Ngày 7/4, Tập đoàn Quốc tế Phú Hoa phát cáo phó Chủ tịch danh dự, Giám đốc Bảo tàng Gỗ Tử đàn Trung Quốc Trần Lệ Hoa đã qua đời ngày 5/4 tại Bắc Kinh, thọ 85 tuổi. Bà từng là nữ tỷ phú giàu nhất Trung Quốc nhưng nhiều người chỉ biết đến với danh hiệu “vợ Đường Tăng” Trì Trọng Thụy.
Bà là người Mãn Châu, thuộc dòng dõi quý tộc, lớn lên ở Di Hòa Viên – cung điện mùa hè của các triều đình phong kiến. Từ khi bà còn nhỏ, gia cảnh đã sa sút. Bà bỏ học từ cấp ba làm thợ may, sau đó chuyển sang sửa chữa đồ gỗ cho một xưởng nội thất.
Giữa hoàn cảnh khó khăn, bà vẫn thường làm bánh chia cho lối xóm và luôn có mặt khi người khác cần giúp đỡ. Những đức tính này giúp bà kết giao được nhiều mối quan hệ và nắm bắt nhiều thông tin kinh doanh độc quyền.
Đầu năm 1980, Trần Lệ Hoa phát hiện nhiều bàn ghế cũ làm từ gỗ tử đàn, kim tơ nam mộc, hoàng hoa lê, bị bỏ đi trong một xưởng nội thất. Nhờ kinh nghiệm sống tại Di Hòa Viên, bà nhận ra giá trị của những món đồ này. Bà mua lại với giá rẻ, tự sửa chữa rồi bán ra với giá cao. Thương vụ đầu đời mang về cho bà một số vốn lớn.
Năm 1981, bà sang Hong Kong, mua 12 căn biệt thự và bán lại khi thị trường bất động sản tăng giá, thu lãi hàng chục triệu USD. Năm 1988, bà lập Tập đoàn Quốc tế Phú Hoa.
Đầu thập niên 1990, bà trở về Bắc Kinh mua khu đất sát quảng trường Thiên An Môn, chi hơn 60 triệu USD xây Tòa nhà Trường An và thành lập Câu lạc bộ Trường An dành cho giới siêu giàu. Đến nay, đây vẫn là một trong bốn câu lạc bộ cao cấp của Bắc Kinh, với các thành viên là những tỷ phú như Lý Gia Thành, Hoắc Anh Đông, Quách Bỉnh Tương.
Năm 2000, bà đầu tư 555 triệu USD cải tạo Phố Kim Bảo ở Vương Phủ Tỉnh. Dự án yêu cầu di dời 2.100 hộ dân, được bà hoàn tất ký hợp đồng giải tỏa trong 28 ngày. Khoản đầu tư biến khu nhà cũ nát thành đại lộ với khách sạn, trung tâm mua sắm và câu lạc bộ đua ngựa, mang về hàng trăm triệu USD tiền thuê mỗi năm.
Năm 2016, bà Trần Lệ Hoa là nữ tỷ phú giàu nhất Trung Quốc với tài sản 7,11 tỷ USD. Dù quản lý 1,5 triệu m2 bất động sản thương mại, bà duy trì chi phí sinh hoạt cá nhân ở mức khoảng 1,4 USD một ngày. Thức ăn chính của bà là cơm trộn nước nguội và rau xào.
Đối với nhân viên, bà áp dụng nguyên tắc không nợ lương, cung cấp 4 bữa ăn mỗi ngày. “Nhân viên làm việc là đang giúp đỡ bạn, tương đương với việc bạn có thêm một cánh tay, nợ tiền nhân viên là không hợp lý”, bà từng nói.
Nửa sau cuộc đời, bà Trần Lệ Hoa tập trung cho nghệ thuật điêu khắc gỗ tử đàn. Năm 1999, bà trực tiếp sang Ấn Độ và Myanmar tìm gỗ tử đàn nguyên khối. Bà chi 28 triệu USD xây dựng Bảo tàng Gỗ Tử đàn Trung Quốc rộng gần 10.000 m2 tại Bắc Kinh. Tại đây, bà cùng các thợ thủ công dùng cấu trúc mộng ngàm không đinh phục dựng 16 cổng thành và 10 tháp canh Bắc Kinh xưa.
Dù tiền bán vé không đủ trả chi phí vận hành, Trần Lệ Hoa từ chối mọi đề nghị mua lại bộ sưu tập. “Tuy tôi là thương nhân, nhưng toàn bộ tài sản nên đặt vào nơi này để lưu giữ cho đất nước”, bà nói.
