Ngày 8/4, Rex Heuermann mặc vest đen và đeo cà vạt xanh, đứng đối diện thẩm phán, thừa nhận đã siết cổ 8 phụ nữ và vứt xác ở Long Island, New York, trong vụ án ám ảnh cộng đồng địa phương suốt hơn ba thập kỷ.
Tại phiên tòa, kiến trúc sư 62 tuổi không biểu lộ cảm xúc khi xác nhận với thẩm phán Timothy Mazzei rằng đã sát hại các nạn nhân theo cùng một phương pháp trước khi vứt xác dọc theo những bãi biển hẻo lánh của Long Island.
Ông ta cho biết đã liên lạc với các nạn nhân bằng điện thoại dùng một lần và dụ dỗ họ bằng tiền. “Siết cổ”, Rex trả lời về cách sát hại họ, sau đó trói lại rồi quấn xác bằng vải bố, một số người bị phân xác.
Rex trả lời “Có tội” cho mỗi câu hỏi của thẩm phán về các cáo buộc, không hề ngoái nhìn lại phòng xử án chật kín người thân của các nạn nhân, một số người cố nén tiếng khóc.
Gia đình các nạn nhân đã chờ đợi hơn một thập kỷ, vì các điều tra viên phải mất nhiều năm mới giải quyết được loạt án mạng gây rúng động dư luận này.
“Trên khuôn mặt người đàn ông đó không hề có chút hối hận nào. Ông ta lạnh như băng”, luật sư của gia đình các nạn nhân nói sau phiên tòa.
Công tố viên đề nghị thẩm phán tuyên án tù chung thân không được ân xá. Rex dự kiến bị tuyên án vào ngày 17/6.
Vụ mất tích dẫn đến 11 bộ hài cốt
Trong gần hai thập kỷ, từ năm 1993 đến 2010, nhiều phụ nữ hành nghề mại dâm lần lượt mất tích ở Long Island, các phần thi thể được tìm thấy ở nhiều nơi.
Tháng 5/2010, Shannan Gilbert, 23 tuổi, mất tích tại khu Oak Beach sau khi đi gặp khách, mẹ Shannan nỗ lực không ngừng nghỉ để gây áp lực lên cảnh sát nhằm tìm kiếm cô và xem xét vụ án một cách nghiêm túc.
Tháng 12 năm đó, cảnh sát phát hiện hài cốt của 4 phụ nữ nằm rải rác trong bụi rậm dọc theo dải đất ven biển hẻo lánh ở Gilgo Beach. Họ được biết đến với biệt hiệu “Gilgo Four”.
Thi thể 4 nạn nhân được bọc trong vải bố rằn ri, được chôn theo cách tương tự, ở cùng một địa điểm, theo cùng một phương pháp. Họ đều hành nghề mại dâm và đăng quảng cáo trên Craigslist, lần cuối cùng được nhìn thấy là trong khoảng thời gian từ tháng 7/2007 đến tháng 9/2010.
Bảy thi thể khác được tìm thấy gần đó trong năm 2011. Thi thể Shannan được tìm thấy ở Oak Beach vào tháng 12/2011, nhà chức trách tin rằng cái chết của cô có thể là do tai nạn và không liên quan đến các vụ giết người ở Gilgo Beach.
Vụ án Gilgo Beach sau đó rơi vào bế tắc trong hơn một thập kỷ.
Sát nhân hàng loạt lộ diện
Tháng 2/2022, Rodney Harrison, khi đó là Cảnh sát trưởng hạt Suffolk, thành lập lực lượng đặc nhiệm đa cơ quan để điều tra các vụ giết người tại Gilgo Beach. Lực lượng này bao gồm Sở Cảnh sát hạt Suffolk, Văn phòng Cảnh sát trưởng hạt Suffolk, Cảnh sát bang New York và FBI.
Rex Heuermann lần đầu tiên được nhắc đến như một nghi phạm tiềm năng vào tháng 3/2022 sau khi một điều tra viên của bang New York xác định danh tính ông ta trong một cơ sở dữ liệu.
