Hầu hết các nội dung AI đều khai thác những chủ đề thu hút sự chú ý như chó nhảy dù, thiên tai, quái vật biển khơi, thậm chí dàn dựng các tình huống nhằm bôi nhọ hình ảnh của lực lượng chức năng.
Thời gian gần đây, lướt các nền tảng như TikTok hay Facebook, không khó để bắt gặp những video có nội dung cực kỳ “giật gân”. Trong một video do tài khoản Nông Trại T.H đăng tải với tựa đề “Đàn mèo mochi mini của mình” là hình ảnh người phụ nữ đặt chú mèo tí hon trong lòng bàn tay, cho mèo uống sữa bằng ống nhựa nhỏ kèm theo giọng đọc chú thích:
“Một bé mèo mini dài khoảng 10cm thôi, mình nuôi bé trong bể thủy sinh. Kích thước nhỏ nhưng nhu cầu chăm sóc khá tỉ mỉ: phần đất phải luôn ấm, có nhiều rêu và nước chảy nhẹ để bé vừa chơi vừa uống. Mỗi ngày mình cho ăn ba lần, chủ yếu là sữa ấm và cháo thịt gà xay”.
Dưới phần bình luận, tài khoản này gắn kèm rất nhiều link sản phẩm để mời gọi mua hàng. Đáng nói, mặc dù thông tin trên trang chủ tài khoản có chú thích “kênh sáng tạo nội dung bằng AI, nông trại đồng quê, giải trí” nhưng bên dưới video lại hoàn toàn không có thông tin cho người xem biết đây là nội dung do AI tạo.
Cũng lướt mạng xã hội, chị Thu Thủy (TP.HCM) cho biết: “Tôi vừa xem video quay cảnh một con quái vật khổng lồ trồi lên ở vùng biển miền Trung, hình ảnh sống động đến mức tôi suýt tin là thật nếu không đọc phần bình luận cảnh báo đây là sản phẩm AI”.
Thực tế, không phải ai cũng tỉnh táo như chị Thủy. Đối với người cao tuổi hoặc những người ít cập nhật công nghệ, những video này là một cái bẫy hoàn hảo. Nguy hiểm hơn, nhiều tài khoản còn sử dụng AI để cắt ghép, dàn dựng các tình huống sai sự thật về lực lượng chức năng nhằm kích động, bôi nhọ.
Trong một clip khác do tài khoản T.Đ đăng tải có nội dung bôi nhọ hình ảnh lực lượng chức năng nhưng lại không đính kèm chú thích cho thấy video là do AI tạo. Nhiều người tinh ý nhận ra những điểm khác lạ trong clip, từ những dòng chữ mờ nhòe vô nghĩa trên các bảng hiệu, người tham gia giao thông mặc áo mưa khi trời nắng hay những nhân vật lặp đi lặp lại nhiều lần trong các khung hình và nhanh chóng xác nhận là nội dung từ AI.
Tuy nhiên cũng có không ít người để lại các bình luận bày tỏ sự bức xúc, chửi bới lực lượng chức năng chỉ vì tin vào một nội dung… không có thật. Bà Nguyễn Thị Bích (60 tuổi, TP.HCM) kể lại: “Tôi thấy video một chú công an đứng quát tháo người dân, hình ảnh rất rõ, giọng nói cũng rất thực. Tôi tưởng thật nên bức xúc chia sẻ cho bạn bè, sau đó con trai bảo đó là hình ảnh giả do máy tính làm ra tôi mới ngã ngửa”.
Theo báo cáo của trang Chongluadao.vn đầu năm 2026, thiệt hại do lừa đảo trực tuyến tại Việt Nam trong năm 2025 ước tính đã vượt con số 6.000 tỉ đồng. Trong đó, lừa đảo “AI hóa” sử dụng deepfake để mạo danh người thân hoặc cán bộ cơ quan thuế, công an đang trở thành bề mặt rủi ro lớn nhất trên thiết bị di động.
Trang này cũng đưa ra dự báo trong năm 2026, công nghệ deepfake và voice cloning (sao chép giọng nói) đã phát triển đến mức có thể tạo ra video và giọng nói giả mạo gần như hoàn hảo với chi phí thấp và thời gian ngắn.
