“Ngay cả khi được trao quyền rộng, thành phố vẫn khó tạo bứt phá nếu không khơi lại tinh thần dám nghĩ, dám làm”, TS Huỳnh Thế Du, Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright, nói tại hội thảo tham vấn về dự thảo Luật Đô thị đặc biệt cho TP HCM do UBND TP HCM phối hợp với Đại học Quốc gia TP HCM tổ chức, ngày 4/4.
Theo ông Du, khoảng một thập niên qua TP HCM không thiếu cơ chế đặc thù, song các chính sách chưa tạo động lực tăng trưởng rõ rệt, thậm chí vai trò, đóng góp của thành phố có xu hướng giảm.
Dẫn số liệu, ông cho biết năm 2001, vùng Đông Nam Bộ chiếm 37,6% GDP cả nước, hiện còn 31,1%; trong khi vùng Đồng bằng sông Hồng từ khoảng 25% đã vươn lên dẫn đầu. Cách đây 20-25 năm, khu vực TP HCM (gồm Bà Rịa – Vũng Tàu, Bình Dương cũ) đóng góp khoảng 50% thu ngân sách, nay còn khoảng một phần ba.
Diễn biến này cũng thể hiện qua các giai đoạn áp dụng cơ chế đặc thù. Khi ban hành Nghị quyết 54 năm 2017, vùng TP HCM chiếm khoảng 27% GDP cả nước; sau 5-6 năm triển khai, tỷ trọng giảm còn 24,5% và đến năm 2020 còn 23,1%.
Liên hệ giai đoạn đầu Đổi mới, TS Huỳnh Thế Du cho rằng TP HCM từng tăng trưởng mạnh nhờ cách làm linh hoạt, “phá rào” trước những ràng buộc chưa phù hợp. “Luật Đô thị đặc biệt hay việc nới khung thể chế chỉ là điều kiện cần, vấn đề là cách làm và vận hành thực tế của bộ máy”, ông nói.
Theo chuyên gia này, điểm mấu chốt nằm ở “thể chế phi chính thức” – cách hệ thống thực sự vận hành, từ phối hợp giữa các cơ quan, xử lý công việc đến tinh thần dám làm và mức độ linh hoạt trong thực thi – có thể chiếm tới 80% động lực đổi mới.
TS Du lưu ý nếu chỉ hoàn thiện quy định trên giấy mà không thay đổi cách vận hành, hiệu quả sẽ hạn chế. Vì vậy, cùng với xây dựng luật, TP HCM cần khơi lại tinh thần chủ động, dám nghĩ, dám làm trong đội ngũ thực thi.
“Giả định TP HCM có quyền như Singapore, tôi vẫn lo ngại nếu cách làm không thay đổi”, ông nói, dẫn lại việc thành phố đã trải qua nhiều cơ chế như Nghị quyết 54, 98 nhưng chưa tạo được bứt phá rõ rệt.
Đồng quan điểm, TS Huỳnh Thanh Điền, Trường Đại học Nguyễn Tất Thành, cho rằng để luật phát huy hiệu quả cần hướng tới mục tiêu: thành phố phải “được làm, làm được và dám làm”, đồng thời triển khai nhanh, sáng tạo và hiệu quả.
Theo ông, dự thảo luật cần thiết kế cơ chế để TP HCM chủ động triển khai các nhiệm vụ cụ thể, kể cả ban hành quy định với những nội dung pháp luật hiện hành chưa đề cập. Tuy nhiên, quyền hạn phải đi kèm năng lực thực thi và trách nhiệm, do đó cần cơ chế bảo vệ cán bộ, nhất là người trực tiếp ra quyết định.
TS Điền nhấn mạnh điểm nghẽn hiện nay nằm ở khâu tổ chức thực hiện, khi chủ trương, định hướng cơ bản đã rõ. Vì vậy, dự thảo cần bổ sung các công cụ hỗ trợ như quy hoạch, kiến tạo không gian phát triển, liên kết vùng, đồng thời cho phép thành phố chủ động với các lĩnh vực mới.
Về tài chính, ông đề xuất tăng quyền tự chủ tài khóa, cho phép TP HCM chủ động thu – chi, áp dụng một số khoản thu đặc thù và sử dụng các công cụ huy động vốn như trái phiếu, quỹ hạ tầng.
Ngoài ra, cần đột phá trong hợp tác công tư, mở rộng sang hạ tầng số, không gian ngầm và các lĩnh vực mới, cùng cơ chế tài chính cho đổi mới sáng tạo. Thành phố cũng cần chủ động hơn về tổ chức bộ máy, chính sách tiền lương để thu hút nhân lực chất lượng cao.
