dung trên nằm trong công văn mới được gửi tới UBND các xã, phường, đặc khu, cơ quan báo chí TP.HCM; văn phòng đại diện các cơ quan báo chí T.Ư, địa phương khác đang hoạt động tại TP.HCM hôm nay (9.4). Theo đó, lãnh đạo Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM đề nghị các đơn vị tăng cường truyền thông về công tác bảo đảm an toàn thực phẩm bếp ăn tập thể, thực hiện nghiêm Công văn số 7598/BYT-ATTP ngày 3.11.2025 của Bộ Y tế về việc tăng cường công tác bảo đảm an toàn thực phẩm học đường và bếp ăn tập thể.
Các nội dung mà báo chí cần tăng cường truyền thông như việc tuân thủ các quy định pháp luật về an toàn thực phẩm và nghiêm chỉnh chấp hành các chỉ thị của Chính phủ về đảm bảo an toàn thực phẩm của các cơ sở kinh doanh bếp ăn tập thể. Đặc biệt là Chỉ thị số 38/CT-TTg ngày 11.10.2024 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường phòng ngừa ngộ độc thực phẩm.
Truyền thông về xây dựng kế hoạch tăng cường kiểm tra, giám sát cơ sở kinh doanh bếp ăn tập thể và đơn vị tổ chức bếp ăn tập thể; phát hiện sớm và xử lý nghiêm các vi phạm xảy ra trong các bếp ăn tập thể theo quy định; công khai các vi phạm trên phương tiện thông tin đại chúng để cảnh báo cộng đồng kịp thời.
Các đơn vị cũng cần đẩy mạnh công tác truyền thông, nâng cao tính tuân thủ quy định về an toàn thực phẩm của các cơ sở kinh doanh, đơn vị tổ chức bếp ăn tập thể; vai trò của người đứng đầu cơ sở, đơn vị trong việc duy trì các điều kiện đảm bảo an toàn thực phẩm tại tất cả các khâu chế biến, phục vụ suất ăn và phải có trách nhiệm cung cấp các thông tin liên quan đến nơi cung cấp nguyên liệu, thực phẩm để phục vụ công tác truy xuất nguồn gốc thực phẩm khi xảy ra sự cố an toàn thực phẩm.
Báo chí, truyền thông cần đẩy mạnh nội dung về huy động nguồn lực của các tổ chức và cá nhân trong việc giám sát công tác chăm sóc sức khỏe, đảm bảo an toàn thực phẩm, vệ sinh môi trường tại các khu công nghiệp, khu chế xuất, bệnh viện, trường học.
Hay các nội dung về việc sẵn sàng phương án, nguồn lực cho việc phòng ngừa ngộ độc thực phẩm; khi xảy ra ngộ độc thực phẩm phải khẩn trương điều tra, xác định nguyên nhân gây ngộ độc và truy xuất nguồn gốc thực phẩm gây ngộ độc.
Nội dung cần truyền thông nữa, theo chỉ đạo của Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM là về nhận thức, trách nhiệm về bảo đảm an toàn thực phẩm của người đứng đầu đơn vị tổ chức bếp ăn tập thể, chủ cơ sở cung cấp suất ăn sẵn, chủ cơ sở kinh doanh bếp ăn tập thể. Đồng thời, cần tuyên truyền, cho thấy sự huy động tham gia của đại diện cha mẹ học sinh, Đoàn thanh niên tại nhà trường trong việc giám sát bếp ăn trường học, đảm bảo an toàn thực phẩm...
Việc truyền thông các nội dung trên được yêu cầu hình thức phù hợp, nội dung thiết thực, dễ hiểu; trên đa dạng kênh thông tin, hiệu quả các nền tảng số, để "kịp thời biểu dương các mô hình bếp ăn an toàn, điểm sáng trong công tác quản lý thực phẩm"; "đồng thời kiên quyết đấu tranh với các hành vi vi phạm, góp phần bảo vệ sức khỏe cho học sinh và người lao động".
Tối 15/4, bà Nguyễn Thị Mỹ Hạnh, Hiệu trưởng trường Tiểu học Lương Thế Vinh, phường Bến Cát, cho biết sự việc xảy ra cách đây hai ngày, ở lớp 3.6.
Theo bà Hạnh, 5 học sinh nói chuyện riêng, nghịch ngợm trong lớp bị cô chủ nhiệm phạt bằng cách để các em tự dùng kim tiêm chích vào tay. Số kim tiêm này cô giáo mua cho con trai bị ốm nhưng chưa dùng. Giáo viên bị đình chỉ dạy từ ngày hôm nay.
"Cô giáo mới vào nghề được 3 năm. Tôi điếng người, không hiểu vì sao cô có suy nghĩ lệch lạc, hành vi sai trái như vậy", hiệu trưởng nói.
Bà Hạnh cho biết trong buổi làm việc chiều nay, cô giáo đã xin lỗi phụ huynh về hành vi sai, xin chi trả chi phí đưa 5 học sinh đi khám sức khỏe. Hiện sức khỏe 5 học sinh bình thường, trên tay có một vết đâm của kim tiêm.
Hiệu trưởng xác định hành vi của cô vi phạm đạo đức nhà giáo, xâm phạm thân thể, sức khỏe học sinh, sẽ chịu kỷ luật nặng. Trường đang hoàn thiện báo cáo gửi UBND phường Bến Cát để xử lý kỷ luật.
Theo Luật Giáo dục, giáo viên không được xúc phạm danh dự, thân thể của người học. Tùy mức độ, có bốn hình thức kỷ luật nếu vi phạm, gồm khiển trách, cảnh cáo, cách chức hoặc buộc thôi việc.
