Giáo sư – tiến sĩ Nguyễn Thiện Nhân, nguyên Bí thư Thành ủy TP.HCM bác bỏ quan điểm cho rằng phụ nữ TP.HCM nói riêng, phụ nữ Việt Nam nói chung “lười sinh con”. Ông cho rằng đây là cách nhìn lệch bản chất, quy trách nhiệm cho phụ nữ thay vì nhìn thẳng vào những rào cản kinh tế – xã hội đang chi phối quyết định sinh con.
Ông nhận định phụ nữ hôm nay không quay lưng với thiên chức làm mẹ. Họ chỉ đang cân nhắc rất thực tế giữa khát vọng có con với áp lực cơm áo, nhà ở, công việc và chi phí nuôi dạy con: “Họ làm như vậy là đúng quy luật của cuộc sống hiện nay: không nuôi con được tử tế thì đừng sinh con, khác với quan niệm hơn 100 năm trước: trời sinh voi, trời sinh cỏ”.
Ông Nhân nhấn mạnh mức sinh thấp không phải do phụ nữ “lười sinh con”, mà vì nhiều gia đình chưa có đủ điều kiện tối thiểu để sinh và nuôi con tử tế.
Khi người lao động chưa có mức lương đủ sống – tức mức lương thấp nhất cho phép một gia đình có 2 người đi làm có thể nuôi 2 vợ chồng và 2 con đàng hoàng, cho con đi học đến 18 tuổi và học được một nghề – thì việc họ không sinh con hoặc chỉ sinh 1 con là điều dễ hiểu.
Ông phân tích, ở nhiều nước, chỉ khoảng 55 – 65% lao động đạt mức lương bằng hoặc cao hơn lương đủ sống; còn lại 35 – 45% ở dưới ngưỡng này. Với nhóm thu nhập đó, chuyện sinh và nuôi đủ hai con đến 18 tuổi gần như vượt quá khả năng. Khi thu nhập không theo kịp chi phí nhà ở, giáo dục, y tế và sinh hoạt, lựa chọn trì hoãn sinh con hoặc không sinh thêm không phải là sự ích kỷ, mà là một tính toán hợp lý.
Theo ông Nhân, phụ nữ còn bị ràng buộc bởi bất bình đẳng giới: thời gian làm việc kéo dài, gánh nặng việc nhà và chăm con vẫn chủ yếu dồn lên vai phụ nữ. Cùng với đó là nỗi lo việc làm bấp bênh, thu nhập tăng chậm, kết hôn muộn, sinh con muộn và môi trường lao động ở nhiều nơi chưa thật sự thân thiện với phụ nữ sinh con, nuôi con.
Dẫn lại khảo sát tại Nhật Bản, ông Nhân cho biết khi hôn nhân và sinh con đi kèm gánh nặng việc nhà, chăm con, chăm sóc cha mẹ lớn tuổi và nguy cơ ảnh hưởng con đường nghề nghiệp, nhiều phụ nữ sẽ suy giảm động lực kết hôn, sinh con. Bản chất của hiện tượng ấy không phải là “lười sinh con”, mà là phản ứng trước những áp lực xã hội và bất bình đẳng giới tích tụ trong thời gian dài.
Từ những phân tích đó, ông Nhân nhấn mạnh, đừng hỏi vì sao phụ nữ “lười sinh con”, mà phải hỏi vì sao xã hội vẫn chưa tạo đủ điều kiện để họ yên tâm sinh con.
Giáo sư Nguyễn Thiện Nhân nhấn mạnh, nếu không giải được bài toán thu nhập thì rất khó kỳ vọng người dân sinh đủ 2 con, dù có thêm nhiều biện pháp hỗ trợ khác.
Ông phân tích, năm 2023, lương tối thiểu ở TP.HCM khoảng 4,96 triệu đồng/tháng; lương đủ sống khoảng 10 triệu đồng/tháng – tức cao gấp 2,14 lần lương tối thiểu. Khoảng cách này cho thấy mức lương sàn hiện nay về cơ bản chỉ đủ để một người lao động tự nuôi bản thân, không thể nuôi con cái.
Ông nhận định, muốn một gia đình đạt mức sinh thay thế (tức sinh đủ 2 con) thì mỗi người đi làm phải đạt mức lương đủ sống, nghĩa là một cặp vợ chồng cần tổng thu nhập khoảng 20 triệu đồng/tháng mới có cơ sở nuôi 2 con đến tuổi trưởng thành.
