Trả lời câu hỏi của Thanh Niên tại buổi họp báo thường kỳ quý 1/2026 của Bộ Tài chính chiều 9.4, ông Lê Long, Phó cục trưởng Cục Thuế (Bộ Tài chính), cho biết việc doanh nghiệp sử dụng song song 2 hệ thống sổ kế toán, một để theo dõi thực tế hoạt động sản xuất, kinh doanh và một để cung cấp cho cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng để gian lận thuế hoặc gian lận trong công tác lập, phát hành báo cáo tài chính nhằm mục đích xấu (tham gia thầu, vay vốn ngân hàng…).
Điều này thể hiện ý thức trách nhiệm xã hội yếu kém của chủ doanh nghiệp. Đây không chỉ là vấn đề thất thu ngân sách nhà nước mà còn gây ảnh hưởng lâu dài cho nền kinh tế, môi trường kinh doanh.
Điểm đáng lo ngại của hành vi này là có thể diễn ra có hệ thống, hết sức tinh vi, dễ che giấu và khó phát hiện nếu không có kỹ năng thanh tra, kiểm tra chuyên sâu hoặc nghiệp vụ điều tra của cơ quan chức năng.
Ông Long nhấn mạnh, một số vụ án lớn đã bị cơ quan chức năng phát hiện, làm rõ gần đây như: vụ án Công ty Hoàng Long lập 2 sổ sách kế toán, để ngoài sổ sách nhằm che giấu doanh thu, gây thiệt hại về thuế cho nhà nước hơn 241 tỉ đồng.
Cạnh đó là vụ án xảy ra tại Công ty TNHH Bảo Tín Minh Châu sử dụng 2 hệ thống phần mềm để quản lý và kê khai báo cáo thuế, gây thiệt hại cho ngân sách nhà nước khoảng 150 tỉ đồng… Đây là thực tế đáng báo động về quy mô, tính chất nghiêm trọng ngày càng gia tăng của hành vi phạm tội này.
Lãnh đạo Cục Thuế nêu rõ, có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này, như: ý thức tuân thủ pháp luật, đạo đức kinh doanh hạn chế; doanh nghiệp mang động cơ quyết liệt tối đa hóa lợi nhuận, giảm thiểu nghĩa vụ thuế, xem nhẹ, chưa nhận thức đầy đủ rủi ro hình sự sẽ phải đối mặt hoặc chấp nhận đánh đổi…
Mới đây, tại công văn về phối hợp ngăn chặn hành vi gian lận thuế sử dụng song song 2 hệ thống sổ sách kế toán tài chính, Cục Thuế đề nghị các tổ chức cung cấp giải pháp hóa đơn điện tử; các tổ chức cung cấp dịch vụ giá trị gia tăng về giao dịch điện tử trong lĩnh vực thuế phối hợp triển khai các biện pháp ngăn chặn hành vi gian lận thuế.
Các tổ chức phối hợp chặt chẽ với cơ quan thuế trong cung cấp thông tin về khách hàng vận hành song song 2 hệ thống phần mềm sổ kế toán tài chính (thông tin cung cấp gồm tên người nộp thuế, mã số thuế, địa chỉ trụ sở, địa điểm kinh doanh).
Lập danh sách toàn bộ khách hàng đã sử dụng phần mềm sổ kế toán tài chính do tổ chức cung cấp đến hết ngày 31.3 gửi về Cục Thuế trước ngày 8.4.
“Việc thu thập thông tin nêu trên giúp Cục Thuế nắm bắt được số lượng doanh nghiệp, tổ chức, hộ kinh doanh đang sử dụng phần mềm kế toán để từ đó triển khai các giải pháp nhằm hỗ trợ các đơn vị trong công tác thực hiện kê khai, nộp thuế… đảm bảo thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế đối với ngân sách nhà nước”, ông Long nói.
Kết quả cụ thể, tính đến ngày 7.4, Cục Thuế đã nhận được danh sách khách hàng của 42 tổ chức với thông tin của 12.809 khách hàng đang sử dụng các phần mềm kế toán của tổ chức. Cục Thuế đang tiếp tục phối hợp với các tổ chức tổng hợp thông tin trên phạm vi cả nước.
