Có một thực tế đáng suy nghĩ, theo nhiều thống kê và quan sát xã hội, rất ít học sinh THPT tham gia việc nhà thường xuyên.
Chúng tôi thử khảo sát sơ bộ trong gần 150 học sinh THPT (3 lớp học), thì thấy tỷ lệ học sinh không bao giờ biết tự ủi đồ đi học là rất lớn, khoảng từ 30 – 40%. Tỷ lệ tương tự với các việc như gặt đồ, quét nhà, rửa chén bát… Điều đó đặt ra một câu hỏi gia đình đang ở đâu trong việc giáo dục kỹ năng sống ở nhà cho con em?
Không ít phụ huynh quan niệm rằng nhiệm vụ chính của con là học, còn mọi việc khác đã có cha mẹ lo. Từ việc nhỏ như dọn dẹp phòng, rửa chén, đến những việc cần kỹ năng hơn như nấu ăn, quản lý chi tiêu… tất cả đều được người lớn “bao trọn”. Sự hy sinh ấy xuất phát từ tình thương, nhưng lại tiềm ẩn một hệ quả lâu dài là con trẻ mất đi cơ hội học cách tự lập.
Trong khi đó theo các chuyên gia tâm lý giáo dục, lứa tuổi THPT là giai đoạn chuyển tiếp quan trọng trước khi bước vào đời. Việc thiếu kỹ năng sống không chỉ khiến các em gặp khó khăn trong sinh hoạt cá nhân, mà còn ảnh hưởng đến khả năng thích nghi khi học xa nhà, đi làm hoặc xây dựng cuộc sống riêng sau này. Đáng nói hơn, nhiều em hình thành tâm lý ỷ lại, thụ động. Khi mọi thứ đã có người khác làm thay, các em không còn nhu cầu học hỏi hay chịu trách nhiệm cho chính cuộc sống của mình.
Nhiều phụ huynh nghĩ rằng làm việc nhà sẽ ảnh hưởng đến việc học. Tuy nhiên, theo quan điểm người viết bài thì ngược lại. Học sinh biết chia sẻ việc nhà thường có ý thức trách nhiệm cao hơn, kỹ năng quản lý thời gian tốt hơn và tinh thần tự lập rõ rệt hơn.
Giúp việc nhà, nếu được phân bổ hợp lý, không hề lấy đi thời gian học tập mà còn giúp học sinh hiểu giá trị của lao động, rèn luyện tính kỷ luật và kiên trì, hình thành kỹ năng giải quyết vấn đề trong đời sống thực tế. Một học sinh biết tự nấu ăn, tự giặt giũ, tự sắp xếp không gian sống… cũng chính là một người đang học cách làm chủ bản thân. Đó là những bài học không có trong sách giáo khoa, nhưng lại theo các em suốt đời.
Nhà trường dạy kiến thức, xã hội có thể tạo môi trường, nhưng chính gia đình mới là nơi đặt nền móng cho thói quen và kỹ năng sống. Trẻ em không tự nhiên biết làm việc nhà, mà các em học bằng cách quan sát và được hướng dẫn. Nếu cha mẹ luôn làm thay, hoặc không giao việc cụ thể, trẻ sẽ không hình thành được ý thức trách nhiệm. Ngược lại, những gia đình biết cách giáo dục con thông qua việc nhà sẽ giao việc phù hợp với độ tuổi (rửa chén, quét nhà, nấu ăn đơn giản…); không làm thay khi con có thể tự làm; kiên nhẫn hướng dẫn thay vì trách mắng khi con làm chưa tốt; xem việc nhà là trách nhiệm chung, không phải “giúp đỡ” cha mẹ. Và chính trong không gian gia đình, những kỹ năng tưởng chừng nhỏ bé ấy dần tích lũy thành năng lực sống bền vững.