Đợt 1 kỳ thi đánh giá năng lực của ĐH Quốc gia TP.HCM (V-ACT) đã chính thức khép lại vào cuối tuần qua, ngày 5.4. Theo quy định, V-ACT sẽ không công bố đề chính thức, không cho thí sinh mang đề ra ngoài và còn thu lại giấy nháp của tất cả thí sinh. Thí sinh chỉ được rời phòng thi sau khi cán bộ coi thi kiểm đủ số lượng phiếu trả lời trắc nghiệm, đề thi, giấy nháp của cả phòng thi, văn bản do ĐH Quốc gia TP.HCM công bố vào cuối tháng 3 nêu rõ.
Tuy nhiên, Thanh Niên ghi nhận sau khi đợt 1 thi V-ACT kết thúc, trong tối cùng ngày xuất hiện nhiều bài viết của các trung tâm luyện thi cho rằng đã phục dựng lại được đề thi "chính thức". Đáng ngạc nhiên là bộ "đề thi chính thức ĐGNL đợt 1" của một trung tâm có trụ sở ở TP.HCM, với đủ 120 câu hỏi kèm ảnh minh họa, đồ thị, hình vẽ và trích dẫn tác giả, tác phẩm... cụ thể, đi cùng đó là lời giải cho từng câu.
Để nhận tài liệu, thí sinh được yêu cầu phải bấm theo dõi trang doanh nghiệp của trung tâm này, chia sẻ công khai một bài viết của đơn vị và bình luận theo nội dung được yêu cầu. Sau khi thực hiện đủ các bước, thí sinh sẽ được trang này gửi tài liệu. Theo thống kê, các bài đăng liên quan đến tài liệu này thường thu hút hàng trăm lượt thích và chia sẻ.
Sau khi xem xét tài liệu nêu trên do Thanh Niên cung cấp, H.N, thí sinh dự thi V-ACT đợt 1 ở Trường ĐH Văn Lang (TP.HCM), cho rằng các câu hỏi "giống hoàn toàn" đề chính thức em đã làm cuối tuần rồi. M.T, thí sinh ở chung điểm thi, cũng khẳng định: "Tài liệu đúng từng câu từng chữ vào cỡ 99-100%. Có mấy câu em không làm được nên không nhớ chắc chắn lắm".
Từng theo học một trung tâm luyện thi V-ACT khác cùng tọa lạc ở TP.HCM, H.N kể rằng trung tâm của em cũng đăng tải "đề chính thức", nhưng chỉ có hai phần là toán và tiếng Anh ngay trong tối 5.4. Để làm được điều này, N. kể trung tâm đã đăng ký cho chính giáo viên đi thi để thuộc đề về chép lại.
Tuy nhiên N. cũng không rõ làm cách nào các giáo viên này có thể nhớ cặn kẽ từng số liệu, ngữ liệu trong đề chính thức để tái hiện lại trong tài liệu gửi học sinh, nhất là khi nhiều câu hỏi trong đề chưa từng xuất hiện trên mạng.
Khảo sát trên mạng xã hội TikTok, Thanh Niên cũng ghi nhận một số tài khoản tự xưng là trung tâm luyện thi thông báo có "đề chính thức" đi kèm đó là tin rao các khóa học, tài liệu mà đơn vị cung cấp. Có trung tâm thậm chí cảnh cáo những bên khác không được sao chép thông tin "đề chính thức" do mình biên soạn, tạo ra cảnh tượng "hỗn loạn" về đề thi V-ACT trên mạng xã hội.
Các nội dung về đề thi này thường nhận về hàng ngàn tới hàng chục ngàn lượt xem, trở thành một "công cụ" hữu ích để các trung tâm thu hút sự chú ý của các thí sinh thi V-ACT.
Nghi vấn đặt ra là liệu giáo viên của các trung tâm này đều có khả năng ghi nhớ cực kỳ tốt, khi có thể thuộc không chỉ câu hỏi mà còn từng câu trả lời, trải dài đủ các phần thi từ sử dụng ngôn ngữ (tiếng Việt, tiếng Anh), toán học (gồm toán phổ thông, tư duy logic, phân tích số liệu) đến tư duy khoa học (sinh học, hóa học, vật lý, địa lý, lịch sử, giáo dục kinh tế và pháp luật).
Hoặc, liệu có lỗ hổng nào trong công tác tổ chức thi V-ACT ở các địa phương có thể bị các bên trục lợi tuồn đề ra ngoài, ảnh hưởng tới tính công bằng của kỳ thi? Song song đó, việc ĐH Quốc gia TP.HCM không có động thái giải quyết cụ thể các tài liệu tự cho là chính thức này liệu có ảnh hưởng tới uy tín của kỳ thi?
Trả lời Thanh Niên chiều 7.4 liên quan tới nội dung này, đại diện từ Trung tâm khảo thí và đánh giá chất lượng đào tạo trực thuộc ĐH Quốc gia TP.HCM cho biết hiện chưa có cơ sở nhận xét về những thông tin đang lan truyền trên mạng.
Trước đó, ĐH Quốc gia TP.HCM thông tin công tác chấm thi V-ACT đã bắt đầu được triển khai từ hôm qua (5.4), kết quả được công bố vào 17.4. Năm nay, ĐH này sẽ không gửi giấy báo điểm cho thí sinh qua đường bưu điện và các bạn chỉ cần tra cứu kết quả thông qua tài khoản cá nhân khi đăng ký dự thi.
