Tổng thống Aleksandar Vucic ngày 5/4 cho biết quân đội và cảnh sát Serbia đã tìm thấy hai ba lô chứa “những gói chất nổ lớn kèm kíp nổ” gần đường ống khí đốt thuộc dự án Dòng chảy Balkan tại khu vực Kanjiza, miền bắc đất nước.
Giới chức Serbia chưa công bố kết luận về động cơ âm mưu đánh bom đường ống khí đốt Dòng chảy Balkan. Tổng thống Vucic cho biết lực lượng chức năng đã thu thập được “một số dấu vết” nhưng chưa thể tiết lộ. Ông cảnh báo nếu vụ nổ xảy ra có thể gây nguy hiểm cho nhiều người và gây thiệt hại lớn cho đường ống.
Dòng chảy Balkan là phần mở rộng của tuyến đường ống Dòng chảy Thổ Nhĩ Kỳ, vận chuyển khí đốt từ Nga tới Serbia và Hungary, được coi là hạ tầng năng lượng quan trọng đối với quốc gia Đông Âu.
Ông Vucic cho biết đã thông báo sự việc cho Thủ tướng Hungary Viktor Orban. Lãnh đạo Hungary coi đây là “âm mưu nhắm vào hạ tầng khí đốt then chốt của đất nước” và đã lập tức triệu tập cuộc họp khẩn của Hội đồng Quốc phòng Quốc gia.
Tuy nhiên, lãnh đạo đối lập Hungary Peter Magyar bày tỏ hoài nghi, cho rằng đây có thể là sự việc được dàn dựng nhằm tác động lên kế hoạch tổ chức tổng tuyển cử. “Trong nhiều tuần qua, chúng tôi đã nhận được cảnh báo từ nhiều nguồn rằng có thể sẽ xảy ra một sự cố ‘tình cờ’ tại Serbia, liên quan đến đường ống khí đốt, vào dịp lễ Phục sinh”, ông viết trên mạng xã hội.
Cử tri Hungary sẽ đi bỏ phiếu vào ngày 12/4 trong cuộc bầu cử được xem là quan trọng nhất ở châu Âu trong năm nay.
Các kết quả thăm dò cho thấy phe đối lập đạt khoảng 50% số phiếu trên toàn quốc, đảng Fidesz của Thủ tướng Orban ở mức 39%. Tuy nhiên, giới chuyên gia cảnh báo những khảo sát toàn quốc không phản ánh đầy đủ sự phức tạp của khu vực bầu cử.
Serbia, quốc gia đang trong tiến trình gia nhập Liên minh châu Âu (EU), phụ thuộc đáng kể vào nguồn cung khí đốt Nga, với lượng nhập khẩu khoảng 6 triệu m3 mỗi ngày ở mức giá ưu đãi. Hungary cũng phụ thuộc vào nguồn năng lượng nhập khẩu từ Nga.
Thủ tướng Orban gần đây cáo buộc Kiev cố tình trì hoãn sửa chữa một tuyến đường ống khác đi qua lãnh thổ Ukraine, làm gián đoạn dòng chảy dầu tới Hungary và Slovakia. Tranh cãi về năng lượng đã khiến Hungary chặn kế hoạch của EU về khoản vay hơn 100 tỷ USD cho Ukraine.
Theo Hãng tin AP, ngày 4-4 (giờ địa phương), chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nộp đơn kháng cáo phán quyết của tòa sơ thẩm về việc buộc dừng thi công phòng khiêu vũ trị giá 400 triệu USD trong khuôn viên Nhà Trắng.
Trong hồ sơ kháng cáo, các luật sư của Cục Công viên quốc gia (NPS) trực thuộc Bộ Nội vụ nhấn mạnh việc đình chỉ thi công đang "gây ra những tổn hại nghiêm trọng về an ninh quốc gia cho Nhà Trắng, tổng thống cùng gia đình và đội ngũ nhân viên của ông".
Họ cũng khẳng định dự án bị đình chỉ không chỉ là một phòng khiêu vũ mà còn bao gồm hầm trú bom, các công trình quân sự và cơ sở y tế, đồng thời kêu gọi tòa phúc thẩm ra quyết định trước ngày 11-4.
Phán quyết tạm dừng thi công trên được thẩm phán liên bang Richard Leon đưa ra hôm 1-4, liên quan vụ kiện do một nhóm bảo tồn di sản lịch sử khởi xướng.
Khi đó ông kết luận rằng phía nguyên đơn có khả năng thắng kiện cao vì "không có đạo luật nào trao cho tổng thống thẩm quyền mà ông tuyên bố mình có" nếu không được Quốc hội phê duyệt.
Tuy nhiên ông Leon cũng cân nhắc đến tính phức tạp của việc dừng một công trình đang thi công giữa chừng nên cho phép hoãn thi hành án trong 14 ngày để chính quyền kịp kháng cáo.
Vấn đề an ninh quốc gia là trọng tâm tranh luận giữa hai bên. Phía chính quyền Trump cho rằng việc dừng xây dựng tạo ra lỗ hổng an ninh nguy hiểm cho tổng thống.
