Hôm nay là Tết Thanh minh. Dương lịch hôm nay là ngày chủ nhật cuối tuần, cũng là ngày thứ 95 của năm 2026. Theo lịch âm, ngày 5.4 là ngày 18 tháng 2, theo cách gọi can chi là ngày Kỷ Dậu, tháng Tân Mão, năm Bính Ngọ.
Hôm qua 4.4, người Việt vừa trải qua ngày cuối cùng của tiết Xuân phân, tiết khí thứ 4 trong 24 tiết khí trong năm. Xuân phân là tiết khí quan trọng, đánh dấu khởi đầu mùa xuân thiên văn.
Theo lịch vạn niên, hôm nay là ngày Thiên Môn. Dân gian quan niệm đây là ngày đẹp, thích hợp để khởi sự khi “xuất hành làm mọi việc đều vừa ý, cầu được ước thấy mọi việc đều thành đạt”.
24 tiết khí trong năm gồm: Lập xuân, Vũ thủy, Kinh trập, Xuân phân, Thanh minh, Cốc vũ, Lập hạ, Tiểu mãn, Mang chủng, Hạ chí, Tiểu thử, Đại thử, Lập thu, Xử thử, Bạch lộ, Thu phân, Hàn lộ, Sương giáng, Lập đông, Tiểu tuyết, Đại tuyết, Đông chí, Tiểu hàn và Đại hàn.
Theo chuyên gia, 24 tiết khí là 24 khoảng thời gian, mỗi khoảng dài 15 hoặc 16 ngày, mô tả 24 giai đoạn thời tiết khác nhau trong năm. Vì chu kỳ này phụ thuộc vào vị trí của trái đất trên quỹ đạo.
Theo quy ước, tiết Thanh minh là khoảng thời gian bắt đầu từ khoảng ngày 4 hay 5.4 khi kết thúc tiết Xuân phân và kết thúc vào khoảng ngày 20 hay 21.4 khi tiết Cốc vũ bắt đầu.
Năm 2026, tiết Thanh minh bắt đầu vào ngày 5.4 và kết thúc vào ngày 21.4. Nếu tính điểm Xuân phân là gốc (kinh độ mặt trời bằng 0°) thì điểm diễn ra hay bắt đầu tiết Thanh minh là kinh độ Mặt Trời bằng 15°. Ngày đầu tiên trong tiết Thanh minh thường được dân gian gọi là Tết Thanh minh.
Theo chuyên gia lịch pháp, Thanh minh có ý nghĩa là “trời trong sáng”. Dưới góc độ ngôn ngữ, “thanh” trong tiết Thanh minh mang nghĩa là “sạch sẽ” hay “trong lành”, không phải thanh mang nghĩa là “màu xanh lam”. Trong khi đó, “minh” mang nghĩa là “tươi sáng”.
Tết Thanh minh là một trong những dịp quan trọng tại nhiều quốc gia châu Á, trong đó có Việt Nam. Không chỉ gắn với vòng tuần hoàn của thời tiết, tiết Thanh minh còn mang đậm ý nghĩa văn hóa khi trở thành thời điểm để con cháu hướng về tổ tiên, chăm sóc phần mộ và gìn giữ truyền thống gia đình.
Tại Việt Nam, hoạt động quan trọng và có ý nghĩa nhất trong dịp này là tảo mộ, hay còn gọi là viếng mộ. Đây là dịp để con cháu sửa sang, chăm sóc phần mộ tổ tiên, dọn dẹp cỏ dại, lau chùi bia mộ, thay hoa và thắp hương tưởng niệm.
Những hoạt động trong ngày Tết Thanh minh thể hiện lòng biết ơn, sự kính trọng đối với những người đã khuất, đồng thời tiếp nối truyền thống “uống nước nhớ nguồn” của dân tộc Việt Nam bao đời nay.
Về mặt thời tiết, theo kinh nghiệm dân gian tiết khí Thanh minh đánh dấu thời điểm mà trời đất giao hòa, thời tiết trở nên trong lành, bầu trời quang đãng, cây cối đâm chồi nảy lộc.
Sáng 5.4, phiên chính thức Đại hội đại biểu Phật giáo Việt Nam TP.HCM lần thứ I, nhiệm kỳ 2026 - 2031 diễn ra tại Việt Nam Quốc Tự (phường Hòa Hưng). Tham dự có đại lão hòa thượng Thích Trí Quảng, Đức Pháp chủ Giáo hội Phật giáo Việt Nam.
