Những ngày qua, trên một diễn đàn về liêm chính khoa học liên tục phản ánh thông tin về một số dự án đạt giải nhất Cuộc thi nghiên cứu khoa học, kỹ thuật cấp quốc gia năm học 2025-2026.
Trong đó có dự án “Phát triển vật liệu polyurethane composite đa chức năng chống cháy, cách nhiệt, kháng vi sinh hướng tới ứng dụng trong xây dựng và đời sống” của nhóm học sinh Trường THPT chuyên Lương Văn Tụy, tỉnh Ninh Bình được cho là đã “đạo văn”.
Nội dung và khối lượng của dự án tương đương một phần luận án tiến sĩ và sâu hơn một phần luận văn thạc sĩ của hai người khác.
Sau quá trình xác minh, ngày 10-4, Bộ Giáo dục và Đào tạo chính thức có thông tin phản hồi.
Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, sau khi có ý kiến phản ánh trên mạng xã hội về dự án đạt giải nhất của cuộc thi (dự án của học sinh Trường THPT chuyên Lương Văn Tụy, tỉnh Ninh Bình), Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chỉ đạo đơn vị tham gia cuộc thi xác minh phản ánh.
Theo báo cáo, Trường THPT chuyên Lương Văn Tụy đã thực hiện nghiêm túc công tác lựa chọn ý tưởng, phê duyệt kế hoạch và tuyển chọn dự án tham gia cấp tỉnh theo đúng quy chế, hướng dẫn; quy trình, thời gian và đối tượng nghiên cứu thực hiện theo đúng quy định.
Ngày 3-4, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành quyết định thành lập tổ tư vấn đánh giá dự án đạt giải cuộc thi để tư vấn đánh giá dự án “Phát triển vật liệu polyurethane composite đa chức năng chống cháy, cách nhiệt, kháng vi sinh hướng tới ứng dụng trong xây dựng và đời sống” của 2 học sinh Trường THPT chuyên Lương Văn Tụy, Sở Giáo dục và Đào tạo Ninh Bình.
Tổ tư vấn gồm 5 chuyên gia có trình độ tiến sĩ trở lên đến từ các cơ sở giáo dục đại học và viện nghiên cứu có uy tín đã nghiên cứu dự án đạt giải.
Tổ tư vấn đã tiến hành nghiên cứu thẩm định, đánh giá sự trùng lặp nội dung đề tài, xem xét tính khả thi quá trình thí nghiệm, thực nghiệm của dự án.
Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, sau quá trình nghiên cứu, tổ tư vấn thống nhất:
Thứ nhất, với sự hướng dẫn của giáo viên và người hướng dẫn khoa học, căn cứ hồ sơ dự thi của học sinh, các em học sinh hoàn toàn có thể thực hiện được dự án “Phát triển vật liệu polyurethane composite đa chức năng chống cháy, cách nhiệt, kháng vi sinh hướng tới ứng dụng trong xây dựng và đời sống”.
Việc phân tích kết quả của một số phép đo như DTA, XRD, FT-IR học sinh có thể hiểu và tiến hành được, bởi những kiến thức này có trong chương trình phổ thông mà các em được học.
“Các trang thiết bị để thực hiện các thí nghiệm từ việc chế tạo đến khảo sát các tính chất của vật liệu đều có sẵn tại các trung tâm nghiên cứu của Việt Nam, như: Viện hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Đại học Quốc gia, Đại học Bách khoa Hà Nội… nên việc thu thập dữ liệu từ các phép đo ở trong nước hoàn toàn có thể đáp ứng được mục tiêu và nội dung nghiên cứu của dự án”, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết.
Thứ hai, với kế hoạch nghiên cứu được đề ra, việc thực hiện các công việc dựa trên những quy trình đã được kiểm chứng và có độ lặp lại cao hoàn toàn khả thi dưới sự hướng dẫn của giáo viên và tư vấn của các nhà khoa học.