Theo đó, chỉ cần vài giây đoạn ghi âm hoặc video gốc (dễ dàng lấy từ mạng xã hội), tội phạm có thể tạo video cuộc gọi giả mạo từ người thân, đồng nghiệp hoặc lãnh đạo; sao chép giọng nói CEO yêu cầu kế toán chuyển tiền khẩn cấp; giả danh cán bộ ngân hàng, công an qua video call để tăng độ tin cậy…
Trao đổi với Tuổi Trẻ, nhiều chuyên gia công nghệ nhận định sự bùng nổ của nội dung do AI tạo đang tạo ra một mê hồn trận thông tin trên không gian mạng, nơi ranh giới giữa thực và ảo trở nên mong manh hơn bao giờ hết. Công nghệ Generative AI (AI tạo sinh) hiện nay đã đạt đến trình độ mô phỏng chuyển động và ánh sáng gần như hoàn hảo.
Khi những nội dung này được lan truyền, chúng không chỉ dừng lại ở mức độ giải trí mà còn có thể bị lợi dụng để dẫn dắt dư luận, trục lợi tài chính hoặc thực hiện các hành vi lừa đảo tinh vi.
Đáng sợ hơn, các thuật toán mạng xã hội hiện nay ưu tiên nội dung gây sốc (dù là AI tạo ra), vô tình tiếp tay cho việc lan truyền các video kỳ dị (quái vật, thiên tai giả) nhằm mục đích câu view, trục lợi quảng cáo. Người dùng, nhất là những người cao tuổi, ít hiểu biết về công nghệ sẽ rất dễ bị “dắt mũi” bởi các nội dung có sự can thiệp của AI.
Chẳng hạn, các thông tin giả (fake news) được minh họa bằng hình ảnh, video sống động như thật dễ khiến người dân rơi vào trạng thái “hoang mang kỹ thuật số”, không còn biết tin vào đâu, ngay cả với những thông tin chính thống. Đặc biệt những đối tượng xấu có thể lợi dụng sự nhẹ dạ và thiếu kiến thức công nghệ của người cao tuổi để tạo ra các kịch bản lừa đảo tài chính hoặc xuyên tạc uy tín của các cơ quan chức năng, gây mất ổn định trật tự.
Về góc độ an ninh mạng, các chuyên gia cảnh báo về một “nền kinh tế tội phạm” mới. AI không còn là công cụ đơn lẻ mà đã chuyển sang giai đoạn “công nghiệp hóa” lừa đảo. Nếu trước đây tội phạm phải tốn hàng giờ để thuyết phục nạn nhân, thì nay các Chatbot AI có thể vận hành 24/7, cùng lúc tương tác hàng ngàn người với kịch bản được cá nhân hóa, đầy sự cảm thông giả tạo để chiếm lòng tin.
Hệ lụy nghiêm trọng nhất không chỉ là mất tiền bạc mà là sự xói mòn niềm tin xã hội. Khi tin giả được minh họa bằng video “như thật”, công chúng sẽ dần rơi vào trạng thái hoài nghi tất cả, kể cả những thông tin chính thống từ báo chí và cơ quan nhà nước.
Sáng 11.4, thông tin từ Công an P.Vinh Hưng (Nghệ An) cho biết đơn vị này đã mời một tài xế lái xe taxi đến trụ sở để làm rõ vụ việc tài xế này bị tố hành hung khách đi xe.
Trước đó, trên mạng xã hội lan truyền đoạn video ghi lại hình ảnh một nam tài xế taxi dùng tay tát một phụ nữ, sau đó tài xế này lấy viên gạch lao vào tấn công một người đàn ông đi cùng người phụ nữ này.
Chia sẻ về thông tin về đoạn video này, chị N.T.C.H (28 tuổi, ngụ xã Đức Châu, Nghệ An) cho biết người phụ nữ trong video là chị, người đàn ông bị tấn công là chồng chị, anh N.V.L (36 tuổi).
Theo chị H., chiều ngày 10.4, chị gọi taxi của hãng Mai Linh qua tổng đài để đi từ đường Hoàng Phan Thái đến đường Hà Huy Tập (P.Vinh Hưng). Do không quen đường nên trong lúc đang ngồi trên xe, chị H. có hỏi tài xế đã đến đâu và nhắc tài xế đưa đến đúng địa chỉ.
