Rộ tin Mỹ mở “chiến dịch giải cứu phi công tiêm kích” nghi bị Iran bắn hạ

Việc Mỹ phóng thành công tàu Orion thuộc sứ mệnh Artemis 2 mới đây đã chấm dứt hơn nửa thế kỷ vắng bóng con người trên quỹ đạo mặt trăng kể từ sứ mạng Apollo 17 năm 1972. Dù công nghệ máy tính hiện nay mạnh gấp hàng vạn lần, nhưng những rào cản về chính trị, sự đứt gãy tri thức và triết lý an toàn khắt khe đã khiến hành trình trở lại này kéo dài kỷ lục.

Rào cản lớn nhất đối với việc quay lại mặt trăng không xuất phát từ công nghệ mà từ sự thiếu nhất quán trong chính sách quốc gia của Mỹ. Trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh, chương trình Apollo được thúc đẩy bởi ý chí chính trị tuyệt đối với ngân sách đỉnh điểm chiếm tới 4,41% tổng chi tiêu liên bang vào năm 1966. Tuy nhiên, sau khi đạt được mục tiêu đưa người đặt chân lên mặt trăng, sự quan tâm của giới chính trị sụt giảm khiến ngân sách Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA) hiện nay chỉ còn chiếm chưa đầy 0,5% chi tiêu chính phủ.

Đáng chú ý trong suốt nửa thế kỷ qua, NASA luôn chịu áp lực trước những thay đổi liên tục giữa các đời tổng thống. Theo đó, dự án của chính quyền này thường bị người kế nhiệm hủy bỏ để thay thế bằng mục tiêu mới, gây lãng phí hàng chục tỉ USD. Điển hình là chương trình Constellation của Tổng thống George W. Bush đã bị người kế nhiệm Barack Obama khai tử vào năm 2010 để chuyển hướng sang các tiểu hành tinh, trước khi mục tiêu mặt trăng được khôi phục lại dưới thời ông Donald Trump và tiếp tục dưới thời ông Joe Biden.

Một nghịch lý trớ trêu là dù người Mỹ vẫn có thể sử dụng lại các tên lửa đã từng đưa người lên mặt trăng thành công năm xưa, nhưng việc chế tạo lại nó trong thế kỷ 21 là điều không hợp thời và tốn kém. Có ước tính cho rằng khoảng 75% các nhà cung cấp linh kiện từ thập niên 1960 đã ngừng hoạt động, khiến hệ sinh thái sản xuất cũ gần như tan rã hoàn toàn. Các vật liệu cũ đã lỗi thời và không còn được sản xuất, trong khi việc thay thế bằng vật liệu hiện đại đòi hỏi quy trình kiểm nghiệm lại từ đầu.

Bên cạnh đó, kỹ nghệ thủ công trong quá trình sản xuất cũng bị mai một theo thời gian. Tên lửa thời Apollo là những kiệt tác được lắp ráp bởi những thợ hàn bậc thầy từ thời Thế chiến 2, những người sở hữu kỹ năng khó có thể mô tả hoàn toàn trong văn bản kỹ thuật. Khi những chuyên gia này nghỉ hưu, các "bí kíp" thực tế đã bị mất đi, buộc các kỹ sư hiện đại phải "nghiên cứu ngược" từ các động cơ trong bảo tàng để tái thiết lập quy trình sản xuất.

Khác với thời đại Apollo là một "cuộc chạy nước rút" đầy mạo hiểm để giành chiến thắng nhất thời, chương trình Artemis hướng tới sự an toàn tuyệt đối. Sau những thảm họa kinh hoàng của các tàu con thoi Challenger và Columbia, NASA không còn chấp nhận những rủi ro cực lớn như trước. Mọi hệ thống hiện nay đều phải trải qua các quy trình kiểm tra gắt gao, ưu tiên tính mạng phi hành gia hơn là áp lực về thời gian hay tốc độ.

