Việc đóng cửa eo biển Hormuz khiến nhiều nước gặp khó khăn. Nhưng Trung Quốc, nước nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới qua eo biển Hormuz, bằng tổng lượng dầu nhập khẩu của Ấn Độ, Nhật Bản và Hàn Quốc cộng lại, vẫn ít bị ảnh hưởng.
Ông Lauri Myllyvirta, đồng sáng lập Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Không khí Sạch (CREA) ở Phần Lan, cho biết vị thế này rất gần với những gì các nhà hoạch định Trung Quốc hình dung trong nhiều thập kỷ.
Với xe điện, cuối năm 2020, Bắc Kinh đặt mục tiêu thị phần phương tiện này chiếm 20% tổng số xe mới vào năm 2025. Vào năm ngoái, tỷ lệ xe điện họ đạt được là khoảng 50%.
Theo công ty nghiên cứu thị trường Benchmark Mineral Intelligence (BMI), doanh số xe điện Trung Quốc năm 2025 là 12,9 triệu chiếc, chiếm 62% lượng xe toàn cầu. Tính riêng dòng xe chở khách, hơn một nửa số xe mới bán ra là phương tiện chạy bằng năng lượng mới (NEV). Tức là, phương tiện giao thông trên đà phụ thuộc vào pin nhiều hơn xăng.
Sự bùng nổ bất ngờ này giúp mức tiêu thụ nhiên liệu của Trung Quốc trên đà giảm dần sau nhiều thập kỷ tăng trưởng chóng mặt. Theo ước tính của CREA, số xe điện này giúp họ giảm tiêu thụ xăng dầu tương đương lượng nhập khẩu từ Arab Saudi.
Trong khi đó, ngày càng nhiều hãng xe điện Trung Quốc công bố có lãi, thay vì “đốt tiền” và hoãn chiến lược xe điện như đối thủ. Tính đến cuối tháng 3, Leapmotor, Nio, Xpeng đã công bố có lời sau nhiều quý thua lỗ.
Leapmotor, được Stellantis hậu thuẫn, đạt lợi nhuận 78 triệu USD vào năm 2025, trong khi năm ngoái lỗ 410 triệu USD. Nio đạt lợi nhuận ròng điều chỉnh 104 triệu USD trong quý IV. Cùng quý này, Xpeng cũng đạt lãi ròng khoảng 55 triệu USD, trong khi cùng kỳ lỗ 190 triệu USD. Họ đã nối dài danh sách hãng xe điện thoát lỗ cùng với những tên tuổi kỳ cựu như BYD, Xiaomi và Li Auto.
Bên cạnh đó, nguồn điện sạch cho nền kinh tế cũng đang trên đà tăng nhanh, vượt quá mục tiêu Bắc Kinh đặt ra. Nguồn điện của Trung Quốc chủ yếu dựa vào than và năng lượng tái tạo. Trong đó, tỷ trọng điện than giảm mạnh. Hầu hết lượng điện phục vụ tăng trưởng kinh tế mỗi năm đều có thể bù đắp bằng công suất mới của điện gió hoặc mặt trời, giúp giảm nhập khẩu than đá và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG). Theo tổ chức nghiên cứu năng lượng Ember, chỉ riêng năm 2024, điện tái tạo đã cung cấp khoảng 80% nhu cầu điện tăng thêm của nền kinh tế.
Bà Muyi Yang, nhà phân tích năng lượng cấp cao khu vực châu Á của Ember, nhận định cú sốc năng lượng từ xung đột Iran có thể càng củng cố hướng đi mà Trung Quốc đang theo đuổi. “Tình thế này bộc lộ những rủi ro khi phụ thuộc quá nhiều vào dầu khí nhập khẩu. Đó là lý do quá trình chuyển đổi năng lượng không chỉ gồm hoạt động xây thêm nhà máy điện gió và mặt trời, mà còn cần khử carbon trên toàn nền kinh tế”, bà nói.
Giới phân tích từ ngân hàng OCBC nhận định về lâu dài, quá trình điện khí hóa giao thông và tăng cường tỷ trọng năng lượng tái tạo tiếp tục giúp nền kinh tế này ít chịu ảnh hưởng hơn trước các cú sốc giá dầu.
