Tàu vũ trụ Artemis II của NASA rời bệ phóng vào ngày 2/4 (theo giờ Hà Nội), mang theo các phi hành gia Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch và Jeremy Hansen bay quanh mặt trăng.
Họ không chỉ thực hiện nhiệm vụ nghiên cứu mà còn phải thích nghi với cuộc sống thường nhật trong môi trường không trọng lực – nơi cách trái đất hơn 434.000km.
Bởi vậy, từ việc gội đầu, đánh răng đến trang điểm nhẹ, đặc biệt với các nữ phi hành gia, mọi hoạt động cá nhân đều đối mặt với những thách thức riêng trong không gian.
Trong môi trường vi trọng lực, nước không chảy xuống mà kết thành những giọt lơ lửng, dính như keo. Tóc dài cũng bị đẩy dựng lên và bay tự do theo mọi hướng.
Các sản phẩm dạng bột hay nước hoa gần như không thể sử dụng vì nguy cơ các hạt nhỏ bay vào phổi hoặc làm hỏng thiết bị. Do đó nữ phi hành gia phải thay bằng các sản phẩm dạng kem. Việc vệ sinh cũng được tối giản nhằm tiết kiệm nguồn nước quý giá.
Nữ phi hành gia Kellie Gerardi từng chia sẻ với tạp chí Glamour về việc NASA cung cấp bộ dụng cụ vệ sinh cá nhân cho mỗi người. Tuy nhiên họ có thể tùy chỉnh theo sở thích như chọn loại kem đánh răng riêng.
“Bạn hiếm khi thấy phi hành gia trang điểm cầu kỳ như trên trái đất. Nhưng họ vẫn mang theo những thứ giúp bản thân trông tươi tắn hơn”, cô nói.
Những buổi tắm vòi sen sang trọng là điều không tưởng trong không gian. Thay vào đó, phi hành gia dùng khăn ướt để lau người nhanh. Việc gội đầu được thực hiện bằng túi nước bằng nhựa hoặc giấy bạc kết hợp dầu gội không cần xả, thường mất khoảng 20-25 phút.
Khi cạo râu, phi hành gia chỉ sử dụng dao cạo thông thường và kem không mùi với lượng dùng được kiểm soát chặt chẽ cho hành trình dài ngày.
Chia sẻ về chuyện làm đẹp, nữ phi hành gia Serena Aunon-Chancellor cho biết, cô thường mang theo bút kẻ mắt, phấn mắt và có thể là chì kẻ mày. Dù không gian ở tàu vũ trụ khiến việc trang điểm phiền phức hơn nhưng một số nữ phi hành gia vẫn làm đẹp mỗi ngày.
“Tôi thấy da mình trông trẻ hơn trong không gian do sự dịch chuyển chất lỏng trong cơ thể khi ở quỹ đạo. Khi gọi video về trái đất, nhiều người cũng nhận xét như vậy”, nữ phi hành gia nói.
Ngoài ra, các nữ phi hành gia thường để tóc buông tự nhiên để giúp thông thoáng, giảm nguy cơ bít nang tóc, gàu hoặc vi khuẩn phát triển.
Trường hợp nổi tiếng là nữ phi hành gia Sunita Williams – người từng mắc kẹt ngoài không gian 288 ngày. Khi rời trái đất, bà có mái tóc nâu dài. Nhưng khi trở về bằng tàu SpaceX Dragon ở ngoài khơi bang Florida (Mỹ), qua mũ bảo hiểm, nhiều người nhận ra mái tóc của bà đã chuyển sang màu trắng. Sự thay đổi này được cho là do hormone căng thẳng như adrenaline và cortisol làm suy giảm tế bào sản sinh melanin.
Trong nhiệm vụ Futura năm 2015, nữ phi hành gia Samantha Cristoforetti của Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA) tiết lộ, cô sử dụng túi xà phòng đặc biệt để chăm sóc da.
Một video lan truyền trên mạng xã hội cho thấy, cô bơm dung dịch lên tay, chất lỏng gần như “dính” trên da do sức căng bề mặt, sau đó lau khô bằng khăn và treo gần hệ thống thông gió để hong khô.