Tuy nhiên, tài xế tỏ thái độ khó chịu và chửi bới. Vợ chồng chị H. sau đó đề nghị xuống xe. Sau khi xe dừng, bức xúc trước cách ứng xử này, chị H. gọi điện phản ánh với hãng.
Khi chị H. đang gọi điện thì tài xế chạy đến tát chị H. nhưng không trúng, khiến chị H. hoảng hốt bỏ chạy. Thấy vậy, chồng chị H. dùng điện thoại ghi lại sự việc. Tài xế sau đó nhặt 2 viên gạch rồi quay lại tấn công anh L. Anh L. bị đánh trúng vào ngực. Sự việc chỉ dừng lại khi có người can ngăn.
Sau đó, anh L. được đưa đến bệnh viện trong tình trạng đau tức ngực, khó thở. Vợ chồng chị H. sau đó đến trụ sở Công an P.Vinh Hưng tố cáo sự việc.
Tại hội nghị, Phó chủ tịch - Tổng Thư ký Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Hà Thị Nga trình bày tờ trình về việc hiệp thương 3 nhân sự giữ chức Phó chủ tịch. Toàn bộ đại biểu tham dự đã biểu quyết thông qua, cử ông Nguyễn Phi Long, bà Lê Thị Thủy và ông Nguyễn Anh Tuấn tham gia Ủy ban, Đoàn Chủ tịch và giữ chức Phó chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam khóa 10, nhiệm kỳ 2024-2029.
Ông Nguyễn Phi Long 50 tuổi, quê Lào Cai, thạc sĩ Quản trị kinh doanh, Ủy viên dự khuyết khóa 13, Ủy viên Trung ương khóa 14. Ông từng giữ các chức vụ tại Bình Định cũ, như Phó chủ tịch UBND tỉnh, Phó bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh. Năm 2022, ông làm Bí thư Tỉnh ủy Hòa Bình, sau đó được điều động giữ chức Phó bí thư Tỉnh ủy Phú Thọ.
Từ tháng 9/2025, ông giữ chức Phó bí thư Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương.
Bà Lê Thị Thủy 62 tuổi, quê Nghệ An, thạc sĩ Luật học, là Ủy viên Trung ương Đảng ba khóa 12 đến 14. Cuối năm 2010, bà giữ chức Phó tổng Thanh tra Chính phủ; năm 2019 được điều động làm Bí thư Tỉnh ủy Hà Nam, nay là tỉnh Ninh Bình.
Từ tháng 2/2025, bà là Phó bí thư Đảng ủy Chính phủ; đến tháng 3/2026 giữ chức Bí thư Đảng ủy Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam.
Ông Nguyễn Anh Tuấn 47 tuổi, quê Thanh Hóa, tiến sĩ Quản lý kinh tế, Ủy viên Trung ương Đảng hai khóa 13, 14, đại biểu Quốc hội hai khóa 15, 16. Ông từng công tác tại Trung ương Đoàn, giữ các chức vụ như Bí thư Thường trực Trung ương Đoàn. Năm 2022, ông làm Bí thư Tỉnh ủy Bắc Ninh, là Bí thư Tỉnh ủy trẻ nhất cả nước thời điểm đó.
Tháng 7/2025, sau sáp nhập Bắc Ninh và Bắc Giang, ông được điều động về Trung ương, giữ chức Phó ban Chính sách, chiến lược Trung ương.
Tháng 3/2026, ông được bầu làm Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam.
Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam hiện nay là bà Bùi Thị Minh Hoài. Các Phó chủ tịch gồm bà Hà Thị Nga, ông Nguyễn Phi Long, ông Lương Quốc Đoàn, bà Lê Thị Thủy, ông Nguyễn Anh Tuấn, ông Bùi Quang Huy, thượng tướng Bế Xuân Trường và ông Hoàng Công Thủy.
Thời buổi gì mà chỉ cần có chút mâu thuẫn, va chạm nho nhỏ là sẵn sàng sử dụng bạo lực ngôn từ, chửi cha mắng mẹ, xưng bố xưng ông, rút hung khí đánh người không gớm tay, thậm chí là truy sát kiểu đuổi cùng giết tận.