Thực tế, cả ba công ty dầu khí lớn nhất Trung Quốc đều chứng kiến lợi nhuận giảm trong năm 2025, do cuộc chuyển đổi năng lượng. Trong đó, Sinopec – công ty lọc dầu công suất lớn nhất thế giới – giảm 36,8% lợi nhuận so với năm 2024. Năm ngoái, sản lượng xăng và dầu diesel của họ giảm lần lượt 2,4% và 9,1%, xuống còn 62,6 triệu tấn và 52,6 triệu tấn.
Ngoài ra, rủi ro năng lượng của Trung Quốc cũng được giảm thiểu nhờ chiến lược đa dạng nguồn cung. Họ mua dầu từ nhiều nhà cung ứng, không phụ thuộc quá 20% lượng nhập khẩu vào một quốc gia, khác với nhiều nước châu Á. Ví dụ, Nhật Bản mua gần 80% lượng dầu từ Arab Saudi và UAE. Với tỷ trọng tương đương, Trung Quốc mua từ 8 quốc gia, gồm lượng lớn dầu từ Nga, Venezuela và Iran – những quốc gia chịu lệnh cấm vận của Mỹ.
Thêm vào đó, họ dự trữ lượng dầu lên tới 1,4 tỷ thùng, nhiều hơn lượng dự trữ chiến lược của Mỹ với 414 triệu thùng dầu, theo công ty nghiên cứu thương mại toàn cầu Kpler. Giới phân tích ước tính Trung Quốc có thể duy trì trong bảy tháng nếu eo biển Hormuz tiếp tục đóng cửa. Để so sánh, Hàn Quốc phụ thuộc 70% lượng dầu qua eo biển này, với lượng dự trữ không đủ dùng trong hai tháng.
Họ cũng tăng cường xây dựng các đường ống khí đốt, giảm nhập khẩu qua đường biển. Nhờ vị thế địa lý, họ dễ dàng nhập khẩu LNG qua đường ống từ Nga, Myanmar và khu vực Trung Á – lợi thế mà Nhật Bản hay Hàn Quốc khó có được.
Nhờ nhiều thập kỷ hoạch định chính sách cùng sự bùng nổ của xe điện, điện tái tạo, Trung Quốc đang dần tách động lực tăng trưởng khỏi nguồn cung nhiên liệu hóa thạch từ nước ngoài. Chen Lin, Phó chủ tịch công ty nghiên cứu thị trường năng lượng Rystad Energy, dự báo nhu cầu dầu mỏ của Trung Quốc có khả năng đạt đỉnh trong năm nay, sau đó giảm dần. “Tình hình nước này khó có thể xấu đi, dù tỷ trọng nhập khẩu dầu thô vẫn cao”, ông Chen nói.
Chính phủ vừa có Nghị quyết 15 ngày 6/4 hoãn thực hiện Nghị định 46, Nghị quyết 66 về công bố, đăng ký thực phẩm cho đến khi Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) và các văn bản hướng dẫn mới có hiệu lực.
Trong thời gian ngưng hiệu lực 2 văn bản trên, Nghị định 15/2018 của Chính phủ quy định một số điều của luật An toàn thực phẩm và các văn bản hướng dẫn tiếp tục có hiệu lực. Các hồ sơ nộp trước ngày Nghị quyết này có hiệu lực được tiếp tục giải quyết theo Nghị định 15/2018.
Bộ Y tế, Công Thương, Nông nghiệp và Môi trường được giao hướng dẫn thi hành theo lĩnh vực quản lý. Họ cũng phải rà soát Luật An toàn thực phẩm năm 2010 để đề xuất các nội dung sửa đổi.
Các cơ quan liên quan hoàn thiện kết nối, chia sẻ dữ liệu với Cổng dịch vụ công quốc gia để thống nhất dữ liệu từ Trung ương đến địa phương. Các cơ quan này phải tăng ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong quản lý sản phẩm thực phẩm nhằm tăng khả năng giám sát, truy xuất nguồn gốc, phát hiện sớm rủi ro.
