Hiện Iran chưa phản hồi những tuyên bố tức thời trong họp báo của ông Trump và các quan chức Mỹ
Khoảng 0h10 (giờ Việt Nam), ông Trump bắt đầu họp báo. Tháp tùng ông có Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth, Chủ tịch Hội đồng tham mưu trưởng liên quân Dan Caine, Giám đốc Cơ quan tình báo trung ương (CIA) John Ratcliffe.
Mở đầu họp báo, ông Trump khẳng định: “Có thể hạ gục toàn bộ đất nước Iran chỉ trong một đêm, và đêm đó có thể là ngay ngày mai”.
Theo New York Times, hạn chót mới nhất mà ông Trump cho Iran để hoàn thành thỏa thuận ngừng bắn với Mỹ là 20h00 tối 7-4 (giờ Mỹ).
Sau đó, ông Trump bắt đầu cung cấp thông tin về chiến dịch tìm kiếm và giải cứu sĩ quan vũ khí trên tiêm kích F-15 bị Iran bắn rơi hôm 3-4, thành công hôm 5-4. Có đến 155 máy bay tham gia chiến dịch này.
Chiến dịch giải cứu đã sử dụng nhiều đòn nghi binh nhằm đánh lạc hướng lực lượng Iran. “Chúng tôi muốn họ tìm ở những khu vực khác”, ông nói, và tiết lộ rằng phía Mỹ đã dựng đến 7 vị trí giả để gây nhiễu.
Ông Trump thừa nhận chiếc F-15 bị bắn hạ hôm 3-4 là chiếc máy bay người lái đầu tiên bị Iran bắn trong suốt 37 ngày xung đột giữa Iran và liên minh Mỹ – Israel, đồng nghĩa chính thức thừa nhận chiếc F-15 đầu tiên bị đối phương bắn hạ trong suốt lịch sử 50 năm của mình.
Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh trong 37 ngày xung đột, quân đội Mỹ đã tiến hành hơn 10.000 nhiệm vụ bay chiến đấu, hơn 13.000 mục tiêu bị tấn công và đến nay Tehran mới bắn hạ được một máy bay.
Cả hai thành viên phi hành đoàn đều kịp bật ghế phóng và hạ cánh sống sót trên lãnh thổ Iran. Tuy nhiên, do tốc độ máy bay rất lớn, cả hai đã hạ cánh rất xa nhau.
Phi công máy bay được giải cứu ngay trong đợt tìm kiếm giải cứu đầu tiên sau khi máy bay rơi, với 21 máy bay được triển khai vào không phận Iran. Một trực thăng HH-60 Jolly Green 2 đã đưa phi công ra ngoài trong khi các binh sĩ Mỹ phải đối mặt với hỏa lực dày đặc ở cự ly gần.
Thành viên phi hành đoàn còn lại, một sĩ quan vũ khí mang hàm đại tá, đáp xuống cách xa phi công nhiều kilomet, bị thương nặng và phải tự mình sinh tồn gần 48 giờ trên đất Iran.
Ông Trump mô tả sĩ quan này đã leo trèo qua địa hình núi hiểm trở, nhiều vách đá dựng đứng trong tình trạng “chảy máu khá nhiều”, tự băng bó vết thương và dùng thiết bị định vị để liên lạc với lực lượng Mỹ.
Tuy nhiên, ông Trump cũng thừa nhận rằng sau khi giải cứu thành công, quân đội Mỹ buộc phải phá hủy các máy bay vận tải tại chỗ.
Lực lượng cứu hộ sau đó được di tản bằng những máy bay nhỏ hơn, cơ động hơn. Ông cho biết thêm những máy bay bị hủy có trang bị hệ thống thông tin liên lạc và công nghệ chống tên lửa mà Mỹ không muốn phía Iran thu giữ. “Do đó, chúng tôi đã cho nổ mấy chiếc máy bay cũ đó”.
Trong chiến dịch giải cứu, lực lượng Mỹ đã sử dụng hai máy bay vận tải lớn để chở lượng lớn trang thiết bị vào Iran, bao gồm ba trực thăng. Hai máy bay này hạ cánh tại một nông trại, chứ không phải trên đường băng. Do đó, khi cần cất cánh rời đi, hai máy bay này bị sa lầy trên nền cát ướt do trọng tải lớn.
