Tiến sĩ Aswini Panigrahi, bác sĩ thận tại Bệnh viện chuyên khoa thận Apollo Dialysis (Ấn Độ), cảnh báo rằng người bệnh tiểu đường có nguy cơ cao bị ảnh hưởng đến thận, do đó tuân thủ một chế độ ăn uống lành mạnh càng quan trọng hơn, theo tờ Hindustan Times.
Tiến sĩ Panigrahi giải thích: Khi đường huyết duy trì ở mức cao trong thời gian dài, các mạch máu nhỏ cung cấp cho thận sẽ bị tổn thương; do đó, việc lọc chất thải từ máu của thận trở nên suy yếu. Tuy nhiên, chế độ ăn uống có thể góp phần giúp bảo tồn chức năng thận.
Bác sĩ Panigrahi chỉ ra những sai lầm thường gặp trong chế độ ăn uống hằng ngày.
Tiêu thụ quá nhiều muối: Ăn quá nhiều muối trong các bữa ăn hằng ngày, đặc biệt là thực phẩm đóng gói, đồ ăn nhẹ, đồ muối chua và bữa ăn chế biến sẵn chứa lượng natri quá mức. Điều này làm tăng huyết áp, gây căng thẳng ảnh hưởng đến thận.
Thực phẩm chế biến sẵn: Các loại thực phẩm ăn liền, bữa ăn chế biến sẵn và thịt đóng gói chứa lượng natri cao, chất béo không lành mạnh và chất bảo quản, có thể gây hại nhiều mặt cho cơ thể.
Chế độ ăn giàu protein một cách bất thường: Nhiều người tập trung vào xây dựng khối lượng cơ bắp mà thực hiện chế độ ăn giàu protein mà không có sự hướng dẫn của chuyên gia y tế. Bác sĩ Panigrahi cảnh báo: Tiêu thụ lượng lớn protein có thể gây thêm áp lực cho thận. Đối với người bệnh tiểu đường hoặc có dấu hiệu suy giảm chức năng thận sớm, tiêu thụ quá nhiều protein có thể dẫn đến suy chức năng thận nặng hơn, theo Hindustan Times.
Tiêu thụ quá nhiều đường: Ăn quá nhiều đường hoặc carbohydrate tinh chế như bánh mì trắng, kẹo, đồ uống có đường có thể khiến đường huyết tăng vọt nhanh chóng, dẫn đến các biến chứng dài hạn như suy thận.
Để bảo vệ thận, bác sĩ Panigrahi khuyến nghị:
Hạn chế ăn muối, tránh thực phẩm đóng gói và chế biến sẵn. Tự nấu ăn tại nhà là cách tốt nhất.
Ăn chế độ ăn cân bằng bao gồm rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, các loại đậu và thực phẩm giàu chất béo lành mạnh (như các loại hạt).
Theo tiến sĩ Anju Sood, chuyên gia dinh dưỡng tại Ấn Độ, tỏi có tính sinh nhiệt nhẹ trong cơ thể. Khi thời tiết nóng, nếu ăn quá nhiều hoặc ăn sai cách, tỏi có thể làm tăng cảm giác nóng, gây ợ nóng hoặc khó chịu đường tiêu hóa. Tuy nhiên, bà nhấn mạnh vấn đề nằm ở cách sử dụng chứ không phải bản thân thực phẩm, theo The Health Site (Ấn Độ).
Nguyên tắc đầu tiên là kiểm soát khẩu phần. Các chuyên gia khuyến nghị chỉ nên dùng khoảng 1 - 2 tép tỏi mỗi ngày. Tiêu thụ tỏi ở mức vừa phải giúp phát huy lợi ích chống oxy hóa và tim mạch, đồng thời hạn chế các tác dụng phụ như đầy hơi, ợ nóng, theo Healthline (Mỹ).
Một sai lầm phổ biến là ăn tỏi sống vào buổi sáng khi chưa ăn gì. Tiến sĩ Rupali Datta, chuyên gia dinh dưỡng ở Ấn Độ, cho biết ăn tỏi sống vào buổi sáng có thể làm tăng kích ứng niêm mạc dạ dày, gây nóng rát, buồn nôn hoặc khó chịu. Trong mùa nóng, tình trạng này dễ xảy ra hơn do hệ tiêu hóa nhạy cảm.
Tỏi - đặc biệt khi ăn sống - có thể gây kích ứng đường tiêu hóa ở một số người, dẫn đến cảm giác nóng rát, đầy hơi hoặc khó chịu dạ dày nếu dùng quá nhiều hoặc ăn khi bụng đói. Các hợp chất sulfur trong tỏi, dù có lợi cho sức khỏe, nhưng cũng có thể “khá mạnh” với niêm mạc tiêu hóa nhạy cảm, theo Cleveland Clinic (Mỹ).
Tỏi sống chứa nhiều allicin nhưng cũng dễ gây “nóng”. Để hạn chế điều này, các chuyên gia khuyên nên dùng tỏi đã nấu chín hoặc tỏi ngâm, vừa giảm độ hăng vừa dễ tiêu hóa hơn. Một mẹo nhỏ là đập dập tỏi và để khoảng 10 phút trước khi chế biến để tối ưu hoạt chất có lợi.
Để giảm cảm giác sinh nhiệt, tỏi nên được dùng cùng rau xanh, dưa leo, cà chua... Đồng thời, việc bổ sung đủ nước giúp cơ thể điều hòa thân nhiệt và hỗ trợ tiêu hóa tốt hơn trong thời tiết nắng nóng, theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO).