Để làm rõ vai trò của tiền lương, giáo sư dẫn số liệu tuyển dụng tại TP.HCM giai đoạn 2021 – 2024. Phần lớn việc làm vẫn tập trung ở nhóm thu nhập thấp, trong khi số vị trí có thu nhập cao chiếm tỷ lệ không nhiều. Từ mặt bằng lương đó, ông ước tính số con bình quân mà lực lượng lao động này có thể sinh và nuôi chỉ khoảng 1,4 – 1,45 con.
Đáng chú ý, mức sinh thực tế của TP.HCM từ 2021 – 2024 cũng chỉ quanh ngưỡng 1,4 con/phụ nữ. Theo ông Nhân, sự trùng khớp này cho thấy rất rõ: khi thu nhập chưa đạt mức lương đủ sống cho một gia đình 4 người, thì mức sinh của địa phương rất khó tăng.
Bên cạnh đó, giáo sư cho biết TP.HCM đang nỗ lực giải quyết tình trạng mức sinh thấp. Theo đó, thành phố đã triển khai chính sách hỗ trợ 5 triệu đồng cho phụ nữ sinh đủ 2 con trước 35 tuổi; đồng thời hỗ trợ 2 triệu đồng cho phụ nữ mang thai và trẻ sơ sinh thuộc hộ nghèo, cận nghèo, đối tượng bảo trợ xã hội, người sống tại xã đảo khi thực hiện tầm soát trước sinh và sơ sinh.
Theo ông, đây là sự khích lệ cần thiết. Tuy vậy, để cải thiện mức sinh một cách bền vững, cần đồng thời tiếp tục hoàn thiện các giải pháp nền tảng, nhất là những vấn đề đang tác động trực tiếp đến quyết định sinh con của người dân.
Từ kinh nghiệm của những nước có mức sinh thấp kéo dài như Nhật Bản, Hàn Quốc, ông chỉ ra nhiều quốc gia đã chi rất lớn để khuyến khích kết hôn, sinh con nhưng mức sinh vẫn tiếp tục giảm. Theo ông, nguyên nhân là người trẻ vẫn phải đối mặt với hàng loạt rào cản: thu nhập không đủ nuôi 2 con, giá nhà quá cao, thiếu trường mầm non công lập, bất bình đẳng giới trong việc nhà và môi trường lao động chưa thân thiện với phụ nữ có con.
Ở chiều ngược lại, tại Indonesia, khi lo ngại mức sinh ở các đô thị lớn như Jakarta đã xuống 1,8 và có nguy cơ giảm sâu thì Indonesia bắt đầu triển khai hàng loạt chính sách thân thiện với gia đình.
Indonesia đã phát triển 3.700 trung tâm gia đình bền vững để tư vấn làm cha mẹ, khuyến khích người cha chia sẻ chăm con và việc nhà, hỗ trợ bữa ăn miễn phí cho trẻ nhỏ và học sinh, đơn giản hóa thủ tục tiếp cận chính sách gia đình… Đồng thời, thúc đẩy chương trình xây 3 triệu căn nhà mỗi năm để giảm áp lực nhà ở cho người trẻ.
Từ những kinh nghiệm đó, giáo sư Nhân cho rằng muốn thay đổi mức sinh một cách bền vững thì không thể chỉ dừng ở hỗ trợ ngắn hạn, mà phải tạo được nền tảng sống đủ vững cho người trẻ: thu nhập đủ sống, nhà ở phù hợp, dịch vụ giữ trẻ, an sinh y tế – xã hội và môi trường làm việc thân thiện với phụ nữ sinh con, nuôi con.
Ngày 9.4, Công an phường Chợ Lớn (TP.HCM) đang khẩn trương xác minh, làm rõ vụ nhóm người dùng ghế, đá hỗn chiến trước cổng Trường THCS Hồng Bàng (đường Triệu Quang Phục, phường Chợ Lớn) gây náo loạn cả khu vực.
Theo thông tin ban đầu, khoảng 16 giờ 30 ngày 8.4, tại khu vực trước cổng số 5 Trường THCS Hồng Bàng, khi hàng trăm học sinh vừa tan học, khu vực này đông đúc phụ huynh và phương tiện đưa đón.
Lúc này, một nhóm người (chưa rõ danh tính) phát sinh mâu thuẫn, cự cãi lớn tiếng rồi lao vào xô xát ngay trên vỉa hè, sau đó tràn xuống lòng đường. Trong quá trình ẩu đả, nhóm này sử dụng bàn ghế của quán nước trước cổng trường làm hung khí, đồng thời nhặt đá ném qua lại.