Không thể đến tiệm làm móng, các phi hành gia phải tự cắt móng tay và hút sạch phần vụn để tránh chúng bay lơ lửng trong khoang. Ngay cả việc đánh răng cũng không đơn giản. Họ phải nuốt kem đánh răng hoặc nhổ vào khăn do không có trọng lực.
Hiểu biết về nhu cầu của nữ phi hành gia đã thay đổi đáng kể kể từ năm 1963 khi Valentina Tereshkova trở thành người phụ nữ đầu tiên bay vào không gian ở tuổi 26.
Đến năm 1978, khi NASA tuyển nhóm nữ phi hành gia đầu tiên, nhiều điều chỉnh đã được thực hiện, từ trang phục, dù, mũ bảo hiểm đến thiết bị hỗ trợ như quần thấm hút tối đa (MAG). Đây là loại tương tự tã người lớn, được sử dụng trong lúc phóng, hạ cánh và đi bộ ngoài không gian.
Thậm chí, NASA còn từng thiết kế một bộ trang điểm riêng cho nữ phi hành gia. Trong đó bao gồm mascara kẻ mắt, son bóng và má hồng. Năm 2018, cơ quan này chia sẻ hình ảnh lưu trữ và cho biết các kỹ sư NASA với trí tưởng tượng phong phú, cho rằng nữ phi hành gia sẽ cần trang điểm nên họ đã thiết kế hẳn một bộ dụng cụ.
Phi hành gia đã nghỉ hưu Rhea Seddon cho biết một số người thực sự muốn có mỹ phẩm khi làm việc ngoài không gian vì không muốn bản thân trông nhợt nhạt, nên đã đề nghị mang theo vài món cơ bản.
Lưỡi người cảm nhận 5 vị cơ bản: mặn, ngọt, chua, đắng và umami. Khi một món ăn quá mặn hoặc quá chua, thêm một chút đường có thể làm dịu các vị này, giúp tổng thể hài hòa hơn.
Ví dụ, trong các món canh chua Nam Bộ hay nước sốt cà chua, chỉ cần một chút đường nhỏ cũng đủ làm giảm cảm giác gắt, giúp món ăn dễ chịu hơn.
Tăng cảm nhận vị umami
Đường không chỉ tạo vị ngọt mà còn giúp làm nổi bật umami, vị "ngọt thịt" tự nhiên có trong nước dùng, thịt, cá. Khi kết hợp đúng cách, đường khiến món ăn có hậu vị sâu và kéo dài hơn dù không cần thêm nhiều muối hay nước mắm.
Đây là lý do nhiều món kho, rim hoặc nước dùng ngoài hàng thường có cảm giác tròn vị.
Hỗ trợ tạo màu và mùi thơm
Khi đun nóng, đường tham gia vào các phản ứng hóa học như caramel hóa hay phản ứng Maillard để tạo ra màu nâu vàng và mùi thơm đặc trưng như trong món kho, rang, nướng.
Việc dùng một chút đường ướp thịt nướng hay thắng nước màu kho cá sẽ sinh ra lớp màu cánh gián óng ả tự nhiên cùng hương vị hấp dẫn mà không gia vị nào thay thế được.
Dùng đường thế nào cho đúng?
Dù có nhiều lợi ích, đường chỉ nên dùng với lượng rất nhỏ trong món mặn. Với món canh khoảng 1/4 -1/2 thìa cà phê . Với món kho, rim khoảng: 1 - 2 thìa cà phê tùy lượng nguyên liệu. Với nước chấm thêm từng chút để cân bằng vị. Quan trọng nhất là không để vị ngọt lộ rõ, mà chỉ đóng vai trò "nền" giúp các vị khác nổi bật hơn.
Đường rất hiệu quả nhưng không dùng cho mọi món. Với những món cần giữ độ thanh tự nhiên nguyên bản như nước rau luộc, canh bí xanh hay các món hải sản luộc, bạn không nên nêm đường. Việc thêm đường vào lúc này sẽ phá vỡ tính thanh mát tự nhiên và làm nước dùng bị lợ.