Theo công tố viên, các điều tra viên đã tập trung vào Rex bằng cách xem xét hồ sơ trạm phát sóng di động, mô tả ngoại hình nghi phạm do nhân chứng cung cấp, chiếc xe bán tải Chevrolet Avalanche màu xanh lá cây do nghi phạm lái, hồ sơ thanh toán thẻ tín dụng và hồ sơ máy tính.
Rex có ngoại hình trùng khớp với mô tả của nhân chứng, sống gần trạm phát sóng di động ở Long Island và làm việc gần các trạm phát sóng di động ở thành phố New York, nơi các cuộc gọi khác đã được ghi âm. Ông ta lái chiếc xe bán tải Chevrolet Avalanche màu xanh lá cây đăng ký dưới tên anh trai.
Hồ sơ thanh toán điện thoại di động cá nhân và thẻ tín dụng cho thấy nhiều lần Rex có mặt tại các địa điểm xảy ra án mạng với những chiếc điện thoại dùng một lần, được cho là mang theo khi gây án. Ông ta đã sử dụng những chiếc điện thoại này để gọi cho 3 trong số 4 nạn nhân “Gilgo Four”.
Nhà chức trách cho biết, việc khám xét máy tính cho thấy Rex đã tìm kiếm trên Internet ít nhất 200 lần để biết thông tin chi tiết về tình hình điều tra. Rex cũng liên tục tìm kiếm ảnh của các nạn nhân và cố gắng theo dõi người thân của họ.
Điều tra viên thu hồi được một sợi tóc nam từ vải bọc thi thể một nạn nhân. Họ đã lấy được mẫu ADN của Rex từ phần vỏ bánh pizza còn sót lại trong hộp bánh mà ông ta vứt vào thùng rác, đối chiếu với ADN tìm thấy trên thi thể nạn nhân cho kết quả trùng khớp.
Hai phòng thí nghiệm pháp y cũng xác định rằng các sợi tóc thu được từ 6 trong số 7 nạn nhân có “liên hệ về mặt pháp y” với Rex hoặc các thành viên trong gia đình trực hệ của ông ta, hoặc những người sống cùng ông ta.
Cuộc sống hai mặt của kiến trúc sư
Ngày 13/7/2023, Rex, khi đó 59 tuổi, bị bắt tại thành phố New York và bị buộc tội giết 3 trong 4 nạn nhân “Giglo Four”. Tháng 1/2024, ông ta bị buộc tội giết nạn nhân còn lại trong “Giglo Four”, sau đó bị buộc tội sát hại thêm 3 nạn nhân khác.
“Bị cáo sống giữa chúng ta, vờ như một người cha bình thường ở vùng ngoại ô, trong khi thực tế, hắn luôn ám ảnh việc giết hại những phụ nữ vô tội”, công tố viên nói tại cuộc họp báo sau khi Rex nhận tội.
Là con trai của một kỹ sư hàng không vũ trụ, Rex sống cùng vợ và hai con tại ngôi làng yên bình Massapequa Park, gần nơi tìm thấy hài cốt các nạn nhân. Ông ta làm kiến trúc sư tại công ty RH Consultants & Associates ở Manhattan.
Ngoài giờ đi làm, Rex bị cáo buộc bí mật bắt cóc, tra tấn và giết hại các gái mại dâm trong nhiều năm. Công tố viên tiết lộ ông ta có một tài khoản Tinder và gọi cho gái mại dâm bằng điện thoại dùng một lần hơn 500 lần. Rex thậm chí lấy điện thoại của nạn nhân gọi cho gia đình họ để chế giễu, tạo các tài khoản email giả để tìm kiếm nội dung khiêu dâm bạo lực.
Trong phiên tòa ngày 6/6/2024, công tố viên cho biết đã tìm thấy nội dung đáng lo ngại trên các thiết bị của Rex, bao gồm tài liệu ghi chép tỉ mỉ về các vụ giết người và lập kế hoạch cho các tội ác trong tương lai.