Trong đơn kháng cáo, NPS cho rằng tổng thống có "toàn quyền cải tạo Nhà Trắng" và cho rằng hiện trạng khuôn viên đang là một công trường mở khiến việc bảo vệ Nhà Trắng trở nên khó khăn hơn.
Cơ quan này cũng lo nếu không có phòng khiêu vũ, Nhà Trắng sẽ phải sử dụng các lều bạt, vốn "dễ bị tổn thương hơn rất nhiều trước tên lửa, máy bay không người lái và các mối đe dọa khác so với một cơ sở an ninh quốc gia được gia cố kiên cố".
Tuy nhiên thẩm phán Leon khẳng định ông đã xem xét các tài liệu mật do chính phủ cung cấp riêng và đi đến kết luận rằng việc tạm dừng thi công không gây phương hại đến an ninh quốc gia.
Ngoài ra lệnh cấm thi công của ông cũng nêu rõ không được áp dụng với các hạng mục thi công cần thiết cho an toàn và an ninh Nhà Trắng.
Bản thân ông Trump cũng thừa nhận rằng phán quyết vẫn cho phép tiếp tục xây dựng các hầm ngầm và công trình an ninh khác trong khuôn viên Nhà Trắng, dù ông vẫn chỉ trích mạnh mẽ quyết định của tòa.
Ngoài yêu cầu tòa phúc thẩm ra phán quyết nhanh, chính quyền Trump còn đề nghị gia hạn thêm hai tuần thời gian hoãn thi hành lệnh của thẩm phán Leon, nhằm có đủ thời gian đưa vụ việc lên Tòa án tối cao nếu cần.
Dự án phòng khiêu vũ nằm trong kế hoạch quy mô lớn nhằm cải tạo thủ đô Washington DC của ông Trump. Tuy nhiên nó vấp phải phản đối từ các nhóm bảo tồn di sản vì lo ngại phá hủy các công trình lịch sử gắn liền với Nhà Trắng.
Quân đội Iran hôm 6/4 cho biết sự việc xảy ra trước đó một ngày tại khu vực Mahyar thuộc tỉnh Isfahan, miền trung đất nước, khi các đơn vị nước này truy tìm phi công F-15E Mỹ bị bắn rơi và giao tranh trực tiếp với tiêm kích, trực thăng, máy bay không người lái vũ trang đối phương.
Lực lượng Iran đã khai hỏa về phía các máy bay Mỹ, trong đó một tên lửa vác vai đã bắn trúng mục tiêu. Phi cơ Mỹ sau đó bắn trả khiến 4 sĩ quan Iran thiệt mạng, gồm chuẩn tướng Masoud Zare, đại tá Moein Heidari, đại tá Seyyed Saeid Mousavi và trung úy Milad Salarvand.
Trong cuộc họp báo tại Nhà Trắng cùng ngày, Tổng thống Donald Trump nói rằng nỗ lực giải cứu hai phi công tiêm kích F-15E bị bắn rơi là "một trong những cuộc tìm kiếm cứu nạn chiến đấu lớn nhất, phức tạp nhất, gian khổ nhất từng được quân đội Mỹ thực hiện".
Theo ông, phi công thứ hai "đã trốn tránh sự truy bắt trên mặt đất ở Iran trong gần 48 giờ" trước khi được cứu. Các trực thăng tham gia chiến dịch cũng phải đối mặt với hỏa lực ở cự ly rất gần.
"Quân đội Mỹ đã đổ bộ vào khu vực, giao chiến với đối phương, giải cứu sĩ quan bị mắc kẹt, hạ mọi mối đe dọa và rút khỏi lãnh thổ Iran mà không chịu thương vong nào", Tổng thống Trump cho hay.
Tổng thống Mỹ khẳng định nước này huy động lực lượng đông đảo tham gia chiến dịch giải cứu một phần nhằm đánh lạc hướng đối phương. "Chúng tôi muốn họ nghĩ rằng phi công đang ở địa điểm khác, bởi Iran triển khai lực lượng quân sự rất lớn ở đó. Hàng nghìn người đang tìm kiếm khi đó", ông nêu thêm.
Tiêm kích đa năng F-15E Mỹ bị bắn rơi trong lúc làm nhiệm vụ chiến đấu ở Iran hôm 3/4, tổ lái hai người nhảy dù xuống khu vực miền nam Iran.
Phi công buồng trước được sơ tán ngay sau đó. Sĩ quan điều khiển vũ khí ở buồng sau, được ông Trump mô tả là "một đại tá rất được kính trọng", phải leo lên sườn núi ở độ cao khoảng 2.100 m để tránh sự truy đuổi của dân quân Iran. Người này ẩn nấp ở một khe núi và được Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) xác định vị trí.
