Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) hôm 3/4 thông báo bắn rơi một tiêm kích tàng hình F-35 ở miền trung nước này bằng “hệ thống phòng không tiên tiến”. Tuy nhiên, dựa vào hình ảnh các mảnh vỡ do Tehran công bố, giới quan sát xác định máy bay bị hạ là tiêm kích F-15E Mỹ đồn trú tại căn cứ không quân Lakenheath ở Anh, không phải F-35.
Truyền thông Mỹ sau đó dẫn lời các quan chức giấu tên nước này xác nhận một tiêm kích F-15E đã bị Iran bắn rơi, hai phi công phải nhảy dù trên lãnh thổ đối phương. Quân đội Mỹ đã mở chiến dịch tìm kiếm và giải cứu thành công một phi công, song chưa tìm thấy người còn lại.
IRGC cho biết đang lùng sục ở khu vực gần nơi tiêm kích Mỹ rơi xuống ở tây nam Iran. Thống đốc vùng này cam kết khen thưởng cho ai bắt hoặc hạ được “lực lượng của kẻ thù”. Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf mỉa mai rằng chiến dịch của Mỹ – Israel đã bị hạ cấp từ nhằm mục đích “thay đổi chế độ” xuống thành tìm kiếm phi công.
Adam Smith, thành viên cấp cao của đảng Dân chủ trong Ủy ban Quân vụ Hạ viện Mỹ, cho rằng cục diện trên bàn đàm phán sẽ thay đổi hoàn toàn nếu Iran tìm thấy phi công F-15E đang mất tích. Nếu bắt được tù binh là phi công, Iran hoàn toàn có thể đưa ra những điều kiện đàm phán bất lợi với phía Mỹ.
Nhưng mọi chuyện chưa dừng lại ở đó. Chiến dịch tìm kiếm quy mô lớn tiếp tục khiến Mỹ hứng chịu tổn thất về khí tài.
Trong quá trình bay thấp để sẵn sàng yểm trợ hỏa lực cho lực lượng tìm kiếm phi công chiếc F-15E, một cường kích A-10 Mỹ đã bị trúng đạn ở vùng trời phía nam Iran, NBC News dẫn lời một quan chức Mỹ cho biết. Phi công đã cố gắng điều khiển máy bay rời khỏi không phận Iran, bay về phía nam qua eo biển Hormuz để vào vùng trời Kuwait trước khi phóng ghế thoát hiểm và hiện an toàn.
Hai quan chức Mỹ còn nói với Reuters rằng hai trực thăng thuộc đội tìm kiếm đã trúng hỏa lực Iran, song đã rời khỏi không phận nước này thành công. Một quan chức cho biết những người có mặt trên hai máy bay vẫn an toàn, nhưng ít nhất một quân nhân đã bị thương.
Theo dữ liệu từ trang theo dõi hàng không FlightRadar24, một tiêm kích F-16CJ Mỹ đã bật mã phát đáp “7700”, được dùng trong trường hợp khẩn nguy trên không, khi rời không phận Iran và Iraq.
Một máy bay tiếp dầu KC-135R Mỹ cũng phát tín hiệu khẩn nguy không lâu sau khi cất cánh khỏi thành phố Tel Aviv ở Israel. Chưa rõ nguyên nhân đến hai tình huống trên và tình trạng hiện tại của hai máy bay.
IRGC cùng ngày 3/4 còn tuyên bố bắn rơi thêm hai máy bay không người lái (UAV) MQ-9 Reaper trên bầu trời tỉnh Isfahan. Mỗi chiếc MQ-9 có giá xuất xưởng khoảng 30 triệu USD. Đài CBS tuần trước cho biết Mỹ đã mất ít nhất 16 phi cơ này kể từ đầu xung đột.
Những tổn thất này hoàn toàn trái ngược với tuyên bố trước đó của Tổng thống Mỹ Donald Trump rằng năng lực quân sự của Iran gần như đã bị xóa sổ và Mỹ sắp hoàn thành các mục tiêu chiến lược của cuộc chiến.
“Đây là ngày đen tối với không quân Mỹ”, Press TV, kênh truyền thông bằng tiếng Anh của truyền hình nhà nước Iran, tuyên bố.
