Con số này không chỉ cho thấy mức độ phổ cập của công nghệ mà còn phản ánh một thực tế: không gian mạng đã trở thành một phần không thể tách rời trong đời sống của trẻ.
Theo đó, vấn đề vì thế không còn là “có nên cho trẻ dùng Internet hay không”, mà là làm sao để trẻ an toàn trong một môi trường vừa rộng mở, vừa tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Không gian số mang đến cơ hội học tập, kết nối, phát triển kỹ năng. Nhưng đi kèm với đó là những nguy cơ ngày càng tinh vi như bắt nạt trực tuyến, lừa đảo, xâm hại, nội dung độc hại, nghiện game, lệ thuộc mạng xã hội…
Như cảnh báo từ UNICEF, công nghệ có thể “ảo”, nhưng những tổn thương mà trẻ em phải gánh chịu là hoàn toàn có thật . Một lời xúc phạm trên mạng có thể lặp lại vô hạn. Một hình ảnh bị phát tán có thể không bao giờ biến mất. Một cuộc trò chuyện tưởng chừng vô hại có thể trở thành điểm khởi đầu cho hành vi thao túng.
Điều đáng lo hơn là trẻ em bước vào thế giới đó khi chưa có đủ khả năng tự bảo vệ. Các em tò mò, dễ tin, dễ bị ảnh hưởng bởi bạn bè và môi trường xung quanh.
Trong khi đó, chính thiết kế của các nền tảng lại hướng đến việc giữ chân người dùng càng lâu càng tốt, liên tục đề xuất nội dung, tạo vòng lặp tương tác.
Với người lớn, điều này đã khó kiểm soát; với trẻ em, đó là một “cái bẫy” tinh vi. Việc sử dụng Internet quá mức có thể ảnh hưởng đến khả năng tập trung, hành vi, cảm xúc, thậm chí cả sự phát triển não bộ và kỹ năng xã hội.
Trước thực tế đó, nhiều ý kiến đề xuất cần hạn chế, thậm chí cấm trẻ em sử dụng mạng xã hội sớm. Đây là phản ứng dễ hiểu khi phụ huynh chứng kiến những rủi ro ngày càng rõ ràng. Tuy nhiên, kinh nghiệm quốc tế cho thấy, lệnh cấm không phải là lời giải trọn vẹn.
Trẻ em có thể tìm cách vượt rào, sử dụng tài khoản của người lớn, chuyển sang các nền tảng khác ít kiểm soát hơn. Khi đó, rủi ro không biến mất, mà chỉ chuyển sang những “vùng tối” khó nhận diện và khó can thiệp hơn.
Như nhiều chuyên gia nhận định, vấn đề không nằm ở việc trẻ có dùng Internet hay không, mà ở việc các em sử dụng như thế nào và có được chuẩn bị đủ kỹ năng hay chưa .
Thực tế cho thấy khoảng cách lớn nhất hiện nay không phải là tiếp cận công nghệ, mà là năng lực sử dụng an toàn.
Trẻ em online mỗi ngày, nhưng lại thiếu kỹ năng nhận diện nguy cơ, thiếu khả năng tự bảo vệ và thiếu cả nơi để tìm kiếm sự hỗ trợ khi gặp vấn đề.
Trong khi đó, nhiều phụ huynh và giáo viên vẫn chưa theo kịp tốc độ thay đổi của môi trường số, dẫn đến khoảng trống trong việc đồng hành cùng trẻ.
Bảo vệ trẻ trên không gian mạng không thể là trách nhiệm của riêng gia đình, mà cần một hệ sinh thái nhiều tầng, với sự tham gia của gia đình, nhà trường, doanh nghiệp công nghệ và cơ quan quản lý.
Phía gia đình, điều quan trọng nhất không phải là kiểm soát tuyệt đối, mà là thiết lập quy tắc và duy trì đối thoại. Cha mẹ cần hiểu con mình đang làm gì trên mạng, sử dụng nền tảng nào, tiếp xúc với nội dung gì. Việc cài đặt công cụ quản lý là cần thiết, nhưng chưa đủ. Điều cốt lõi là xây dựng sự tin cậy để trẻ sẵn sàng chia sẻ khi gặp vấn đề, thay vì giấu kín.