“Cục Thuế sẽ sử dụng các thông tin, dữ liệu thu thập để rà soát đưa ra các cảnh báo, khuyến nghị đối với các tổ chức, doanh nghiệp, hộ kinh doanh có sử dụng song song nhiều sổ kế toán từ tháng 4 nhằm phục vụ công tác quản lý thuế”, ông Long cho biết.
Để ngăn chặn hiệu quả tình trạng doanh nghiệp sử dụng 2 hệ thống sổ sách kế toán nhằm gian lận thuế, Cục Thuế đã, đang và sẽ tăng cường kiểm soát chặt dòng tiền, giảm sử dụng tiền mặt; tăng cường kết nối dữ liệu giữa cơ quan thuế và hệ thống ngân hàng; kiểm soát các giao dịch có giá trị lớn qua tài khoản.
Cạnh đó, giải pháp quan trọng là ứng dụng công nghệ và phân tích dữ liệu: sử dụng big data, trí tuệ nhân tạo (AI) để phân tích rủi ro, phát hiện dấu hiệu 2 hệ thống sổ kế toán từ biến động doanh thu bất thường, biên lợi nhuận thấp bất hợp lý.
Tiếp tục nâng cao hiệu quả công tác phối hợp điều tra và xử lý hình sự: xác định dấu hiệu tổ chức, cá nhân có dấu hiệu gian lận về thuế, trốn thuế để củng cố hồ sơ, kịp thời chuyển hồ sơ sang cơ quan công an khi có dấu hiệu tội phạm.
Bà Mai Thị Nghĩa Lê, Trưởng phòng Thuế cá nhân, hộ kinh doanh và thu khác, Thuế TP.HCM thông tin HKD mở tài khoản ngân hàng, ví thanh toán điện tử dành riêng cho hoạt động kinh doanh mua bán, cung cấp dịch vụ. Tài khoản này có thể là tên HKD hoặc tên của cá nhân, nhưng phải đảm bảo đây là tài khoản phục vụ cho hoạt động kinh doanh và phải thông báo số tài khoản này cho cơ quan thuế theo luật định. Hiện nay, pháp luật có quy định phạt trong trường hợp HKD không báo, báo sai thông tin tài khoản ngân hàng cho cơ quan thuế và mức phạt lên đến 10 triệu đồng.
Phát biểu tại tọa đàm, ThS - luật sư Lê Kiên Lương, Giám đốc Công ty Luật Thiên Hương lưu ý, chủ hộ nên sử dụng tài khoản ngân hàng riêng cho hoạt động kinh doanh, tách biệt hoàn toàn với chi tiêu cá nhân. Điều này giúp việc giải trình với cơ quan thuế khi có thanh tra, kiểm tra trở nên dễ dàng và minh bạch hơn. Đồng thời, do hộ kinh doanh chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản cá nhân, việc quản lý dòng tiền chặt chẽ sẽ giúp hạn chế các rủi ro pháp lý phát sinh từ nợ thuế hoặc vi phạm hành chính về thuế.
Ngoài ra, ông Lương cũng lưu ý HKD về một số vấn đề dễ bị mắc phải trong quá trình sản xuất kinh doanh hiện nay. Vấn đề đầu tiên mà HKD dễ gặp đó là hóa đơn, chứng từ. HKD thường mua hàng trôi nổi nên không có hóa đơn, điều này có thể dẫn đến vi phạm trốn thuế, bị phạt từ 1 - 3 lần số thuế trốn. Do đó, HKD nên mua hàng từ nơi có hóa đơn đầy đủ. Riêng đối với hàng nông sản (thường không có hóa đơn), HKD cần lập bảng kê mua hàng nông sản theo quy định.
Lưu ý thứ 2 là kê khai doanh thu chịu thuế. Nhiều hộ nghĩ doanh thu dưới 500 triệu/năm thì không cần kê khai, dẫn đến vi phạm và dễ bị phạt. Thực tế, nếu vượt ngưỡng phải kê khai và nộp thuế. Do đó, HKD theo dõi doanh thu hàng tháng, nếu vượt 500 triệu/năm thì chủ động kê khai, nộp thuế. Lưu ý thứ 3, đó là HKD có sử dụng lao động thì phải tham gia Bảo hiểm xã hội theo quy định, không thực hiện có thể bị xử phạt. HKD rà soát hợp đồng lao động, kê khai đầy đủ và chứng minh nhân công hợp lệ.