Ngoài ra, Chính phủ cũng yêu cầu Bộ Y tế kiểm tra việc công bố, quảng cáo và điều kiện sản xuất thực phẩm bảo vệ sức khỏe. Bộ Công Thương giám sát kinh doanh, xử lý thực phẩm giả, hàng lậu và gian lận trên thương mại điện tử. Bộ Khoa học và Công nghệ quản lý hoạt động công nhận, phòng thử nghiệm và hoàn thiện tiêu chuẩn thực phẩm. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch quản lý hoạt động quảng cáo thực phẩm.
Nghị định 46, Nghị quyết 66 hướng dẫn thực hiện Luật An toàn thực phẩm có hiệu lực từ 26/1. Quy định mới đặt ra nhiều yêu cầu quản lý chặt chẽ hơn, đặc biệt với thực phẩm nhập khẩu, thực phẩm bảo vệ sức khỏe và hoạt động kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm. Tuy nhiên, việc thiếu các văn bản hướng dẫn khiến hoạt động nhập khẩu thực phẩm, nguyên liệu đầu vào cho sản xuất thực phẩm rơi vào tình trạng ách tắc trên phạm vi cả nước.
Cuối tháng 1, hàng nghìn container hàng hóa bị "tắc" tại cửa khẩu, cảng biển do vướng mắc khi thực hiện các quy định này. Theo số liệu của Bộ Nông nghiệp và Môi trường tại họp báo thường kỳ ngày 5/2, trong 4 ngày (26/1-29/1), trên 700 lô hàng nhập khẩu, tương đương khoảng 300.000 tấn bị ùn ứ tại các cửa khẩu, cảng. Các mặt hàng bị ảnh hưởng chủ yếu là nông sản tươi, sản phẩm sơ chế có nguồn gốc thực vật như rau, củ, quả, gạo, lúa, sắn, cùng một số thực phẩm đã qua chế biến, đóng gói sẵn.
Sau đó hơn một tuần, Chính phủ đồng ý lùi thực hiện cả hai văn bản trên đến ngày 15/4. Trong thời gian này, các quy định về an toàn thực phẩm với thực phẩm, nông sản nhập khẩu thực hiện theo quy định cũ (Nghị định 15).
Luật An toàn thực phẩm sửa đổi, dự kiến được trình Quốc hội vào kỳ họp tháng 10 tới. Sau đó, các Nghị định hướng dẫn sẽ được ban hành. Tại hội nghị đầu tháng 2, nhiều hiệp hội kiến nghị bãi bỏ Nghị định 46, Nghị quyết 66 trong thời gian chờ luật mới. Về việc sửa luật và các quy định sắp tới, giới chuyên môn cũng cho rằng cơ quan quản lý chỉ nên đưa ra các thủ tục mới khi chứng minh được hiệu quả về cải thiện an toàn thực phẩm và không làm đứt gãy sản xuất, kinh doanh, cũng như được tham vấn đánh giá tác động đầy đủ.
Tại đại hội cổ đông thường niên của Ngân hàng Quốc tế Việt Nam (VIB) ngày 8/4, mô hình quản trị cốt lõi HAGT được ông Vỹ nhấn mạnh trong chiến lược của nhà băng.
Theo ông, trí tuệ nhân tạo là một trong 4 yếu tố của mô hình này, có vai trò là đòn bẩy cấp số nhân cho năng lực nhân sự. Ba năm qua, VIB liên tiếp ghi nhận số lượng nhân sự giảm. Từ mức 11.800 người vào cuối 2023 giảm nhẹ về 11.300 người vào cuối 2024, và tinh giảm về 9.900 người vào cuối năm ngoái.
Nhân sự tại nhà băng, theo ông Vỹ, hướng tới chuyên môn vững và văn hóa chủ động cao. Theo đó, mỗi cá nhân nhận diện được yếu tố tạo ra kết quả và có năng lực ra quyết định hiệu quả.
Hai yếu tố còn lại của mô hình quản trị được lãnh đạo VIB nhắc tới là các công cụ công nghệ hàng đầu nhằm nâng cao hiệu quả vận hành và bản đồ điều hướng - tức là ngôn ngữ tư duy giúp cấu trúc hóa các sáng kiến theo cùng một logic.