Thứ ba, dựa trên số liệu kiểm tra đạo văn và những công bố, không ghi nhận việc trùng lặp do đạo văn với các công trình đã công bố trước đó (kết quả check turnitin với độ trùng lặp nằm trong quy định cho phép với các công trình công bố).
Thứ tư, đây không phải là nghiên cứu khoa học có tính mới tuyệt đối mà chỉ có tính mới tương đối, có tính sáng tạo và giá trị trong thực tiễn, phù hợp với năng lực nghiên cứu ở bậc phổ thông.
Khác với các nghiên cứu trước thường tập trung chuyên sâu vào một tính năng riêng lẻ, đề tài này nghiên cứu về xây dựng hệ vật liệu PU composite có khả năng cân bằng đồng thời giữa chống cháy – cách nhiệt – kháng vi sinh, thông qua tối ưu hóa hàm lượng và sự phân tán của chất được thêm vào.
Thứ năm, đề tài có giá trị ứng dụng cao, đồng thời có thể làm cơ sở cho dự án ứng dụng hoặc sáng chế học sinh – sinh viên trong lĩnh vực vật liệu chức năng và công nghệ nano.
“Tổng thể, đề tài không có dấu hiệu sao chép hay đạo văn mà thể hiện rõ sự kế thừa có chọn lọc kết hợp với quá trình thực nghiệm độc lập và phân tích khoa học, qua đó tạo ra những kết quả có ý nghĩa và phù hợp với mục tiêu nghiên cứu đã đề ra.
Đề tài có sử dụng các phương pháp và hướng tiếp cận phổ biến trong lĩnh vực vật liệu polymer. Tuy nhiên, đây là các phương pháp chuẩn, được chấp nhận rộng rãi trong nghiên cứu khoa học. Nhóm nghiên cứu đã chủ động thiết kế thí nghiệm, lựa chọn vật liệu, điều chỉnh quy trình và xây dựng hệ số liệu riêng, thể hiện tính độc lập trong triển khai. Do đó, không có cơ sở kết luận là sao chép hay đạo văn”, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết.
Về tính khả thi, bộ cho rằng nội dung nghiên cứu đã được giới hạn hợp lý, tập trung vào một số tính chất trọng tâm và sử dụng các vật liệu, thiết bị có thể tiếp cận trong điều kiện phòng thí nghiệm hiện có.
Kế hoạch thực hiện theo các giai đoạn rõ ràng cho thấy đề tài hoàn toàn có thể triển khai và hoàn thành trong thời gian đã đề ra.
Ngày 13-4, Đại học Quốc gia TP.HCM tổ chức hội thảo khoa học "Dạy và học toán trong kỷ nguyên công nghệ" quy tụ đông đảo các nhà khoa học, chuyên gia trong và ngoài nước cùng mổ xẻ câu hỏi "Học toán để làm gì?".
"AI có thể giải bài trong vài giây, thậm chí tốt hơn con người, vậy học toán còn cần thiết?" là câu hỏi được bàn luận sôi nổi tại hội thảo.
GS.TS Nguyễn Thị Thanh Mai - Giám đốc Đại học Quốc gia TP.HCM - đặt ra 3 vấn đề: Học toán để làm gì? Làm thế nào để toán học trở thành động lực phát triển của các ngành? Cần đổi mới chương trình, phương pháp giảng dạy ra sao để đón đầu xu hướng toàn cầu?
Bà Mai nhấn mạnh trong bối cảnh khoa học - công nghệ tăng tốc chưa từng có và trở thành động lực cốt lõi của nền kinh tế tri thức, năng lực cạnh tranh quốc gia không còn nằm ở tài nguyên hay lao động, mà phụ thuộc vào khả năng nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và làm chủ công nghệ.
Trong bức tranh đó, toán học không chỉ là nền tảng mà còn là "hạ tầng vô hình" nâng đỡ toàn bộ hệ sinh thái công nghệ.
Sáu nhóm công nghệ chiến lược như mô hình ngôn ngữ lớn, AI, robot tự hành đến blockchain, 5G hay thiết bị bay không người lái đều dựa trên các cấu trúc toán học.
