Quan điểm trên được PGS-TS Vũ Anh Tuấn, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Giao thông Vận tải – Đại học Việt Đức, nêu tại tọa đàm về bài toán phát triển xe buýt ở TP HCM do Tạp chí Doanh Nhân Sài Gòn và Viện Sáng kiến Việt Nam tổ chức ngày 15/4. Sự kiện diễn ra trong bối cảnh thành phố chuẩn bị miễn phí xe buýt để khuyến khích người dân chuyển sang phương tiện công cộng.
“Mức độ cung cấp hạ tầng và số lượng xe buýt trên đầu người ở TP HCM quá thấp, trở thành một trong những điểm yếu lớn nhất của hệ thống”, ông Tuấn nói. So với các đô thị tương đồng như Jakarta hay Bangkok – nơi có khoảng 900-1.000 xe buýt trên mỗi triệu dân để đáp ứng 15-20% nhu cầu đi lại, TP HCM hiện mới đạt chưa tới 1/3 mức này.
Theo ông Tuấn, sau khi sáp nhập Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu, dân số TP HCM tăng lên khoảng 14-15 triệu người, song toàn hệ thống mới có hơn 2.400 xe buýt. Quy mô này khiến nhiều khu vực vẫn “trắng” dịch vụ, buộc người dân tiếp tục phụ thuộc xe cá nhân. Vì vậy, tỷ lệ đáp ứng của giao thông công cộng chỉ đạt khoảng 4-5%, kể cả khi tính thêm metro Bến Thành – Suối Tiên.
Với tỷ lệ trên, ông cho rằng hệ thống hiện mới dừng ở mức đáp ứng nhu cầu đi lại tối thiểu cho nhóm yếu thế hoặc người không có phương tiện riêng, chưa đủ sức cạnh tranh với xe cá nhân.
Để nâng tỷ lệ đảm nhận lên 15-20% theo mục tiêu, cùng với phát triển thêm metro, TP HCM cần mở rộng số lượng xe buýt ít nhất gấp 3 lần, lên khoảng 14.000-15.000 xe. Mục tiêu là tăng độ phủ, giúp người dân dễ tiếp cận và hình thành thói quen sử dụng, từ đó chính sách miễn vé mới phát huy hiệu quả.
TS Huỳnh Thế Du, thành viên Viện Sáng kiến Việt Nam, cũng cho rằng quy mô vận tải công cộng chủ lực của thành phố hiện quá thấp so với nhu cầu. Toàn hệ thống mới có gần 20 km metro và hơn 2.400 xe buýt; thậm chí so với một số giai đoạn trước, số lượng xe còn bị thu hẹp.
Theo ông, dù thành phố đang có tham vọng mở rộng mạnh, mức tăng cần đủ lớn, có thể gấp 3-4 lần mới tạo chuyển biến rõ rệt.
Ông Du đánh giá chính sách miễn vé sẽ tạo tác động tích cực, nhưng để đạt hiệu quả tổng thể cần thêm các giải pháp “kéo” người dân sử dụng: nâng chất lượng dịch vụ, bảo đảm xe đúng giờ, tần suất cao, sạch sẽ, an toàn, đồng thời tối ưu độ phủ để người dân chỉ cần đi bộ khoảng 500 m là tiếp cận được trạm dừng.
Ngoài ra, xe buýt cần kết nối tốt hơn với metro, xe đạp và hạ tầng đi bộ; hệ thống vé phải thông minh, liên thông và mở rộng thanh toán điện tử. Về dài hạn, thành phố cần đẩy nhanh TOD và ứng dụng công nghệ để hình thành hệ sinh thái giao thông công cộng hiệu quả.
Song song với đó là các giải pháp “đẩy” như thu phí ùn tắc, tăng phí đỗ xe hoặc điều chỉnh thuế nhiên liệu nhằm hạn chế xe cá nhân.
Tại tọa đàm, Phó giám đốc Sở Xây dựng TP HCM Bùi Hòa An cho biết thành phố hiện có 180 tuyến xe buýt, chủ yếu nằm ở địa bàn trước sáp nhập nên phân bổ chưa đều. Ngoài độ phủ hạn chế, hệ thống còn bất cập về khả năng đúng giờ, kết nối và tiếp cận.
Một trong những giải pháp quan trọng, theo ông, là tổ chức làn ưu tiên xe buýt trên một số trục lớn để cải thiện tốc độ và tính đúng giờ. Khi dịch vụ ổn định và thuận tiện hơn, xe buýt mới có thể từng bước thay đổi thói quen dùng xe cá nhân.