Đối với nhà trường, giáo dục cần mở rộng sang kỹ năng công dân số. Trẻ cần được dạy cách ứng xử trên mạng, cách bảo vệ dữ liệu cá nhân, cách nhận diện tin giả, cách phản ứng khi bị bắt nạt hoặc tiếp cận bởi người lạ. Những kỹ năng này quan trọng không kém bất kỳ môn học nào trong thời đại số.
Trong khi đó, đối với doanh nghiệp công nghệ, trách nhiệm không thể chỉ dừng ở việc cung cấp nền tảng. Khi rủi ro xuất phát từ chính thiết kế hệ thống, các nền tảng cần chủ động xây dựng môi trường an toàn hơn: kiểm soát nội dung theo độ tuổi, cải thiện cơ chế báo cáo, tăng cường xác minh người dùng và cung cấp công cụ hỗ trợ phụ huynh.
Cũng cần tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, tăng cường giám sát và hỗ trợ nạn nhân. Việt Nam đã có những bước tiến trong việc xây dựng hệ thống bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng và tham gia các sáng kiến quốc tế nhưng trước tốc độ phát triển của công nghệ, các giải pháp cũng cần được cập nhật liên tục.
Quan trọng hơn cả, cần chuyển từ tư duy “ngăn chặn” sang “trao quyền”. Trẻ em không thể bị tách khỏi thế giới số, nhưng có thể được trang bị để bước vào đó một cách an toàn. Khi có kỹ năng, có nhận thức và có sự hỗ trợ, các em không chỉ là đối tượng cần bảo vệ, mà trở thành chủ thể có khả năng tự bảo vệ mình.
Không gian mạng sẽ tiếp tục mở rộng và trẻ em sẽ tiếp tục hiện diện trong đó nhiều hơn. Do đó không phải là làm cách nào để cấm cản mà là làm sao để các em không bị tổn thương khi tham gia. Đây là sự thật không thể trì hoãn!
Nguồn: https://tuoitre.vn/bao-ve-tre-tren-mang-dang-cap-thiet-hon-bao-gio-het-20260403165917686.htm
Gen Z Anh chọn học nghề vì sợ AI 'cướp' việc
Hannah Spencer, 34 tuổi, một thợ sửa ống nước vừa đắc cử nghị sĩ Anh. Cô cho biết mới hoàn thành khóa học về nghề trát vữa trong thời gian tranh cử.
Xu hướng chuộng nghề tay chân đang len lỏi vào Gen Z. Freya, 18 tuổi, quyết định bỏ qua chứng chỉ A-level (tương đương THPT) để đăng ký chương trình học nghề thợ điện kéo dài bốn năm. Dù mệt mỏi vì vừa học vừa làm, cô nói bản thân hạnh phúc. "Đây là công việc AI không thể thay thế. Tương lai của ngành xe điện rộng mở nên tôi không lo thất nghiệp", Freya nói.
Một nghiên cứu gần đây cho thấy 48% thanh thiếu niên tin rằng làm nghề lao động chân tay đáng mơ ước hơn việc ngồi văn phòng. Một khảo sát khác của Draper Tools, hãng sản xuất thiết bị công nghiệp, ghi nhận 61% người dưới 28 tuổi tin rằng nghề thủ công là một "công việc thú vị", trong đó 55% cho biết nhận thức của họ về việc làm trong lĩnh vực thủ công tích cực hơn so với 5 năm trước. Trên mạng xã hội, hashtag #TradieTok (dành riêng cho những người trẻ làm ngành xây dựng, thủ công) đang thu hút hàng chục triệu lượt xem.