Đường đến lời nhận tội
Tháng 9/2025, thẩm phán Mazzei ra phán quyết rằng bằng chứng thu được từ công nghệ ADN tiên tiến sẽ được chấp nhận tại phiên tòa xét xử Rex. Các công tố viên cho rằng bằng chứng này liên kết Rex với các vụ giết người, trong khi luật sư bào chữa đặt câu hỏi về độ chính xác của công nghệ này.
Nhưng trước khi bị xét xử, Rex thỏa thuận nhận tội. Ngoài 7 cáo buộc của bên công tố, ông ta cũng thừa nhận giết người phụ nữ thứ 8 mà trước đó chưa bị buộc tội.
Luật sư bào chữa cho biết Rex quyết định nhận tội vì muốn giúp gia đình các nạn nhân cũng như gia đình ông ta tránh phải ra tòa.
Theo thỏa thuận nhận tội, Rex phải hợp tác với Đơn vị Phân tích Hành vi của FBI. Các công tố viên hạt Suffolk đã đồng ý không truy tố thêm các tội danh liên quan đến 8 phụ nữ mà ông ta đã thừa nhận sát hại.
Tuy nhiên, việc kết thúc vụ án hình sự cấp tiểu bang không có nghĩa là các vấn đề pháp lý của Rex đã chấm dứt. Ngày 6/4, con trai của nạn nhân Valerie Mack (bị sát hại năm 2000) đã đệ đơn kiện Rex và gia đình ông ta, cáo buộc Rex gây ra cái chết oan uổng và vợ con ông ta tiếp tay cho vụ giết người hàng loạt.
Luật sư của vợ cũ và con gái Rex nhấn mạnh rằng họ “không hề biết, không hề liên quan, không có bất kỳ mối liên hệ nào” với các tội danh mà Rex bị cáo buộc, nhất là con gái Rex mới 3 tuổi vào thời điểm Valerie Mack qua đời. Cảnh sát khẳng định không tin rằng gia đình Rex có liên quan.
Trong buổi họp báo sau phiên tòa, công tố viên gửi lời cảm ơn đến gia đình các nạn nhân: “Nếu không có họ, bị cáo sẽ không bao giờ bị đưa ra công lý và vẫn còn nhởn nhơ ngoài vòng pháp luật. Hắn vẫn sẽ tự nhận là người cha hàng xóm hiền lành, vô hại thay vì là một kẻ giết người bị kết án”.
Hà Danh Nậm bị xác định là người thuê Hoàng Sỹ Thắng (39 tuổi, tài xế, quê Nghệ An) nhận các kiện hàng từ nước ngoài gửi về Việt Nam, sau đó đưa đi tiêu thụ tại nhiều địa phương.
Hành vi của Nậm, Thắng cùng Bùi Văn Ánh (cháu rể) và 225 bị can thuộc Chuyên án VN10 được nêu trong cáo trạng VKSND TP HCM vừa hoàn tất, truy tố về các tội: Vận chuyển trái phép chất ma túy, Mua bán trái phép chất ma túy, Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy, Tàng trữ trái phép chất ma túy, Không tố giác tội phạm, Che giấu tội phạm và Chiếm giữ trái phép tài sản.
Trong số này, có 4 người đang bị truy nã, trong đó có Hà Danh Nậm.
"T" - Ký hiệu nhận diện ma túy
Cơ quan điều tra xác định, Hà Danh Nậm (sống tại nước ngoài, sử dụng nhiều tên giả như Tiến Hoàng, Hữu Sơn, Tèo) cất giấu ma túy trong các tuýp kem đánh răng, ngụy trang cùng bột giặt, cà phê, ca cao, kẹo socola, bàn chải, nước súc miệng, dầu gội... nhằm tránh bị phát hiện. Nậm thuê tiếp viên hàng không, người Việt định cư, học tập tại Pháp xách tay về hoặc gửi qua dịch vụ chuyển phát nhanh quốc tế, sau đó chỉ đạo Hoàng Sỹ Thắng và Bùi Văn Ánh nhận, giao cho người mua.
Theo cáo buộc, đầu tháng 1/2023, Hà Danh Nậm thuê Hoàng Sỹ Thắng nhận các kiện hàng gửi về Việt Nam. Thắng rủ cháu rể là Bùi Văn Ánh tham gia nhận và giao hàng.