Cùng dự có các vị trưởng lão Hội đồng Chứng minh, Hội đồng Trị sự, đại diện Phật giáo các tỉnh, thành và đại diện lãnh đạo các bộ, ngành Trung ương, địa phương.
Phát biểu tại đại hội, ông Nguyễn Phước Lộc, Phó bí thư Thành ủy TP.HCM, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TP.HCM chuyển lời chúc mừng đại hội thành công tốt đẹp của Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang. Lãnh đạo TP.HCM ghi nhận, đánh giá cao và biểu dương các kết quả đạt được của Phật giáo TP.HCM.
Những kết quả này góp phần lan tỏa các giá trị tốt đẹp của Phật giáo, thúc đẩy tinh thần nhân ái, gắn bó với xã hội và tình yêu đối với Tổ quốc. Đồng thời, tạo nền tảng văn hóa, giá trị tinh thần và đạo đức cho TP.HCM.
Lãnh đạo thành phố ghi nhận, đánh giá cao việc tổ chức đại hội theo hướng giản dị, tiết kiệm, không phô trương hình thức; nguồn lực được dành cho hoạt động từ thiện, trồng cây xanh, phát triển mảng xanh, góp phần bảo vệ môi trường.
"Giáo hội Phật giáo Việt Nam TP.HCM đã nêu gương cụ thể hóa chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước, của thành phố và chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm đó là lấy nhân dân là trung tâm, là chủ thể, là động lực quyết định mục tiêu, nhiệm vụ, lấy hạnh phúc của nhân dân làm thước đo đánh giá hiệu quả công tác", ông Nguyễn Phước Lộc nói.
Phó bí thư Thành ủy Nguyễn Phước Lộc bày tỏ tin tưởng, chúc mừng và trân trọng ghi nhận, cảm ơn chư tôn đức tăng ni đã góp phần xây dựng Giáo hội Phật giáo Việt Nam TP.HCM vững mạnh, phát triển trong thời gian qua.
Cũng tại đại hội, trưởng lão hòa thượng Thích Thiện Nhơn, Phó pháp chủ, Chủ tịch Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam đánh giá, trong 5 năm qua, Phật giáo TP.HCM đã bám sát chương trình, phương châm hoạt động của Giáo hội, dưới sự chỉ đạo sâu sát và tinh thần đoàn kết, đồng lòng của các hệ phái.
Theo hòa thượng, sự hòa hợp của các truyền thống như Phật giáo Bắc tông, Nam tông Khmer, hệ phái Khất sĩ… đã tạo nên "vườn hoa đạo" đa sắc, góp phần hoàn thành xuất sắc các công tác phật sự trên nhiều lĩnh vực.
Dù còn nhiều khó khăn, Phật giáo TP.HCM vẫn chủ động vượt qua bằng tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, triển khai nhiều mô hình, cách làm mới hiệu quả.
"Trong tổng nguồn lực gần 10.000 tỉ đồng của Giáo hội, Phật giáo TP.HCM đóng góp gần một nửa. Những kết quả này thể hiện rõ vai trò của TP.HCM - một thành phố vì cả nước, văn minh, hiện đại, nghĩa tình", trưởng lão hòa thượng Thích Thiện Nhơn chia sẻ.
Tại đại hội, nhân sự được suy cử vào Ban Trị sự và Ban Thường trực Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam TP.HCM, nhiệm kỳ 2026 - 2031 đã ra mắt; gồm 19 vị Ban Chứng minh, 4 vị Ban Cố vấn và 105 vị Ban Trị sự, trong đó 35 vị Ban Thường trực. Hòa thượng Thích Lệ Trang tiếp tục được suy cử làm Trưởng ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam TP.HCM.
Phát biểu nhận nhiệm vụ, hòa thượng Thích Lệ Trang cho biết đây là vinh dự nhưng cũng là trách nhiệm lớn. Dù tự thấy còn hạn chế, Ban Trị sự sẽ nỗ lực hết mình, đoàn kết, kế thừa và phát huy thành quả của các bậc tiền bối, góp phần chấn hưng Chánh pháp, xây dựng Giáo hội và đóng góp vào sự phát triển của TP.HCM cũng như đất nước Việt Nam văn minh, thịnh vượng, nghĩa tình trong bối cảnh hội nhập.