Bộ Chính trị đã đồng ý cho TP HCM xây dựng Luật Đô thị đặc biệt, tương tự Luật Thủ đô. Thành phố dự kiến hoàn tất dự thảo trong tháng 4, sau đó tổ chức các hội thảo, lấy ý kiến từ tháng 5 đến tháng 6 trước khi trình Quốc hội khóa XVI xem xét vào cuối năm 2026.
Theo Phó chủ tịch UBND TP HCM Nguyễn Mạnh Cường, thành phố không chỉ dừng ở bổ sung cơ chế đặc thù mà hướng tới luật hóa các chính sách ở mức cao nhất, đủ sức giải phóng nguồn lực và tạo động lực tăng trưởng mới.
TP HCM xác định ba nguyên tắc khi xây dựng luật. Thứ nhất, trao quyền tự chủ toàn diện theo phương châm “địa phương quyết – địa phương làm – địa phương chịu trách nhiệm”. Thứ hai, luật hóa các vấn đề thực tiễn chưa có hành lang pháp lý như quản lý không gian ngầm, tài sản công, đường sắt đô thị, phát triển trung tâm tài chính, thu hút nhân tài. Thứ ba, thể chế hóa các cơ chế đặc thù, biến lợi thế riêng của thành phố thành quy định pháp luật để phát huy hiệu quả.
Chiều 8/4, tại phiên thảo luận tổ về dự thảo Luật Thủ đô sửa đổi, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng Luật Thủ đô cần được thiết kế như một thiết chế pháp lý đặc thù, đủ năng lực dẫn dắt, tháo gỡ các điểm nghẽn phát triển, nhưng đồng thời phải bảo đảm kỷ cương, kỷ luật và tính thống nhất của hệ thống pháp luật. Nguyên tắc xuyên suốt là phân cấp, phân quyền triệt để hơn, song đi kèm trách nhiệm giải trình rõ ràng và cơ chế kiểm soát quyền lực chặt chẽ, tránh buông lỏng quản lý.
Ông chỉ ra những điểm nghẽn lớn của Hà Nội hiện nay nằm ở quy hoạch, hạ tầng, quản trị đô thị và cơ chế huy động nguồn lực. Trong đó, quy hoạch phải được tiếp cận với tầm nhìn dài hạn, ổn định, không điều chỉnh theo từng nhiệm kỳ. Người dân và doanh nghiệp cần nhìn thấy rõ định hướng phát triển để đồng thuận và chủ động tham gia.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị xây dựng các mô hình không gian phát triển dài hạn, xác định rõ khu đô thị, khu bảo tồn văn hóa di sản, khu công nghiệp, trường học, dịch vụ. Thực trạng hiện nay cho thấy quy hoạch còn phân tán theo từng dự án nhà ở, thiếu đồng bộ hạ tầng, đặc biệt là giao thông và hệ thống thoát nước, dẫn đến tình trạng "xây dựng đến đâu, tắc đường đến đó".
Từ đó, ông nhấn mạnh yêu cầu phát triển các đô thị vệ tinh và các phường mới theo tiêu chuẩn hiện đại, đồng bộ về nhà ở xã hội, bệnh viện, trường học, công viên và hệ thống giao thông công cộng như đường sắt đô thị, tàu điện trên cao. Đây là điều kiện then chốt để giãn dân khu vực nội đô, giảm áp lực hạ tầng và tổ chức lại không gian đô thị một cách bền vững.
"Khi các thành phố vệ tinh có đầy đủ tiện ích và kết nối giao thông thuận tiện, người dân sẽ sẵn sàng rời bỏ những căn gác xép chật hẹp trong phố cổ để ra ngoài sinh sống", ông nói.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu chuyển từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo, quản trị để phục vụ phát triển. Luật cần tập trung vào các nguyên tắc khung, tạo không gian thể chế để Thủ đô chủ động thiết kế, thử nghiệm và triển khai chính sách phù hợp với đặc thù, trong khi các nội dung linh hoạt nên giao cho Chính phủ và chính quyền thành phố quy định.
Một nội dung then chốt khác là cơ chế phân cấp, phân quyền phải thực chất, rõ ràng, gắn với năng lực thực thi và nguồn lực tài chính. Việc giao quyền phải đi liền điều kiện thực hiện, tránh tình trạng giao quyền nhưng không đủ nguồn lực, tiềm ẩn rủi ro trong quản lý và thực thi.