Khoảng đầu tháng 1/2023, theo chỉ đạo của Nậm, Thắng đến khu vực ngã ba Cây Xoài (xã Hố Nai 3, huyện Trảng Bom, Đồng Nai) nhận hai kiện hàng, sau đó chở về phòng trọ kiểm tra. Làm theo hướng dẫn, Thắng tách các tuýp kem đánh răng có ký hiệu chữ "T" (bên trong chứa ma túy) để giao cho người nhận; phần còn lại là hàng tiêu dùng được giữ lại sử dụng.
Sau đó, theo phân công của Nậm, Thắng đóng "hàng" vào thùng giấy, thuê Ánh chở đến giao cho một phụ nữ (không rõ lai lịch) tại chung cư Picity High Park, phường Thạnh Xuân. Sau mỗi lần giao hàng, Nậm dùng tài khoản ngân hàng mang tên con trai chuyển tiền công cho Thắng.
Lần đầu, Thắng nhận 6 triệu đồng, đưa lại cho Ánh 500.000 đồng nhưng người này không nhận. Cuối tháng 1/2023, với cách thức tương tự, Nậm tiếp tục gửi 3 kiện hàng; Thắng nhận 20 triệu đồng, chia cho Ánh 2 triệu.
Đến đầu tháng 3/2023, Nậm đã chuyển trót lọt cho Thắng 7 chuyến hàng với cách thức trên.
Đến ngày 15/3/2023, Hà Danh Nậm chuyển cho Hoàng Sỹ Thắng 20 triệu đồng và yêu cầu người này sử dụng sim rác và thông tin giả để nhận hàng vào hôm sau. Lô hàng lần này được vận chuyển về Việt Nam thông qua 4 tiếp viên hàng không. Đến sáng 16/3, cán bộ hải quan tại cửa khẩu sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất đã phát hiện dấu hiệu bất thường trong hành lý của 4 tiếp viên, đi chuyến bay VN10 từ Pháp về. Qua sàng lọc, soi chiếu, hải quan phát hiện hơn 11 kg ma túy các loại trong 4 valy hành lý.
Chiều cùng ngày, Nậm gọi cho Thắng báo ma túy đã về đến Việt Nam, nhờ Thắng 2 lần chuyển tiền cho một trong 4 tiếp viên hàng không để trả công. Do sự việc bị phát hiện nên Nậm yêu cầu Thắng vứt bỏ sim điện thoại. Mở rộng điều tra, ngày 21-22/3, cơ quan cảnh sát điều tra bắt giữ Thắng và Ánh.
Ngoài đường xách tay, Nậm còn tổ chức vận chuyển ma túy qua chuyển phát nhanh thông qua Phạm Duy Quang (định cư tại Pháp), người gom hàng từ cộng đồng người Việt để hưởng chênh lệch phí. Các kiện hàng được gửi về sân bay Nội Bài, sau đó chuyển đến nhà Phạm Quang Anh (em Quang) tại phố Hàng Vải, Hà Nội để giao cho khách theo thông tin trên bao bì, không kiểm tra bên trong.
Ngày 21/3/2023, Quang tiếp tục gửi nhiều kiện hàng về Việt Nam. Một kiện ghi người gửi "Chị Hà", người nhận "Nguyễn Hữu Sơn" tại Biên Hòa (Đồng Nai) - tức Thắng - được xác định có nguồn gốc tương tự các lô trước. Sau đó, Bùi Văn Ánh nhận kiện hàng chứa ma túy giấu trong các tuýp kem đánh răng ký hiệu "T", mang đi giao cho Trần Phạm Cao Minh theo chỉ đạo.
Sáng 22/3/2023, Phạm Quang Anh không liên lạc được với người nhận nên báo lại cho anh trai; Phạm Duy Quang cũng không liên hệ được với người gửi. Do biết cơ quan chức năng đang truy xét các lô ma túy do tiếp viên xách tay trước đó, đồng thời nhận thấy hàng hóa có đặc điểm tương tự, Quang Anh đã mang số hàng này đi vứt bỏ.