Bảo tàng là nơi giao lưu văn hóa, đón tiếp nhiều chính khách và người nổi tiếng như cựu Thủ tướng Đức Helmut Kohl, Công chúa Thái Lan Sirindhorn, Chủ tịch Quốc hội Sri Lanka Chamal Rajapaksa.
Sau chuyến tham quan năm 2018, cựu Ngoại trưởng Mỹ Henry Kissinger viết tặng bà: “Người phụ nữ huyền thoại, một kỳ tích vĩ đại!”. Đại học Nghệ thuật và Thiết kế Savannah (Mỹ) trao bà danh hiệu “Tiến sĩ danh dự về nhân văn” và chọn ngày 25/5 hằng năm làm “Ngày Trần Lệ Hoa”. Năm 2012, tạp chí Time đưa bà vào danh sách 100 người có ảnh hưởng nhất thế giới.
Trần Lệ Hoa làm việc liên tục đến những năm cuối đời. Bước qua tuổi 80, bà vẫn thức dậy lúc 6h30 và đến xưởng điêu khắc lúc 7h30.
“Tôi chưa bao giờ nghĩ đến việc đứng trên người khác, càng không muốn trở thành người bị kẻ khác coi thường. Bất kể làm gì, miễn là việc chân chính thì cứ làm, nỗ lực rồi sẽ thành công”, Trần Lệ Hoa nói.
Ngày 15-4, trong khuôn khổ chuyến thăm cấp Nhà nước đến Trung Quốc, sau cuộc hội đàm và cùng chứng kiến lễ ký kết các văn kiện hợp tác, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình đã cùng gặp gỡ thanh niên Trung Quốc và Việt Nam tham gia chương trình "Hành trình đỏ nghiên cứu, học tập".
Hoạt động thể hiện sự coi trọng đặc biệt của lãnh đạo cao nhất hai Đảng, hai nước trong việc vun đắp và bồi dưỡng giáo dục thế hệ trẻ hai nước, tiếp tục kế thừa truyền thống cách mạng của các thế hệ đi trước.
Tuổi Trẻ Online trân trọng giới thiệu với bạn đọc toàn văn phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại cuộc gặp ý nghĩa này:
Thưa đồng chí Tập Cận Bình, Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc, Chủ tịch nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa,
Thưa các đồng chí, các bạn thanh thiếu niên hai nước thân mến,
Hôm nay, tôi rất vui mừng cùng đồng chí Tập Cận Bình gặp gỡ thanh thiếu niên tiêu biểu đại diện cho thế hệ trẻ hai nước tham gia chương trình gặp gỡ hữu nghị thế hệ trẻ Việt Nam - Trung Quốc. Trước hết, tôi trân trọng gửi đến các bạn, và qua các bạn gửi đến thanh thiếu niên hai nước lời chào thân ái và những tình cảm nồng nàn, thắm thiết nhất.
Tôi được biết các bạn thanh niên có mặt tại đây đã tham dự chương trình "Hành trình đỏ" mà tôi và đồng chí Tập Cận Bình tuyên bố khởi động trong chuyến thăm Việt Nam của đồng chí vào tháng 4-2025. Chỉ sau một năm, đã có hàng nghìn lượt thanh niên Việt Nam theo dấu chân các nhà lãnh đạo cách mạng tiền bối của hai nước thăm các "địa chỉ đỏ" tại Trung Quốc để học tập, tăng cường hiểu biết về truyền thống cách mạng và quan hệ hữu nghị bền chặt giữa hai Đảng, hai nước.
Tôi tin tưởng rằng, mỗi bạn thanh niên ở đây đều rất tự hào và trân trọng mối quan hệ "vừa là đồng chí, vừa là anh em" giữa hai Đảng và Nhân dân hai nước do Chủ tịch Hồ Chí Minh và Chủ tịch Mao Trạch Đông cùng các thế hệ cách mạng tiền bối hai nước đã dày công vun đắp.
Ngay từ những năm 20 của thế kỷ trước, với sự giúp đỡ của Trung Quốc, Việt Nam Thanh niên Cách mạng Đồng chí Hội do Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập tại Quảng Châu đã giác ngộ lý tưởng cách mạng, rèn luyện về kỷ luật và ý chí đấu tranh cho nhiều lớp thanh niên Việt Nam, tạo nền tảng vững chắc cho sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam.
Ngày nay, thanh niên hai nước tiếp tục là lực lượng nòng cốt trong công cuộc xây dựng đất nước, là cầu nối quan trọng vun đắp tình hữu nghị, hợp tác giữa hai Đảng, hai nước Việt - Trung.