Đại hội vinh dự đón nhận hoa chúc mừng, quà lưu niệm của các cơ quan ban ngành
Chỉ sau một đêm mưa bão, hàng nghìn tấn muối của diêm dân Sa Huỳnh (phường Sa Huỳnh, Quảng Ngãi) tan theo nước biển tràn vào đồng. Đến khi giá muối bất ngờ tăng cao, nhiều người lại rơi vào cảnh không còn gì để bán. Trước nghịch cảnh ấy, diêm dân bước vào vụ mới với nhiều hy vọng xen lẫn nỗi lo.
Có những lúc muối Sa Huỳnh ế ẩm hàng nghìn tấn khiến diêm dân bỏ ruộng hoang. Mười năm trước, chính quyền tỉnh Quảng Ngãi hỗ trợ hơn 125 tấn gạo giúp diêm dân vượt qua khó khăn để gắn bó với ruộng muối. Nhưng nhiều người vẫn bỏ nghề làm muối vì giá thấp, thậm chí nhiều khi chẳng có người mua. Hiện tại, giá muối Sa Huỳnh đang ở mức cao, 3.000 đồng/kg, nhưng diêm dân chẳng còn muối để bán.
Nguyên nhân là do bão số 13 năm 2025 gây thiệt hại nặng nề. Bão làm sóng biển dâng cao, tràn vào nhiều khu dân cư trên địa bàn. Nước biển ngược dòng, tràn vào đầm nước mặn Sa Huỳnh rồi qua cả đê bao, ngập tràn đồng muối.
Nước làm tan hơn 4.000 tấn muối của diêm dân chất thành đống trên những bờ cao. Nhiều hộ mất sạch muối sau đêm mưa bão. Thành quả cả mùa vụ nhọc nhằn trên đồng muối đã tan theo nước.
Với 900 m2 ruộng muối kết tinh, vụ sản xuất năm 2025, diêm dân Lê Lệ (62 tuổi) thu 50 tấn. Vợ chồng ông mua thêm 50 tấn để trữ chờ giá lên cao bán kiếm lời. Nước tràn qua đê trong đêm mưa bão khiến 80 tấn muối của ông tan thành nước.
Nước rút, vợ chồng ông ra đồng lượm những đoạn dây thừng, cọc tre, bạt ni lông phủ muối còn sót lại trên bờ đê, bán 20 tấn muối còn lại vào dịp trước tết để trang trải cuộc sống. Giờ, giá lên cao nhưng lại không còn muối để bán. "Không chỉ riêng vợ chồng tôi, nhiều bà con cũng bị thiệt hại và bây giờ hết sạch muối...", ông Lệ tâm sự.
Diêm dân Nguyễn Thành Út (69 tuổi) cho biết vụ muối thường kéo dài từ đầu tháng 3 đến cuối tháng 7 âm lịch, khi trời bắt đầu mưa.
"Lúc đó, giá muối ở mức thấp. Trước và sau tết, giá muối thường nhích lên cao hơn. Nguyên nhân là do chưa vào vụ mới và nhu cầu tiêu thụ tăng cao. Thời điểm này, ngư dân thường trúng đậm cá cơm và nhiều người mua muối để muối mắm. Bởi vì muối Sa Huỳnh mặn dịu nên muối mắm rất ngon...", ông Út nói.
Sau tết, diêm dân ra đồng tu sửa bờ, nạo vét kênh mương, tháo cạn nước, san phẳng nền ruộng, dùng gàu tát nước ở thửa ruộng sâu trước khi san phẳng. Đất khô héo sau những ngày phơi nắng, diêm dân nện chặt nền ruộng gần như sân xi măng. Giữa chiều, trời đổ mưa, thế là họ kiên trì làm lại từ đầu...
"Năm nay phải đến đầu tháng 3 âm lịch mới thu được muối. Tôi có 9 thửa ruộng muối kết tinh với tổng diện tích khoảng 450 m2. Trong cơn bão số 13 năm vừa rồi, nước cuốn trôi và làm rách hết bạt trải nền ruộng. Tôi hỏi giá để mua bạt mới, nhưng nghe nói hơn 20 triệu đồng nên thôi, vì không còn đủ tiền, đành sản xuất muối theo phương pháp truyền thống...", diêm dân Trần Ngọc Tuyên (60 tuổi) tâm sự.
