Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 10-4 khẳng định Washington sẽ mở lại eo biển Hormuz “có hoặc không có” sự hợp tác của Iran, nhấn mạnh mục tiêu cốt lõi trong các cuộc đàm phán là ngăn Tehran phát triển vũ khí hạt nhân.
Phát biểu trước chuyến công du trong nước, ông Trump cho biết Mỹ đã cử Phó tổng thống JD Vance tới Pakistan để gặp các quan chức cấp cao Iran, trong nỗ lực đạt được thỏa thuận hòa bình sau lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần được thống nhất trước đó.
“Chúng tôi sẽ mở lại vùng Vịnh, có hoặc không có họ… hay eo biển như cách họ gọi. Tôi nghĩ việc này sẽ diễn ra khá nhanh, và nếu không, chúng tôi vẫn có thể hoàn tất nó. Chúng tôi sẽ sớm mở lại tuyến này”, nhà lãnh đạo tuyên bố.
Eo biển Hormuz – nơi vận chuyển khoảng 20% lượng dầu thô toàn cầu – được xem là tâm điểm trong các cuộc đàm phán tại Islamabad.
Khi được hỏi về tiêu chí của một thỏa thuận “tốt”, ông Trump nhấn mạnh: “Không có vũ khí hạt nhân. Đó là 99% của vấn đề”.
Theo Hãng tin Fars ngày 11-4, phái đoàn Iran do Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf dẫn đầu đã tới Islamabad (Pakistan) để tham gia các cuộc đàm phán với Mỹ.
Tham gia đoàn đàm phán còn có Ngoại trưởng Abbas Araghchi, Thư ký Hội đồng An ninh quốc gia tối cao Ali Akbar Ahmadian, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Abdolnaser Hemmati và một số nghị sĩ.
Fars dẫn lời phía Iran cho biết các cuộc đàm phán chỉ bắt đầu nếu đối phương chấp nhận các điều kiện tiên quyết do Tehran đưa ra.
Iran xác nhận đã chấp thuận các điều khoản của lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần, nhưng cảnh báo nếu xung đột tái diễn, nước này sẽ tiếp tục nhắm vào lợi ích của Mỹ trong khu vực và Israel.
Về phía Mỹ, Phó tổng thống JD Vance – người dẫn đầu phái đoàn – bày tỏ kỳ vọng đạt kết quả tích cực khi tới Pakistan, song nhấn mạnh Washington sẽ không dễ dàng nhượng bộ: “Nếu họ định qua mặt chúng tôi, họ sẽ thấy đội đàm phán không dễ tiếp nhận điều đó”.
Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị đã kêu gọi tăng cường phối hợp giữa Bắc Kinh và Bình Nhưỡng trong các vấn đề quốc tế và khu vực, trong cuộc gặp với nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un ngày 11-4.
Chuyến thăm kéo dài hai ngày của ông Vương Nghị tới Bình Nhưỡng diễn ra trong bối cảnh quan hệ song phương đang được thúc đẩy trở lại, sau thời gian gián đoạn vì đại dịch COVID-19.
Theo phía Trung Quốc, hai bên nhất trí cần đẩy mạnh trao đổi và phối hợp trước “tình hình quốc tế phức tạp và biến động”. Đáp lại, ông Kim Jong Un cũng đề cao việc mở rộng tiếp xúc ở nhiều cấp độ, cho rằng quan hệ chặt chẽ hơn là cần thiết để bảo vệ lợi ích chung.
Trước đó, Ngoại trưởng Vương Nghị đã hội đàm với người đồng cấp Triều Tiên ngày 9-4 và cam kết duy trì “đà phát triển tích cực” trong quan hệ song phương. Bắc Kinh cũng bày tỏ sẵn sàng mở rộng hợp tác thực chất với Bình Nhưỡng trong thời gian tới.
Cựu Phó tổng thống Kamala Harris cho biết bà đang cân nhắc khả năng tranh cử tổng thống Mỹ lần nữa vào năm 2028, sau thất bại trước Tổng thống Trump trong cuộc bầu cử năm 2024.
Tại sự kiện ở New York ngày 10-4, khi được hỏi liệu bà có tham gia tranh cử lần nữa không, bà Harris trả lời rằng: “Có thể lắm. Tôi đang suy nghĩ về điều đó”.
Bà nhấn mạnh quyết định cuối cùng sẽ phụ thuộc vào việc ai là người có thể đảm nhận tốt nhất vai trò tổng thống “vì người dân Mỹ”.
Một người đàn ông 20 tuổi đã bị bắt sau khi ném bom xăng vào nhà riêng của CEO OpenAI, ông Sam Altman, tại San Francisco vào rạng sáng 10-4 theo giờ địa phương.
Theo cảnh sát, vụ việc xảy ra khoảng 4h sáng khi nghi phạm ném thiết bị gây cháy vào khu vực cổng bên ngoài, gây hỏa hoạn rồi bỏ trốn. Sau đó người này được cho là đã di chuyển tới văn phòng OpenAI, tiếp tục đe dọa sẽ phóng hỏa tòa nhà. Hiện các cáo buộc vẫn đang được xem xét.