Qua truy vết, ngay hôm sau, lực lượng chức năng làm việc với Quang Anh, yêu cầu người này chỉ các địa điểm đã vứt tang vật.
Kết quả giám định giọng nói xác định Nậm là người chỉ đạo đường dây
Kết quả điều tra xác định, trong nhiều lô hàng chứa ma túy, có lô chứa 4.000-5.000 viên thuốc lắc, tương đương gần 2 kg MDMA. Quá trình điều tra, Hoàng Sỹ Thắng và Bùi Văn Ánh khai chỉ biết các kiện hàng chứa hàng cấm, không biết là ma túy.
Tuy nhiên, cơ quan điều tra xác định trước mỗi lần nhận hàng, Thắng đã bàn bạc với Hà Danh Nậm sử dụng thông tin giả, sim không chính chủ để giao nhận. Các kiện hàng được ngụy trang dưới dạng hàng tiêu dùng, nhưng Thắng và Ánh chỉ lấy những tuýp kem đánh răng có ký hiệu "T" - tức có chứa ma túy, để giao, đồng thời xóa toàn bộ thông tin người nhận sau mỗi lần thực hiện.
Tiền công Nậm trả cho Thắng từ 6 đến 50 triệu đồng mỗi chuyến và chia lại cho Ánh 500.000 đồng đến 4 triệu - cao bất thường so với dịch vụ vận chuyển.
Từ các căn cứ trên, cơ quan tố tụng kết luận Thắng và Ánh phải nhận thức rõ các kiện hàng chứa ma túy và phải chịu trách nhiệm về hành vi này.
Đối với Hà Danh Nậm, kết quả điều tra cho thấy người này sử dụng tài khoản ngân hàng đứng tên con trai để giao dịch và điều hành hoạt động. Dù không thừa nhận liên quan, song kết quả giám định giọng nói và nhận dạng từ những người liên quan xác định Nậm là người đứng sau chỉ đạo đường dây.
Kết quả điều tra xác định, 4 tiếp viên hàng không không quen biết, không phát sinh liên lạc và giao dịch chuyển, nhận tiền với các bị can khác đã bị bắt giữ trong vụ án từ trước. Do đó, cơ quan điều tra không có căn cứ xử lý về hành vi vận chuyển trái phép chất ma túy.
Mạng lưới hàng trăm người, dòng tiền gần 29.000 tỷ đồng
Mở rộng điều tra các chân rết trong đường dây, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy Công an TP HCM (PC04) đã bắt giữ nhiều người cung cấp ma túy cho các nhóm liên quan đến ca sĩ Chi Dân, người mẫu An Tây và Nguyễn Đỗ Trúc Phương (còn gọi Cô tiên từ thiện) sử dụng.
Cơ quan công tố xác định đây là vụ án đặc biệt nghiêm trọng, có tổ chức, với số lượng lớn bị can, phạm vi hoạt động trải rộng nhiều tỉnh, thành. Các bị can thực hiện hành vi với thủ đoạn tinh vi, phân công vai trò chặt chẽ, lợi dụng không gian mạng và các phương tiện giao dịch điện tử để mua bán, vận chuyển trái phép chất ma túy.
Nhà chức trách đã chứng minh số tiền giao dịch ma túy lên đến gần 29.000 tỷ đồng; chặt đứt gần 500 nhánh, phân nhánh của đường dây phạm tội hoạt động tại 34 tỉnh thành, "khui" từng vỏ bọc của các ông trùm để thu gần 600 kg ma túy, 12 khẩu súng, 67 viên đạn, 3 quả lựu đạn. Cơ quan tố tụng đã khởi tố 477 vụ án với hơn 3.000 bị can. Trong phạm vi vụ án này, cơ quan công tố truy tố 227 bị can.
Sau một ngày thẩm vấn và nghị án, chiều 9-4 Tòa án nhân dân TP Hà Nội đã công bố bản án cáo buộc hai cựu cán bộ Đội cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ Công an quận Cầu Giấy (cũ) phạm tội thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng liên quan vụ cháy nhà trọ làm 15 người chết trên phố Trung Kính.