Quân đội Mỹ đã kích hoạt phương án dự phòng: điều các máy bay nhỏ hơn, nhẹ hơn và nhanh hơn đến đón người. Hai máy bay vận tải cũ sau đó bị phá hủy tại chỗ để không để đối phương tiếp cận các thiết bị quân sự bên trong.
“Chúng tôi đã cho nổ tung những chiếc máy bay cũ đó vì trên máy bay có trang thiết bị. Thành thật mà nói chúng tôi muốn mang theo, nhưng tôi nghĩ không đáng để mất thêm bốn tiếng tháo dỡ. Chúng tôi có trang thiết bị tốt nhất thế giới – chúng tôi không muốn ai kiểm tra các thiết bị phòng không và thiết bị khác của chúng tôi”, ông Trump cho biết.
Đáng chú ý, tổng thống Mỹ đặc biệt chỉ trích sự cố rò rỉ thông tin trong lúc chiến dịch tìm kiếm đang diễn ra, khiến Iran biết còn một phi công đang lẩn trốn và treo thưởng lớn để truy lùng người này.
Ông Trump cảnh báo sẽ yêu cầu các cơ quan truyền thông tiết lộ nguồn tin người rò rỉ thông tin, nếu không họ phải sẽ “ngồi tù”.
Tiếp lời ông Trump, các ông Ratcliffe, Hegseth và Caine lần lượt phát biểu về chiến dịch tìm kiếm này. Hầu hết phần nói của ông Ratcliffe và Hegseth đều ca ngợi “sự quyết đoán” của ông Trump.
Ông Caine đã chia sẻ nhiều thông tin chi tiết hơn về hai phi vụ giải cứu. Phi vụ đầu tiên có sự tham gia của một cường kích A-10 Warthog đảm nhận vai trò Sandy (thuật ngữ quân sự Mỹ chỉ máy bay mang nhiệm vụ tiếp cận phi công bị bắn rơi và dẫn đường cho lực lượng cứu hộ tiến vào), máy bay vận tải HC-130, trực thăng cứu hộ HH-60 Jolly Green II…
Trong quá trình tiến vào mục tiêu, các trực thăng HH-60 đã phải tiếp nhiên liệu trên không từ máy bay C-130 ngay trên đường bay, cho thấy khoảng cách xâm nhập rất sâu vào lãnh thổ Iran.
Ông Caine cũng tiết lộ chiếc A-10 làm nhiệm vụ Sandy đã trúng hỏa lực Iran, nhưng vẫn tiếp tục chiến đấu. Ông cho biết phi công này sau đó đã bay sang lãnh thổ một nước thân thiện và phóng ghế thoát hiểm khi xác định không thể hạ cánh máy bay an toàn.
Về chiến dịch giải cứu thành viên thứ hai, ông Caine nhấn mạnh vai trò của các đối tác liên ngành, đặc biệt là CIA, trong việc xác định vị trí và nhận dạng chính xác người này.
Đợt giải cứu thứ hai sử dụng lực lượng lớn hơn đáng kể so với đợt đầu, với sự tham gia của một “hạm đội trên không”. Điều này do phía lực lượng vũ trang Iran đã có thêm thời gian chuẩn bị và triển khai lực lượng truy tìm.
Trong suốt thời gian chờ giải cứu, lực lượng liên quân Mỹ liên tục không kích các đơn vị Iran đang truy lùng sĩ quan vũ khí. Tuy nhiên, hoạt động giải cứu này vẫn liên tục gặp nhiều sự cố phát sinh, song ông không nêu rõ.
Ông Caine xác nhận vào khoảng nửa đêm ngày 5-4 (giờ Mỹ), tức hơn 50 giờ sau khi chiến dịch bắt đầu, cả hai thành viên phi hành đoàn F-15 đều đã đi vào vùng an toàn.
Trong suốt các phần phát biểu, cả ba ông Ratcliffe, Hegseth và Caine đều nhấn mạnh chiến dịch giải cứu phi hành đoàn thứ hai có sự tham gia sâu của lực lượng tình báo, do đó có nhiều thông tin không thể được tiết lộ với công chúng.