Đại diện OpenAI xác nhận sự việc và cho biết không có ai bị thương. Cảnh sát chưa công bố động cơ của vụ tấn công.
Đây không phải lần đầu các cơ sở của OpenAI trở thành mục tiêu. Trước đó, trụ sở công ty từng phải phong tỏa do các lời đe dọa bạo lực, trong khi các cuộc biểu tình cũng thường xuyên diễn ra bên ngoài văn phòng tại khu Mission Bay (San Francisco).
"Các máy bay xâm nhập của địch ở phía nam Isfahan, bao gồm hai trực thăng Black Hawk và một máy bay vận tải quân sự C-130, đã bị bắn trúng và đang bốc cháy", Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya phụ trách hoạt động tác chiến của lực lượng vũ trang Iran hôm nay ra tuyên bố.
Đài truyền hình và phát thanh IRIB của Iran đăng video được mô tả là xác hai trực thăng Black Hawk và vận tải cơ C-130, cho thấy các mảnh vỡ cháy đen trên mặt đất, trong đó có vật thể giống cánh quạt trực thăng và một số vật thể như động cơ cỡ lớn.
Theo hãng thông tấn Fars, chiếc C-130 bị đơn vị đặc nhiệm cảnh sát Faraj của Iran phá hủy. "Đây là nỗ lực tuyệt vọng của ông Trump nhằm che đậy một thất bại lớn", Fars cho biết.
Bộ Quốc phòng Mỹ và Lầu Năm Góc chưa bình luận về thông tin trên.
Hai thành viên tổ bay trên chiếc F-15E Strike Eagle đã phóng ghế thoát hiểm khi tiêm kích bị bắn hạ tại Iran ngày 3/4. Trong khi phi công buồng trước được giải cứu nhanh chóng, sĩ quan điều khiển vũ khí, hay còn gọi là phi công buồng sau, mắc kẹt tại Iran. Sự việc khiến Mỹ kích hoạt chiến dịch tìm kiếm khẩn cấp.
Chiến dịch giải cứu diễn ra vào đêm 4/4, huy động hàng trăm lính đặc nhiệm, hàng chục máy bay chiến đấu, trực thăng cùng các năng lực tình báo mạng, không gian và nhiều phương tiện trinh sát khác.
New York Times dẫn lời quan chức Mỹ giấu tên nói rằng sau khi phi công được giải cứu, hai chiếc máy bay vận tải làm nhiệm vụ đưa đội đặc nhiệm và phi công về nơi an toàn đã mắc kẹt tại một căn cứ hẻo lánh ở Iran. Các chỉ huy sau đó quyết định điều thêm ba máy bay khác đến để di tản toàn bộ quân nhân Mỹ. Họ "cho nổ tung hai chiếc máy bay gặp sự cố thay vì để chúng rơi vào tay phía Iran".
Tài khoản mạng xã hội chuyên thu thập dữ liệu tình báo nguồn mở OSINTWarfare nói rằng một vận tải cơ C-130 tham gia chiến dịch tìm kiếm phi công ở tây nam Iran "bị mắc kẹt, không thể di chuyển". Đặc nhiệm Delta của Mỹ sau đó phá hủy phi cơ này.
Việc Mỹ phóng thành công tàu Orion thuộc sứ mệnh Artemis 2 mới đây đã chấm dứt hơn nửa thế kỷ vắng bóng con người trên quỹ đạo mặt trăng kể từ sứ mạng Apollo 17 năm 1972. Dù công nghệ máy tính hiện nay mạnh gấp hàng vạn lần, nhưng những rào cản về chính trị, sự đứt gãy tri thức và triết lý an toàn khắt khe đã khiến hành trình trở lại này kéo dài kỷ lục.
Rào cản lớn nhất đối với việc quay lại mặt trăng không xuất phát từ công nghệ mà từ sự thiếu nhất quán trong chính sách quốc gia của Mỹ. Trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh, chương trình Apollo được thúc đẩy bởi ý chí chính trị tuyệt đối với ngân sách đỉnh điểm chiếm tới 4,41% tổng chi tiêu liên bang vào năm 1966. Tuy nhiên, sau khi đạt được mục tiêu đưa người đặt chân lên mặt trăng, sự quan tâm của giới chính trị sụt giảm khiến ngân sách Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA) hiện nay chỉ còn chiếm chưa đầy 0,5% chi tiêu chính phủ.
Đáng chú ý trong suốt nửa thế kỷ qua, NASA luôn chịu áp lực trước những thay đổi liên tục giữa các đời tổng thống. Theo đó, dự án của chính quyền này thường bị người kế nhiệm hủy bỏ để thay thế bằng mục tiêu mới, gây lãng phí hàng chục tỉ USD. Điển hình là chương trình Constellation của Tổng thống George W. Bush đã bị người kế nhiệm Barack Obama khai tử vào năm 2010 để chuyển hướng sang các tiểu hành tinh, trước khi mục tiêu mặt trăng được khôi phục lại dưới thời ông Donald Trump và tiếp tục dưới thời ông Joe Biden.