Không quân Mỹ trước đó từng mất 3 tiêm kích F-15E trong một ngày, song là vì bị đồng minh Kuwait bắn nhầm chứ không phải do Iran hạ. Sự việc hôm 3/4 được cho là lần đầu tiên máy bay có người lái của Mỹ bị bắn rơi trên vùng trời Iran kể từ khi xung đột bùng phát.
Theo thống kê của CNN, Mỹ đã mất ít nhất 7 máy bay có người lái kể từ đầu xung đột. Ngoài số phi cơ nêu trên, một máy bay tiếp dầu KC-135 đã bị rơi tại Iraq và một phi cơ cảnh báo sớm E-3 Sentry bị phá hủy tại căn cứ không quân ở Arab Saudi.
Lầu Năm Góc và Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ ở Trung Đông, chưa đưa ra bình luận.
Giới quan sát trước đó nhận định không quân Mỹ sẽ gặp nhiều nguy hiểm hơn sau khi bắt đầu thâm nhập sâu vào miền đông Iran, nơi tập trung nhiều hệ thống phòng không di động vốn “thoắt ẩn, thoắt hiện” và khó bị tiêu diệt.
“Các tổ hợp phòng không di động sở hữu khả năng xuất hiện ở gần như mọi nơi và khiến tổ bay có rất ít thời gian phản ứng. Những hệ thống này có thể ẩn mình rất kỹ và sẽ tiếp tục hiện diện trên chiến trường rất lâu sau khi những trận địa phòng không cố định bị phá hủy hoàn toàn”, bình luận viên Tyler Rogoway của chuyên trang quân sự War Zone cho hay.
Trước khi tiêm kích F-15E và cường kích A-10 bị bắn rơi, một tiêm kích F-35A Mỹ cũng đã phải hạ cánh khẩn cấp sau khi thực hiện nhiệm vụ chiến đấu trên bầu trời Iran, nghi do trúng hỏa lực của đối phương. Video do IRGC công bố cho thấy cảm biến hồng ngoại bám bắt chiếc F-35A, trước khi tên lửa phòng không phát nổ ở khoảng cách gần và khiến nó bị hư hại.
Theo Behnam Ben Taleblu, giám đốc cấp cao về chương trình Iran tại Quỹ Phòng vệ Dân chủ (FDD), chiến đấu cơ Mỹ hiện làm nhiệm vụ ở độ cao thấp hơn nên dễ bị tên lửa Iran nhắm mục tiêu. Taleblu cho rằng tiêm kích F-15E có thể đã bị xe phòng không của Iran nhắm bắn, song khả năng lớn hơn là Tehran đã sử dụng tên lửa phòng không vác vai.
Vũ khí này khó bị phát hiện hơn và là minh chứng cho thấy phòng không Iran vẫn “rất nguy hiểm”, dù đã suy yếu nhiều sau các cuộc tập kích liên tục của Mỹ – Israel. “Đây là chính quyền đang phải chiến đấu để tồn tại”, Taleblu cho hay.
Tướng Alireza Elhami, chỉ huy Căn cứ Phòng không Liên quân Iran, cho hay lực lượng nước này đang “săn lùng” máy bay Mỹ bằng “khí tài và phương pháp mới”, nhưng không nêu cụ thể. “Điều này đã khiến kẻ thù bối rối và hoang mang”, tướng Elhami nói.
Tuy nhiên, Mark Cancian, cố vấn cấp cao tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), cho rằng chiến dịch của không quân Mỹ tới nay vẫn có thể coi là thành công về mặt quân sự, bất chấp những tổn thất trong ngày 3/4.
Ông cho biết tỷ lệ máy bay chiến đấu Mỹ bị bắn rơi trên bầu trời Đức trong Thế chiến II từng có thời điểm là 3%, tương đương khoảng 350 phi cơ trong cuộc chiến hiện nay tại Trung Đông. Tỷ lệ này được coi là “chấp nhận được” trong các cuộc giao tranh khốc liệt.
“Nhưng vẫn còn yếu tố chính trị, do người dân Mỹ đã quen với những cuộc chiến hầu như không có thương vong, chưa kể một bộ phận lớn dư luận không ủng hộ chiến dịch. Đối với họ, bất kỳ tổn thất nào cũng đều là không thể chấp nhận”, Cancian cho hay.