Đối với các cơ chế thí điểm khác với quy định hiện hành, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu làm rõ phạm vi, chỉ áp dụng với lĩnh vực thực sự đặc thù, có đánh giá đầy đủ và kiểm soát chặt chẽ. Hà Nội có lợi thế về nguồn lực, nhân lực chất lượng cao và hệ thống nghiên cứu nên cần được trao không gian thử nghiệm đổi mới sáng tạo, nhưng không để việc thí điểm kéo dài thiếu kiểm soát hoặc trở thành cách hợp thức hóa bất cập. Đồng thời, luật cần có cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ dám làm đi kèm ràng buộc trách nhiệm.
Ông cũng đề nghị rà soát các chính sách về khoa học công nghệ, tài chính ngân sách, đầu tư hạ tầng và liên kết vùng để bảo đảm tính đột phá, tránh trùng lặp với cơ chế chung. Thủ đô không thể phát triển nếu tách rời vùng, trong khi nhiều dự án hạ tầng lớn như các tuyến vành đai hay sân bay nằm trên địa bàn các địa phương lân cận, đòi hỏi cơ chế phối hợp hiệu quả về quy hoạch và nguồn lực. Mọi chính sách phát triển cần bảo đảm công khai, minh bạch, hài hòa lợi ích giữa Nhà nước và người dân, không đánh đổi quyền lợi cơ bản của người dân để lấy tăng trưởng.
"Sửa đổi Luật Thủ đô không chỉ là hoàn thiện khung pháp lý mà còn là lựa chọn mô hình phát triển và quản trị. Thủ đô được trao quyền cao hơn thì phải chịu trách nhiệm cao hơn; có cơ chế đặc thù thì phải tạo ra kết quả vượt trội và khi thí điểm phải kiểm soát được rủi ro", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói và nhấn mạnh Hà Nội cần trở thành hình mẫu về quản trị hiện đại, kỷ luật nghiêm minh và trách nhiệm, từ đó lan tỏa kinh nghiệm cho cả nước.
Đại biểu Trịnh Xuân An, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại, cho rằng việc sửa đổi Luật Thủ đô cần đặt trong tổng thể hệ thống pháp luật hiện hành, khi nhiều luật đã được Quốc hội khóa trước thông qua với các cơ chế, chính sách vượt trội. Cơ quan soạn thảo cần rà soát các quy định ưu đãi ở các luật liên quan để bảo đảm thống nhất, tránh tình trạng chồng chéo.
Ông cũng đề nghị đối chiếu dự thảo với các nghị quyết trụ cột của Bộ Chính trị như về kinh tế tư nhân, kinh tế nhà nước, khoa học công nghệ, y tế, văn hóa..., bảo đảm cùng một hướng phát triển và không tạo ra độ vênh chính sách. "Dự thảo chưa thể hiện đầy đủ nội dung về quốc phòng, an ninh, trong khi đây là yêu cầu đặc thù của Thủ đô", ông nói, cho rằng cần bổ sung cơ chế bảo vệ, đầu tư ngân sách cho lực lượng vũ trang và gắn với không gian vùng để bảo đảm an ninh tổng thể.
Liên quan phát triển đô thị, ông cho rằng các cơ chế về nhà ở và cải tạo đô thị chưa phản ánh đầy đủ tinh thần các nghị quyết đã ban hành. Hai vấn đề lớn là giao thông và nhà ở cần có giải pháp cụ thể, đủ mạnh để tạo chuyển biến thực tế, trong đó có thể xem xét lại điều kiện đồng thuận của người dân khi triển khai các dự án cải tạo để tránh tình trạng kéo dài, không thực hiện được.
Ông Trịnh Xuân An đánh giá các khái niệm không gian tầm cao và không gian ngầm là hướng tiếp cận mới, nhưng hiện chưa có nền tảng pháp lý đầy đủ. Do đó, ông đề xuất nghiên cứu quy định cụ thể hơn, thậm chí xây dựng khung pháp lý riêng, để bảo đảm có thể triển khai đồng bộ, tránh vướng mắc khi thực hiện.
"Cần làm rõ mối quan hệ giữa Luật Thủ đô với các nghị quyết đặc thù đang áp dụng cho thành phố, cũng như cơ chế chuyển tiếp khi luật có hiệu lực, nhằm tránh xung đột pháp lý và bảo đảm tính thống nhất, khả thi", đại biểu nhấn mạnh.
Chiều 6/4, Quốc hội biểu quyết thông qua Nghị quyết bầu Tổng Kiểm toán Nhà nước.