Ngay cả những lĩnh vực mũi nhọn như bán dẫn, y sinh, vật liệu mới hay năng lượng cũng không thể tách rời toán học.
"Điều này cho thấy nếu không phát triển toán học một cách đúng mức và đúng hướng sẽ rất khó để tham gia sâu vào chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu. Tuy nhiên, khoảng cách giữa tiềm năng và thực tế vẫn còn rõ rệt.
Việt Nam có nhiều học sinh giỏi toán nhưng việc kết nối toán học với công nghệ và ứng dụng thực tiễn trong đào tạo vẫn hạn chế. Trong khi đó, xu hướng quốc tế đang chuyển mạnh sang tích hợp liên ngành và đề cao khả năng vận dụng", bà Mai cho biết.
Từ thực tế này, GS Thanh Mai cho rằng vấn đề đặt ra không còn là chỉnh sửa từng học phần riêng lẻ mà là "thiết kế lại con đường học toán". Làm sao có một lộ trình xuyên suốt từ phổ thông đến sau đại học, giúp người học hình thành các năng lực cốt lõi như mô hình hóa, xác suất - thống kê, tối ưu, thuật toán, khoa học dữ liệu và tư duy liên ngành.
Giám đốc Đại học Quốc gia TP.HCM cho rằng cần một sự chuyển dịch đồng bộ trên ba phương diện: từ dạy toán như một hệ thống tri thức khép kín sang dạy như một năng lực giải quyết vấn đề mở; từ đào tạo phân tách giữa các bậc học sang một lộ trình liên thông phát hiện - bồi dưỡng - phát triển nhân tài; từ tư duy cung cấp chương trình theo năng lực sẵn có sang đào tạo gắn với nhu cầu của các bài toán công nghệ chiến lược.
Các chuyên gia cho rằng toán học đang chuyển đổi vai trò từ một ngành khoa học nền tảng trở thành "ngôn ngữ thiết kế của công nghệ" và "hạ tầng tri thức của đổi mới sáng tạo". Vấn đề không nằm ở việc có nên học toán hay không, mà là học như thế nào trong kỷ nguyên công nghệ.
Nếu toán học vẫn chỉ được dạy như một hệ thống công thức khép kín, Việt Nam sẽ khó đi nhanh trong cuộc đua công nghệ. Nhưng nếu được "thiết kế lại" đúng hướng, toán học có thể trở thành nền móng cho cả một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.
GS Vũ Hà Văn - Đại học Hong Kong, Giám đốc khoa học VinIF - nhấn mạnh rằng trong kỷ nguyên AI và dữ liệu lớn, toán học hiện diện trong mọi đột phá, từ mô hình học sâu, phân tích dữ liệu đến tối ưu hệ thống.
Tuy nhiên nhiều chương trình đào tạo vẫn nặng lý thuyết, chậm cập nhật dẫn đến việc sinh viên phải "học lại" khi bước vào các lĩnh vực công nghệ cao. "Đổi mới cách dạy và học toán không còn là câu chuyện riêng của giáo dục mà trở thành một bài toán mang tầm quốc gia", GS Văn nói.
Tại buổi làm việc do Phó bí thư Thành ủy TP.HCM chủ trì với đại diện các sở, ngành, UBND 168 phường, xã, đặc khu về công tác xây dựng trường lớp, ông Nguyễn Văn Hiếu, Giám đốc Sở GD-ĐT TP.HCM, cho biết từ nay đến hết năm 2026, thành phố dự kiến đưa vào sử dụng thêm 1.200 phòng học; năm 2027 thêm 1.500 phòng, cơ bản đáp ứng nhu cầu chỗ học vào cuối năm 2027; phấn đấu đến năm 2030 đạt tỷ lệ 300 phòng học/10.000 dân trong độ tuổi đi học.