Giám đốc CIA John Ratcliffe tiết lộ cơ quan này đã triển khai cả tình báo viên lẫn các công nghệ tinh vi mà “không cơ quan tình báo nào trên thế giới sở hữu” để thực hiện nhiệm vụ mà ông ví như “tìm một hạt cát giữa sa mạc”.
Ông Ratcliffe tiết lộ ngoài các nguồn lực tình báo con người và kỹ thuật, CIA còn thực hiện một chiến dịch nghi binh riêng biệt nhằm đánh lạc hướng lực lượng Iran. Theo đó, sáng 4-4, CIA xác nhận phi hành đoàn thứ hai vẫn còn sống, đang ẩn nấp trong một khe núi và “vẫn vô hình trước kẻ thù”. Thông tin này được chuyển đến ông Hegseth, tới ông Trump và chiến dịch nhanh chóng được triển khai.
Trả lời báo chí sau khi kết thúc các bài phát biểu chuẩn bị sẵn, ông Trump ngẫu hứng kể lại công lao của ông Ratcliffe trong chiến dịch giải cứu phi hành đoàn thứ hai.
Theo ông, giám đốc CIA đã báo cáo việc phát hiện chuyển động đáng ngờ trên một ngọn núi ở Iran. Đáng chú ý, mục tiêu được phát hiện từ khoảng cách lên đến 64km (40 dặm) từ địa điểm quan sát.
Ông Trump mô tả đó là một ngọn núi rộng lớn, rậm rạp cây cối. Đội giám sát đã theo dõi mục tiêu trên trong suốt 45 phút qua camera, trong khi đối tượng gần như bất động. Ban đầu, nhóm giám sát hoài nghi đây là phát hiện giả. Tuy nhiên, sau 45 phút, đối tượng đột ngột di chuyển mạnh và đứng dậy. Khi ấy, lực lượng tình báo đã kết luận đó chính là sĩ quan Mỹ đang mắc kẹt.
Ông Trump mô tả phát hiện của CIA chính là “khởi đầu của một điều phi thường” và là bước ngoặt dẫn đến chiến dịch đặc biệt trên bộ sau đó.
Khi được phóng viên hỏi, ông Trump một lần nữa cảnh báo Iran nên chấp nhận một thỏa thuận với Mỹ trước 20h ngày 7-4 (giờ Mỹ). Nếu quá hạn mà không có thỏa thuận, ông Trump dọa sẽ phá hủy toàn bộ hạ tầng Iran.
“Họ có thời hạn đến ngày mai 7-4, 20h00 tối theo giờ miền Đông. Sau đó, họ sẽ không còn cây cầu nào, không còn nhà máy điện nào. Sẽ là thời kỳ đồ đá”, tổng thống Mỹ cảnh báo. ‘
Đáng chú ý, ông Trump nhấn mạnh quân đội Mỹ đã lên phương án tiêu diệt mọi cây cầu và mọi nhà máy điện ở Iran trước nửa đêm ngày 7-4 và toàn bộ chiến dịch này có thể diễn ra trong vỏn vẹn 4 giờ đồng hồ.
Để dẫn chứng về lời đe dọa trên, ông Trump khẳng định khi được các cộng sự cấp cao, trong đó có Phó tổng thống JD Vance báo cáo rằng Iran có vẻ đang phá vỡ thỏa thuận, ông đã ra lệnh phá hủy cây cầu lớn nhất Iran.
Ông nói rằng từ lúc ông ra lệnh đến lúc cây cầu bị phá hủy chỉ mất 10 phút. “Tôi có muốn làm vậy không?
Tôi có muốn phá hủy cơ sở hạ tầng của họ không? Không. Nếu Mỹ ngừng lại hôm nay, Iran sẽ mất 20 năm để tái thiết và sẽ không bao giờ tốt như trước. Nhưng nếu tiếp tục bị phá hủy, con số đó sẽ lên đến 100 năm. Và cách duy nhất để Iran tái thiết là tận dụng trí tuệ của nước Mỹ”, tổng thống Mỹ đơn phương tuyên bố.
