Hồng Trí, Tạ Tĩnh và Từ Siêu là 3 kỳ thủ vô cùng nổi danh trong làng cờ tướng đỉnh cao Trung Quốc. Cả 3 đều từng vô địch quốc gia, trở thành kỳ vương và được phong danh hiệu đặc cấp đại sư.
Cả 3 đều bị phát hiện “nhúng chàm” trong đại án mua bán độ phanh phui vào năm 2023. Đầu tiên, Vương Thiên Nhất – kỳ thủ số 1 của làng cờ tướng Trung Quốc đương đại – là nhân vật bị tình nghi đầu tiên.
Từ đó, một vụ xì căng đan tồi tệ nhất trong lịch sử cờ tướng thế giới, cũng như làng thể thao Trung Quốc nổ ra: Hàng chục cao thủ cờ tướng đứng đầu kỳ đàn Trung Quốc bị phát hiện tham gia mua bán độ.
Vương Thiên Nhất, Vương Dược Phi là những người đầu tiên phải nhận án phạt cấm trọn đời từ CXA. Đầu năm 2025, đến phiên một loạt đặc cấp đại sư khác như Triệu Hâm Hâm, Trịnh Duy Đồng, Uông Dương, Vương Khuếch… nhận án cấm thi đấu.
Vụ việc vẫn tiếp tục được điều tra và đến ngày 13-4, CXA đã ra thêm án phạt dành cho Hồng Trí, Tạ Tĩnh và Từ Siêu.
Hồng Trí từng vô địch quốc gia vào năm 2005, được đặt cho biệt danh “Loạn chiến vương” với lối đánh vô cùng biến ảo, là một tượng đài trong lịch sử cờ tướng Trung Quốc.
Kế đó là Tạ Tĩnh và Từ Siêu, những người lần lượt trở thành kỳ vương vào các năm 2013, 2017.
Cả 3 đều đã phải ra tòa suốt 1 năm qua, và án phạt của CXA vì vậy không quá bất ngờ. Giờ đây, 3 kỳ vương này đã chính thức bị loại khỏi làng cờ tướng chuyên nghiệp.
Hồng Trí, Tạ Tĩnh và Từ Siêu sẽ bị tước danh hiệu đặc cấp đại sư, đồng thời không thể tham gia vào bất kỳ giải đấu cờ tướng chuyên nghiệp nào nữa.
Ngoài ra, 3 kỳ thủ nổi danh khác cũng bị CXA tuyên án trong đợt xử phạt này là Tưởng Xuyên, Thân Bằng và Từ Sùng Phong.
Sùng Phong bị cấm 2 năm, Tưởng Xuyên bị cấm 5 năm, còn Thân Bằng nhận án cấm 8 năm. Cả 3 đều là đại sư và bắt đầu bị cấm thi đấu từ năm 2024.
Như vậy, làng cờ tướng Trung Quốc đã chính thức mất thêm một loạt cao thủ nữa vì đại án bán độ, sau khi đã gần như “phong sát” toàn bộ dàn đặc cấp đại sư đương đại.
Đặc cấp đại sư hiếm hoi nhận án phạt nhẹ, đã trở lại thi đấu trong đại án mua bán độ này là Mạnh Thần – người từng lên ngôi vô địch thế giới năm 2023.
BWF đã mở tham vấn công khai, kêu gọi người hâm mộ đóng góp ý kiến trước ngày 15/4. Đề xuất này sẽ được đưa ra bỏ phiếu tại Đại hội thường niên của BWF ngày 25/4 tại Horsens, và nếu được thông qua, sẽ chính thức áp dụng từ ngày 4/1/2027.
Theo BWF, thể thức 3x15 giúp các trận đấu trở nên kịch tính và cạnh tranh hơn, khi tỷ số sít sao xuất hiện thường xuyên và các tay vợt bước vào giai đoạn quyết định sớm hơn. Nhịp độ trận đấu vì thế được duy trì ở mức cao, góp phần giữ chân khán giả. Đồng thời, việc rút ngắn số điểm giúp thời lượng thi đấu dễ dự đoán hơn, hỗ trợ công tác tổ chức, truyền hình và giảm tải thể lực cho VĐV.
