Khi phiên bản châu Á của Eurovision Song Contest được lên kế hoạch tổ chức tại Bangkok (Thái Lan) trong năm nay, nhiều người xem đó là bước mở rộng tự nhiên của một format toàn cầu. Nhưng ở chiều ngược lại, công chúng cũng nhận ra trong vài năm qua, chính châu Á cũng đã bắt đầu xuất khẩu những “công thức giải trí” của riêng mình và được thế giới mua lại.
Trước, các format giải trí lớn của thế giới như: Next Top Model, The Voice, X-Factor, American Idol, Got Talent… đều có điểm chung là được sinh ra ở trời Tây và được “bản địa hóa” tại các thị trường châu Á.
Tuy nhiên, khoảng 5-7 năm trở lại đây, cục diện thay đổi. Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản và gần đây là cả Thái Lan, Việt Nam bắt đầu phát triển những chương trình mang tính nguyên bản cao hơn, không chỉ để phục vụ thị trường nội địa mà còn hướng đến khán giả khu vực.
Một trong những ví dụ rõ ràng nhất là Masked singer – chương trình bắt nguồn từ Hàn Quốc. Format này sau đó được bán bản quyền sang Mỹ với phiên bản The masked singer và nhanh chóng trở thành hit rating trên truyền hình Mỹ rồi lan rộng sang hàng chục quốc gia khác. Tại Việt Nam, phiên bản có tên Ca sĩ mặt nạ cũng rất đình đám.
Một ví dụ khác là Running man. Dù không phải là format bán bản quyền theo cách truyền thống nhưng chương trình này đã được Trung Quốc phát triển thành Keep running – một trong những show giải trí ăn khách nhất nhiều năm liền. Sau đó mô hình show thực tế thiên về tương tác và thể lực này tiếp tục được nhiều quốc gia học hỏi và biến tấu, trong đó có Việt Nam với tên gọi Chạy đi chờ chi.
Những show như Produce 101 hay các phiên bản Đạp gió (Sisters who make waves), Anh trai vượt ngàn chông gai (Call me by fire), Tân binh tài năng (Show it all)… không còn đơn thuần là chương trình giải trí. Chúng trở thành một “hệ sinh thái” hoàn chỉnh gồm: đào tạo, ra mắt nghệ sĩ, xây dựng fandom, tổ chức concert, bán nội dung số. Tất cả được tích hợp trong cùng một format.
Điều đáng chú ý là chính các format này lại đang được “xuất khẩu ngược” sang nhiều quốc gia khác. Tức là giờ đây châu Á không chỉ mua bản quyền mà còn bán lại ý tưởng.
Một xu hướng nổi bật khác là sự xuất hiện ngày càng nhiều của các chương trình thực tế mang tính xuyên quốc gia, nơi nghệ sĩ từ nhiều nền văn hóa cùng tham gia trong một format chung.
Điều này không chỉ tạo ra sự đa dạng về màu sắc giải trí mà còn là chiến lược “xuất khẩu văn hóa mềm” (soft power) một cách tinh vi. Đảo thiên đường (CATS, sản xuất năm 2024) hay Tân binh thăng cấp (Yeah1, sản xuất năm 2025)… là những ví dụ điển hình cho format này.
Khi các nghệ sĩ Thái Lan, Trung Quốc hay Việt Nam cùng xuất hiện trong một chương trình, họ không chỉ đại diện cho cá nhân mà còn mang theo bản sắc văn hóa của quốc gia mình.
Khán giả vì thế không còn tiếp cận văn hóa qua những sản phẩm “đóng gói sẵn” mà thông qua sự tương tác trực tiếp giữa các nghệ sĩ. Đây là điểm khác biệt rất lớn so với làn sóng Hallyu (Hàn Quốc) trước đây, vốn chủ yếu là xuất khẩu sản phẩm hoàn chỉnh. Giờ đây châu Á đang xuất khẩu cả quá trình tạo ra sản phẩm.
Việc xây dựng một phiên bản tương tự Eurovision Song Contest tại châu Á không phải là ý tưởng mới. Nhưng nếu thành hiện thực, nó phản ánh một xu hướng lớn hơn. Đó là châu Á đã đủ tự tin để tham gia vào “sân chơi format toàn cầu”, không chỉ với tư cách người mua mà là đối tác đồng sáng tạo.
Eurovision, ra đời từ năm 1956, vượt qua tầm là một cuộc thi âm nhạc, nó là biểu tượng của sự kết nối văn hóa châu Âu. Nếu châu Á có một sân chơi tương tự, đó sẽ là bước khẳng định rằng khu vực này đã đủ năng lực để tạo ra một “trục văn hóa” riêng, thay vì xoay quanh các trung tâm cũ như Mỹ hay châu Âu.