Sự dịch chuyển này đến từ nỗi sợ bị trí tuệ nhân tạo (AI) "cướp" việc. Báo cáo của Viện Tiêu chuẩn Anh (BSI) cho thấy 1/4 chủ doanh nghiệp tin AI có thể đảm nhiệm công việc của nhân viên mới ra trường. Khảo sát của Randstad cũng chỉ ra 38% nhà tuyển dụng dự định giảm chỉ tiêu tuyển sinh viên tốt nghiệp đại học trong năm tới. Trong khi đó 41% người lao động lo ngại các công việc văn phòng cấp thấp có thể biến mất trong vòng 5 năm tới.
Cuối tháng 3, trong một cuộc phỏng vấn, tỷ phú Larry Fink - CEO của công ty quản lý tài sản lớn nhất thế giới BlackRock - cho rằng xã hội đã dành nhiều thập kỷ để lý tưởng hóa công việc văn phòng và đánh giá thấp các nghề thủ công.
Theo ông Fink, khi AI đe dọa các vị trí cấp thấp nhưng lại tạo ra nhu cầu bùng nổ về cơ sở hạ tầng (như xây dựng trung tâm dữ liệu), cần phải cân bằng lại cách tiếp cận nghề nghiệp. "Nghề thợ sửa ống nước hay thợ điện cũng có thể mang lại nền tảng tài chính vững chắc không kém bất kỳ công việc bàn giấy nào. Xã hội đang thiếu hụt những công nhân lành nghề này", vị tỷ phú nói.
Dù nhiều triển vọng, các chuyên gia cảnh báo nghề thủ công không phải là lối tắt cho những người ngại gian khổ.
Evie, 30 tuổi, từng tốt nghiệp ngành Khoa học xã hội tại Amsterdam (Hà Lan), quyết định chuyển sang nghề trát vữa và lát gạch để tìm sự tự do. Tuy nhiên, cô thừa nhận đây là môi trường khắc nghiệt, đòi hỏi thể lực cao và "phù hợp hơn với nam giới".
"Nhiều người coi nghề mộc hay sửa chữa là giải pháp tình thế khi không tìm được việc văn phòng. Nhưng thực tế, bạn cần đầu tư nhiều năm mới có thể thành thạo. Đó là kỹ năng phải học và trau dồi suốt đời", Evie nói.
Nhật Minh (Theo Independent)
Tin Gốc: https://vnexpress.net/gen-z-anh-chon-hoc-nghe-vi-so-ai-cuop-viec-5059389.html
Môn đăng hộ đối: Chọn người trình độ, có tiền, hay chọn người pha nước chờ mình về?
Bài viết "Môn đăng hộ đối thời hiện đại, người trẻ yêu và cưới cần thêm điều kiện trình độ học vấn, lối sống?" trên Tuổi Trẻ Online nhận về nhiều ý kiến của bạn đọc. Quan niệm về hôn nhân của người trẻ đã thay đổi rất nhiều.
"Môn đăng hộ đối" giờ không còn là chuyện nhà ai giàu hơn, ai có vị thế hơn, mà là chuyện hai con người có "cùng tần số" hay không. Và cái "tần số" đó, nhiều người trẻ gọi thẳng tên: tam quan.
Bạn đọc Anh Thư Nguyễn bày tỏ rất gọn quan điểm của mình: "Đối với người yêu thì ít nhất cũng cần có cùng tam quan (thế giới quan, nhân sinh quan và giá trị quan). Tam quan không phù hợp thì dễ cãi lộn, còn tương đồng thì dễ dàng thấu hiểu".
"Mình từng yêu một người rất giỏi, có định hướng rõ ràng, nhưng tụi mình không nói chuyện được với nhau. Mỗi lần chia sẻ là thấy như hai thế giới", bạn đọc Thiên Ân kể lại trải nghiệm khá điển hình.
Không chỉ trong lúc bình yên, mà khi sóng gió mới là lúc "tam quan" lộ diện rõ nhất. Bạn đọc Hoàng Cẩm Tú kể lúc vui vẻ thì ai cũng giống nhau, nhưng khi có vấn đề mới thấy rõ tam quan. Mình muốn ngồi lại giải quyết, còn người kia chọn né tránh.