Bổ sung thêm, ông Phạm Ngọc Dũng, Giám đốc Trung tâm Quản lý giao thông công cộng, cho biết thành phố đang rà soát, điều chỉnh lại mạng lưới, đồng thời phát triển các tuyến xe quy mô nhỏ, sử dụng phương tiện xanh để đi sâu vào khu dân cư, giúp người dân tiếp cận thuận tiện hơn.
Một trong những hướng mới đang được nghiên cứu là DRT (giao thông đáp ứng theo nhu cầu). Mô hình sử dụng xe nhỏ từ 9-16 chỗ, vận hành linh hoạt về lộ trình và thời gian, phù hợp các tuyến đường hẹp, khu vực hẻm – nơi xe buýt cỡ lớn khó tiếp cận.
Ngoài ra, thành phố cũng dự kiến mở thêm nhiều tuyến kết nối các khu vực mở rộng như Bình Dương, Bà Rịa – Vũng Tàu (cũ) và sân bay Long Thành, qua đó tăng độ phủ toàn hệ thống.
Sáng 5-4, thông tin từ lãnh đạo UBND xã Tân Kỳ, Nghệ An cho biết chính quyền địa phương cùng với hàng trăm người dân vẫn đang nỗ lực vào rừng tìm người đàn ông mất liên lạc với gia đình suốt hơn hai ngày qua.
6h sáng 3-4, ông Lê Văn Dương, 56 tuổi, xóm Phượng Kỳ, xã Tân Kỳ, xin nghỉ việc ở xưởng điêu khắc lăng mộ rồi chạy xe máy rời khỏi nhà.
Gia đình sau đó nhiều lần gọi điện nhưng không liên lạc được nên đã trình báo cơ quan chức năng.
Trích xuất các camera của những hộ dân ven đường cho thấy, thời điểm đó ông Dương chạy xe máy từ nhà tới xóm Cừa (xã Tân Phú), rồi sau đó quay trở lại ngã ba Rỏi thì mất dấu vết.
Đến ngày 4-4, lực lượng tìm kiếm phát hiện chiếc xe máy của ông Dương đỗ ở bên đường vắng, dẫn lên lèn Rỏi, cách nhà chừng 10km.
Đây là khu vực rừng núi hiểm trở, nhiều lèn đá, hang động.
Hàng trăm người dân địa phương cùng lực lượng công an sau đó đã vào rừng tìm kiếm, dùng flycam quần thảo khắp khu vực này nhưng vẫn không có kết quả.
Theo gia đình, ông Dương làm nghề điêu khắc mộ thuê ở xưởng gần nhà, hiếm khi xin nghỉ việc. Gần đây người nhà không phát hiện ông có mâu thuẫn hay vấn đề gì bất thường.
Sở Xây dựng TP.HCM vừa có văn bản gửi Bộ Xây dựng và Cục Đường bộ Việt Nam phản ánh một số khó khăn trong công tác quản lý, bình ổn giá cước vận tải đường bộ, đồng thời đề xuất nhiều giải pháp tháo gỡ cho doanh nghiệp.
Theo Sở Xây dựng thành phố, chi phí nhiên liệu hiện chiếm khoảng 30-40% tổng chi phí hoạt động của đơn vị kinh doanh vận tải. Trong khi đó, giá nhiên liệu biến động mạnh thời gian qua đã tạo áp lực lớn đến chi phí vận hành.
"Nhiều doanh nghiệp phải cắt giảm từ 20 - 70% số chuyến, thậm chí hoạt động cầm chừng hoặc bù lỗ", văn bản nêu.
Trước thực tế này, Sở Xây dựng thành phố kiến nghị Bộ Xây dựng xem xét miễn, giảm phí sử dụng đường bộ, phí sử dụng dịch vụ đường bộ phù hợp với tình hình thực tế.
Đồng thời cơ quan chức năng cần nghiên cứu cơ chế giãn, giảm một số nghĩa vụ tài chính trong giai đoạn khó khăn nhằm hỗ trợ doanh nghiệp vận tải duy trì hoạt động.
Sở cũng đề xuất Cục Đường bộ Việt Nam nghiên cứu xây dựng và triển khai hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về kê khai giá cước vận tải đường bộ, kết nối đồng bộ giữa Trung ương và địa phương, phục vụ công tác quản lý và dự báo thị trường trước biến động giá nhiên liệu.
Đối với hoạt động vận tải hành khách theo tuyến cố định, Sở Xây dựng thành phố kiến nghị xem xét đề xuất các địa phương chỉ đạo đơn vị quản lý bến xe báo cáo Sở Tài chính để thực hiện miễn, giảm giá dịch vụ xe ra, vào bến xe khách, tạo sự thống nhất trong triển khai.