"Tôi đã nói chuyện với Thủ tướng Netanyahu và ông ấy đồng ý thu hẹp quy mô chiến dịch. Tôi nghĩ chúng ta cần thận trọng hơn một chút", ông Trump ngày 9/4 nói với NBC News.
Tổng thống Trump cũng cho biết ông rất lạc quan về một thỏa thuận hòa bình với Iran. Theo ông, các lãnh đạo Iran "nói chuyện rất khác trong cuộc họp so với trước báo chí, họ hợp lý hơn nhiều".
"Họ đang đồng ý với mọi điều họ cần đồng ý. Hãy nhớ rằng Iran đã bị khuất phục, họ không còn quân đội", ông Trump nói. "Nếu không đạt được thỏa thuận, điều đó sẽ rất đau đớn với Iran".
Lệnh ngừng bắn hai tuần giữa Mỹ và Iran xuất hiện dấu hiệu căng thẳng khi quân đội Israel tiếp tục tấn công khu vực miền nam Lebanon, nơi nhóm Hezbollah do Tehran hậu thuẫn hoạt động. Iran ngày 8/4 dọa hủy lệnh ngừng bắn vì Israel không dừng chiến dịch nhằm vào Lebanon.
Trong cuộc họp báo ở Hungary cùng ngày, Phó tổng thống Mỹ JD Vance cho biết Israel nên "tự kiềm chế một chút". Các lãnh đạo châu Âu cũng kêu gọi đưa Lebanon vào thỏa thuận ngừng bắn.
Tuy nhiên, trong các tuyên bố công khai, Thủ tướng Netanyahu chưa cho thấy dấu hiệu rằng Israel sẽ giảm bớt cường độ tấn công nhằm vào Lebanon, dù thông báo nước này đang tìm kiếm các cuộc đàm phán trực tiếp giữa hai bên.
"Tôi đã nhấn mạnh rằng thỏa thuận ngừng bắn với Iran không bao gồm Hezbollah, do đó Israel sẽ tiếp tục tấn công mạnh mẽ nhằm vào họ", ông Netanyahu nói, đồng thời khẳng định tình bạn sâu sắc giữa Israel và Mỹ "đang thay đổi bộ mặt của Trung Đông".
Một quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ ngày 9/4 cho biết cơ quan này tuần sau sẽ tổ chức cuộc họp để thảo luận về đàm phán ngừng bắn giữa Israel và Lebanon. Hoạt động này sẽ diễn ra sau khi Mỹ và Iran bắt đầu thảo luận tại Pakistan.
Bộ Y tế Lebanon cho biết các cuộc không kích của Israel nhằm vào nước này ngày 8/4 khiến 303 người thiệt mạng, trong đó có 71 phụ nữ và 30 trẻ em, 1.150 người bị thương.
Khoảng 1.500 người đã thiệt mạng tại Lebanon kể từ đầu cuộc chiến.
Ngày 1/4, Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu trước toàn quốc rằng "chúng ta đã đánh bại Iran". Ông khẳng định Tehran "đã bị tàn phá về quân sự, kinh tế và mọi phương diện khác".
Ngày 2/4, người đứng đầu Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) xác nhận thông điệp đó khi nói rằng "các hệ thống phòng không và tên lửa của Iran phần lớn đã bị phá hủy".
Thế nhưng, chỉ một ngày sau, không quân Mỹ trải qua "ngày thảm họa", khi liên tiếp mất hai máy bay và ít nhất hai trực thăng trúng đạn. Iran sáng 3/4 tuyên bố đã bắn hạ một tiêm kích Mỹ, buộc hai phi công nhảy dù trên lãnh thổ nước này.
Tiêm kích bị bắn rơi được xác định là mẫu F-15E Strike Eagle, một trong những loại chiến đấu cơ chủ lực của Mỹ trong chiến dịch Cơn thịnh nộ Kinh hoàng tấn công Iran. Một chiến dịch tìm kiếm quy mô lớn được phát động, giúp Mỹ tìm thấy và giải cứu phi công thứ nhất, nhưng người thứ hai vẫn mất tích bên trong lãnh thổ Iran.