Cuối cùng, mục tiêu của Artemis tập trung vào việc xây dựng căn cứ bền vững trên mặt trăng và trạm dừng cho các hành trình tiến tới sao Hỏa sau này. Với mục tiêu đó, bước đầu là tìm cách khai thác băng tại cực Nam của mặt trăng để tạo ra khí oxy và nhiên liệu tên lửa. Đây là một bài toán phức tạp hơn gấp bội so với những chuyến viếng thăm ngắn ngủi trong quá khứ. Bởi thế, sự kiện phóng tàu lên quỹ đạo mặt trăng mới đây có thể xem như một bước dạo đầu cho rất nhiều thử thách mà con người phải vượt qua được trong tương lai để thực hiện được giấc mơ làm chủ trong không gian sâu.

Tin Gốc: https://thanhnien.vn/cuoc-dua-len-mat-trang-nua-the-ky-lo-hen-185260404074014107.htm

Theo báo Times of India, trong phần lớn thời gian làm việc ngoài không gian, các phi hành gia sẽ giữ kết nối với Trái đất thông qua "mạng lưới vô hình" - gồm tín hiệu, dữ liệu và chỉ đạo liên tục từ trung tâm điều khiển.

Tuy nhiên vào khoảng 18h44 ngày 6-4 (tức 5h44 ngày 7-4 theo giờ Việt Nam), tàu Orion di chuyển vào vùng khuất sau Mặt trăng, khiến liên lạc với Trái đất bị gián đoạn trong khoảng 40 phút.

Nguyên nhân của hiện tượng này là do sóng vô tuyến và laser - vốn truyền theo đường thẳng - không thể xuyên qua lớp vật chất dày đặc của Mặt trăng.

NASA gọi đây là "khoảng mất tín hiệu" và là điều hoàn toàn bình thường, không phải tình huống khẩn cấp mà là giới hạn vốn có của công nghệ hiện tại.

Trên thực tế, các sứ mệnh Apollo trước đây cũng từng trải qua hiện tượng tương tự, cho thấy đây là một phần quen thuộc của hành trình chinh phục không gian.

Dù mất liên lạc, sứ mệnh Artemis II vẫn tiếp tục diễn ra. Các hệ thống trên tàu Orion vận hành theo lập trình sẵn, đảm bảo hành trình không bị gián đoạn.

Đây cũng là thời điểm phi hành đoàn đạt được những cột mốc quan trọng, như tiếp cận Mặt trăng ở khoảng cách gần nhất và vươn tới quãng đường xa Trái đất nhất trong lịch sử loài người.

Phi hành gia Victor Glover cho biết trải nghiệm "mất kết nối" mang giá trị tinh thần đặc biệt, vì sự tĩnh lặng tuyệt đối trong không gian là cơ hội hiếm hoi để suy ngẫm, nhìn lại hành trình của nhân loại trong vũ trụ.

Tuy nhiên, khoảng gián đoạn liên lạc này cũng cho thấy những thách thức lớn trong việc chinh phục không gian sâu. Khi NASA hướng tới mục tiêu xây dựng sự hiện diện bền vững trên Mặt trăng và xa hơn là Sao Hỏa, bài toán liên lạc sẽ ngày càng trở nên then chốt.

Các chuyên gia nhấn mạnh, trong tương lai, những giải pháp như vệ tinh trung gian hay hạ tầng truyền thông mới có thể được triển khai để hạn chế tình trạng "mất tín hiệu", bởi liên lạc hiệu quả trong không gian không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc.

Theo Hãng tin AP, sau khi hoàn tất hành trình vòng quanh Mặt trăng, Artemis II cần khoảng 4 ngày để trở về Trái đất. Tàu dự kiến hạ cánh xuống Thái Bình Dương, ngoài khơi San Diego ngày 10-4, khép lại sứ mệnh kéo dài 9 ngày.

Tin Gốc: https://tuoitre.vn/vi-sao-artemis-ii-mat-lien-lac-voi-trai-dat-40-phut-khi-bay-qua-mat-trang-20260406215706834.htm

Báo cáo mới về Vải liệm Turin cho thấy sợi vải dùng để dệt nên thánh tích này nhiều khả năng xuất phát từ khu vực thung lũng Indus thuộc Ấn Độ cổ đại. Đây là tấm vải lanh được cho là từng được dùng để quấn thi hài Chúa Jesus sau khi ông bị đóng đinh trên thập tự giá.

