Tại dự thảo nghị định về hóa đơn điện tử (HĐĐT), chứng từ điện tử đang được Bộ Tài chính lấy ý kiến, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh thuộc diện không chịu thuế giá trị gia tăng, không phải nộp thuế thu nhập cá nhân sẽ không sử dụng HĐĐT.
Điều này đồng nghĩa với việc nếu có doanh thu dưới 500 triệu đồng/năm trở xuống, hộ kinh doanh sẽ không được xuất HĐĐT, dù trước đó đã đầu tư trang thiết bị và xuất HĐĐT theo yêu cầu của cơ quan thuế.
Phản ánh với chúng tôi, một số hộ kinh doanh cho biết đã được cơ quan thuế mời lên để ký cam kết ngừng sử dụng HĐĐT với lý do doanh thu năm 2025 chưa đến 1 tỉ đồng nên năm nay không được sử dụng HĐĐT nữa.
"Năm ngoái các hộ kinh doanh có doanh thu trên 200 triệu đồng đã phải mua phần mềm hóa đơn khởi tạo từ máy tính tiền, chuyển từ thuế khoán qua kê khai và sử dụng hóa đơn từ tháng 6-2025. Đến nay, khi các hộ đã quen dần thì lại yêu cầu ngưng", một hộ kinh doanh bức xúc.
Trước đó, theo hướng dẫn của cơ quan thuế vào năm 2025, hộ kinh doanh có doanh thu trên 200 triệu đồng/năm thuộc diện sử dụng HĐĐT. Do vậy, nhiều hộ kinh doanh cho biết đã tốn một khoản tiền không nhỏ và thời gian để mua phần mềm khởi tạo từ máy tính tiền, tập huấn... nhưng nay lại yêu cầu ngưng xuất HĐĐT.
Một hộ kinh doanh khác cho biết cơ quan thuế giải thích rằng quý 1 chỉ đạt doanh thu 300 triệu đồng nên chưa được xuất hóa đơn, nhưng điều vô lý là mức doanh thu 500 triệu đồng được áp dụng cho cả năm. "Nếu trung bình thêm 3 quý, doanh thu của chúng tôi sẽ đạt không dưới 500 triệu đồng nhưng cán bộ thuế vẫn không cho sử dụng hóa đơn nữa", vị này cho biết.
Trong các đợt tập huấn, các cán bộ thuế đều nói việc ước lượng doanh thu năm 2026 bao nhiêu là do các hộ thực hiện, cơ quan thuế không được dùng doanh thu năm 2025 để áp dụng cho năm 2026.
Trong khi đó, một số hộ nộp thuế khoán trong năm 2025, mức thuế ấn định tính ra chưa đến 3 tỉ đồng, buôn bán bình thường và ước doanh thu trong năm 2026 sẽ dưới 3 tỉ đồng - thuộc nhóm 2 - nhưng thuế cơ sở lại yêu cầu phải lên nhóm 3 và giải thích năm sau phải tăng hơn năm trước.
Theo tìm hiểu của Tuổi Trẻ, cách xử lý giữa các thuế cơ sở có khác nhau. Có cơ quan thuế cho hộ kinh doanh tự xác định, nếu xác định rằng doanh thu cả năm 2026 trên mức 500 triệu đồng, hộ kinh doanh viết cam kết và tiếp tục xuất hóa đơn.
Nếu hộ kinh doanh mới thành lập mà có lên cơ quan thuế làm việc và cam kết doanh thu năm 2026 trên mức 500 triệu đồng, cơ quan thuế này cũng cho sử dụng hóa đơn ngay từ khi hộ kinh doanh bắt đầu khởi sự hoạt động kinh doanh.
Bà Nguyễn Thị H., chủ một cơ sở dạy đàn tại Hà Đông (Hà Nội), cho biết hơn một tuần nay, nhiều phụ huynh có con theo học ở cơ sở đề nghị xuất HĐĐT. Do theo quy định mới, họ sẽ được giảm trừ chi phí học hành của con khi tính thuế thu nhập cá nhân.
Tuy nhiên, khi liên hệ với cơ quan thuế, bà được trả lời rằng cơ sở này không được xuất HĐĐT do có doanh thu dưới 500 triệu đồng/năm. "Với quy định này, hộ kinh doanh nhỏ sẽ gặp bất lợi, mất cơ hội kinh doanh vì khách hàng có thể sẽ chuyển con sang học ở cơ sở được xuất HĐĐT", bà H. lo ngại.
Chị Khánh, kinh doanh giày trên đường Nơ Trang Long, phường Bình Lợi Trung, TP.HCM, cho hay bên cạnh bán cho khách lẻ, chị còn có một số mối bán sỉ cho một số đơn vị, trường học hằng năm để làm từ thiện. Tuy nhiên, những đơn vị này đòi hỏi phải có hóa đơn để đưa vào chi phí cũng như để minh bạch thu chi.