Bạt trải trên nền 18 thửa ruộng muối kết tinh của vợ chồng ông Lê Lệ cũng bị nước cuốn trôi trong đêm mưa bão. Những tấm còn lại bị rách tả tơi trông thật thảm hại. Ông nén tiếng thở dài khi biết số tiền mua bạt mới khá lớn, gia đình không kham nổi. Vợ chồng ông dự định tận dụng bạt cũ nhặt được sau bão, vá những chỗ rách để sản xuất tạm bợ.
"Hầu hết bạt trải trên ruộng đều bị cuốn trôi hoặc bị rách nhưng tôi và bà con không đủ sức mua mới. Thu nhập của diêm dân chỉ trông chờ vào muối, mà muối lại bị nước làm tan chảy nên cuộc sống hết sức khó khăn. Mong Nhà nước hỗ trợ bạt trải nền ruộng để việc sản xuất được thuận lợi và tăng năng suất muối", ông Lệ bày tỏ.
Sản lượng muối thu hoạch hằng năm lên đến 6.000 - 8.000 tấn, nhưng cuộc sống của diêm dân Sa Huỳnh gặp nhiều khó khăn. "Giá muối thường ở mức thấp, chỉ tăng vào thời điểm trước và sau tết. Bà con muốn trữ để bán vào lúc đó nhưng việc bảo quản khó khăn. Đề nghị cơ quan chức năng hỗ trợ xây dựng sân phơi và kho trữ muối để tránh bị tan chảy", ông Nguyễn Hữu Chánh, Giám đốc Hợp tác xã sản xuất muối 2 Sa Huỳnh, tâm sự.
Bước đầu, chính quyền địa phương cũng đã có động thái hỗ trợ. "Chúng tôi đang phối hợp với đơn vị liên quan hoàn tất thủ tục để nâng cấp đê bao đồng muối với kinh phí cấp trên hỗ trợ 1,8 tỉ đồng nhằm ngăn nước thủy triều làm tan muối và tạo điều kiện thuận lợi cho việc sản xuất của diêm dân", ông Nguyễn Viết Thanh, Chủ tịch UBND phường Sa Huỳnh, nói.
Tôi đang ngồi viết những dòng này về EVNHCMC trong một căn phòng yên tĩnh. Máy lạnh chạy đều, ánh đèn sáng ổn định, chiếc máy tính trước mặt hoạt động trơn tru. Tất cả dường như rất bình thường, đến mức đôi khi ta quên mất rằng để có được sự "bình thường" ấy là cả một hệ thống đang vận hành phía sau.
Ở đâu đó ngoài kia, vẫn có những con người đang làm việc để dòng điện vẫn luôn thông suốt.
Chương trình Nguồn sáng an toàn, văn minh, tiết kiệm - Vì an sinh xã hội do EVNHCMC thực hiện tại phường Tam Bình (TP.HCM) lần này do các chi đoàn thuộc PC Thủ Đức, PC An Phú Đông và PC Gia Định phối hợp thực hiện. Những người thợ điện trẻ đã đến tận nơi để sửa chữa, cải tạo và đi lại hệ thống điện sinh hoạt cho năm hộ gia đình có hoàn cảnh khó khăn và các nhà tình thương trên địa bàn.
Nghe qua có thể chỉ là vài đường dây điện, vài ổ cắm, vài bóng đèn mới. Nhưng với những gia đình thiếu thốn, đó là một sự thay đổi lớn.
Có lẽ chỉ những ai từng sống trong ngôi nhà mà hệ thống điện chắp vá, nguy hiểm mới hiểu hết giá trị của một "nguồn sáng an toàn". Một đường dây điện được đi lại gọn gàng không chỉ giúp căn nhà sáng hơn mà còn giúp người ta yên tâm hơn khi sống trong chính ngôi nhà của mình. Và trong ánh sáng ấy, có cả sự quan tâm của cộng đồng.