Năm ngoái, nhà băng này gia tăng đào tạo nhân sự với hơn 461.000 giờ, tương đương trung bình 44,7 giờ cho mỗi người. Ngân hàng cấp hơn 12.900 chứng chỉ năng lực số, đồng thời đào tạo hơn 800 lãnh đạo và chuyên gia theo khung tư duy "bản đồ điều hướng tổng quát" nhằm tạo ra ngôn ngữ chung trong thực thi chiến lược xuyên suốt các cấp.
Với mô hình quản trị này, ông Vỹ cho biết ngân hàng sẽ đẩy nhanh quá trình thử nghiệm và liên tục cho ra các sản phẩm mới. "Mỗi tuần, mỗi tháng có hàng trăm sáng kiến được đề xuất, trong đó ngân hàng chọn lọc để triển khai 5-7 sáng kiến nổi bật mỗi tháng", ông cho biết.
Ông Đặng Khắc Vỹ cũng nhìn nhận giai đoạn 2024-2025 là nhịp "chững lại cần thiết" sau chu kỳ tăng trưởng nhanh 5-7 năm. Tương tự với chu kỳ phát triển của con người hay tổ chức nào, ông đánh giá hai năm qua là cơ hội cho đội ngũ lãnh đạo và nhân viên VIB học hỏi và tiếp tục thích nghi để duy trì cuộc đua dài hơi hơn.
Chia sẻ thêm về kinh tế vĩ mô năm nay, ông Lê Quang Trung, Giám đốc Khối Nguồn vốn và ngoại hối VIB, nhận định bối cảnh quốc tế tiếp tục tạo áp lực lên điều hành trong nước. Theo ông, nếu Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) không cắt giảm lãi suất năm nay, trong khi giá năng lượng duy trì quanh mức 80-120 USD mỗi thùng, khả năng nới lỏng chính sách tiền tệ là thấp.
Việc Fed duy trì lãi suất cao sẽ gây áp lực lên tỷ giá và dòng vốn. Trong 3 tháng đầu năm, dòng vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài (FII) đã rút khoảng 3.000 tỷ đồng khỏi Việt Nam. Khi lãi suất tại Mỹ neo ở mức cao, áp lực lên đồng nội tệ gia tăng, đồng nghĩa Việt Nam cần duy trì mặt bằng lãi suất đủ hấp dẫn để giữ chân dòng tiền trong nước. Tỷ giá được dự báo có thể mất giá khoảng 3-5% trong kịch bản này.
Trước diễn biến đó, đại diện VIB cho biết ngân hàng không theo đuổi chiến lược huy động bằng mọi giá, dù một số nhà băng quy mô nhỏ đang đẩy lãi suất huy động lên tới 9% một năm. Thay vào đó, VIB tập trung vào các trụ cột sản phẩm và dịch vụ, phát triển nền tảng "transactional banking" nhằm thu hút tiền gửi bền vững.
Theo ông Trung, mặt bằng lãi suất có thể chịu áp lực tới hết quý III trước khi dần ổn định từ quý IV. Khoảng chênh lệch giữa huy động và tín dụng của hệ thống hiện vào khoảng 1,6 triệu tỷ đồng. Khi lãi suất tăng, dòng tiền gửi sẽ được cải thiện, giúp thu hẹp khoảng cách này trong vòng 3-6 tháng tới.
Năm nay, VIB đặt mục tiêu lợi nhuận trước thuế 11.550 tỷ đồng, tăng 27% so với năm 2025. Dư nợ tín dụng dự kiến tăng trưởng khoảng 15%, phù hợp định hướng điều hành thận trọng của Ngân hàng Nhà nước.
Bên cạnh đó, nhà băng này tiếp tục chi trả cổ tức tổng tỷ lệ gần 19%, gồm 9% bằng tiền mặt, 9,5% bằng cổ phiếu thưởng cho cổ đông hiện hữu và 0,24% cổ phiếu theo chương trình cho người lao động (ESOP). Sau khi hoàn tất, vốn điều lệ dự kiến tăng từ 34.000 tỷ đồng lên hơn 37.300 tỷ đồng.