BWF cũng cho rằng thay đổi này mang lại lợi ích cho nhiều nhóm. Khán giả có trải nghiệm xem năng động hơn, trong khi ban tổ chức giải có thể kiểm soát lịch thi đấu tốt hơn, vận hành hiệu quả hơn và cải thiện mức độ tương tác với người xem. VĐV được giảm tải thể lực, hạn chế nguy cơ chấn thương và có thể kéo dài sự nghiệp, còn trọng tài cũng giảm áp lực trong các ngày thi đấu kéo dài.
Ngoài phương án 3x15, BWF từng cân nhắc thể thức 5 set, mỗi set 11 điểm.
Bình luận viên Steen Pedersen cho rằng cầu lông cần thích nghi với xu hướng hiện đại, khi thời gian chú ý của khán giả ngày càng ngắn. Ông kỳ vọng hệ thống tính điểm mới không chỉ giữ chân người hâm mộ hiện tại mà còn thu hút thêm khán giả mới trên toàn cầu.
Ở góc độ y học, Niels Christian Kaldau, Chủ tịch Hội đồng Y khoa của BWF, nhận định việc giảm thời gian thi đấu có thể giúp giảm mệt mỏi và nguy cơ chấn thương do quá tải, đồng thời tạo điều kiện để VĐV hồi phục tốt hơn giữa các trận. Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh tác động cụ thể vẫn khó dự đoán, do lối chơi và phương pháp tập luyện có thể thay đổi theo hệ thống mới.
Trong khi đó, tranh luận vẫn tồn tại trong giới VĐV. Pusarla V. Sindhu, Chủ tịch Ủy ban VĐV của BWF, cho rằng đổi mới là cần thiết nhưng phải mang lại giá trị thực chất. Theo cô, phản hồi từ các tay vợt hiện khá trái chiều, song phần lớn vẫn nghiêng về hệ thống 21 điểm vì mang lại sức hấp dẫn, nhịp độ và chiều sâu chiến thuật tốt hơn, dù một số cũng nhìn thấy lợi ích ở thể thức 15 điểm với các trận đấu ngắn hơn.
Ở chiều ủng hộ, nhà vô địch Olympic tokyo 2020 Chen Yu Fei cho rằng các trận 21 điểm có thể kéo dài tới 80-90 phút, gây áp lực thể lực lớn. Với thể thức 15 điểm, thời gian thi đấu sẽ ngắn hơn nhưng cường độ và tính hấp dẫn được nâng cao.
BWF khẳng định đây không phải thay đổi mang tính "cách mạng", mà là bước điều chỉnh nhằm thích ứng với xu hướng mới, đồng thời cân bằng lợi ích giữa vận động viên, khán giả và các bên liên quan.
Sân Parc des Princes không chứng kiến một trận thua tan tác như điều mà nhiều CĐV Liverpool lo sợ, nhưng khoảng cách về đẳng cấp giữa PSG và đội bóng của Arne Slot vẫn bị phơi bày xuyên suốt trận tứ kết Champions League. Liverpool không dứt điểm trúng hướng cầu môn lần nào trong cả trận, chỉ cầm bóng 26% và có chỉ số bàn thắng kỳ vọng (xG) là 0,18 so với 2,19 của nhà ĐKVĐ.
Bàn thắng may mắn từ cú sút bị đổi hướng của Desire Doue cùng pha lập công của Khvicha Kvaratskhelia mang lại lợi thế xứng đáng cho đội chủ nhà ở lượt đi. Tỷ số có thể đậm hơn nếu chủ nhà chắt chiu những tình huống ngon ăn. Ousmane Dembele bỏ lỡ tới ba cơ hội rõ ràng, trong đó cú dứt điểm cuối cùng đưa bóng dội cột ngoài, còn Nuno Mendes và Doue cũng không tận dụng được sự mong manh của đối thủ.
HLV Arne Slot buộc phải thử nghiệm sau chuỗi phong độ tệ hại với chỉ một chiến thắng trong năm trận, mới nhất là thất bại đậm trên sân Man City cuối tuần qua. Ông lần đầu triển khai hàng thủ ba trung vệ tại Liverpool, với Jeremie Frimpong và Milos Kerkez đá ở hai cánh (wing-back). Mohamed Salah bị đẩy lên ghế dự bị khi Slot muốn bó hẹp khu trung tuyến và ngăn Vitinha điều tiết trận đấu. Lý thuyết là vậy, nhưng thực tế lại khác, đúng như dự đoán của số đông trước trận.