Các chuyên gia nhấn mạnh, tỏi không gây “nóng” nếu được sử dụng đúng cách. Trong mùa nắng nóng, chỉ cần điều chỉnh lượng ăn, thời điểm và cách chế biến, bạn vẫn có thể tận dụng lợi ích của tỏi mà không lo ảnh hưởng đến sức khỏe.
Sau đây, một bác sĩ chuyên khoa thận đã đưa ra lời khuyên chăm sóc sức khỏe thận, nhất là đối với bệnh nhân thận - trong thời tiết nắng nóng kéo dài.
Tiến sĩ Anupam Roy, Phó trưởng Khoa Thận học và Ghép thận tại Aakash Healthcare (Ấn Độ), chia sẻ:
Giữ đủ nước là một trong những nguyên tắc quan trọng hàng đầu. Vào mùa hè, cơ thể đổ mồ hôi nhiều hơn, làm tăng nguy cơ mất nước. Việc bổ sung đủ nước sẽ giúp thận đào thải độc tố hiệu quả. Một cách kiểm tra đơn giản là quan sát màu nước tiểu: nếu nước tiểu có màu nhạt là dấu hiệu cơ thể đã đủ nước, còn nếu sẫm màu, bạn cần bổ sung thêm chất lỏng, theo tờ Times of India.
Đồng thời, ông cũng đưa ra một số lời khuyên giúp bảo vệ thận trong thời tiết nắng nóng:
Bổ sung thực phẩm giàu nước: Bên cạnh việc uống đủ nước, nên tăng cường các thực phẩm giàu nước trong chế độ ăn hằng ngày. Các loại trái cây và rau củ như dưa chuột, dưa hấu không chỉ giúp cấp nước mà còn cung cấp nhiều dưỡng chất cần thiết.
Kiểm soát lượng muối: Giảm lượng muối trong khẩu phần ăn là điều rất quan trọng đối với sức khỏe thận. Ăn mặn có thể làm tăng huyết áp - một trong những nguyên nhân chính dẫn đến bệnh thận. Vì vậy, cần hạn chế thực phẩm chế biến sẵn và đồ ăn nhanh.
Tránh mất nước khi tập luyện: Dù trời nóng, việc duy trì vận động vẫn cần thiết. Tuy nhiên, nên chọn thời điểm tập luyện phù hợp như sáng sớm hoặc chiều muộn để hạn chế mất nước do đổ mồ hôi nhiều khi tiếp xúc trực tiếp với nắng gắt.
Thận trọng khi dùng thuốc giảm đau: Việc sử dụng thuốc giảm đau thường xuyên có thể gây tổn thương thận. Trong tình trạng mất nước, nguy cơ này càng tăng cao. Vì vậy, nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng.
Lắng nghe tín hiệu của cơ thể: Cơ thể thường phát ra những cảnh báo sớm. Nước tiểu sẫm màu, lượng nước tiểu giảm hoặc các dấu hiệu bất thường khác có thể cho thấy thận đang gặp vấn đề. Nhận biết sớm những triệu chứng này sẽ giúp phòng tránh các biến chứng nghiêm trọng.
Tuân thủ những khuyến nghị đơn giản trên có thể giúp duy trì sức khỏe và chức năng của thận trong những ngày nắng nóng.
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), nắng nóng kéo dài có thể làm tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, đặc biệt ở người cao tuổi và người có bệnh nền như tăng huyết áp.
Khi trời nóng, cơ thể giãn mạch để tỏa nhiệt, điều này có thể khiến huyết áp giảm tạm thời. Tuy nhiên, việc mất nước do đổ mồ hôi nhiều lại khiến thể tích máu giảm và tim phải làm việc nhiều hơn.
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Mỹ, mất nước trong thời tiết nắng nóng có thể gây tụt huyết áp, chóng mặt, thậm chí ngất xỉu. Ở một số người, đặc biệt là người có bệnh nền, huyết áp cũng có thể dao động theo hướng tăng.
Theo Hiệp hội Tim mạch Mỹ (AHA), huyết áp được phân loại như sau:
Ngay từ mức 130/80 mmHg, nguy cơ tim mạch đã bắt đầu tăng. Đặc biệt, huyết áp từ 180/120 mmHg trở lên được xem là tình trạng cấp cứu. Mức huyết áp này có thể gây tổn thương nhanh đến các cơ quan như não, tim, thận và mắt nếu không được xử trí kịp thời, theo Mayo Clinic (Mỹ).
Tiến sĩ Nieca Goldberg, bác sĩ tim mạch tại NYU Langone Health (Mỹ), cho biết thời tiết nóng có thể làm rối loạn điều hòa huyết áp, đặc biệt ở những người đang dùng thuốc điều trị.
Một số thuốc như thuốc lợi tiểu có thể làm cơ thể mất nước, khiến huyết áp biến động mạnh hơn trong điều kiện nắng nóng.
Trong thời tiết nóng, người có vấn đề về huyết áp cần chú ý:
Nếu xuất hiện các dấu hiệu này, cần nghỉ ngơi, bổ sung nước và tìm kiếm hỗ trợ y tế khi cần.
Các chuyên gia khuyến nghị:
Nắng nóng có thể khiến huyết áp dao động theo nhiều hướng, từ tụt huyết áp do mất nước đến tăng nguy cơ biến cố tim mạch. Việc hiểu rõ các ngưỡng huyết áp nguy hiểm và chủ động bảo vệ sức khỏe là điều cần thiết, đặc biệt trong thời tiết nắng nóng khắc nghiệt.