Đây được cho là chiếc máy bay có người lái đầu tiên của Mỹ bị hỏa lực đối phương bắn hạ kể từ khi Chiến dịch Cơn thịnh nộ Kinh hoàng bắt đầu hôm 28/2.
Trong khi chiến dịch tìm kiếm được Mỹ tiến hành, Iran thông báo lực lượng nước này tiếp tục bắn hạ một cường kích A-10. NY Times dẫn lời các quan chức Mỹ cho biết phi công chiếc A-10 đã cố điều khiển máy bay rời khỏi không phận Iran trước khi phóng ghế thoát hiểm và được giải cứu an toàn.
Hai quan chức Mỹ còn nói với Reuters rằng hai trực thăng thuộc đội tìm kiếm đã trúng hỏa lực Iran, song đã rời khỏi không phận nước này thành công. Một quan chức cho biết những người có mặt trên hai máy bay vẫn an toàn, nhưng ít nhất một quân nhân đã bị thương.
Các sự cố này không đồng nghĩa Iran đã đảo ngược vị thế quân sự với Mỹ, nhưng chúng đã "dội gáo nước lạnh" vào các tuyên bố chiến thắng mà ông Trump liên tục đưa ra gần đây. Nó cũng chứng minh rằng bất chấp chiến dịch tập kích dữ dội của Mỹ - Israel, Iran vẫn đủ sức gây tổn thất cho Washington và tạo ra thách thức ngày càng lớn với ông Trump, theo Dan De Luce, nhà phân tích của NBC News.
Cả Tổng thống Trump và Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth đều từng ám chỉ rằng không quân Mỹ và Israel đang "tự do hoạt động" trên bầu trời Iran, mô tả lưới phòng không của nước này không còn khả năng chống trả.
Khi được hỏi liệu Iran có còn khả năng đe dọa máy bay Mỹ hay không, ông Trump hôm 1/4 một lần nữa khẳng định "họ không có thiết bị phòng không. Radar của họ đã bị phá hủy 100%. Chúng ta là lực lượng quân sự không thể ngăn cản".
Tuy nhiên, Iran ngay sau đó phóng ít nhất 50 tên lửa đạn đạo và hơn 150 máy bay không người lái (UAV) nhắm vào mục tiêu Mỹ và đồng minh ở vùng Vịnh.
Theo một quan chức Mỹ và các nguồn tin am hiểu tình hình, khoảng 50% số bệ phóng tên lửa của Iran vẫn còn nguyên vẹn và hàng nghìn UAV vẫn được cất trữ trong các hầm ngầm. Các nguồn tin cho hay nhiều kho dự trữ tên lửa dưới lòng đất ở Iran vẫn chưa bị hư hại và nước này có thể khôi phục chúng chỉ vài giờ sau khi bị không kích. Và Iran vẫn có thể phóng tên lửa vào tàu thuyền đi qua các tuyến hàng hải trong khu vực.
"Ngay cả với tốc độ phóng tên lửa và UAV như hiện nay, Iran vẫn có thể duy trì năng lực tấn công trong một thời gian nữa", Kelly Grieco, chuyên gia tại Trung tâm Stimson, nhận định.
Không chỉ về năng lực tấn công trả đũa, khả năng phòng thủ và phòng không của Iran cũng đang dần được khôi phục. Chuẩn tướng Alireza Elhami, chỉ huy Bộ tư lệnh Liên hợp Phòng không Quốc gia Iran, cho biết binh sĩ nước này đang triển khai các chiến thuật mới, kết hợp với "thiết bị hiện đại và đổi mới hệ thống phòng thủ" để đối phó chiến đấu cơ Mỹ, Israel.
Tướng Elhami không nêu cụ thể những thay đổi được lực lượng phòng không Iran áp dụng, nhưng vụ bắn rơi tiêm kích F-15E và cường kích A-10 cho thấy máy bay Mỹ và Israel không còn có thể tự do ra vào bầu trời Iran như trước, theo Courtney Kube, nhà phân tích của NBC News.