Vụ việc diễn ra giữa thời điểm đông học sinh ra về, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cho người xung quanh, đặc biệt là các em học sinh. Rất may, không ghi nhận trường hợp bị thương.
Phát hiện sự việc, người dân đã kịp thời can ngăn và báo tin cho cơ quan chức năng. Sau đó, nhóm người này nhanh chóng rời khỏi hiện trường.
Công an phường Chợ Lớn đang xác minh, làm rõ vụ việc để xử lý theo quy định pháp luật.
Phát biểu tại ngày hội, ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó chủ tịch UBND TP.HCM, cho biết chương trình thể hiện rõ định hướng lớn của Đảng và Nhà nước trong giai đoạn hiện nay: chuyển mạnh từ tư duy tập trung khám, chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh.
Theo ông, chương trình khẳng định quan điểm mạnh mẽ của TP.HCM trong việc phát triển ngành y tế: lấy người dân làm trung tâm, lấy dự phòng làm nền tảng, lấy y tế cơ sở làm nòng cốt và lấy cộng đồng làm không gian hành động để xây dựng một xã hội khỏe mạnh và bền vững.
Lãnh đạo UBND TP.HCM nhấn mạnh, một thành phố muốn phát triển bền vững thì trước hết người dân phải khỏe mạnh, môi trường sống phải an toàn, hệ thống y tế phải đủ năng lực chăm lo sức khỏe từ sớm, từ xa, ngay từ cơ sở.
Ông Cường cho biết thời gian qua, TP.HCM luôn quan tâm đầu tư cho công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe người dân. TP.HCM củng cố mạng lưới y tế cơ sở, mở rộng các hoạt động chăm sóc sức khỏe ban đầu, tăng cường truyền thông, giáo dục sức khỏe và chủ động phòng, chống dịch bệnh.
Bên cạnh đó, TP.HCM đẩy mạnh các chương trình tầm soát, phát hiện sớm bệnh tật, nhất là với bệnh không lây nhiễm, sức khỏe học đường, sức khỏe tâm thần, dinh dưỡng và sức khỏe người cao tuổi.
Ông Tăng Chí Thượng, Giám đốc Sở Y tế TP.HCM cho biết TP.HCM đang xây dựng đề án khám, tầm soát sức khỏe cho 15 triệu dân trên địa bàn.
Ngành y tế định hướng triển khai theo mô hình "kiềng ba chân" nhằm bảo đảm bao phủ toàn diện. Thứ nhất, tổ chức khám sức khỏe phi địa giới hành chính. Người dân có thể lựa chọn cơ sở y tế, không phụ thuộc nơi cư trú. Các bệnh viện, phòng khám đủ điều kiện (công lập và tư nhân) được huy động tham gia, kết nối dữ liệu về hệ thống chung.
Thứ hai, lấy y tế cơ sở làm nền tảng để tổ chức khám và quản lý sức khỏe tại cộng đồng, nhất là với người cao tuổi, người khuyết tật và nhóm yếu thế. Hoạt động này không chỉ dừng ở khám 1 lần mà hướng đến theo dõi thường xuyên, quản lý sức khỏe lâu dài.
Thứ ba, thu thập, chuẩn hóa và liên thông dữ liệu sức khỏe từ nhiều nguồn như trường học, doanh nghiệp, bệnh viện. Hệ thống hồ sơ sức khỏe điện tử sẽ giúp tránh trùng lặp, tiết kiệm nguồn lực và nâng cao hiệu quả quản lý.
Ông Nguyễn Văn Vĩnh Châu, Phó giám đốc Sở Y tế TP.HCM, cho biết ngành y tế thành phố đang chuyển đổi theo mô hình đa tầng - đa cực - đa trung tâm. Trong đó, y tế cơ sở là nền tảng, y tế chuyên sâu là động lực, chuyển đổi số là trụ cột để quản trị sức khỏe người dân hiện đại, minh bạch và liên tục.
Thời gian tới, ngành y tế TP.HCM tập trung thực hiện 3 nhiệm vụ trọng tâm.
Thứ nhất, ra mắt mô hình thí điểm “Đội chăm sóc sức khỏe liên tục gắn với địa bàn dân cư” thuộc các trạm y tế.
Thứ hai, huy động toàn hệ thống điều trị tham gia mạnh mẽ vào khám sàng lọc, tầm soát sức khỏe tại cộng đồng, nhất là ở những khu vực khó tiếp cận dịch vụ y tế chuyên sâu.