Đến tận lúc này, hiện vật có kích thước khoảng 4,4 m x 1,1 m vẫn là một trong những thánh tích Kitô giáo gây tranh cãi nhất thế giới. Vải liệm lần đầu được ghi chép vào tài liệu tại Pháp năm 1354 và hiện được lưu giữ tại Nhà thờ chính tòa Turin của Ý.

Các nhà khoa học vẫn tiếp tục nghiên cứu tấm vải nhằm xác định nguồn gốc thực sự của nó.

Theo công trình nghiên cứu mới được công bố, kết quả phân tích ADN các mẫu vật thu thập từ năm 1978 cho thấy vật liệu vải nhiều khả năng xuất xứ từ Ấn Độ.

Đội ngũ nghiên cứu, trong đó có nhà khoa học Gianni Barcaccia của Đại học Padova (Ý), cũng phát hiện sự hiện diện của nhiều loại vật chất từ động vật, thực vật và con người bên trong vải liệm qua nhiều năm.

"Kết quả phân tích các dấu vết ADN trên Vải liệm Turin cho thấy cổ vật có khả năng đã tiếp xúc rộng rãi trong [môi trường] khu vực Địa Trung Hải, đồng thời không loại trừ khả năng sợi dệt được sản xuất tại Ấn Độ", theo báo cáo đăng trên cổng thông tin Bioarxiv.

Những vật liệu di truyền được tìm thấy trên tấm vải bao gồm ADN của nhiều loài động vật nuôi như chó, mèo, gà, bò, dê, cừu, lợn, ngựa, cũng như động vật hoang dã như hươu và thỏ.

Không dừng lại ở đó, ADN của cà rốt, ớt, cà chua, khoai tây và một số loài lúa mì cũng được tìm thấy trên các mẫu vải.

Do tấm vải liệm dường như đã tiếp xúc với nhiều người, các nhà nghiên cứu cho rằng việc xác định "ADN nguyên thủy" của nó gần như là điều bất khả thi.

Đáng chú ý, nghiên cứu mới phát hiện gần 40% ADN người trên tấm khăn thuộc các dòng gien Ấn Độ.

"Sự hiện diện của 38,7% trong tổng số dữ liệu hệ gien người lại có nguồn gốc từ các dòng gien Ấn Độ là điều bất ngờ, và có thể liên quan đến các tương tác lịch sử, như việc nhập khẩu vải lanh hoặc sợi dệt từ khu vực gần Thung lũng Indus", theo đội ngũ nghiên cứu.

Báo cáo cho rằng kết quả trên nhiều khả năng phản ánh các tiếp xúc lịch sử với thánh tích, hoặc việc người La Mã từng nhập khẩu vải lanh từ các khu vực gần Thung lũng Indus.

Việc Vải liệm Turin bị con người chạm vào thường xuyên trong suốt nhiều thế kỷ cũng được xác nhận qua sự hiện diện của vi khuẩn trên da người, bao gồm Cutibacterium và Staphylococcus, trong các mẫu phân tích.

"Về mặt tổng thể, các phát hiện trước đây và hiện tại của chúng tôi cung cấp những hiểu biết quan trọng về nguồn gốc địa lý của những cá nhân từng tiếp xúc với Vải liệm trong cuộc hành trình lịch sử xuyên suốt nhiều khu vực, cộng đồng và trong những thời kỳ khác nhau", báo cáo nêu rõ.

"Bằng chứng di truyền và vi sinh cho thấy lịch sử phức tạp của Vải liệm Turin, phản ánh sự tương tác với nhiều nhóm người khác nhau", các nhà khoa học nhấn mạnh.

Tuy nhiên, kết quả phân tích mới nhất vẫn chưa thể giúp xác định niên đại của thánh tích, vốn là câu hỏi luôn được tìm kiếm lâu nay.

Tin Gốc: https://thanhnien.vn/bat-ngo-tu-ket-qua-phan-tich-vai-liem-turin-185260410093712142.htm