Điều khiến tôi xúc động là những công trình như vậy không phải là hoạt động hiếm hoi. Qua nhiều năm tìm hiểu về ngành điện, tôi biết EVNHCMC còn thực hiện nhiều chương trình cộng đồng khác: tri ân Mẹ Việt Nam anh hùng, chăm lo cho người nghèo, hỗ trợ các hoàn cảnh khó khăn, tham gia các hoạt động từ thiện, hưởng ứng "Giờ trái đất", hay các chiến dịch tuyên truyền tiết kiệm năng lượng… Những hoạt động ấy đã âm thầm góp phần làm cho thành phố trở nên ấm áp hơn.
Nhiều người thường nghĩ ngành điện là ngành kỹ thuật thuần túy. Nhưng thực ra, đó là một trong những ngành gắn bó chặt chẽ nhất với đời sống xã hội.
Điện không chỉ làm sáng một căn phòng. Điện giúp bệnh viện vận hành, giúp trường học hoạt động, giúp nhà máy sản xuất và giúp hàng triệu gia đình duy trì nhịp sống thường ngày. Chính vì vậy, người làm điện cũng là những người đang góp phần giữ cho thành phố vận hành.
Có lẽ ít ai để ý rằng ngành điện là một trong những ngành làm việc gần như 24 giờ mỗi ngày, bảy ngày mỗi tuần. Khi thành phố ngủ, vẫn có những ca trực. Khi mưa gió, vẫn có những đội sửa chữa lên đường. Khi sự cố xảy ra, những người thợ điện là những người đầu tiên phải có mặt…
Tôi từng chứng kiến cảnh những công nhân điện lực EVNHCMC leo lên trụ giữa trưa nắng gắt. Cũng từng thấy họ làm việc trong cơn mưa lớn, khi gió quật mạnh vào những đường dây. Đó là những công việc không dễ dàng, thậm chí tiềm ẩn nhiều nguy hiểm. Nhưng nếu họ không làm, ánh sáng sẽ tắt.
Dịp này, ngành điện lại đang bước vào một nhiệm vụ quan trọng khác: đảm bảo cung ứng điện liên tục, an toàn cho các hoạt động chính trị và xã hội lớn của đất nước, trong đó có ngày hội non sông - bầu cử. Đằng sau những sự kiện diễn ra suôn sẻ, luôn có những con người âm thầm chuẩn bị, kiểm tra từng đường dây, từng trạm biến áp để mọi thứ vận hành ổn định. Công việc ấy ít khi xuất hiện trên trang nhất báo chí, nhưng lại vô cùng quan trọng.
Tôi nghĩ đến điều đó khi ngồi trong căn phòng mát lạnh này. Mỗi lần gõ bàn phím, tôi chợt nhận ra mình đang được hưởng một điều tưởng như rất hiển nhiên: điện. Ánh sáng từ chiếc đèn trên trần, hơi mát từ máy lạnh, kết nối internet từ chiếc modem - tất cả đều cần điện. Nhưng phía sau những tiện nghi ấy là mồ hôi của rất nhiều con người.
Và lúc này, khi tôi đang viết bài dự thi này, ngoài kia vẫn có những người thợ điện đang làm việc trên những con đường của thành phố. Họ có thể đang kiểm tra một trạm biến áp, thay một đoạn dây bị hỏng, hoặc xử lý một sự cố nhỏ để dòng điện không bị gián đoạn. Công việc của họ thường không được chú ý khi mọi thứ hoạt động bình thường. Chỉ khi mất điện, ta mới nhớ đến họ.
Vì vậy, những chương trình như Nguồn sáng an toàn, văn minh, tiết kiệm - Vì an sinh xã hội mang một ý nghĩa rất đẹp. Qua đó, nhắc chúng ta rằng điện không chỉ là năng lượng, mà còn là sự sẻ chia.
Những bóng đèn được thắp lên trong các ngôi nhà tình thương không chỉ mang lại ánh sáng mà mang theo cả sự quan tâm của những người làm điện đối với cộng đồng. Đâu đó còn là hy vọng về một cuộc sống nhiều ánh sáng trong tương lai của các gia đình nghèo, khó khăn.
Tôi tin rằng với EVNHCMC, mỗi công trình nhỏ như vậy cũng là một bước đi trên hành trình dài hơn - hành trình mang nguồn sáng đến với mọi người dân, xây dựng một thành phố hiện đại nhưng vẫn chan chứa tình người.
Và mỗi khi nghĩ đến điều đó, tôi bỗng thấy ánh đèn trong căn phòng mình đang ngồi dường như sáng hơn và ấm lên bởi tình nhân ái.