Những vụ việc bạo lực đời thường liên tục xảy ra gần đây đã đủ để chúng ta lo lắng về một thứ "hội chứng rối loạn" của xã hội chưa?. Hay chỉ nên đặt những chuyện như thế ở tầm mức "quan ngại"?
Đừng tránh né nữa! Bạo lực đời thường phổ biến như thế chắc chắn là bằng chứng không thể bỏ qua của sự bất lực về văn hóa ứng xử và ngôn ngữ. Khi một cá nhân dùng bạo lực để giải quyết vấn đề, đó thường là dấu hiệu cho thấy họ thiếu kỹ năng kiểm soát cảm xúc và khả năng thương thuyết.
Khi xã hội coi bạo lực là phương thức hiệu quả để bắt người khác tuân phục, đó chính là sự thụt lùi về văn minh. Nhất là soi vào nếp truyền thống ứng xử "dĩ hòa vi quý" của người Việt thì sự phổ biến bạo lực đời thường phản ánh một sự tha hóa rõ ràng của chuẩn mực hành xử truyền thống.
Nhưng tại sao chuẩn mực hành xử truyền thống bền vững cả ngàn đời mà giờ lại dễ dàng bị giẫm qua như thế?. Phải chăng có điều gì đó hằng ngày, từng chút một, tưởng vô hại nhưng rất nguy hiểm, đã làm xói mòn những chuẩn mực này?
Sự xói mòn chuẩn mực hành xử có thể xảy ra bởi những kiểu ngôn từ thô bạo mà người Việt đang ngày càng dễ dãi sử dụng và chấp nhận. Chính sự tha hóa của ngôn từ là một trong những tiền đề cho sự băng hoại của hành vi. Chúng ta có bao giờ thật sự cân nhắc điều này chưa, dù ngay trong những câu nói đùa giỡn hay trong những ngữ cảnh cho phép sự suồng sã?
Khi những lời chửi thề, những từ ngữ mang tính nhục mạ hoặc hạ thấp người khác xuất hiện tràn lan trên mạng xã hội và trong giao tiếp đời thường, chúng ta dần hình thành kiểu trạng thái trơ lì cảm xúc.
Ban đầu thì còn cảm thấy sốc và khó chịu. Rồi dần dần chấp nhận nó như một phần của cá tính hoặc ngôn ngữ mạng. Cuối cùng thì ta sử dụng nó như một phản xạ tự nhiên. Khi ngôn từ trở nên thô bạo, ranh giới giữa tranh luận và mạt sát bị xóa nhòa.
Một khi đã chấp nhận nhục mạ nhau bằng lời nói, việc chuyển sang dùng nắm đấm chỉ còn là một bước tiến rất ngắn về mặt tâm lý. Đó là kiểu hiệu ứng "con ếch bị luộc chín" (boiling frog syndrome) trong ngôn ngữ. Chúng ta đã không "canh giữ" nhau trong ngôn từ hằng ngày trên mạng, trong đời thường, để rồi thứ chúng ta nhận lại là sự tha hóa tồi tệ của hành xử bạo lực.
Rồi khi ngôi nhà có một ô cửa kính bị vỡ mà không được sửa, người ta sẽ sớm đập phá những ô cửa còn lại. Ngôn ngữ cũng vậy. Sự dễ dãi chấp nhận ngôn từ thô bạo chính là "ô cửa sổ vỡ" đầu tiên. Khi cái sai nhỏ được chấp nhận, cái sai lớn hơn (bạo lực thể xác) sẽ có mảnh đất màu mỡ để tồn tại.
Nguy hiểm nhất là khi bạo lực ngôn từ được khoác chiếc áo "thẳng thắn", "thật thà" hay "sống thật". Vì nhầm lẫn giữa sự thô lỗ và chân thành, nhiều người không còn động lực để tu dưỡng sự điềm tĩnh.
Điều chúng ta cần không chỉ là pháp luật nghiêm minh, mà còn cần một cuộc phục hưng về năng lực ngôn ngữ và sự thấu cảm, bắt đầu từ việc từ chối những ngôn từ độc hại hằng ngày.