Điều này đẩy Mỹ vào tình thế khó khăn, đặc biệt là nếu phi công thứ hai bị lực lượng Iran bắt sống. Khi đó, bài toán ngoại giao của cuộc chiến sẽ thay đổi chỉ sau một đêm, theo giới quan sát.
"Viễn cảnh một quân nhân Mỹ có thể còn sống và đang phải lẩn trốn bên trong lãnh thổ Iran đã đẩy Washington vào thế khó trong cuộc xung đột vốn nhận được ít ủng hộ từ công chúng và chưa thấy dấu hiệu kết thúc sớm", Phil Stewart, nhà phân tích của Reuters, nhận xét.
Iran đã thông báo với các bên trung gian rằng họ chưa sẵn sàng gặp quan chức Mỹ tại Islamabad trong những ngày tới và những nỗ lực đạt được thỏa thuận ngừng bắn do Pakistan dẫn đầu đã đi vào ngõ cụt, theo WSJ.
Mỹ và Israel đã mở màn chiến dịch bằng một làn sóng tấn công khiến lãnh đạo tối cao Iran Ali Khamenei thiệt mạng. Iran đã tiến hành chiến dịch đáp trả mạnh mẽ vào Israel và các mục tiêu của Mỹ trên khắp vùng Vịnh. Tính đến 3/4, hơn 3.600 người thiệt mạng trong xung đột Iran, trong đó có 13 quân nhân Mỹ. Ít nhất 16 UAV Reaper của Mỹ đã bị bắn hạ kể từ đầu cuộc chiến, bao gồm hai chiếc trong tuần này.
Sau vụ F-15E bị bắn rơi, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad-Bagher Ghalibaf đã mỉa mai ông Trump trên X rằng "sau khi đánh bại Iran 37 lần liên tiếp, cuộc chiến này giờ đã bị hạ cấp thành 'Này, có ai tìm thấy phi công của chúng tôi không?'".
Chính quyền Tổng thống Trump đã nhiều lần tìm cách trấn an dư luận Mỹ rằng cuộc chiến Iran đang diễn ra đúng kế hoạch và sắp kết thúc. Song vụ bắn rơi tiêm kích F-15E và những hệ lụy kèm theo đã khiến tuyên bố chiến thắng của ông Trump lung lay hơn bao giờ hết, nhà phân tích Kube nhận định.
Robert Brovdi, tư lệnh Lực lượng Không người lái Ukraine, hôm nay cho biết các phương tiện bay không người lái (drone) trong đêm 5/4 đã đánh trúng tàu hộ vệ tên lửa Đô đốc Grigorovich tại cảng Novorossiysk, tây nam Nga.
Quân đội Ukraine công bố video từ drone cho thấy phương tiện này tiếp cận một chiến hạm đang neo đậu, trước khi lao vào giữa thân tàu. Video không cho thấy kết quả của đòn đánh, nhưng các drone mang đầu đạn cỡ nhỏ thường không có khả năng gây thiệt hại nặng cho chiến hạm cỡ lớn.
Ông Brovdi cho hay quân đội Ukraine còn sử dụng drone tập kích kho dầu Sheskharis ở gần Novorossiysk và giàn khoan dầu Sivash trên biển Đen, gần bán đảo Crimea.
Bộ Quốc phòng Nga chưa bình luận về thông tin.
Tàu hộ vệ tên lửa Đô đốc Grigorovich là chiếc đầu tiên trong loạt 6 tàu thuộc Đề án 11356M, một trong những lớp tàu hộ vệ hiện đại nhất trong biên chế Hải quân Nga.
Đô đốc Grigorovich được thiết kế cho nhiệm vụ chống hạm, chống ngầm và phòng không hạm đội. Tàu có thể hoạt động độc lập hoặc theo các biên đội tàu chiến hỗn hợp.
Tàu dài 124 m, rộng 15 m, lượng giãn nước đầy tải 4.035 tấn. Vũ khí chính của tàu hộ vệ Đô đốc Grigorovich gồm 8 tên lửa hành trình Kalibr với tầm bắn 1.500 đến 2.500 km, 24 tên lửa phòng không tầm trung thuộc tổ hợp 3S90M Shtil-1.