Thưa các bạn thanh thiếu niên hai nước,
Ngay trước hoạt động này, tôi và đồng chí Tập Cận Bình đã tiến hành hội đàm và đạt nhiều nhận thức chung về các chủ trương lớn làm sâu sắc và nâng tầm kết nối chiến lược giữa hai Đảng, hai nước trong tình hình mới.
Tôi mong thế hệ trẻ hai nước hãy xây dựng cho mình bản lĩnh chính trị vững vàng, lý tưởng sống đúng đắn; không ngừng nâng cao nhận thức về ý nghĩa quan trọng và tầm cao chiến lược của quan hệ Việt - Trung; tăng cường học hỏi, phát huy tinh thần đổi mới sáng tạo, làm chủ khoa học - công nghệ, nêu cao tinh thần xung kích tình nguyện, đóng góp xứng đáng cho sự phát triển của mỗi nước và quan hệ hữu nghị hai nước.
Để đạt được những mục tiêu trên, tôi đề nghị các cơ quan, đoàn thể hai nước bám sát nhận thức chung cấp cao, tăng cường đổi mới công tác tuyên truyền, giáo dục thế hệ trẻ về hữu nghị truyền thống giữa hai Đảng, hai nước; nâng cao chất lượng giao lưu hợp tác thanh niên; làm phong phú hơn nữa các hoạt động giao lưu thiếu niên giữa hai nước, coi đây là bước đi có ý nghĩa chiến lược để bồi dưỡng nền tảng hữu nghị từ sớm giữa thế hệ tương lai hai nước, tiếp tục triển khai tốt chương trình "Hành trình đỏ" để thanh thiếu niên hai nước hiểu rõ hơn về lịch sử cách mạng hào hùng, tinh thần quốc tế cộng sản trong sáng, tương trợ lẫn nhau giữa hai Đảng, hai nước.
Đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tập Cận Bình từng khái quát rất sâu sắc: "Tình hữu nghị Trung - Việt có nền tảng nằm ở Nhân dân và tương lai nằm ở thanh niên". Tuổi trẻ là mùa xuân của xã hội, là sức sống của dân tộc, là đội dự bị tin cậy của Đảng, là chủ nhân tương lai của đất nước.
Tôi tin tưởng sâu sắc rằng thanh thiếu niên hai nước sẽ tiếp tục viết nên những trang mới của tình hữu nghị Việt Nam - Trung Quốc bằng trí tuệ, tinh thần tiên phong sáng tạo, khát vọng cống hiến và trách nhiệm với tương lai đất nước của chính mình, tiếp bước cha anh, mang đến sức sống và tương lai tươi sáng cho quan hệ Việt - Trung.
Chúc quan hệ Việt - Trung mãi mãi xanh tươi, đời đời bền vững.
Chúc đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tập Cận Bình và các bạn thanh niên hai nước luôn mạnh khỏe, hạnh phúc và thành công.
Sau ngày làm việc căng thẳng, Hannah Fowles, 22 tuổi, ở Provo, bang Utah, trở về nhà với đầu óc quay cuồng, mặt nóng bừng. Cô lục tìm chiếc túi màu xanh chứa "bộ dụng cụ trấn tĩnh". Fowles uống thuốc, áp túi chườm lạnh vào sau gáy, bật quạt cầm tay và siết chặt một món đồ chơi có gai. Các thao tác này tác động trực tiếp đến giác quan, giúp cơ thể cô dần dịu lại. "Sau khoảng 10 phút, tôi bình tĩnh và có thể đi ngủ", cô kể.
Carrie Berk, 23 tuổi ở New York, cho biết bộ dụng cụ của cô gồm kẹo chua, nhẫn xoay giảm căng thẳng (fidget ring) và tinh dầu thơm. Trước đây các món đồ này để rải rác, nhưng khi gom vào một túi, cô cảm thấy chủ động hơn mỗi khi mất cân bằng tinh thần.
Tương tự, Stefany Staples, 24 tuổi ở Atlanta, cũng có một chiếc túi trong suốt chứa kẹo dẻo, thuốc giảm đau và Magie glycinate sau khi phải nhập viện nhiều lần vì nhịp tim đập nhanh do lo âu. Staples cho biết thực tế các cơn hoảng loạn diễn ra phức tạp hơn so với những gì cô từng nghĩ.