Mỹ huy động hàng trăm binh sĩ và lính đặc nhiệm tinh nhuệ, cùng hàng chục máy bay để giải cứu quân nhân bị mắc kẹt tại Iran. Sau khi tiếp cận được mục tiêu, họ rút về sân bay dã chiến để lên máy bay rời khỏi Iran. Tuy nhiên, hai vận tải cơ đặc nhiệm MC-130J gặp sự cố không thể cất cánh, khiến giới chỉ huy Mỹ phải điều máy bay dự bị tới sơ tán quân nhân theo từng đợt.
Reuters dẫn lời quan chức Mỹ giấu tên cho biết các đơn vị đặc nhiệm đã phá hủy 6 máy bay, gồm hai vận tải cơ MC-130J và 4 trực thăng, trước khi rời đi để ngăn chúng rơi vào tay Iran. Trong khi đó, quân đội Iran tuyên bố lực lượng nước này đã bắn hạ hai trực thăng và một máy bay vận tải C-130 tham gia chiến dịch tìm kiếm phi công Mỹ.
Nhóm cường kích A-10 thuộc Phi đoàn 107 không quân Mỹ ngày 8/4 xuất phát từ căn cứ Lakenheath ở Anh, với sự hỗ trợ từ hai máy bay tiếp dầu KC-135. Phi đội này đáp xuống Anh từ cuối tháng 3 và dự kiến tới Trung Đông hôm 3/4, nhưng phải quay đầu về sân bay Lakenheath do vấn đề lịch trình và thủ tục ngoại giao đối với máy bay tiếp dầu.
Ảnh chụp từ bên ngoài căn cứ Lakenheath cho thấy các chiến đấu cơ Mỹ mang theo thùng dầu phụ dưới bụng, thùng chứa hàng MXU-648 dưới hai cánh, cùng một cụm chỉ thị mục tiêu và chiếu xạ laser AN/AAQ-28 Litening bên cánh phải.
Đợt chuyển quân diễn ra sau khi Tổng thống Donald Trump thông báo Mỹ và Iran đã đạt thỏa thuận ngừng bắn trong hai tuần để thảo luận.
Toàn bộ cường kích A-10 Mỹ ở Lakenheath đã rời đi, căn cứ hiện chỉ còn số ít tiêm kích tàng hình F-22 và chiến đấu cơ hạng nặng F-15E. Theo biên tập viên Kai Greet của chuyên trang quân sự Aviationist, những phi cơ này dường như gặp sự cố kỹ thuật và không thể xuất phát cùng các đơn vị khác.
"Các tiêm kích F-22 ở Lakenheath có thể quay về Mỹ thay vì đến Trung Đông. Điều này phản ánh những thay đổi trên chiến trường khi phòng không Iran ngày càng bị vô hiệu hóa. Iran dường như đang dùng tên lửa phòng không với đầu dò hồng ngoại thay vì radar, do đó tính năng tàng hình của F-22 không còn phát huy tác dụng mạnh mẽ", Greet cho hay.
Tổng cộng gần 50 máy bay Mỹ đồn trú tại Lakenheath đã được triển khai tới Trung Đông, trong đó có các phi đội F-35 và F-15.
Chiến đấu cơ hạng nặng F-15E bị Iran bắn rơi hôm 5/3 thuộc biên chế Phi đoàn tiêm kích số 494 đóng quân tại căn cứ Anh và đã triển khai tới Trung Đông từ đầu chiến sự. Một cường kích A-10 cũng bị bắn rơi sau đó vài giờ khi yểm trợ lực lượng tìm kiếm cứu hộ phi công Mỹ.
A-10 là cường kích do hãng Fairchild Republic phát triển từ đầu thập niên 1960 để thay thế dòng A-1 Skyraider, sản xuất hàng loạt từ năm 1972 và biên chế vào không quân Mỹ năm 1977.
Đây là máy bay được chế tạo chuyên biệt cho nhiệm vụ yểm trợ đường không tầm gần cho bộ binh, ưu tiên khả năng tấn công xe tăng, thiết giáp và lực lượng mặt đất đối phương, khiến chúng được mệnh danh là "sát thủ diệt tăng". Những chiếc A-10 cũng có thể đóng vai trò trạm kiểm soát không lưu tiền phương, điều phối các chiến đấu cơ khác tấn công mục tiêu mặt đất.
Điểm mạnh của A-10 là độ bền và khả năng sống sót cao. Phi công được bảo vệ bởi phần thân dạng bồn tắm làm bằng titan, có thể chịu được đạn pháo 23 mm. Động cơ máy bay được bố trí trên cánh đuôi ngang và trong cánh đuôi đứng, giúp chúng không hút các mảnh vụn từ đường băng dã chiến và hạn chế một phần tín hiệu nhiệt trước đầu dò hồng ngoại của tên lửa vác vai.
Dù vậy, A-10 cũng tồn tại một số điểm yếu như tốc độ chậm, khả năng cơ động kém, thiếu các hệ thống gây nhiễu và chỉ thị mục tiêu tiên tiến. Điều này khiến chúng chỉ có thể phát huy tối đa ưu thế khi không quân Mỹ đã làm chủ hoàn toàn bầu trời, không còn mối đe dọa từ tiêm kích và các tổ hợp tên lửa phòng không đối phương.