Đừng đợi đến khi con rời nhà mới dạy con tự lập. Nếu gia đình không chuẩn bị từ sớm, con trẻ sẽ phải học những bài học cơ bản nhất trong hoàn cảnh bị động và áp lực hơn rất nhiều. Ngược lại, nếu ngay từ khi còn ở nhà, các em đã được rèn luyện từng chút một, thì khi bước ra đời, các em sẽ tự tin, chủ động và thích nghi nhanh hơn.
Thực ra không thiếu những bài học từ sách vở, nhà trường (cả sách chương trình cũ và mới) đã dạy học sinh những kỹ năng sống. Từ thời nhỏ các em đã biết đến các bài thơ giản dị như về việc đánh răng; việc “Quạt cho bà ngủ” (tên bài thơ của Thạch Quý) là hành động nhỏ nhưng đầy tình cảm, dạy trẻ biết chăm sóc người thân, biết quan tâm.
Sách giáo khoa cũng dạy bé biết phụ giúp việc nhỏ trong nhà trong bài Tí Xíu (Ngô Văn Phú); giúp trẻ quan sát lao động để hiểu giá trị lao động chân chính trong bài tập đọc Bố làm thợ mộc (Ngô Quân Miện); hoặc văn bản tập đọc Đẹp mà không đẹp dạy trẻ biết giữ gìn không gian công cộng sạch đẹp…
Những bài học nói trên không chỉ dạy chữ mà còn dạy cách sống bằng những hình ảnh giản dị, gần gũi.
Chỉ tiếc rằng giữa sách vở, lý thuyết nhà trường và ứng dụng thực tế còn khoảng cách khá xa. Để lấp đầy khoảng cách này cần sự sẵn sàng hợp sức của cha mẹ học sinh.
Trong kỳ tuyển sinh đại học Mỹ năm 2025-2026, Nguyễn Linh Chi - lớp 12 Trường Marie Curie (Hà Nội) - đã nhận thư trúng tuyển vào các đại học tại Mỹ, trong đó có Đại học New York và UC-Berkeley.
"New York University là trường em mong đợi nhất, cũng là trường đầu tiên em nhận kết quả. Khoảnh khắc nhận thư trúng tuyển em đã vỡ òa hạnh phúc và thở phào nhẹ nhõm. Sau đó vội vàng khoe bố mẹ", Chi nói tháng 8 tới đây sẽ sang Mỹ học ngành quản trị du lịch và khách sạn tại Đại học New York.
Chia sẻ về hành trình chinh phục các đại học hàng đầu của Mỹ, Chi cho biết trước những vòng xét tuyển gắt gao, nữ sinh đã có sự chuẩn bị từ sớm cho hồ sơ ứng tuyển.
Với bài luận, Chi đã mất khoảng bốn tháng để hoàn thành, số lần chỉnh sửa không nhớ hết. Chi từng nghĩ đến nhiều chủ đề cho bài luận như: viết về người mình ngưỡng mộ, chuyến đi diễn đáng nhớ, vai diễn đáng nhớ...
Nhưng sau cùng nữ sinh cảm nhận chỉ có câu chuyện về 10 năm chinh phục niềm đam mê trượt băng mới có thể cho hội đồng tuyển sinh tại Mỹ thấy được hình ảnh, con người chân thực nhất của mình.
Chi kể từ nhỏ đã đam mê múa đương đại và hiện đại. Năm 8 tuổi, trong một dịp đi trung tâm thương mại cùng bố mẹ, cả Chi và anh trai đã bị hấp dẫn bởi bộ môn trượt băng nghệ thuật và thuyết phục bố mẹ cho theo đuổi từ ngày ấy đến nay.
Thời điểm đó, bộ môn trượt băng nghệ thuật còn khá mới ở Việt Nam và điều kiện sân băng không đạt chuẩn quốc tế, không có huấn luyện viên trong nước khiến việc tập luyện của nữ sinh rất khó khăn. Thời gian đầu nữ sinh thường xuyên phải đi tập huấn ở các nước Nhật, Thái Lan, Úc, đồng thời tập luyện online với huấn luyện viên nước ngoài.