Theo thông tin từ Bộ Ngoại giao, chiều 6-4, tại Trụ sở Chính phủ, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã tiếp Đại sứ Anh tại Việt Nam Iain Frew.
Thủ tướng khẳng định Việt Nam coi trọng tăng cường quan hệ với Anh, hoan nghênh sự đóng góp tích cực của Anh tại khu vực, sự phối hợp giữa hai nước trong khuôn khổ ASEAN, Liên hợp quốc.
Ông hoan nghênh việc hai nước đã thiết lập khuôn khổ đối tác cao nhất - Đối tác chiến lược toàn diện nhân chuyến thăm chính thức Anh của Tổng Bí thư Tô Lâm.
Ông cũng gửi lời cảm ơn Chính phủ Anh hỗ trợ Việt Nam vắc xin trong dịch bệnh COVID-19, giúp Việt Nam khắc phục hậu quả bão lụt và hợp tác về ứng phó biến đổi khí hậu,...
Thủ tướng cho rằng dư địa hợp tác hai nước vẫn còn rất lớn và đề nghị hai bên tăng cường hợp tác toàn diện. Trong đó đặc biệt là các lĩnh vực thương mại - đầu tư, tài chính, giáo dục - đào tạo, khoa học - công nghệ, quốc phòng - an ninh, chuyển đổi năng lượng và ứng phó biến đổi khí hậu, văn hóa, du lịch và giao lưu nhân dân.
Thủ tướng đề nghị Vương quốc Anh tạo thuận lợi về thị thực cho công dân Việt Nam, trước mắt là miễn thị thực cho người mang hộ chiếu ngoại giao.
Trân trọng cảm ơn Thủ tướng Phạm Minh Chính dành thời gian tiếp, Đại sứ Iain Frew đánh giá cao những thành tựu phát triển kinh tế - xã hội, đối ngoại của Việt Nam trong bối cảnh những thách thức do tình hình thế giới và khu vực đặt ra.
Đại sứ khẳng định phía Anh sẵn sàng đóng góp vào nỗ lực thực hiện mục tiêu phát triển bền vững của Việt Nam thời gian tới, nhất là chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, chuyển đổi năng lượng.
Ông Iain Frew cảm ơn cá nhân Thủ tướng Phạm Minh Chính đã luôn đồng hành và đưa ra những định hướng cụ thể cho việc thúc đẩy mạnh mẽ quan hệ Việt Nam - Anh thời gian qua.
Đại sứ nhất trí sẽ tích cực phối hợp với các bộ, ngành Việt Nam thúc đẩy triển khai hiệu quả các nội hàm khuôn khổ Đối tác chiến lược toàn diện và kết quả chuyến thăm Anh của Tổng Bí thư Tô Lâm.
Nhất trí với đề xuất của Thủ tướng về việc tiếp tục tăng cường trao đổi đoàn các cấp, đặc biệt là cấp cao trên tất cả các kênh nhằm tăng cường tin cậy chính trị.
Anh sẽ tiếp tục hợp tác, hỗ trợ Việt Nam phát triển trung tâm tài chính quốc tế. Bên cạnh đó nhất trí mở rộng hợp tác đào tạo giữa các trường đại học hai nước, và thúc đẩy đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai ở trường học tại Việt Nam.
Qua đó góp phần tăng cường hợp tác văn hóa và giao lưu nhân dân, tạo thuận lợi để cộng đồng người Việt Nam tại Anh hội nhập tốt, đóng vai trò cầu nối hữu nghị và góp phần thúc đẩy hợp tác hai nước.
Trước đó chiều 5-4 tại Trụ sở Chính phủ, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã tiếp Đại sứ Trung Quốc tại Việt Nam Hà Vĩ.
Trong không khí hữu nghị, chân thành và cởi mở, Thủ tướng Phạm Minh Chính và Đại sứ Trung Quốc Hà Vĩ đã điểm lại những tiến triển tích cực của quan hệ Việt - Trung giai đoạn vừa qua.
Nhấn mạnh tình hữu nghị truyền thống và chủ trương nhất quán của Đảng, Nhà nước, Chính phủ Việt Nam trong việc ưu tiên hàng đầu quan hệ hữu nghị, hợp tác với Trung Quốc, Thủ tướng mong muốn hai nước tiếp tục tăng cường đoàn kết, củng cố tin cậy, đẩy mạnh hợp tác toàn diện, hỗ trợ lẫn nhau cùng phát triển.