Tuy nhiên, thách thức cũng không nhỏ bởi châu Á là một khu vực đa dạng về ngôn ngữ, chính trị, tôn giáo và thị hiếu. Việc tìm ra một format có thể dung hòa tất cả những yếu tố này đòi hỏi không chỉ nguồn lực tài chính mà còn cả sự tinh tế trong cách tiếp cận văn hóa. Dẫu vậy, việc dự án này được xúc tiến cho thấy rằng châu Á đã sẵn sàng nghĩ và chơi lớn hơn! Sự chuyển dịch này không ngẫu nhiên mà có. Đó là kết quả của nhiều yếu tố cộng hưởng.
Trước hết là quy mô khán giả. Với hàng tỉ người dùng Internet và mạng xã hội, châu Á hiện là thị trường tiêu thụ nội dung lớn nhất thế giới.
Điều này tạo điều kiện để các nhà sản xuất thử nghiệm, tối ưu và phát triển format ngay trong khu vực, trước khi nghĩ đến việc xuất khẩu.
Thứ hai là sự phát triển của nền tảng số. Các nền tảng video, mạng xã hội và streaming giúp nội dung dễ dàng vượt qua biên giới. Một show thực tế tại Trung Quốc hay Hàn Quốc hoàn toàn có thể trở thành hiện tượng tại Việt Nam, Thái Lan hay thậm chí là Mỹ, chỉ sau vài ngày.
Cuối cùng là sự thay đổi trong tư duy sáng tạo. Thế hệ nhà sản xuất trẻ tại châu Á không còn mặc định rằng “chuẩn mực” phải đến từ phương Tây. Họ sẵn sàng thử nghiệm, pha trộn và tạo ra những format mang bản sắc riêng – đôi khi rất khác biệt nhưng lại có sức hút toàn cầu.
Sẽ còn quá sớm để nói rằng châu Á đã thay thế phương Tây trong việc dẫn dắt văn hóa đại chúng toàn cầu. Nhưng rõ ràng, cán cân đang dần dịch chuyển. Dẫu còn nhiều thách thức, châu Á dần chứng minh mình đang tiến gần hơn tới vị thế của một “công xưởng sản xuất văn hóa đại chúng”, thậm chí là “người định hình xu hướng” mới của thế giới.
Theo Sohu, tối 10-4, chương trình Đạp gió 2026 chính thức phát sóng trực tiếp sân khấu công diễn đầu tiên. Nhiều từ khóa đồng loạt leo lên top tìm kiếm Weibo, trong đó hashtag "livestream hát nhép" vươn lên vị trí số 1.
Phần trình diễn của nhiều người đẹp bị gắn với nghi vấn "tắt mic toàn bộ và hát nhép", làm dấy lên tranh cãi rộng rãi, trở thành tâm điểm thảo luận trên mạng trong đêm.
Trong buổi livestream, nhiều nhóm biểu diễn bị khán giả chỉ ra dấu hiệu "không hát live". Đáng chú ý, sân khấu Vịnh Xuân quyền do Hám Thanh Tử, Ôn Tranh Vanh, Trương Nghệ Thượng thể hiện bị nghi ngờ "tắt mic hoàn toàn".
Có ý kiến cho rằng trong một cảnh quay xoay người của Ôn Tranh Vanh, miệng đã khép lại nhưng tiếng hát vẫn tiếp tục, thậm chí khẩu hình không khớp.
Khán giả chỉ ra những khuyết điểm của công diễn 1 Đạp gió 2026 - Video: TikTok @quantrathinhmusic
Tương tự, nhóm Half and Half gồm Pets Tseng (Tăng Bái Từ) và Hoàng Xán Xán cũng bị cho là dùng bản thu sẵn để hát nhép, thậm chí bị mô tả là "đóng mic toàn bộ".
Trước đó chương trình khẳng định từ sân khấu mở màn đến các vòng công diễn đều phát sóng trực tiếp, không cắt dựng, không chỉnh sửa âm thanh và mở mic 100%.
Tiết mục Half and Half nhận được sự tán thưởng đồng thuận từ hội đồng khán giả, cuối cùng đánh bại đội của Hám Thanh Tử với 904 điểm, qua đó giúp toàn đội an toàn.