Ngoài ra nhằm đảm bảo ổn định hoạt động vận tải tuyến cố định, Sở Xây dựng thành phố đề xuất tạm thời chưa xử lý thu hồi thông báo đăng ký khai thác tuyến đối với các đơn vị thực hiện từ 50% số chuyến đã đăng ký trong một tháng.
Trong công văn gửi các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, UBND các tỉnh, thành phố chiều 10.4, Bộ Nội vụ nêu rõ, lịch nghỉ Giỗ Tổ Hùng Vương, 30.4 - 1.5 được thực hiện theo đúng quy định của bộ luật Lao động năm 2019.
Theo Bộ Nội vụ, thời gian gần đây, có một số thông tin, dư luận liên quan đến việc cán bộ, công chức, viên chức, người lao động có thể được nghỉ liên tục nhiều ngày trong dịp nghỉ lễ Giỗ tổ Hùng Vương, Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30.4) và Ngày Quốc tế Lao động (1.5) năm 2026 thông qua việc hoán đổi ngày làm việc với ngày nghỉ hằng tuần.
Tuy nhiên, Bộ Nội vụ một lần nữa khẳng định không đề xuất phương án hoán đổi ngày làm việc để kéo dài kỳ nghỉ. Lịch nghỉ Giỗ tổ Hùng Vương, 30.4 và 1.5 được thực hiện theo đúng quy định của bộ luật Lao động năm 2019.
Như vậy, hoàn toàn không có phương án hoán đổi để nghỉ liền 9 ngày trong dịp này.
Bộ Nội vụ đề nghị các bộ, ngành, địa phương tiếp tục thực hiện lịch nghỉ theo đúng quy định của bộ luật Lao động.
Như vậy, dịp nghỉ lễ Giỗ Tổ năm nay, cán bộ, công chức, viên chức, người lao động trong khu vực nhà nước được nghỉ 3 ngày (25 - 27.4). Sau đó sẽ đi làm bình thường trong 2 ngày (28 - 29.4).
Dịp lễ 30.4 và 1.5, công chức, viên chức, người lao động được nghỉ 4 ngày (2 ngày chính thức, 2 ngày cuối tuần), từ ngày 30.4 - 3.5.
Trước đó, ngày 8.4, Tổng LĐLĐ Việt Nam đã lấy ý kiến khảo sát nhanh lấy ý kiến rộng rãi đoàn viên, công chức, viên chức và người lao động về phương án bố trí ngày nghỉ bù để nghỉ lễ dịp Giỗ tổ Hùng Vương.
Trên trang Fanpage Công đoàn Việt Nam theo các phương án: không hoán đổi; đổi ngày 27.4 sang ngày 29.4; đổi ngày 27.4 sang 2.5; phương án khác.
Chỉ sau chưa đầy 24 giờ, đến 7 giờ sáng 9.4, khảo sát đã thu hút hơn 70.000 ý kiến tham gia. Kết quả cho thấy, khoảng 62% người được hỏi ủng hộ phương án hoán đổi ngày nghỉ bù, trong đó 47,04% bày tỏ "rất mong muốn" và 14,82% "mong muốn".
Ông Ngọ Duy Hiểu, Phó chủ tịch Tổng LĐLĐ Việt Nam cho hay, hiện quy định tại khoản 3 điều 111 bộ luật Lao động 2019 nêu rõ: nếu ngày nghỉ hằng tuần trùng với ngày nghỉ lễ, tết thì người lao động được nghỉ bù vào ngày làm việc kế tiếp. Chính quy định này là cơ sở khiến việc hoán đổi ngày nghỉ chưa được áp dụng linh hoạt trong nhiều năm qua.
"Đây cũng là lý do mà đến nay Tổng LĐLĐ Việt Nam vẫn chưa có văn bản kiến nghị với cơ quan có thẩm quyền về việc nghiên cứu hoán đổi ngày nghỉ bù", ông Hiểu nói.
Từ thực tiễn trên, ông Ngọ Duy Hiểu cho biết: "Tổng LĐLĐ Việt Nam đề xuất với cơ quan có thẩm quyền cần nghiên cứu hoàn thiện quy định pháp luật theo hướng vẫn giữ nguyên tắc chung: "nghỉ bù ngày nghỉ hằng tuần vào ngày làm việc kế tiếp", nhưng đồng thời bổ sung cơ chế linh hoạt trong những trường hợp đặc biệt, khi các kỳ nghỉ lễ gần nhau như năm 2026".