Đầu tháng 4, truyền thông thành phố Rotterdam đăng ảnh tranh cử của bà Patricia Reichman. Bức ảnh cho thấy một phụ nữ tóc vàng, mắt nâu, làn da không nếp nhăn. Tuy nhiên sau khi trúng cử chức ủy viên hội đồng thành phố, cử tri phát hiện diện mạo ngoài đời của bà quá khác biệt.
Trả lời dư luận, bà Reichman cho biết đã dùng một công cụ trực tuyến để tăng độ nét do ảnh gốc có độ phân giải thấp. Bà nói diện mạo hiện tại khác biệt là do tác dụng phụ của thuốc đang điều trị bệnh.
Bà Reichman cho biết diện mạo hàng ngày của mình vẫn trẻ trung giống trong ảnh. "Mọi người thường khen tôi trẻ, có người nhầm tôi là bạn gái của con trai khi đi cùng nhau", bà nói.
Tuy nhiên, đảng Leefbaar Rotterdam bác bỏ lời giải thích này. Tuyên bố cho biết thông tin bà Reichman cung cấp không khớp với thực tế. Tổ chức này xác định AI đã can thiệp sâu khiến bức ảnh không phản ánh đúng sự thật.
Đảng Leefbaar Rotterdam yêu cầu bà Reichman từ chức ủy viên hội đồng. Sau khi bà khước từ, tổ chức này quyết định thu hồi tư cách đảng viên và chính thức khai trừ bà. Theo luật, bà vẫn giữ được vị trí của mình và tiếp tục hoạt động tại hội đồng với tư cách là một ủy viên độc lập.
Trên mạng xã hội, nhiều người chỉ ra việc "tăng độ nét" không thể đổi cả màu mắt. Một tài khoản bình luận: "Chắc chắn các loại thuốc điều trị đã khiến bà ấy mang diện mạo của tuổi 59, chứ hoàn toàn không phải do bà ấy đã 59 tuổi".
Vụ việc làm dấy lên tranh cãi trong bối cảnh Luật Bầu cử Hà Lan bỏ ngỏ các quy định cấm sử dụng ảnh AI trong tranh cử. Do thiếu chế tài pháp lý, án phạt duy nhất đối với bà Reichman là hình thức kỷ luật nội bộ từ đảng do vi phạm nguyên tắc về sự trung thực với cử tri.
Một nghiên cứu của Đại học Amsterdam chỉ ra có tới 90% hình ảnh do AI tạo ra trong chiến dịch bầu cử địa phương tại Hà Lan không hề được dán nhãn cảnh báo.
Ngày 7-4, ông Ngọ Duy Hiểu - Phó chủ tịch Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam - cho biết nhiều người lao động, công đoàn cơ sở, công chức, viên chức có kiến nghị với Tổng liên đoàn về việc hoán đổi kỳ nghỉ lễ dịp 30-4 và 1-5 linh hoạt hơn. Cụ thể, Giỗ Tổ Hùng Vương (10-3 âm lịch) rơi vào Chủ nhật nên người lao động sẽ nghỉ vào ngày làm việc kế tiếp, tức thứ Hai ngày 27-4.
Tuy vậy nhiều người lao động đề nghị hoán đổi ngày thứ Hai đó sang ngày 29-4 hoặc 2-5 để có kỳ nghỉ lễ kéo dài. Đến nay, tổ chức Công đoàn chưa chính thức đề xuất hoán đổi do cần lấy ý kiến từ phía người lao động, nghiên cứu quy định của pháp luật và trao đổi, thống nhất với Bộ Nội vụ.
"Để đưa ra được đề xuất chính thức, Tổng liên đoàn phải lấy ý kiến công đoàn cơ sở, người lao động, trong đó có kênh trên mạng xã hội.
Công đoàn sẽ nghiên cứu các quy định của pháp luật và tính toán hài hòa lợi ích giữa các bên, sau đó Tổng liên đoàn mới có đề xuất chính thức", ông cho hay.