Trong năm phút đầu, Liverpool gần như không chạm được bóng khi PSG kiểm soát hoàn toàn thế trận. Nhà ĐKVĐ cầm bóng tới 74,5% trong hiệp một và liên tục khoét vào hàng tiền vệ đội khách. Những dấu hiệu đáng lo còn xuất hiện khi Achraf Hakimi thường xuyên không bị kèm ở cánh đối diện, kéo Virgil van Dijk lệch vị trí, còn Liverpool thì bị xuyên thủng chỉ từ một quả ném biên ở sâu bên phần sân nhà.
Những cảnh báo đã quá rõ ràng trước khi Liverpool phải nhận bàn thua sớm mà họ muốn tránh bằng mọi giá. PSG liên tục khai thác cánh trái khi Frimpong và Ibrahima Konate không thể ngăn chặn sự cơ động và sắc bén của Kvaratskhelia, Doue và Mendes. Doue khởi xướng và cũng là người kết thúc pha bóng mở tỷ số, khi dễ dàng vượt qua Konate ở giữa sân rồi nhận lại bóng từ Dembele bên cánh trái. Cú sút từ rìa cấm địa của anh chạm Ryan Gravenberch đổi hướng, bay qua đầu Giorgi Mamardashvili đi vào lưới, khiến thủ môn Liverpool hoàn toàn bó tay.
Đó là khởi đầu tồi tệ nhất với Liverpool, đội đã gục ngã không kháng cự trước Man City và thua tới 14 trong 18 trận gần nhất khi bị dẫn trước.
Dẫu vậy, họ vẫn trụ được đến hết hiệp một mà không thủng lưới thêm, phần lớn nhờ Mamardashvili. Liverpool từng thắng nhờ màn trình diễn xuất thần của Alisson tại đây mùa trước, và lần này thủ môn khác của họ vẫn chơi rất hay. Thủ thành Georgia cản phá cú sút hướng vào góc thấp của Kvaratskhelia, rồi từ chối Doue trong pha đối mặt ở cự ly gần. Một cú dứt điểm thiếu lực của Dembele sau pha phản công khác của PSG thì lại đi thẳng vào tay thủ môn, gợi nhớ đến pha bỏ lỡ tai hại của anh trong màu áo Barca trước Liverpool năm 2019.
Liverpool bạc nhược trong hiệp một, nhưng dần ổn định lại và thích nghi tốt hơn với hệ thống phòng ngự mới. Dẫu vậy, sức công của PSG là khủng khiếp. Dembele lẽ ra đã nhân đôi cách biệt đầu hiệp hai khi Kvaratskhelia và Mendes lại phối hợp bên cánh trái. Chủ nhân Quả bóng Vàng có cơ hội dứt điểm trống trải từ đường căng ngang nhưng lại sút vọt xà từ cự ly 12 mét.
Liverpool rốt cuộc cũng không thể thoát thua. Những pha bỏ lỡ và quãng thời gian chờ đợi bàn thứ hai không làm PSG mất đi sự điềm tĩnh. Họ đã gia tăng cách biệt bằng một pha bóng tuyệt đẹp của Kvaratskhelia. Joao Neves chọc khe hoàn hảo vào khoảng trống giữa Gravenberch và Konate để cầu thủ Georgia tì đè, vượt qua đồng hương Mamardashvili rồi dứt điểm vào lưới trống.
Mọi thứ suýt còn tệ hơn cho thầy trò Slot khi PSG được hưởng phạt đền sau pha va chạm giữa Konate và Warren Zaire-Emery. Tuy nhiên, sau khi xem lại VAR, trọng tài Jose Maria Sánchez xác định Konate đã chạm nhẹ vào bóng trước khi tiếp xúc với đối phương và hủy quyết định. Các cầu thủ Liverpool ăn mừng như thể vừa ghi bàn, nhưng đó gần như là điều duy nhất họ có thể vui ở trận này.
Liverpool rời Paris với hy vọng, dù khi đến họ gần như không có, nhưng sẽ cần một màn hồi sinh ngoạn mục để gây khó khăn cho nhà ĐKVĐ châu Âu tại Anfield vào thứ Ba tới.
Sáng 13/4, Liên đoàn Cờ tướng Trung Quốc (CXA) công bố thông báo án kỷ luật mới, đánh dấu đợt xử phạt thứ ba kể từ khi bê bối "mua bán độ" bị phanh phui. Đây là cuộc thanh lọc lớn nhất trong lịch sử cờ tướng tại quốc gia này, khi hàng loạt kỳ thủ đỉnh cao lần lượt bị cấm thi đấu chuyên nghiệp.