Hội đồng xét xử tuyên phạt các ông: Đỗ Tuấn Anh, cựu Phó đội trưởng Đội cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ Công an quận Cầu Giấy (cũ), 3 năm tù; Lê Quang Hưng, cựu cán bộ của đội này, lãnh 3 năm 6 tháng tù.
Tuy nhiên khi lượng hình, hội đồng xét xử xem xét vụ cháy có nguyên nhân do chập mạch ở xe máy điện, thuộc trách nhiệm của chủ nhà trọ. Tòa án cũng ghi nhận các tình tiết giảm nhẹ của hai cựu cán bộ công an để đưa ra mức hình phạt dưới khung truy tố.
Theo bản án, vụ cháy xảy ra rạng sáng 24-5-2024, do chập mạch trên đường dây điện của một xe máy điện trong lán sửa chữa xe dựng ở sân nhà trọ trên phố Trung Kính. Lửa sau đó lan nhanh sang hai ngôi nhà nằm đối diện nhau, bịt mất đường thoát nạn của những người bên trong.
Vụ cháy gây hậu quả nghiêm trọng, làm 15 người thiệt mạng, trong đó có 3 người nhà ông Quyết.
Kết quả điều tra xác định dãy nhà trọ của ông Quyết thuộc diện quản lý nhà nước về phòng cháy, chữa cháy của Đội cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn cứu hộ Công an quận Cầu Giấy (cũ).
Tuy nhiên ông Lê Quang Hưng là cán bộ Đội cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn cứu hộ đã không thực hiện điều tra cơ bản đối với loại hình nhà trọ trên địa bàn phường Trung Hòa nói chung và dãy nhà trọ của vợ chồng ông Quyết nói riêng.
Ông Hưng cũng không lập hồ sơ quản lý, không tiến hành kiểm tra các vi phạm về phòng cháy và chữa cháy đối với dãy nhà trọ này.
Cựu đội phó Đỗ Tuấn Anh bị cáo buộc đã không kiểm tra đôn đốc, chỉ đạo cán bộ, chiến sĩ cấp dưới thực hiện nghiêm túc, đầy đủ việc rà soát, điều tra cơ bản, báo cáo và kiểm tra, xử lý theo quy định pháp luật đối với các cơ sở cho thuê trọ trên địa bàn.
Do đó để dãy nhà trọ của ông Quyết tồn tại có nhiều vi phạm về an toàn phòng cháy chữa cháy, không được xử lý kịp thời, triệt để dẫn đến xảy ra vụ cháy gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng về người và tài sản.
Theo bản án, hai cựu cán bộ công an phạm tội với lỗi vô ý. Hưng có trách nhiệm phải đưa nhà trọ của ông Quyết vào danh sách quản lý nhà nước về phòng cháy chữa cháy.
Tuy nhiên Hưng đã không thực hiện đúng chức trách nhiệm vụ, dẫn đến khu nhà trọ nằm ngoài danh sách quản lý và là nguyên nhân gián tiếp gây ra vụ cháy có hậu quả nghiêm trọng nên mức hình phạt cần cao hơn Tuấn Anh, bản án nêu.
Về trách nhiệm của chủ nhà trọ trong vụ án này, cơ quan tố tụng xác định bà Nguyễn Thị Thảo (vợ ông Quyết) là người trực tiếp quản lý điều hành việc cho thuê trọ. Quá trình quản lý cho thuê trọ, bà Thảo không thực hiện đúng quy định đảm bảo an toàn, có dấu hiệu phạm tội vi phạm các quy định về phòng cháy chữa cháy.
Tuy nhiên do bà Thảo đã tử vong trong vụ cháy nên cơ quan điều tra không xem xét xử lý. Còn ông Quyết được xác định có tham gia hỗ trợ bà Thảo trong việc quản lý nhà trọ nhưng không phải vai trò chính.