Ở một góc nhìn khác, bạn đọc Nam Hai lại kéo câu chuyện về đúng trọng tâm: "Không nên quá quan tâm người kia kiếm bao nhiêu tiền hay học trường nào. Nhưng rất nên để ý cách họ nhìn nhận cuộc sống. Tiền bạc có thể kiếm thêm, bằng cấp có thể bù đắp, nhưng cách nhìn đời đã cài rồi thì rất khó gỡ".
Vì vậy, môn đăng hộ đối ngày nay, như bạn đọc Hoàng nhận xét, đang được tái định nghĩa: không còn là sự cân xứng về gia cảnh, mà là sự tương đồng về giá trị nội tại.
Bạn đọc Hằng gọi đó là tìm người cùng tần số, một cách nói rất đúng với thời đại. Bởi khi hai người cùng tần số, họ không cần nói quá nhiều vẫn hiểu nhau. Như câu chuyện của bạn đọc Dương Diễm Hằng:
"Có một lần tôi tăng ca tới gần nửa đêm, mệt tới mức không muốn nói chuyện với ai. Nhưng vẫn có người chờ mình về, mua sẵn ly nước, ngồi đó không nói nhiều. Những khoảnh khắc như vậy rất nhỏ thôi, nhưng đủ để mình tin là, giữa rất nhiều áp lực ngoài kia, tình yêu vẫn có chỗ đứng của nó".
Nhưng cũng có một lời cảnh báo nhẹ, từ bạn đọc Thái Hòa: "Đừng biến bảng tiêu chuẩn thành một cái lồng sắt khiến tình yêu không còn không gian để thở".
Trong rất nhiều bình luận, nhiều người bắt đầu nhìn thẳng vào một sự thật ít lãng mạn hơn: tình yêu có thể là gia vị, nhưng không phải là thứ nuôi sống một gia đình.
Như bạn đọc Quỳnh Hoa nói thẳng: "Tình yêu là gia vị, nhưng trình độ và thu nhập mới là củi lửa để giữ cho cái bếp gia đình luôn ấm".
Bạn đọc Thanh Hiền kể: "Sau mối tình 3 năm, tụi mình chia tay chỉ vì chuyện tiền bạc và cách sống. Không ai sai, chỉ là mình thích tiết kiệm, còn bạn ấy quen tiêu thoải mái. Lúc mới yêu, khác biệt là màu sắc. Nhưng khi bước vào đời sống chung, khác biệt đó trở thành áp lực".
Một câu hỏi của bạn đọc Thuận An khiến nhiều người phải suy ngẫm: "Thà cãi nhau về việc đi du lịch ở đâu còn hơn cãi nhau vì không có tiền mua tã cho con?".
Nói về vấn đề này, bạn đọc Thanh Son Do kể mình từng chứng kiến một cặp đôi chia tay sau 8 năm, không phản bội, không hết thương. Chỉ là hai đứa không còn thấy mình ở trong cùng một tương lai.
Song thực tế, nhiều người vẫn không muốn biến tình yêu thành một bài toán thu chi. Bạn đọc Ngô Trần Hữu Nghĩa nhắc lại một điều tưởng chừng đơn giản: "Cuộc sống có thể làm tình yêu trở nên nhỏ bé. Nhưng cũng chính tình yêu làm cho những ngày mệt mỏi trở nên dễ chịu hơn. Nói cách khác, tiền bạc giữ cho cuộc sống vận hành, nhưng tình yêu giữ cho nó… đáng sống".
Thậm chí, có người còn nhìn hôn nhân như một hành trình chưa hoàn thiện ngay từ đầu. Bạn đọc Dạ Nguyệt chia sẻ: "Nếu mọi thứ đều phải đủ chuẩn từ đầu thì còn gì là ý nghĩa của việc cùng nhau gây dựng".
Bạn đọc Lâm Bảo cũng bình luận đầy cảm xúc: "Điều quý nhất không phải là một mối quan hệ hoàn hảo, mà là việc mình đã từng dám bước vào một mối quan hệ, với tất cả sự chân thành".