Đợt đầu tiên được công bố ngày 19/9/2024, khi "Vua cờ tướng" Vương Thiên Nhất và Đặc cấp đại sư Vương Dược Phi bị cấm thi đấu trọn đời. Đợt thứ hai có tới 41 cao thủ cờ tướng bị trừng phạt, ngày 12/1/2025.
Theo thông báo hôm 13/4, ba cái tên chịu án nặng nhất là Hồng Trí, Tạ Tĩnh và Từ Siêu. Tất cả đều bị cấm thi đấu trọn đời, đồng thời bị tước danh hiệu kỹ thuật do CXA phong cấp. Điều này đồng nghĩa họ vĩnh viễn không còn cơ hội tham gia bất kỳ giải đấu hay hoạt động nào do liên đoàn hoặc các đơn vị thành viên tổ chức. Án phạt cho ba kỳ thủ này không hẳn bất ngờ, vì họ đều đang phải ngồi tù vì mua bán độ.
Trong số này, Hồng Trí từng vô địch quốc gia năm 2005, là cao thủ hàng đầu suốt hai thập kỷ qua. Tạ Tĩnh nổi lên sớm, đăng quang quốc gia năm 2013 và được coi là truyền nhân cuối cùng của huyền thoại Hồ Vinh Hoa. Còn Từ Siêu là kỳ vương năm 2017, từng đánh bại nhiều đối thủ mạnh để bước lên đỉnh cao.
Không chỉ ba kỳ vương này, CXA cũng đưa ra án phạt với ba kỳ thủ khác ở những mức độ nhẹ hơn. Thân Bằng bị cấm thi đấu 8 năm, từ tháng 7/2024 đến tháng 7/2032, kèm theo việc tước danh hiệu kỹ thuật. Tưởng Xuyên, gương mặt nổi bật của cờ tướng Trung Quốc đương đại, nhận án cấm 5 năm, kéo dài đến tháng 7/2029. Trong khi đó, Từ Sùng Phong bị treo giò 2 năm.
Tưởng Xuyên gây chú ý đặc biệt, khi anh từng giao hữu và thắng kỳ thủ số một Việt Nam, Lại Lý Huynh. Sinh năm 1984 tại Ôn Châu, Tưởng Xuyên từng vô địch cá nhân Trung Quốc năm 2010, qua đó trở thành kỳ vương thứ 14 của nước này. Một năm sau, anh vô địch thế giới với thành tích bất bại (7 thắng, 2 hòa). Trong nhiều năm, Tưởng Xuyên cũng thường xuyên dẫn đầu bảng xếp hạng Elo quốc nội, thành tích những kỳ vương như Trịnh Duy Đồng, Hồng Trí hay Triệu Hâm Hâm chưa từng làm được.
Căn cứ vào các tài liệu do cơ quan công an và tư pháp chuyển giao, CXA xác minh nhiều kỳ thủ đã tham gia dàn xếp kết quả ván đấu thông qua hình thức đưa và nhận hối lộ. Những hành vi này gây tổn hại nghiêm trọng đến sự phát triển của môn cờ tướng, buộc tổ chức quản lý phải áp dụng các biện pháp kỷ luật mạnh tay nhằm lập lại trật tự.
Bê bối mua bán độ đã âm ỉ từ nhiều năm trước. Tháng 4/2023, một đoạn ghi âm lan truyền trên mạng cho thấy hai kỳ thủ bàn bạc về việc dàn xếp kết quả. Đến tháng 10 cùng năm, các danh thủ như Liễu Đại Hoa và Đảng Phỉ công khai lên tiếng, yêu cầu điều tra triệt để những dấu hiệu tiêu cực trong giới cờ.
Từ năm 2024 đến 2025, CXA đã hai lần công bố danh sách xử phạt, trong đó có những tên tuổi lớn như Triệu Hâm Hâm, Trịnh Duy Đồng hay Vương Thiên Nhất đều bị cấm thi đấu trọn đời và phải ngồi tù.
Nhiều kỳ thủ đã chi tiền để đối thủ buông cờ ở những ván đấu quan trọng nhằm cải thiện thành tích, tích lũy điểm số hoặc giành danh hiệu. Ngược lại, cũng có người nhận tiền để cố tình thua, tạo nên một mạng lưới dàn xếp phức tạp kéo dài nhiều năm. Một số vụ việc thậm chí diễn ra ngay tại các giải đấu danh giá nhất, bao gồm giải vô địch cá nhân quốc gia.