Trước đây, chị có thể mua hóa đơn lẻ của cơ quan thuế nhưng từ giữa năm 2025 đến nay hộ kinh doanh như chị không còn được mua hóa đơn lẻ và đến nay cũng không thuộc nhóm được xuất hóa đơn. Do vậy chị cũng mất luôn các mối sỉ này.
"Cơ quan thuế nên có phương án cho hộ kinh doanh nhỏ lẻ như tôi chứ nếu không, chúng tôi mãi không lớn lên được", chị Khánh đề nghị.
Tương tự, bà Nguyễn Hồng Đào (Cần Thơ) phản ánh một số khách hàng là cơ quan nhà nước cần hóa đơn để thanh quyết toán. Nếu không được xuất HĐĐT, hộ kinh doanh gặp khó khăn trong kinh doanh do không đáp ứng được yêu cầu của khách hàng.
Trong khi đó, hộ kinh doanh Nguyễn Thị Hồng (Ninh Bình) có doanh thu trên 3 tỉ đồng/năm, ngành nghề thu mua phế liệu đặt câu hỏi: Làm thế nào để trừ chi phí đầu vào khi mua hàng của cá nhân, cửa hàng nhỏ lẻ nằm trong diện không được xuất HĐĐT?
Không chỉ người bán, người mua cũng bị ảnh hưởng. Chị Thành, kế toán tại doanh nghiệp sản xuất thép (Hải Phòng), cho biết từ đầu năm đến nay phải đổi một số cơ sở cung cấp văn phòng phẩm, hoa tươi... do các cơ sở này nằm trong diện không được xuất HĐĐT.
"Trước đây các đơn vị này vẫn xuất HĐĐT từng lần nhưng nay chỉ có thể cung cấp bảng kê mà thôi. Với bảng kê, doanh nghiệp không thể hạch toán chi phí", chị Thành nói.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH kế toán thuế Keytas, cho biết chủ trương nhất quán lâu nay là khuyến khích kinh doanh minh bạch, đặc biệt với nhóm hộ kinh doanh chuyển sang áp dụng thuế kê khai từ năm nay.
"Việc sử dụng HĐĐT không chỉ bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng nếu phát sinh tranh chấp, mà còn giúp người mua có căn cứ khấu trừ chi phí khi quyết toán thuế", ông Tuấn nói và cho rằng việc xuất HĐĐT cũng giúp người bán minh bạch doanh thu, có cơ hội tiếp cận khách hàng, nhất là khách hàng doanh nghiệp.
Trong trường hợp không có HĐĐT, người mua có thể lập bảng kê thay thế khi hạch toán chi phí. Tuy nhiên, cách làm này vừa tốn thời gian, thiếu độ tin cậy, khiến nhiều doanh nghiệp buộc phải lựa chọn nhà cung cấp có thể xuất HĐĐT.
Ngược lại, HĐĐT sẽ giúp cơ quan thuế theo dõi doanh thu, chi phí và kiểm soát ngưỡng chịu thuế minh bạch, chính xác hơn.
Trong khi đó, bảng kê hoặc sổ theo dõi doanh thu chủ yếu dựa trên tự khai của hộ kinh doanh, nên khó kiểm soát. Như vậy, việc thay thế bằng bảng kê có thể làm tăng chi phí do phát sinh thêm thủ tục giấy tờ, thời gian lập và lưu trữ, tính minh bạch lại thấp hơn.
"Do vậy, thay vì cấm hoặc bắt buộc, chính sách nên cho phép hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh được quyền lựa chọn sử dụng HĐĐT, kể cả khi doanh thu dưới ngưỡng 500 triệu đồng/năm.
Điều này phù hợp với xu hướng chuyển đổi số, góp phần tạo môi trường kinh doanh bình đẳng, minh bạch và thuận lợi hơn cho người dân", ông Tuấn đề xuất.
Một chuyên gia lâu năm trong lĩnh vực thuế cũng cho rằng việc áp dụng quy định mới này sẽ gây nhiều khó khăn cho hộ kinh doanh có doanh thu dưới 500 triệu đồng. Do vậy, cơ quan thuế nên cho phép những hộ kinh doanh này được sử dụng HĐĐT đến hết năm nay.
"Nếu đến hết năm mà doanh thu không đủ 500 triệu đồng mới tính đến chuyện cho hay không cho xuất hóa đơn", vị này gợi ý.
Tin Gốc: https://tuoitre.vn/cam-ho-kinh-doanh-co-doanh-thu-thap-xuat-hoa-don-ho-kinh-doanh-nho-lo-gap-bat-loi-20260409233005085.htm