Hành vi của ông Quyết có dấu hiệu phạm tội vi phạm các quy định về phòng cháy chữa cháy. Tuy nhiên mẹ, vợ và con ông Quyết đã tử vong trong vụ cháy, nhà bị hư hỏng hoàn toàn sau vụ cháy.
Ông Quyết được ghi nhận đã tích cực phối hợp với cơ quan điều tra khắc phục hậu quả, đại diện gia đình các bị hại có đơn xin miễn trách nhiệm hình sự nên cơ quan điều tra đã miễn truy cứu trách nhiệm hình sự với ông.
Tuy nhiên, hội đồng xét xử cho rằng việc không truy tố, miễn trách nhiệm hình sự đối với ông Nguyễn Kim Quyết "là chưa phù hợp với tính chất, mức độ hậu quả vụ án".
Do đó tòa kiến nghị cơ quan điều tra và Viện Kiểm sát nhân dân TP Hà Nội tiếp tục xem xét trách nhiệm hình sự đối với ông Quyết để xử lý theo đúng quy định pháp luật.
Tòa sơ thẩm cũng kiến nghị UBND TP Hà Nội chỉ đạo các địa phương, cơ quan chức năng tăng cường tuyên truyền, siết chặt quản lý phòng cháy chữa cháy, tránh tái diễn các vụ việc tương tự.
Cùng với đó, lực lượng cảnh sát phòng cháy chữa cháy và cứu nạn cứu hộ được đề nghị tăng cường công tác kiểm tra, từ đó xử lý nghiêm vi phạm, hướng dẫn cán bộ chiến sĩ thực hiện đúng chức trách nhiệm vụ được giao.
Đằng sau một yêu cầu mang tính hành chính tưởng chừng bình thường là vấn đề cốt lõi: Ranh giới giữa quyền quản lý của chính quyền cơ sở và nguyên tắc độc lập trong hành nghề luật sư.
Xa hơn, đây còn là câu chuyện về vai trò và bản lĩnh nghề nghiệp của luật sư trong việc bảo vệ quyền công dân, đặc biệt là quyền khiếu nại trong lĩnh vực đất đai phức tạp.
Không thể phủ nhận áp lực thực tế tại địa phương khi triển khai các dự án lớn như Cảng hàng không quốc tế Long Thành. Khi quyền lợi kinh tế của người dân bị tác động, việc phát sinh khiếu nại là điều tất yếu.
Tuy nhiên, quyền khiếu nại không phải là "gánh nặng" cần hạn chế, mà là quyền hiến định.
Hiến pháp năm 2013 khẳng định mọi công dân có quyền khiếu nại, tố cáo đối với các hành vi trái pháp luật của cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền.
Luật Khiếu nại năm 2011 tiếp tục cụ thể hóa khi cho phép công dân khiếu nại lần đầu, lần hai, thậm chí có quyền khởi kiện vụ án hành chính tại tòa án có thẩm quyền, đồng thời khẳng định quyền được nhờ luật sư hỗ trợ, tư vấn, đại diện tham gia quá trình giải quyết khiếu nại.
Vì vậy, việc người dân gửi đơn nhiều lần, đúng trình tự, không thể bị xem là hành vi cần bị hạn chế.
Ở chiều ngược lại, vai trò của luật sư cũng đã được pháp luật xác định rõ. Luật Luật sư cho phép luật sư tham gia tố tụng, tư vấn pháp luật và đại diện ngoài tố tụng để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức.
Nguyên tắc hành nghề cốt lõi là độc lập, trung thực, tôn trọng sự thật khách quan và tuân theo pháp luật. Điều đó khẳng định luật sư không phải là "tác nhân gây khiếu kiện", mà là người giúp hoạt động khiếu nại và giải quyết khiếu nại diễn ra đúng trình tự, hạn chế sai sót về thủ tục và nội dung.
Trong thực tiễn, bản lĩnh nghề nghiệp của luật sư không chỉ thể hiện ở những vụ án lớn, mà rõ nét nhất trong những vụ việc cụ thể, nơi người dân yếu thế cần được bảo vệ.