Tuy nhiên, người đứng đầu ngành giáo dục TP cho rằng yêu cầu đặt ra không chỉ là tăng số lượng mà còn phải nâng cao chất lượng. Thực tế ở bậc mầm non, dù số lượng cơ sở lớn nhưng 62% là ngoài công lập, nhiều nơi diện tích phòng học nhỏ hẹp, thiếu sân chơi, chưa đáp ứng yêu cầu giáo dục chất lượng cao.
Tham dự buổi làm việc, đại diện Sở Tài chính TP.HCM đề cập đến nguyên tắc và quy trình xây dựng trường lớp. Theo đó, để đáp ứng nhu cầu thiếu hụt trường lớp, lãnh đạo các phường, xã đóng vai trò chủ chốt trong việc xác định quy hoạch phù hợp và chọn vị trí xây dựng; xác định quy mô xây dựng, thời gian hoàn thành và dự kiến nguồn vốn
Trên cơ sở đề xuất của UBND xã, phường, sở GD-ĐT tổng hợp thành danh mục ưu tiên. Sở Tài chính sẽ tham mưu với UBND thành phố cân đối ngân sách để đảm bảo không thiếu chỗ học
Lãnh đạo Sở Tài chính cho biết, hiện nay nguồn vốn dành cho giáo dục đã được chỉ đạo bổ sung khoảng 65.000 tỉ đồng để chuẩn bị cho công tác xây dựng trường lớp.
Phát biểu tại buổi làm việc với lãnh đạo Thành ủy về công tác xây dựng trường học, Phó chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường đề nghị Sở GD-ĐT làm đầu mối tổng hợp nhu cầu trường lớp theo từng cấp học để điều tiết hợp lý trên toàn địa bàn, tránh đầu tư cục bộ. Đồng thời chú trọng nâng cao chất lượng, cải thiện môi trường học tập, khắc phục tình trạng trường lớp chật hẹp, thiếu sân chơi, đảm bảo cả 2 yêu cầu về số lượng và chất lượng.
Kết luận tại buổi làm việc, Phó bí thư Thành ủy Nguyễn Phước Lộc đánh giá cao sự chủ động, nỗ lực của UBND TP.HCM, các sở ngành, UBND phường, xã trong triển khai xây dựng trường lớp. Ông nói thêm các địa phương tiếp tục hoàn thiện báo cáo, đánh giá đầy đủ, không bỏ sót nội dung, sát thực trạng hệ thống trường lớp, làm rõ khu vực nào còn thiếu trường lớp, thiếu giáo viên, nhất là địa bàn áp lực tăng dân số cơ học cao. Chủ động đề xuất các giải pháp nhằm bảo đảm đầy đủ chỗ học cho học sinh trên địa bàn.
Ông Nguyễn Phước Lộc đề nghị chuyển đổi vai trò của nhà nước từ cơ quan chủ trì việc xây trường sang quản trị, thiết kế hệ sinh thái trường học. Theo đó, TP.HCM sẽ thí điểm nhiều mô hình kiểu mẫu về giáo dục và đào tạo, vừa đảm bảo độ bao phủ vừa đầu tư theo hướng có trọng tâm, trọng điểm, không để một ai bị bỏ lại phía sau, quan tâm trẻ em yếu thế, có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn.
Các địa phương cần rà soát, xác định quỹ đất phát triển giáo dục, hình thành danh mục theo hướng đồng bộ giữa các địa bàn, làm rõ hơn mức độ sẵn sàng triển khai của từng khu đất, gắn chặt với danh mục dự án, tiến độ thực hiện và khả năng bố trí nguồn lực, không dàn trải, đầu tư có trọng tâm, trọng điểm.
Đồng thời, phải xử lý dứt điểm những vấn đề còn tồn đọng đối với từng dự án, không để xảy ra tình trạng xây dựng kéo dài, lãng phí nguồn lực. Ngoài ra, công tác xây dựng trường lớp phải đảm bảo đồng bộ giữa cơ sở vật chất và đào tạo, tuyển dụng đội ngũ nhà giáo. Riêng công tác quản trị trường học cần triển khai theo hướng chủ động, dự báo trước tình hình biến động học sinh.