Sau khi kết quả được công bố, ca sĩ Tăng Bái Từ không giấu được nước mắt: "Để mang đến 3-4 phút trên sân khấu, tôi đã chịu áp lực rất lớn. Những giọt nước mắt này vừa là niềm vui vừa là sự biết ơn. Tôi đã rất sợ mình chọn sai bài. Sau vòng công diễn đầu tiên, áp lực đã được giải tỏa và những phần sau chắc chắn sẽ tốt hơn".
Ngoài ra còn có những khoảnh khắc bị nghi là quên động tác. Với một bài nhảy cần sự đồng đều để tạo hiệu ứng thị giác, việc đứng ở trung tâm như Ôn Tranh Vanh thể hiện thiếu nhất quán trở nên khá lệch tông.
Nếu đây là dụng ý biên đạo, thì trình độ của biên đạo cũng khiến nhiều người phải đặt dấu hỏi.
Hiện ban tổ chức Đạp gió 2026 và các thí sinh liên quan chưa lên tiếng về ồn ào này.
Ngay sau khi sân khấu công diễn đầu tiên khép lại, Triệu Tử Kỳ là người bị loại.
Phần trò chuyện trực tuyến tràn ngập những câu hỏi thắc mắc, nhiều người cho rằng: "Những người đáng lẽ phải ra đi thì không, trong khi những người không nên ra đi thì lại bị loại".
Rạng sáng 11-4, nữ diễn viên Triệu Tử Kỳ đăng bài trên Weibo, thẳng thắn chia sẻ: "Tôi không hề buồn! Sẽ không quay lại!". Chỉ một câu ngắn gọn, cùng cái kết gãy gọn, lập tức đẩy sức nóng hậu trường chương trình lên cao.
Những gì diễn ra sau hậu trường lại mang màu sắc hoàn toàn khác. Sau khi bị loại, Triệu Tử Kỳ tiết lộ trong buổi livestream rằng cô sẽ trở về Bắc Kinh ngay hôm sau và gần như chắc chắn không tham gia vòng "hồi sinh".
Triệu Tử Kỳ cũng chia sẻ thêm sau khi bị loại, cô không được quay lại hậu trường để lấy đồ cá nhân, hành lý phải do nhân viên mang ra. Thậm chí cô còn bị yêu cầu đeo micro khi trở về ký túc xá dọn đồ. Những trải nghiệm này khiến cô cảm thấy bị xúc phạm, làm dấy lên nghi vấn rằng chương trình cố tình tạo dựng không khí chia tay.
Sau bốn tháng phát hành, bản nhạc hiện có 13 triệu lượt xem trên YouTube. Theo YouNet media (công ty ứng dụng công nghệ để thu thập, đo lường và phân tích dữ liệu mạng xã hội), 50 năm về sau đang đứng top 2 xu hướng thịnh hành trên mạng xã hội ở mảng âm nhạc với 75 nghìn lượt thảo luận, thời gian đo lường từ ngày 17/3 đến 30/3.
Trên TikTok, Threads, nhạc phẩm có hàng nghìn lượt sử dụng gắn với nội dung về tình yêu, lễ cưới và những khoảnh khắc đời thường. Một số khán giả dùng lời bài hát "Nguyện cầu đến 50 năm về sau/ Được quấn quýt luôn bên cạnh nhau" để bày tỏ cảm xúc và lời hứa về một tình yêu bền vững đến cuối đời.
Nhiều ca sĩ như Tùng Dương, Quốc Thiên, Dương Edward, Anh Tú cover góp phần đưa bài hát gần đến công chúng. "Cái hay của bài này là ca từ sâu sắc, chứa trải nghiệm về tình yêu. Giai điệu cũng dễ nghe và cuốn hút, mang tinh thần tích cực", Tùng Dương nói.
Nhạc phẩm do Đặng Thanh Tuyền, 38 tuổi, chuyển ngữ từ ca khúc nhạc Hoa do ca sĩ Hải Lai A Mộc thể hiện. Cô vốn làm việc lĩnh vực truyền thông nhưng đam mê sáng tác nhạc. Cô theo học nhạc lý và đàn organ cơ bản ở Đại học Văn hóa Hà Nội. Thanh Tuyền từng sáng tác các ca khúc như Đám cưới đi em, Giới hạn, Hạnh phúc giả vờ, Chuyện nghề bác sĩ đăng tải trên kênh cá nhân.
Cô cho biết khi nghe bản gốc trên YouTube vào năm 2022, cô yêu thích vì phần lời ý nghĩa và muốn thể hiện trong đám cưới em gái. Vì không biết nói tiếng Trung, Thanh Tuyền nảy ý tưởng viết phiên bản chuyển ngữ tiếng Việt bằng cách dùng google dịch nghĩa cơ bản, mất khoảng 6 giờ hoàn thành.