Trong các tranh chấp hành chính về đất đai, người dân thường ở vị thế bất lợi về thông tin và hiểu biết pháp luật. Nếu thiếu sự hỗ trợ của luật sư, quyền khiếu nại dễ bị thực hiện sai lệch hoặc bị bỏ dở. Ngược lại, khi có luật sư tham gia, đơn thư thường chặt chẽ hơn, đúng thẩm quyền hơn, hạn chế tình trạng khiếu nại tràn lan, kéo dài.
Do đó, cần nhìn nhận rằng luật sư không làm gia tăng khiếu kiện, mà góp phần đưa hoạt động khiếu nại vào khuôn khổ pháp luật. Một vụ việc có luật sư tham gia thường có cơ hội được giải quyết nhanh và chính xác hơn, bởi các lập luận pháp lý đã được chuẩn bị đầy đủ ngay từ giai đoạn đối thoại. Việc luật sư đồng hành cùng người dân vì thế không chỉ là hoạt động dịch vụ pháp lý, mà còn là một phần của cơ chế bảo vệ công lý.
Ngược lại, nếu luật sư từ chối hỗ trợ người dân trong việc thực hiện quyền khiếu nại hợp pháp, điều đó không chỉ là thiếu trách nhiệm nghề nghiệp, mà còn đi ngược lại sứ mệnh xã hội của luật sư. Khi người dân cần đến pháp luật mà không được hỗ trợ, nền tảng của nhà nước pháp quyền cũng bị ảnh hưởng.
Tất nhiên, trong trường hợp luật sư có hành vi tư vấn sai pháp luật, kích động khiếu kiện trái quy định hoặc gây mất trật tự xã hội, pháp luật đã có đầy đủ chế tài xử lý. Tùy mức độ vi phạm, luật sư có thể bị xử lý kỷ luật, xử phạt hành chính, thậm chí truy cứu trách nhiệm hình sự. Việc xử lý này thuộc thẩm quyền của các cơ quan có thẩm quyền và tổ chức luật sư theo quy định pháp luật, bảo đảm tính khách quan và đúng trình tự.
Chính vì vậy, việc "nhắc nhở, chấn chỉnh" luật sư thông qua một văn bản mang tính hành chính cần được cân nhắc thận trọng. Nếu cách diễn đạt hoặc mục đích thực hiện dẫn đến việc gây áp lực hoặc làm suy giảm tính độc lập của luật sư, thì không chỉ vượt quá giới hạn thẩm quyền mà còn ảnh hưởng đến quyền hành nghề hợp pháp của luật sư và quyền tiếp cận công lý của người dân.
Một vấn đề quan trọng khác là cách tiếp cận trong quản lý. Khi số lượng đơn thư tăng cao, giải pháp không thể là "giảm đầu vào" bằng cách gián tiếp hạn chế quyền khiếu nại hoặc vai trò của luật sư.
Cách làm căn cơ phải là nâng cao chất lượng giải quyết khiếu nại từ gốc: bảo đảm tính minh bạch của các quyết định hành chính, tăng cường đối thoại với người dân và giải quyết thỏa đáng ngay từ cơ sở. Khi niềm tin được củng cố, khiếu nại tự nhiên sẽ giảm.
Trong tiến trình xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, luật sư phải giữ vững bản lĩnh nghề nghiệp: không né tránh, không thỏa hiệp với những áp lực hành chính không phù hợp và kiên định với sứ mệnh bảo vệ quyền con người, quyền công dân.
Bản lĩnh ấy không nằm ở lời nói mà được thể hiện qua từng vụ việc cụ thể, nơi luật sư lựa chọn đứng về phía pháp luật và công lý.
Nếu luật sư lùi bước, người dân sẽ mất đi một chỗ dựa pháp lý quan trọng và quyền khiếu nại - dù được ghi nhận trên giấy - cũng khó được bảo đảm trong thực tế.
Bởi vậy, điều cần được "chấn chỉnh" không phải là vai trò của luật sư, mà chính là chất lượng quản lý nhà nước trong lĩnh vực đất đai và giải quyết khiếu nại, để pháp luật thực sự trở thành công cụ bảo vệ công bằng và quyền lợi hợp pháp của người dân.