Liên quan đến hàng hóa tồn kho, bà Mai Thị Nghĩa Lê nói HKD được lập bảng kê hàng hóa, máy móc, thiết bị tồn kho và gửi cùng kỳ với tờ khai tháng, quý. Việc tiếp nhận bảng kê của cơ quan thuế không có giá trị pháp lý trong việc xác nhận hoặc hợp thức hóa nguồn gốc, xuất xứ hàng hóa. HKD chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính trung thực, chính xác và đầy đủ của thông tin tại bảng kê, trường hợp phát hiện vi phạm pháp luật thì xử lý theo quy định của pháp luật có liên quan.
Theo bà Lê, điểm mới đối với HKD thời gian tới là quyết toán thuế TNCN. Trước đây, HKD không có khái niệm thực hiện việc này nhưng theo quy định mới thì HKD phải thực hiện. Vì phải thực hiện quyết toán thuế thu nhập cá nhân nên chắc chắn sẽ có trường hợp nộp thêm, cũng như được hoàn thuế. Tuy nhiên, cũng lưu ý đến HKD, cá nhân kinh doanh là nên thực hiện việc bù trừ kỳ sau nếu vẫn còn tiếp tục kinh doanh, để tránh trường hợp quên nộp thuế phát sinh của kỳ sau, dẫn đến bị phạt chậm nộp.
Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank) từ đầu tháng 4 triển khai chứng chỉ tiền gửi trực tuyến trên nền tảng ứng dụng VCB Digibank dành cho khách hàng cá nhân với lãi suất tối đa lên tới 7,9%/năm, cao hơn khoảng 2 điểm phần trăm so với lãi suất gửi tiết kiệm thông thường. Cụ thể, khách hàng có thể mua trực tuyến chứng chỉ tiền gửi của Vietcombank với mệnh giá tối thiểu từ 100.000 đồng, kỳ hạn 6 tháng sẽ có lãi suất 7,5%/năm và 12 tháng là 7,9%/năm.
Đáng chú ý, so với đợt phát hành cuối tháng 1, Vietcombank đã có sự điều chỉnh đáng kể về lãi suất. Trước đó, ngân hàng này chỉ phát hành chứng chỉ tiền gửi kỳ hạn 12 tháng với lãi suất cố định 6%/năm. Khách hàng không được tất toán trước hạn nhưng khách hàng có thể bán lại cho Công ty Chứng khoán Vietcombank (VCBS) trực tiếp trên ứng dụng. Đồng thời, tài sản này cũng có thể chuyển nhượng, cầm cố vay vốn hoặc sử dụng cho các mục đích hợp pháp khác.
Một nhà băng khác là Ngân hàng TMCP Bản Việt (BVBank) cũng triển khai chứng chỉ tiền gửi online với mức sinh lời cao hơn rõ rệt so với tiền gửi tiết kiệm thông thường. Cụ thể, lãi suất áp dụng cho kỳ hạn 6 tháng lên tới 7,6%/năm và 15 tháng lên 7,8%/năm. Sản phẩm có mệnh giá tối thiểu từ 10 triệu đồng. Chương trình này được thực hiện từ cuối tháng 3 đến hết tháng 6 hoặc đến khi hết hạn mức phát hành 1.000 tỉ đồng. Lãi suất chứng chỉ tiền gửi này cao hơn đến 0,3 điểm phần trăm so với lãi suất gửi tiền online tại BVBank với mức cao nhất là 7,2%/năm cho kỳ hạn từ 12 - 24 tháng.
Tương tự, Ngân hàng TMCP Nam Á (Nam A Bank) đang phát hành chứng chỉ tiền gửi đợt 2/2026 với tổng mệnh giá 2.000 tỉ đồng. Theo đó, chứng chỉ tiền gửi tại ngân hàng này được áp dụng cho hai kỳ hạn 6 và 7 tháng với lãi suất lần lượt 7,89% và 7,99%/năm. Lãi được chi trả định kỳ hằng tháng, chuyển trực tiếp vào tài khoản thanh toán cho nhà đầu tư. Thời gian phát hành kéo dài đến giữa tháng 6 hoặc khi phát hành đủ mệnh giá nêu trên. Nếu khách hàng đề nghị thanh toán chứng chỉ tiền gửi trước ngày đến hạn thì phải chịu phí 0,05%/mệnh giá chứng chỉ tiền gửi.