Nhiều người Mỹ đang tìm đến các bộ dụng cụ tự chuẩn bị này, thường được gọi là "túi chống lo âu" (anxiety bag) hoặc "túi trấn an". Xu hướng này đặc biệt phổ biến trong giới trẻ. Các vật dụng phổ biến gồm kẹo chua để kích thích vị giác, túi chườm lạnh, quạt cầm tay, hoặc tinh dầu oải hương, khăn tẩm cồn để "ngắt" vòng lặp suy nghĩ tiêu cực.
Xu hướng này xuất hiện trong bối cảnh tỷ lệ bất ổn tâm lý ở người trẻ gia tăng. Khảo sát trên gần 1.000 người Mỹ ở độ tuổi 18-26 cho thấy 61% được chẩn đoán mắc chứng lo âu, và 43% gặp cơn hoảng loạn ít nhất một lần mỗi tháng.
Theo Trung tâm Y khoa Đại học Rochester (Mỹ) những vật dụng trong "túi lo âu" áp dụng kỹ thuật "Tiếp đất" (Grounding technique) 5-4-3-2-1.
Kỹ thuật 5-4-3-2-1 dựa trên cơ chế đánh lạc hướng nhận thức (distraction). Khi cơn hoảng loạn xuất hiện, người bệnh cần xác định tuần tự: 5 thứ có thể nhìn thấy (thị giác), 4 thứ có thể chạm vào (xúc giác), 3 âm thanh có thể nghe (thính giác), 2 mùi có thể ngửi (khứu giác) và một thứ có thể nếm (vị giác).
Phương pháp sơ cứu tâm lý học này giúp những người đang trải qua cơn hoảng loạn, rối loạn lo âu thoát khỏi chuỗi suy nghĩ nội tâm và đưa nhận thức quay trở lại thực tại.
Theo Tiến sĩ Jenny Martin, nhà tâm lý học lâm sàng tại Gemstone Wellness (Chicago), các công cụ này hoạt động dựa trên nguyên lý kích thích giác quan, giúp đưa sự chú ý của bộ não trở lại với cảm giác vật lý của cơ thể.
Dù đánh giá "túi lo âu" là công cụ hỗ trợ hữu ích, tiến sĩ Vinay Saranga, người sáng lập Viện Sức khỏe Thần kinh North Carolina, cho rằng đây không phải giải pháp trị liệu tận gốc. Để điều trị lâu dài, người bệnh cần kết hợp liệu pháp nhận thức - hành vi.
"Mục tiêu của việc hồi phục là người bệnh tự kiểm soát tâm lý tốt hơn, thay vì phụ thuộc vào đồ vật. Khi tình trạng cải thiện, số món trong túi nên được rút gọn, hướng đến việc không cần dùng đến nữa", ông Saranga nói.
Giữa tháng 3, xã Sơn Lộ, tỉnh Cao Bằng chào đón đoàn tình nguyện "Kỷ yếu trên bản" bằng một trận mưa rừng. Con đường đất dẫn vào xã vốn đã khó đi, nay biến thành những rãnh bùn đỏ quạch. Những chiếc ôtô chở gần 100 thành viên phải nhích từng mét. Nhiều lần họ phải xuống đẩy xe vượt vũng lầy.
"Cảnh chúng tôi hay gặp trong 7 năm đi chụp ảnh ở vùng cao", Lưu Minh Khương, 32 tuổi, trưởng đoàn nói. "Mỗi lần thấy mệt mỏi, tôi lại nhớ nụ cười của đám trẻ khi thấy mình trong khung hình làm động lực".
Khương là người dân tộc Tày, quê ở bản Cây Thị, huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang cũ (nay là Bắc Ninh), làm nhiếp ảnh tự do tại Hà Nội. Năm 2019, trong chuyến đi săn ảnh tại Y Tý (Lào Cai), anh mang theo chiếc máy in ảnh. Thấy đám trẻ vây quanh, anh chụp và in tặng vài tấm.
"Hôm đó tôi chỉ mang đủ giấy in 5 tấm ảnh. Những đứa trẻ còn lại chạy theo xe, ánh mắt hụt hẫng khi thấy bạn có ảnh còn mình thì không khiến tôi áy náy", chàng trai 32 tuổi kể. Anh tự hứa sẽ quay lại để tất cả đều có ảnh.