Còn theo bà Hồ Thị Kim Ngân - Phó trưởng Ban Quan hệ lao động Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam, qua trao đổi, một số doanh nghiệp, công đoàn cơ sở, lao động ở Đồng Nai, TP.HCM đề xuất hoán đổi ngày nghỉ bù thứ Hai (27-4) sang thứ tư (29-4) hoặc thứ Bảy (2-5). Theo đó, kỳ nghỉ lễ có thể kéo dài 3 ngày (29-4, 30-4 và 1-5) hoặc 4 ngày (30-4, 1-5, 2-5 và 3-5).
Thực tế, Giỗ Tổ Hùng Vương năm 2026 rơi vào Chủ nhật (ngày 26-4) nên cán bộ, công chức, viên chức được nghỉ bù vào thứ Hai (ngày 27-4), tạo thành kỳ nghỉ 3 ngày liên tiếp từ 25 đến 27-4. Tuy nhiên với doanh nghiệp làm việc thứ Bảy hằng tuần, lịch đi làm - nghỉ lễ có thể bị "đứt đoạn" liên tục.
Cụ thể người lao động đi làm thứ Bảy (25-4), sau đó nghỉ 2 ngày (26-4 và 27-4), rồi làm việc lại 2 ngày, kế tiếp lại nghỉ lễ 30-4 (thứ Năm) và 1-5 (thứ Sáu), xen kẽ là ngày làm việc thứ Bảy (2-5), nghỉ Chủ nhật (3-5), trước khi trở lại làm việc bình thường.
Tuy nhiên theo quy định của Bộ luật Lao động 2019, các đề xuất hoán đổi chưa khả thi. Theo đó, nếu ngày nghỉ hằng tuần trùng với ngày nghỉ lễ Tết, người lao động được nghỉ bù vào ngày làm việc kế tiếp, trong trường hợp này là thứ Hai (ngày 27-4). Việc này nhằm tránh doanh nghiệp sắp xếp lịch nghỉ lễ - nghỉ bù tùy tiện, ảnh hưởng quyền lợi của người lao động.
Từ thực tiễn, vị chuyên gia này cho rằng cần phải xem xét sửa đổi Bộ luật Lao động 2019 theo hướng "mở hơn". Đó là không quy định cứng về ngày nghỉ bù sau nghỉ lễ, nghỉ hằng tuần và giao cho người sử dụng lao động và tổ chức Công đoàn trao đổi, thống nhất phù hợp thực tế sản xuất kinh doanh, hài hòa quyền lợi nghỉ ngơi, tái tạo sức lao động của người lao động.
Về lâu dài, bà Ngân cho rằng lịch nghỉ của cán bộ, công chức, viên chức cần thông báo sớm từ đầu năm. Việc này vừa giúp các đơn vị chủ động trong sắp xếp lịch công tác, ứng trực, vừa giúp doanh nghiệp bố trí để người lao động được nghỉ làm phù hợp.
Tuy nhiên chủ sử dụng lao động phải trao đổi, thống nhất cụ thể với người lao động. Mục tiêu là cấp có thẩm quyền chủ động hướng dẫn việc hoán đổi ngày nghỉ lễ đáp ứng được yêu cầu của ngày nghỉ lễ, vừa đảm bảo sản xuất, vừa phát triển kinh tế và bảo đảm quyền lợi của người lao động.
Bà Ngân lưu ý sau khi thống nhất với người lao động, doanh nghiệp có thể để người lao động nghỉ làm vào thứ Bảy (ngày 2-5) và trả lương như ngày lễ theo quy định. "Công đoàn luôn khuyến khích thỏa thuận không trái pháp luật, có lợi cho người lao động", bà khẳng định.
Về phía cơ quan quản lý, ông Vũ Trọng Bình - Cục trưởng Cục Việc làm (Bộ Nội vụ) - cho biết lịch nghỉ lễ, Tết năm 2026 đã được thông báo trên cơ sở lấy ý kiến các bộ, ngành và tổ chức Công đoàn. "Bộ Nội vụ và Chính phủ đã thống nhất không có chủ trương gì mới so với thông báo ngày nghỉ trước đó", ông Bình chia sẻ.