Thứ ba, khẩn trương chuẩn bị các giải pháp để hướng tới mục tiêu khám sức khỏe cho toàn bộ người dân trong năm.
Tại chương trình, khoảng 1.000 người dân TP.HCM đã tham gia đồng diễn dưỡng sinh chào mừng ngày Sức khỏe toàn dân.
Bà Trần Thị Lễ (78 tuổi, ở phường Tân Sơn, TP.HCM) không giấu được sự phấn khởi: "Được góp một phần nhỏ vào phong trào thể dục thể thao của thành phố, tôi thấy rất vui và vinh dự".
Bà đánh giá cao hoạt động khám, tầm soát và tư vấn sức khỏe miễn phí tại các trạm y tế. Theo bà, đây là cơ hội để người cao tuổi phát hiện sớm bệnh tật, điều trị kịp thời.
Em Trần Thị Anh Thư, sinh viên năm 2, Trường đại học Khoa học sức khỏe (Đại học Quốc gia TP.HCM) cho biết rất hào hứng khi được góp mặt trong hoạt động đồng diễn dưỡng sinh. Theo em, chương trình góp phần nâng cao nhận thức chăm sóc sức khỏe, khuyến khích người dân quan tâm hơn đến khám sức khỏe, tầm soát bệnh và tiếp cận dịch vụ tại trạm y tế.
Tại chương trình, ngành y tế TP.HCM cũng tổ chức ra quân đội chăm sóc sức khỏe liên tục gắn với địa bàn dân cư, thí điểm tại 3 xã: Bắc Tân Uyên, Đất Đỏ và Hiệp Phước. Đồng thời, 61 trạm y tế phường, xã, đặc khu cũng tổ chức tư vấn, khám sàng lọc và tầm soát miễn phí cho người dân.
Ngày 7-4, Ban chỉ đạo 35 Thành ủy TP.HCM cho biết đã ban hành kế hoạch tổ chức Giải báo chí về công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng tại TP.HCM năm 2026.
Dự kiến, Giải báo chí về công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng tại TP.HCM năm 2026 sẽ được phát động trong tháng 4-2026, trao giải đầu tháng 7-2026.
Lễ trao giải nhân dịp kỷ niệm 50 năm thành phố Sài Gòn - Gia Định chính thức mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh (2-7-1976 - 2-7-2026), đồng thời tròn 1 năm hợp nhất TP.HCM và Bình Dương, Bà Rịa - Vũng Tàu.
Có tổng cộng 28 giải, chia theo các thể loại: tạp chí, báo viết và phát thanh, truyền hình, video clip. Trong đó giải nhất mỗi thể loại trị giá 55 triệu đồng/giải.
Người dự thi là công dân Việt Nam đang sống và làm việc tại TP.HCM (trừ thành viên ban chỉ đạo, ban tổ chức, ban giám khảo, tổ thư ký giải).
Các tác phẩm dự thi phải bảo đảm tính khoa học, kết hợp chặt chẽ giữa "xây" và "chống", có phát hiện mới. Chủ đề tác phẩm tập trung vào những vấn đề trong công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch hiện nay.
Đặc biệt là việc thực hiện tổ chức bộ máy, hệ thống chính trị hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả; xây dựng và thực hiện chính quyền địa phương hai cấp tại TP.HCM.
Ban tổ chức giải khuyến khích các tác phẩm có cách thức thể hiện và nêu được các giải pháp mang tính sáng tạo, độc đáo, có những thông tin cập nhật, có phát hiện mới.
Đơn vị tiếp nhận, đánh giá sơ bộ tác phẩm dự thi: các cơ quan, đơn vị cấp thành phố tiếp nhận tác phẩm của cán bộ, đảng viên… trực thuộc.
Ban công tác 35 của các xã, phường, đặc khu tiếp nhận tác phẩm của cán bộ, đảng viên, đoàn viên, hội viên và người dân trên địa bàn.
Nhóm cơ quan báo chí trên địa bàn thành phố phát động, hướng dẫn phóng viên, biên tập viên, cộng tác viên tham gia; tổ chức tiếp nhận, sàng lọc các tác phẩm đủ điều kiện.
Tác giả, nhóm tác giả (tự do) gửi trực tiếp tác phẩm về Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy.
Nơi nhận hồ sơ dự thi qua đường bưu điện và trực tiếp: Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TP.HCM, số 127 Trương Định, phường Xuân Hòa, TP.HCM (qua Phòng Tuyên truyền, Báo chí - Xuất bản).
Đồng thời gửi file mềm các tác phẩm dự thi qua email: [email protected] .