Liên quan đến việc hỗ trợ nhiên liệu thi công dự án sân bay Long Thành, Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai Nguyễn Văn Út vừa có ý kiến chỉ đạo các sở ngành phối hợp rà soát tình hình cung ứng xăng dầu để cung cấp cho các dự án, công trình trên địa bàn.
Cụ thể, UBND tỉnh Đồng Nai giao Sở Công Thương chủ trì, chỉ đạo các thương nhân đầu mối, tổng đại lý, đại lý phân phối xăng dầu trên địa bàn tỉnh ưu tiên cung ứng đầy đủ, liên tục, ổn định (đặc biệt là dầu diesel) cho các nhà thầu thi công sân bay Long Thành và các dự án, công trình trọng điểm trên địa bàn.
"Không để xảy ra tình trạng gián đoạn nguồn cung, găm hàng, bán hạn chế số lượng gây ảnh hưởng đến tiến độ thi công các công trình, dự án.
Chỉ đạo Chi cục Quản lý thị trường tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi đầu cơ, găm hàng, tăng giá bất hợp lý trong khâu lưu thông và theo dõi sát diễn biến cung - cầu, kịp thời báo cáo UBND tỉnh để chỉ đạo điều tiết khi cần thiết", lãnh đạo UBND tỉnh Đồng Nai lưu ý.
Tỉnh Đồng Nai cũng yêu cầu Sở Xây dựng chủ trì theo dõi, cập nhật, công bố giá vật liệu xây dựng kịp thời, sát với diễn biến thị trường để có giải pháp bình ổn giá vật liệu xây dựng phục vụ thi công dự án.
Đối với Sở Nông nghiệp và Môi trường, ngoài việc đánh giá nguồn cung vật liệu xây dựng từ các mỏ khoáng sản (đất, đá, cát…) cần có biện pháp kiểm tra, giám sát hoạt động khai thác, vận chuyển khoáng sản.
Trong đó, lưu ý ngăn chặn tình trạng khai thác trái phép, đầu cơ nguồn cung.
UBND tỉnh Đồng Nai đề nghị Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng tỉnh, Ban Quản lý các dự án đường cao tốc phía Nam, Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) tổng hợp nhu cầu nhiên liệu của các dự án, báo cáo Sở Công Thương để xem xét xử lý theo quy định.
Trước đó, ACV đã có văn bản gửi UBND tỉnh Đồng Nai cho hay ACV và các đơn vị thi công đang tập trung tối đa mọi nguồn lực, máy móc thiết bị để triển khai các gói thầu thuộc dự án thành phần 3 - sân bay Long Thành giai đoạn 1 nhằm sớm hoàn thành và đưa vào khai thác theo kế hoạch.
Tuy nhiên, thị trường năng lượng và tình hình cung ứng nhiên liệu xăng dầu trong nước, đặc biệt là giá dầu diesel trên thị trường đang tăng cao và biến động liên tục.
Theo ACV, báo cáo của nhà thầu thi công cho hay các đơn vị cung ứng, đại lý phân phối xăng dầu trong địa bàn tỉnh Đồng Nai đang áp dụng biện pháp hạn chế khối lượng bán ra theo từng đợt, dẫn đến tình trạng khan hiếm dầu cục bộ.
Do đó, nhà thầu thi công bị động trong việc đảm bảo nguồn nhiên liệu phục vụ máy móc, thiết bị và phương tiện thi công tại công trường, trực tiếp gây ảnh hưởng đến tiến độ thi công của gói thầu trong giai đoạn hiện nay.
Vì vậy, ACV đề nghị Đồng Nai ưu tiên phân luồng và đảm bảo sản lượng cung ứng xăng dầu (đặc biệt là dầu diesel) cho các đơn vị thi công trực tiếp tại dự án đầu tư xây dựng sân bay Long Thành.
Đồng thời xem xét áp dụng mức chiết khấu ưu đãi tối đa cho các nhà thầu thi công mua số lượng lớn xăng dầu phục vụ thi công dự án…