Về phần mình, Đại sứ Hà Vĩ chuyển lời thăm hỏi thân thiết của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tập Cận Bình, Thủ tướng Lý Cường, Ủy viên trưởng Nhân đại Triệu Lạc Tế, Chủ tịch Chính hiệp Vương Hộ Ninh đến Tổng Bí thư Tô Lâm và các lãnh đạo chủ chốt Việt Nam.
Ông nhiệt liệt chúc mừng những thành tựu phát triển quan trọng của Việt Nam trong 5 năm qua, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam và sự quản lý điều hành quyết liệt, hiệu quả của Chính phủ, Thủ tướng.
Đại sứ Hà Vĩ cảm ơn và đánh giá cao tâm huyết và những đóng góp rất quan trọng của Thủ tướng Phạm Minh Chính cho quan hệ song phương.
Về hợp tác thời gian tới, Thủ tướng Phạm Minh Chính đề nghị hai bên nỗ lực thúc đẩy thương mại song phương theo hướng cân bằng, lành mạnh, bền vững.
Trong đó đề nghị mở cửa tối đa cho hàng nông thủy sản và chăn nuôi của Việt Nam, tạo đột phá về kết nối hạ tầng chiến lược, ưu tiên cao cho hợp tác đường sắt nhằm kết nối 2 nước với khu vực Đông Nam Á, Trung Á, châu Âu.
Ngoài ra thúc đẩy hơn nữa hợp tác về năng lượng, tài chính, ngân hàng cũng như tăng cường hợp tác văn hóa, du lịch, tạo thuận lợi về xuất nhập cảnh cho du khách của hai bên.
Bày tỏ tán thành và đánh giá cao các ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Phạm Minh Chính, Đại sứ Hà Vĩ khẳng định Đảng và Nhà nước Trung Quốc hết sức coi trọng và dành ưu tiên cao quan hệ với Việt Nam trong chính sách ngoại giao láng giềng.
Trung Quốc sẵn sàng cùng Việt Nam duy trì trao đổi chiến lược cấp cao thường xuyên, không ngừng làm sâu sắc hơn nữa hợp tác thực chất trên các lĩnh vực, góp phần đưa quan hệ Đối tác hợp tác chiến lược toàn diện, Cộng đồng chia sẻ tương lai Trung Quốc - Việt Nam có ý nghĩa chiến lược phát triển lên tầm cao mới.
"Bất chấp lệnh ngừng bắn, Israel đã buộc 1,2 triệu người Lebanon phải rời bỏ nhà cửa do các cuộc tấn công vào các khu định cư dân sự", Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan cáo buộc khi phát biểu tại Hội nghị các đảng chính trị châu Á quốc tế ở thành phố Istanbul, theo The Jerusalem Post.
Trước đó, Văn phòng Thủ tướng Israel ngày 8.4 thông báo ủng hộ quyết định của Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc tạm ngừng tấn công Iran trong 2 tuần, nhưng nhấn mạnh việc ngừng bắn không áp dụng cho Lebanon, theo Reuters.
Ông Erdogan tiếp tục mô tả các hành động của Israel là "man rợ", đồng thời trích dẫn một đạo luật gây tranh cãi gần đây được quốc hội Israel thông qua để phê chuẩn án tử hình đối với những kẻ khủng bố, mà nhà lãnh đạo Thổ Nhĩ Kỳ cho rằng chỉ dành "cho các tù nhân Palestine", theo The Jerusalem Post.
Cũng theo tờ báo này, trả lời câu hỏi của phóng viên sau đó trong ngày, ông Erdogan đã có những phát ngôn ám chỉ rằng Ankara có thể lựa chọn can thiệp quân sự vào Israel. "Chúng ta phải mạnh mẽ để ngăn Israel làm điều này với Palestine... Không có gì ngăn cản chúng ta làm điều đó", The Jerusalem Post dẫn lời nhà lãnh đạo Thổ Nhĩ Kỳ.
The Jerusalem Post còn đưa tin đáp lại phát ngôn trên của Tổng thống Erdogan, Bộ trưởng Di sản Israel Amichai Eliyahu (Otzma Yehudit) đã kịch liệt lên án những phát ngôn và lập trường của ông Erdogan, đồng thời cáo buộc nhà lãnh đạo Thổ Nhĩ Kỳ đạo đức giả.