Có những thời điểm căng thẳng, ngoài giờ học trên lớp mỗi ngày nữ sinh đều tranh thủ tập trên sân băng từ 4-6 tiếng. Có những thời điểm đi tập huấn, thi đấu, nữ sinh phải tranh thủ tự học trên máy bay. Trên lớp, Chi luôn duy trì kết quả học tập trung bình trên 9 phẩy, sở hữu IELTS 7.5.
Mười năm khổ luyện, Chi sở hữu bộ sưu tập tám huy chương vàng và một huy chương bạc tại các giải trượt băng nghệ thuật quốc gia, hàng chục giải thưởng liên quan đến múa đương đại, ballet, nhiều bằng khen của Tổng cục Thể dục thể thao, Ủy ban Olympic Việt Nam...
Từ những trải nghiệm của bản thân, Chi đã đưa vào bài luận những niềm vui của bản thân trên hành trình theo đuổi trượt băng nghệ thuật, được biên đạo một số tiết mục và dạy trượt băng, hội họa cho các bạn nhỏ khiếm khuyết...
"Trượt băng nghệ thuật dạy mình cách cảm nhận và truyền tải cảm xúc. Đây cũng là kỹ năng quan trọng để tạo ra trải nghiệm tuyệt vời cho khách hàng. Những năm tháng thi đấu đã giúp mình rèn luyện sự linh hoạt, khả năng kết nối; tăng kỹ năng làm việc nhóm và sự thích nghi với mọi môi trường", Chi nói về việc dùng đam mê nghệ thuật để thuyết phục hội đồng tuyển sinh ngành quản trị du lịch và khách sạn Đại học New York.
Bên cạnh các hoạt động nghệ thuật, để hồ sơ ứng tuyển thu hút hơn, năm lớp 12 Chi chủ động đăng ký phỏng vấn thực tập tại khách sạn Sheraton và trúng tuyển. Trong một tháng này, bạn vừa đi học từ sáng đến trưa, buổi chiều tham gia thực tập tại khách sạn.
"Ý nghĩa nhất là em đã được trải nghiệm trong môi trường công việc thật, được giao tiếp, kết nối với con người để củng cố niềm tin mình có phù hợp ngành này không. Đặc biệt em đã biên đạo một tiết mục nhảy flashmood cho nhân viên trong công ty, hoàn thành dự án được giao khi thực tập", Chi kể.
Về nghiên cứu khoa học, tại trường Chi tham gia phòng tham vấn tâm lý cùng các thầy cô thực hiện dự án hỗ trợ học sinh nâng cao sức khỏe tâm lý. Công việc này cũng giúp Chi có thêm nhiều kinh nghiệm thực tế để theo đuổi ngành quản trị du lịch và khách sạn.
Ngày 10-4, Trường đại học Kinh tế - Luật, Đại học Quốc gia TP.HCM phối hợp cùng Tòa án nhân dân khu vực 1 - TP.HCM tổ chức tọa đàm "Tòa án điện tử trong bối cảnh cải cách tư pháp ở Việt Nam".
PGS.TS Ngô Hữu Phước, Phó trưởng khoa phụ trách khoa luật kinh tế, Trường đại học Kinh tế - Luật, cho rằng tòa án điện tử cần được nhìn nhận như một mô hình vận hành tư pháp mới, trong đó toàn bộ quy trình tố tụng được thiết kế lại trên nền tảng số.
Theo ông, tòa án điện tử có thể chia thành ba cấp độ gồm số hóa dữ liệu, thực hiện các giao dịch tố tụng trực tuyến và cấp độ cao nhất là tái cấu trúc toàn diện theo nguyên tắc "digital by design" (tạm dịch: thiết kế số ngay từ đầu).