Một nghịch lý trớ trêu là dù người Mỹ vẫn có thể sử dụng lại các tên lửa đã từng đưa người lên mặt trăng thành công năm xưa, nhưng việc chế tạo lại nó trong thế kỷ 21 là điều không hợp thời và tốn kém. Có ước tính cho rằng khoảng 75% các nhà cung cấp linh kiện từ thập niên 1960 đã ngừng hoạt động, khiến hệ sinh thái sản xuất cũ gần như tan rã hoàn toàn. Các vật liệu cũ đã lỗi thời và không còn được sản xuất, trong khi việc thay thế bằng vật liệu hiện đại đòi hỏi quy trình kiểm nghiệm lại từ đầu.
Bên cạnh đó, kỹ nghệ thủ công trong quá trình sản xuất cũng bị mai một theo thời gian. Tên lửa thời Apollo là những kiệt tác được lắp ráp bởi những thợ hàn bậc thầy từ thời Thế chiến 2, những người sở hữu kỹ năng khó có thể mô tả hoàn toàn trong văn bản kỹ thuật. Khi những chuyên gia này nghỉ hưu, các "bí kíp" thực tế đã bị mất đi, buộc các kỹ sư hiện đại phải "nghiên cứu ngược" từ các động cơ trong bảo tàng để tái thiết lập quy trình sản xuất.
Khác với thời đại Apollo là một "cuộc chạy nước rút" đầy mạo hiểm để giành chiến thắng nhất thời, chương trình Artemis hướng tới sự an toàn tuyệt đối. Sau những thảm họa kinh hoàng của các tàu con thoi Challenger và Columbia, NASA không còn chấp nhận những rủi ro cực lớn như trước. Mọi hệ thống hiện nay đều phải trải qua các quy trình kiểm tra gắt gao, ưu tiên tính mạng phi hành gia hơn là áp lực về thời gian hay tốc độ.
Cuối cùng, mục tiêu của Artemis tập trung vào việc xây dựng căn cứ bền vững trên mặt trăng và trạm dừng cho các hành trình tiến tới sao Hỏa sau này. Với mục tiêu đó, bước đầu là tìm cách khai thác băng tại cực Nam của mặt trăng để tạo ra khí oxy và nhiên liệu tên lửa. Đây là một bài toán phức tạp hơn gấp bội so với những chuyến viếng thăm ngắn ngủi trong quá khứ. Bởi thế, sự kiện phóng tàu lên quỹ đạo mặt trăng mới đây có thể xem như một bước dạo đầu cho rất nhiều thử thách mà con người phải vượt qua được trong tương lai để thực hiện được giấc mơ làm chủ trong không gian sâu.
"Majid Khademi đã cống hiến hàng thập kỷ phụng sự thầm lặng và tận tụy trong các lĩnh vực an ninh, tình báo và quốc phòng", Lãnh tụ Mojtaba Khamenei hôm 6/4 ra tuyên bố về lãnh đạo cơ quan tình báo của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC), người thiệt mạng trong cuộc không kích của Israel.
Ông Khamenei cho rằng việc Mỹ và Israel thực hiện các vụ hạ sát là minh chứng cho sự bế tắc sau "chuỗi thất bại liên tiếp" của họ. Ông gửi lời chia buồn tới gia đình và đồng đội của ông Khademi, cũng như các chỉ huy khác của tổ chức tình báo IRGC.
"Hàng ngũ chiến binh kiên trung cùng lực lượng vũ trang xả thân đã tạo nên một mặt trận sừng sững, nơi mọi thủ đoạn hay tội ác đều không thể làm lung lay lý tưởng jihad của họ", Lãnh tụ Tối cao Iran cho hay.
Ông Mojtaba Khamenei vẫn chưa xuất hiện trước công chúng kể từ khi trở thành Lãnh tụ Tối cao Iran vào đầu tháng 3. Những tuyên bố của ông đều được đưa ra dưới dạng văn bản.
Ông Khademi được bổ nhiệm làm người đứng đầu tổ chức tình báo vào tháng 6 năm ngoái sau khi người tiền nhiệm Mohammad Kazemi qua đời trong cuộc chiến 12 ngày giữa Iran và Israel. Khademi thiệt mạng trong cuộc không kích do Israel thực hiện vào rạng sáng 6/4.
Bộ trưởng Quốc phòng Israel, Israel Katz, cáo buộc ông Khademi "chịu trách nhiệm trực tiếp" về cái chết của thường dân Israel, đồng thời là "một trong ba chỉ huy cấp cao nhất" trong IRGC. Ông tuyên bố Israel sẽ tiếp tục nhắm mục tiêu vào các quan chức cấp cao của Iran, nói rằng họ sẽ "truy lùng từng người một".
Từ khi xung đột bùng phát ngày 28/2, Israel đã lần theo dấu vết và liên tiếp hạ sát các quan chức cấp cao Iran, giáng đòn vào hệ thống an ninh nước này.
Tuy nhiên, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tuyên bố họ có cấu trúc chính trị vững chắc, nên việc Israel hạ sát các quan chức cấp cao không thể "giáng đòn chí mạng".