Bản thu cô thể hiện đăng trên mạng xã hội lúc đầu có một số người yêu thích. Tuy nhiên nhạc phẩm chỉ gây chú ý và lan tỏa mạnh mẽ khi ca sĩ AI tên F47 hát, ra mắt vào cuối năm 2025. Bản nhạc do một nhiếp ảnh gia sống tại Mỹ tên Khôi Lê, 39 tuổi, đam mê công nghệ, thực hiện. Trước đó, Khôi Lê cũng làm nhiều bài hát AI đăng trên kênh YouTube của anh tên Chạm Music Box. Anh cho biết sau khi thấy bản do ca sĩ ảo hát gây chú ý, Thanh Tuyền xin phép anh cho đăng trên kênh của cô.
Nhiều người nhận xét ca khúc do AI thể hiện có sự cuốn hút. Khán giả nickname Tanvan278 nhận xét: "Bài chuyển từ pop sang rock ballad với sự giúp sức của AI nghe phiêu và sâu lắng, có phong vị riêng". Trong khi đó, khán giả Nguyễn Quang Hùng thích cách hát của ca sĩ thật - Tùng Dương - vì cảm nhận được nội lực và sự từng trải trong từng câu chữ. "Thật sự nghe hay và thấm mà không AI nào bắt chước được", anh nói.
Theo Thanh Tuyền, sự lan tỏa đến tự nhiên thông qua nội dung sáng tạo của người dùng trên nền tảng video ngắn. "Tôi bất ngờ vì hiệu ứng mạnh mẽ cũng như được mọi người yêu thích lời bài hát. Tôi cũng vui vì một số ca sĩ nổi tiếng liên hệ ngỏ ý cover", cô nói.
Việc dùng AI cover, sáng tác nở rộ trong làng nhạc Việt hai năm qua. Các video AI hát nhạc Trịnh trên YouTube Nhạc tình AI, nhạc trữ tình trên YouTube Tùng Chấn Sơn được khán giả quan tâm, trong đó bài Mưa chiều có 6,3 triệu lượt xem. Hay ca khúc Được phổ lời thơ mang tinh thần Phật giáo trên YouTube Ken Quách cũng hút khán giả với 3,3 triệu lượt xem. Nhiều kênh ẩn danh đăng các video của AI, có hàng trăm nghìn lượt xem. Một số đơn vị công khai ứng dụng AI trong làng nhạc.
Chiều 9.4, tại buổi họp báo định kỳ về tình hình kinh tế - xã hội, Sở VH-TT TP.HCM có phản hồi liên quan đến ý kiến phản ánh MV Truth Or Dare của ca sĩ Jun Phạm gây tranh cãi thời gian qua. Phía Sở cho biết đã nắm được sự việc và đang trong quá trình thẩm định, đánh giá, lấy ý kiến chuyên môn của hội đồng nghệ thuật, các cơ quan chức năng và các chuyên gia. Sở VH-TT TP.HCM sẽ sớm có kết luận chính thức và thông tin đến báo chí.
Theo Sở VH-TT TP.HCM, tại Việt Nam, các video ca nhạc (MV) phát hành trên không gian mạng hiện nay chịu sự điều chỉnh của nhiều văn bản pháp luật khác nhau, từ quy định về nghệ thuật biểu diễn đến an ninh mạng và sở hữu trí tuệ. Đối với quy định về hoạt động nghệ thuật biểu diễn, Nghị định 144/2020/NĐ-CP có quy định cụ thể ở Điều 3, Điều 7 và Điều 21.
Hiện nay, việc phân loại độ tuổi cho sản phẩm âm nhạc phát hành trên các nền tảng số chưa có quy định dán nhãn phân loại độ tuổi.
Ngoài ra, Sở VH-TT TP.HCM đã ban hành văn bản về việc đề nghị các tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp hoạt động biểu diễn nghệ thuật trên địa bàn TP.HCM tăng cường kỷ cương, đảm bảo tính trung thực trong hoạt động biểu diễn nghệ thuật.
Văn bản nhấn mạnh việc chấn chỉnh tình trạng biểu diễn không trung thực, đồng thời định hướng hành vi của tổ chức, cá nhân trong môi trường số theo chuẩn mực văn hóa, đạo đức và pháp luật Việt Nam, qua đó nâng cao chất lượng nghệ thuật, giữ gìn hình ảnh người nghệ sĩ, và xây dựng môi trường văn hóa - số lành mạnh, chuẩn mực.