Ở cấp độ cuối cùng, công nghệ đi vào lõi vận hành của tòa án, từ quản lý dữ liệu, kết nối liên thông, hỗ trợ tra cứu, cho tới ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong các tác vụ tư pháp.
Theo ông, muốn xây dựng tòa án điện tử thì phải có khung pháp lý đồng bộ, hạ tầng công nghệ đủ mạnh, dữ liệu được chuẩn hóa và bảo mật.
Quan trọng hơn cả, đội ngũ thẩm phán, thư ký, cán bộ tư pháp phải được đào tạo bài bản về năng lực số, từ kỹ năng vận hành hệ thống đến khả năng đánh giá chứng cứ điện tử, tổ chức phiên tòa trực tuyến và xử lý các tình huống phát sinh trong môi trường số.
Ông Nguyễn Cao Trí, Tòa án nhân dân khu vực 1 - TP.HCM, chia sẻ một trong những chuyển động rõ nhất là quá trình từng bước số hóa quy trình tố tụng, từ tiếp nhận đơn, quản lý hồ sơ cho đến tổ chức xét xử.
Nhờ sử dụng phần mềm quản lý án, hệ thống lưu trữ dữ liệu điện tử và các công cụ hỗ trợ điều hành, thời gian xử lý, hạn chế sai sót và tăng khả năng theo dõi tiến độ giải quyết vụ việc đã giảm đáng kể.
Một khó khăn được ông Trí nhấn mạnh là yếu tố con người. Theo ông, không phải cán bộ nào cũng sẵn sàng thích ứng ngay với môi trường làm việc số, trong khi kỹ năng công nghệ thông tin giữa các vị trí còn chưa đồng đều.
Vì vậy xây dựng tòa án điện tử cần đi cùng chiến lược đào tạo liên tục, giúp đội ngũ thẩm phán, thư ký và cán bộ tư pháp vừa sử dụng thành thạo công cụ, vừa thay đổi tư duy làm việc theo hướng phù hợp với mô hình tư pháp số.
Viện Đào tạo số và Khảo thí, Đại học Quốc gia Hà Nội ngày 15/4 công bố phổ điểm ba đợt thi đánh giá năng lực HSA năm 2026. Điểm trung bình của hơn 57.200 thí sinh là 78,2/150.
Đây là tổng điểm ba phần thi, trong đó hai phần bắt buộc là Toán học và Xử lý số liệu (50 câu, 75 phút), Văn học - Ngôn ngữ (50 câu, 60 phút). Phần thi thứ ba, thí sinh lựa chọn giữa Khoa học và Tiếng Anh (50 câu, 60 phút). Nếu chọn Khoa học, thí sinh làm 3 trong 5 chủ đề: Vật lý, Hóa học, Sinh học, Lịch sử, Địa lý.
Điểm cao nhất của kỳ thi hiện là 129, thấp hơn thủ khoa năm ngoái 1 điểm. Thí sinh này chọn phần thứ ba là Tiếng Anh.
Ở chiều ngược lại, mức thấp nhất là 22. Tỷ lệ thí sinh đạt mức điểm từ 110 trở lên chiếm khoảng 1,88%; từ 100 trở lên khoảng 8,5%. Số thí sinh đạt từ 80 điểm trở lên - mức nhiều trường lấy làm ngưỡng sàn khi xét tuyển, chiếm hơn 45%.
Theo Đại học Quốc gia Hà Nội, các tỷ lệ trên tương đối ổn định so với năm ngoái.
Phổ điểm thi đánh giá năng lực HSA ba đợt đầu năm 2026 như sau:
Năm nay, HSA được tổ chức thành 6 đợt ở 8 tỉnh, thành với quy mô hơn 120.000 thí sinh. Đây là một trong hai kỳ thi đánh giá năng lực do đại học tổ chức lớn nhất cả nước. Điểm thi HSA được hơn 100 trường sử dụng để xét tuyển đầu vào đại học.