Trong khi đó, Ngân hàng TMCP An Bình (ABBank) cũng phát hành chứng chỉ tiền gửi An Phúc và khách hàng có thể đăng ký online. Chứng chỉ tiền gửi này có kỳ hạn 24 tháng, mệnh giá 10 triệu đồng/chứng chỉ. Lãi suất của chứng chỉ tiền gửi An Phúc bằng lãi suất tham chiếu cộng biên độ 1%/năm và được điều chỉnh định kỳ 3 tháng/lần kể từ ngày phát hành. Theo thông báo từ ABBank, lãi suất tham chiếu chứng chỉ tiền gửi này từ ngày 7.4 là 5%/năm, tương ứng chủ sở hữu chứng chỉ tiền gửi sẽ nhận lãi 6%/năm. Mức lãi suất này thấp hơn lãi suất gửi tiết kiệm thông thường lên đến 6,3%/năm cho kỳ hạn từ 6 tháng trở lên của chính nhà băng này...
Trong kỳ điều hành này, liên bộ Công thương - Tài chính quyết định trích lập Quỹ bình ổn giá xăng dầu ở mức 800 đồng/lít đối với xăng sinh học, xăng không chì, dầu mazut; 1.000 đồng/lít đối với dầu diesel; không chi quỹ đối với tất cả các mặt hàng xăng dầu.
Theo đó, giá bán các mặt hàng xăng dầu tiêu dùng phổ biến trên thị trường từ 15 giờ 30 hôm nay như sau:
Giá xăng E5RON 92 không cao hơn 22.344 đồng/lít, giảm 2.393 đồng/lít so với giá bán tối đa hiện hành và thấp hơn xăng RON 95 là 1.199 đồng/lít.
Giá xăng RON 95 không cao hơn 23.543 đồng/lít, giảm 2.993 đồng/lít so với giá bán tối đa hiện hành.
Giá dầu diesel không cao hơn 32.969 đồng/lít, giảm 9.872 đồng/lít so với giá bán tối đa hiện hành.
Giá dầu mazut không cao hơn 22.613 đồng/kg, giảm 1.658 đồng/kg so với giá bán tối đa hiện hành.
Cũng theo Bộ Công thương, thị trường xăng dầu thế giới kỳ điều hành lần này chịu ảnh hưởng của các yếu tố chủ yếu như: xung đột quân sự giữa Mỹ, Israel với Iran; lệnh ngừng bắn tạm thời giữa Mỹ và Iran… Các yếu tố nêu trên khiến giá thành phẩm xăng dầu thế giới ngày 8.4 giảm mạnh.
Giá thành phẩm xăng dầu thế giới bình quân giữa kỳ điều hành giá ngày 9.4 và kỳ điều hành ngày 8.4 là:
119,460 USD/thùng xăng RON 92 dùng để pha chế xăng E5RON 92, giảm 20,580 USD/thùng, tương đương giảm 14,7%.
Cũng theo Bộ Công thương, giá xăng dầu của Việt Nam đang ở mức trung bình và thấp hơn so với các nước có chung đường biên giới.
Cụ thể, giá xăng tại Singapore là 70.328 đồng/lít, Thái Lan 35.999 đồng/lít, Campuchia 36.167 đồng/lít, Lào 49.058 đồng/lít, Trung Quốc là 36.200 đồng/lít .
Giá dầu tại Singapore là 86.985 đồng/lít, Thái Lan 39.635 đồng/lít, Campuchia 53.922 đồng/lít, Lào 61.488 đồng/lít, Trung Quốc 33.070 đồng/lít.
Bộ Công thương cho rằng, việc áp dụng biện pháp sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu, thực hiện điều hành giá xăng dầu trong nước đảm bảo phản ánh đúng xu hướng biến động của giá xăng dầu thế giới.
Ngoài ra, phương án điều hành giá xăng dầu kỳ này tiếp tục duy trì mức chênh lệch giá giữa xăng sinh học E5RON 92 và xăng không chì RON 95 ở mức hợp lý để khuyến khích sử dụng nhiên liệu sinh học; bảo đảm hài hòa lợi ích giữa các chủ thể tham gia thị trường.