Từ tiếc nuối đó, Khương nảy ra ý tưởng chụp ảnh kỷ yếu cho mọi học sinh từ mầm non đến trung học cơ sở vùng cao. Thời gian đầu chỉ có anh và mấy người bạn cùng làm. Với thu nhập của thợ ảnh tự do, việc tự túc kinh phí cho những chuyến đi dài ngày là bài toán khó. Anh dành dụm tiền lương, tranh thủ ngày trống lịch khách để lên đường. Họ thường chỉ đến được một, hai trường mỗi năm. Có chuyến, Khương một mình chạy xe máy hàng trăm km, mang theo máy ảnh, máy in lên với lũ trẻ. Anh thường xin ngủ nhờ tại các điểm trường để tiết kiệm.
"Có đêm nằm lại bản, tôi trằn trọc về những điểm trường tiếp theo sẽ làm thế nào, tự hỏi liệu việc này có thay đổi được gì không. Nhưng chính những cái ôm của đám trẻ khi nhận ảnh là động lực cho tôi bước tiếp", chàng trai Bắc Giang nói.
Bước ngoặt đến vào năm 2023 khi các video về hành trình của Khương lan truyền trên mạng xã hội, hút hàng triệu lượt xem. Hơn 1.000 người từ mọi miền đã đăng ký làm tình nguyện viên, đồng hành cùng anh. Dự án "Kỷ yếu trên bản" ra đời với đội ngũ nòng cốt 20 người và hàng trăm tình nguyện viên thay đổi theo từng mùa. Kinh phí đi lại do các thành viên tự túc, chi phí in ấn, khung ảnh do cộng đồng đóng góp.
Khương kể khó khăn nhất khi chụp trẻ vùng cao là các em chưa quen ống kính. Thấy máy ảnh, nhiều bé bỏ chạy. Để tiếp cận, nhóm tổ chức nấu trà sữa, bày gian hàng quà bánh. Khi các em bắt đầu chơi đùa, những chiếc máy ảnh mới hoạt động.
"Chúng tôi không yêu cầu các bé tạo dáng, thậm chí giữ nguyên những vệt lấm lem trên tay hay đôi má nẻ. Đó mới là vẻ đẹp", Khương nói. Ảnh được chỉnh sửa, in và đóng khung ngay tại chỗ.
Gắn bó hơn ba năm với dự án, anh Minh Phụng, 38 tuổi, thợ ảnh ở Tuyên Quang, cho biết chuyến đi xã Sơn Lộ hồi tháng 3 là mùa kỷ yếu đặc biệt nhất. Nhóm phải di chuyển lên điểm lẻ Thôm Ngàn của trường Phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học và THCS Sơn Lập, cách trường chính hơn 15 km. Đường đi chỉ vừa lọt một bánh xe máy, một bên vách đá, một bên vực sâu. Giữa núi rừng không sóng điện thoại, cả nhóm phải vừa đi vừa hỏi đường dân bản.
"Mất gần ba tiếng đến nơi, quần áo đầy bùn đất nhưng thấy đám trẻ mặc đồ đẹp đợi sẵn giữa sân, mệt mỏi tan biến", anh Phụng nói. Chuyến đi này, nhóm còn vào nhà chụp ảnh chân dung tặng các cụ già và cựu chiến binh, những người mà bức ảnh rõ nét nhất họ có là căn cước công dân.
Ông Đàm Văn Thắng, Phó bí thư Đảng ủy xã Sơn Lộ, cho biết đây là lần đầu học sinh địa phương được chụp kỷ yếu. Sơn Lộ là xã vùng cao đặc biệt khó khăn với 5 dân tộc thiểu số chung sống. Tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo chiếm hơn 45%; 3 xóm và 12 nhóm hộ chưa có điện lưới quốc gia. "Nhiều gia đình nhận được ảnh, trân trọng treo ở vị trí cao nhất trong nhà", ông Thắng nói.
Cầm tấm hình trên tay, Hoàng Thị Phương, học sinh lớp 8A trường Sơn Lập, khóc. Trong ảnh, Phương mặc đồ dân tộc Mông đứng giữa sân trường. "Nhà không có điện thoại chụp hình. Em sẽ giữ bức ảnh này vì có thể đây là lần duy nhất em được chụp", cô bé nói.
Bảy năm qua, hơn 10.000 khung ảnh từ "Kỷ yếu trên bản" được trao đi khắp các tỉnh Điện Biên, Cao Bằng, Bắc Kạn, Hà Giang. Những lá thư tay viết lời nhắn "Cháu nhớ chú lắm", "Chú đợi cháu đậu đại học xuống dưới xuôi nhé" là động lực để cả nhóm tiếp tục hành trình.
"Mong mỏi của tôi là sau này đi xa bản làng, các em nhìn lại ảnh để nhớ mình có một tuổi thơ nơi vùng cao", Khương nói.