Trong khi đó, trang tin Türkiye Today ngày 12.4 đưa tin Trung tâm Chống Thông tin sai lệch của Thổ Nhĩ Kỳ đã chính thức bác bỏ một câu nói mang cảnh báo quân sự được gán cho Tổng thống Erdogan đang được lan truyền trên mạng xã hội, khẳng định câu nói đó là hoàn toàn bịa đặt.
Theo câu nói gây tranh cãi đó, ông Erdogan đã tuyên bố bất kỳ cuộc tấn công nào vào Iran hoặc Lebanon sẽ bị coi là một cuộc tấn công vào Thổ Nhĩ Kỳ.
Trung tâm Chống thông tin sai lệch còn khẳng định việc gán ghép sai thông tin không phải là ngẫu nhiên mà là một phần của ý đồ bắt nguồn từ một nguồn cụ thể, nhưng trung tâm không xác định nguồn đó một cách công khai, theo Türkiye Today.
Báo Rossiyskaya Gazeta của Nga hôm 5/4 công bố video từ cảm biến quang học của máy bay không người lái (UAV) tự sát dòng Geran, cho thấy radar cảnh giới và điều khiển hỏa lực TRML-4D của tổ hợp phòng không IRIS-T Ukraine đang vận hành ở tỉnh Poltava.
Khung bám bắt của UAV Geran giữ ổn định quanh đài radar trong lúc phi cơ lao tới, cho thấy nó dường như đang ở chế độ khóa mục tiêu tự động. Video bị cắt trước thời điểm UAV lao vào mục tiêu, chưa rõ radar TRML-4D có trúng đòn trực tiếp hay không.
Dù vậy, Rossiyskaya Gazeta cho rằng đầu đạn nặng 50-90 kg của dòng Geran vẫn đủ sức gây sát thương cho những thiết bị mỏng manh, không có vỏ giáp như radar từ khoảng cách 10 m.
Giới chức Nga và Ukraine chưa bình luận về video.
Militarnyi, cổng thông tin điện tử thuộc Bộ Quốc phòng Ukraine, trước đó đưa tin Nga đã sản xuất phiên bản Geran mang đầu dò thụ động, chuyên phát hiện và bám bắt nguồn phát tín hiệu vô tuyến như radar phòng không. Điều này giúp UAV Geran trở thành vũ khí diệt radar như tên lửa siêu thanh Kh-31P, bổ sung phương án tấn công và chế áp phòng không đối phương cho lực lượng Nga.
Tổ hợp phòng không IRIS-T do Đức cùng một số quốc gia phương Tây hợp tác phát triển từ giữa những năm 1990. Mỗi hệ thống IRIS-T gồm một xe chỉ huy, một radar đa năng TRML-4D cùng ba xe phóng với tối đa 24 quả đạn. Biến thể tầm trung IRIS-T SLM có tầm bắn khoảng 40 km, chuyên đối phó máy bay, trực thăng, UAV hoặc một số loại tên lửa.
Radar TRML-4D, được ví như "mắt thần" của IRIS-T, có thể bám bắt hơn 1.500 mục tiêu cùng lúc ở khoảng cách 250 km, trong đó phi cơ là trên 120 km và tên lửa siêu thanh là 60 km trở lên.
Đức cam kết cung cấp 12 hệ thống tầm trung IRIS-T SLM và 24 bệ phóng thuộc phiên bản tầm ngắn IRIS-T SLS cho Ukraine, trong đó ba tổ hợp SLM và hai bệ phóng SLS đã được chuyển giao trong giai đoạn 2022-2023. Bộ Quốc phòng Ukraine hồi tháng 12/2025 tuyên bố đã sở hữu 9 tổ hợp IRIS-T.
Đây được coi là một trong những lá chắn phòng không hiện đại nhất của Ukraine, các chỉ huy nước này từng tuyên bố đạt tỷ lệ đánh chặn 100% mục tiêu trong quá trình tham chiến. Dù vậy, quân đội Nga đã nhiều lần công bố video tập kích các trận địa IRIS-T, phá hủy một số radar TRML-4D và nhiều bệ phóng.