Ông Lộc yêu cầu Đảng ủy các phường, xã, đặc khu cần kịp thời phát hiện, đề xuất xử lý các trường hợp sử dụng đất chưa đúng mục đích, chậm triển khai; chủ động đề xuất bổ sung quỹ đất, điều chỉnh quy hoạch nhằm bảo đảm đủ điều kiện triển khai các dự án xây dựng trường học.
Phối hợp chặt chẽ với các sở, ngành trong việc chuẩn bị danh mục dự án đầu tư, chịu trách nhiệm về tính chính xác của số liệu, tính khả thi của đề xuất và tiến độ thực hiện trên địa bàn.
Người đứng đầu cấp ủy, chính quyền địa phương phải trực tiếp chỉ đạo, chịu trách nhiệm trước Thành ủy về kết quả thực hiện trên địa bàn.
Phó bí thư Thành ủy Nguyễn Phước Lộc nhấn mạnh, việc bảo đảm đủ trường lớp cho học sinh là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, cấp bách và lâu dài. Do đó, các cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền phải tập trung lãnh đạo, chỉ đạo với quyết tâm cao nhất, hành động quyết liệt, hiệu quả, kiên quyết không để xảy ra tình trạng thiếu chỗ học trên địa bàn thành phố.
Đến đầu tháng 4, hầu hết đại học đưa ra phương án tuyển sinh dự kiến năm 2026. Trong đó, 64 trường đã công bố bảng quy đổi chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế, phổ biến là IELTS, sang điểm môn Tiếng Anh. Điểm này thường được kết hợp với điểm thi tốt nghiệp THPT hoặc học bạ hai môn khác trong tổ hợp để xét tuyển.
11 trường quy đổi IELTS từ 4.0. Đây là mức điểm thấp nhất, cũng là mức giúp thí sinh được miễn thi tốt nghiệp môn Tiếng Anh theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Trong đó, Đại học Sài Gòn và Yersin Đà Lạt tính 7,5 điểm với mốc này.
Quy đổi từ mốc 4.5 IELTS là Đại học Điện lực, Mở Hà Nội, Công nghệ Giao thông vận tải, Học viện Hàng không Việt Nam..., phổ biến bằng 7-8 điểm môn tiếng Anh.
Số còn lại hầu hết yêu cầu IELTS từ 5.0. Nếu có IELTS từ 7.0 trở lên, nhiều trường tính cho thí sinh thành 10 điểm Tiếng Anh, như Đại học Bách khoa Hà Nội, Công nghiệp Hà Nội, Thương mại...
Trong khi đó, 6 trường chỉ tính mức tối đa môn Tiếng Anh nếu có IELTS từ 8.0 trở lên, ví dụ Đại học Ngoại thương, Khoa học và Công nghệ Hà Nội, CMC, Khoa học Tự nhiên TP HCM, Bách khoa TP HCM, Nguyễn Tất Thành.
Danh sách đại học quy đổi điểm IELTS năm 2026 tính đến đầu tháng 4 như sau:
Theo quy chế tuyển sinh ban hành giữa tháng 2, bảng quy đổi chứng chỉ ngoại ngữ phải có tối thiểu 5 mức điểm chênh lệch.
Ngoài quy đổi, nhiều trường cộng điểm khuyến khích cho thí sinh có IELTS như Đại học Kiến trúc Hà Nội, Y tế công cộng, Luật TP HCM, Học viện Kỹ thuật mật mã, Tòa án... Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định thí sinh đã quy đổi điểm chứng chỉ ngoại ngữ thì không được cộng điểm khuyến khích.
Nhìn lại 10 năm xét tuyển IELTS vào đại học
Năm ngoái, hơn 70 đại học quy đổi IELTS thành điểm môn Tiếng Anh để xét kết hợp với điểm thi tốt nghiệp THPT hoặc học bạ, cũng với mức từ 4.0 trở lên.