Với 485/485 đại biểu Quốc hội có mặt tán thành thông qua Nghị quyết bầu Tổng Kiểm toán Nhà nước nhiệm kỳ 2026-2031, ông Nguyễn Hữu Nghĩa chính thức được giao trọng trách giữ chức Tổng Kiểm toán Nhà nước nhiệm kỳ mới.
Ông Nguyễn Hữu Nghĩa sinh năm 1972, quê ở Hà Nội, có trình độ Tiến sĩ Tài chính - Ngân hàng; Thạc sĩ Quản lý chính sách Kinh tế.
Ông là Ủy viên Trung ương Đảng khóa XIII, XIV; đại biểu Quốc hội khóa XVI.
Từ một chuyên viên, ông Nguyễn Hữu Nghĩa dần kinh qua và nắm giữ nhiều vị trí công tác trong các đơn vị của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Ông từng là Phó trưởng Phòng Thanh toán vay nợ quốc tế; Phó trưởng phòng Tổng hợp, Văn phòng; Phó trưởng Phòng, Trưởng phòng Chiến lược phát triển ngân hàng Trung ương; Vụ Chiến lược phát triển ngân hàng, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.
Giữa năm 2026, ông làm Phó Chánh thanh tra Ngân hàng Nhà nước, sau đó giữ chức Vụ trưởng Vụ Dự báo, Thống kê tiền tệ, rồi Chánh Thanh tra, giám sát ngân hàng thuộc Ngân hàng Nhà nước.
Sau khi đảm nhận chức Vụ Trưởng, Trợ lý Thống đốc Ngân hàng Nhà nước, ông Nghĩa được cử biệt phái giữ hàm Vụ trưởng Vụ Kinh tế tổng hợp, Ban Kinh tế Trung ương.
Sau đó, từ năm 2018, ông giữ chức Vụ trưởng Vụ Kinh tế tổng hợp, Ban Kinh tế Trung ương, rồi trở thành Phó trưởng Ban Kinh tế Trung ương.
Đến giữa năm 2021, ông Nghĩa được điều động về công tác tại địa phương và giữ chức Bí thư Tỉnh ủy Hưng Yên. Sau đó, khi sáp nhập các địa phương, ông tiếp tục được bầu giữ chức Bí thư Tỉnh ủy Hưng Yên (mới).
Đầu năm 2026, ông trở thành Ủy viên Trung ương Đảng khóa XIV, đại biểu Quốc hội khóa XVI và được Quốc hội khóa mới bầu giữ chức Tổng Kiểm toán Nhà nước.
Kiểm toán Nhà nước là cơ quan do Quốc hội thành lập, hoạt động độc lập và chỉ tuân theo pháp luật, thực hiện kiểm toán việc quản lý, sử dụng tài chính, tài sản công.
Tổng Kiểm toán Nhà nước là người đứng đầu Kiểm toán nhà nước, do Quốc hội bầu. Nhiệm kỳ của Tổng Kiểm toán Nhà nước do luật định.
Tổng Kiểm toán Nhà nước chịu trách nhiệm và báo cáo kết quả kiểm toán, báo cáo công tác trước Quốc hội. Trong thời gian Quốc hội không họp, Tổng Kiểm toán Nhà nước chịu trách nhiệm và báo cáo trước Ủy ban Thường vụ Quốc hội.
Chiều 13/4, tại Trụ sở Trung ương Đảng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì hội nghị trao các quyết định của Bộ Chính trị về chỉ định nhân sự Bí thư, Phó bí thư Quân ủy Trung ương; Bí thư, Phó bí thư Đảng ủy Công an Trung ương và một số đảng ủy trực thuộc Trung ương.
Ban Thường vụ Quân ủy Trung ương nhiệm kỳ 2025-2030 gồm 9 người. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp tục được phân công giữ chức Bí thư Quân ủy Trung ương. Đại tướng Phan Văn Giang, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, tiếp tục giữ chức Phó bí thư.
Ban Thường vụ Đảng ủy Công an Trung ương nhiệm kỳ 2025-2030 gồm 11 người. Đại tướng Lương Tam Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Công an, tiếp tục giữ chức Bí thư. Thượng tướng Lê Quốc Hùng, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Công an, giữ chức Phó bí thư.
Ban Thường vụ Đảng ủy các cơ quan Đảng Trung ương nhiệm kỳ 2025-2030 gồm 22 người. Ông Trần Cẩm Tú, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư, tiếp tục được phân công giữ chức Bí thư. Ông Nguyễn Long Hải, Ủy viên Trung ương Đảng, tiếp tục giữ chức Phó bí thư Thường trực. Ba Phó bí thư gồm bà Nguyễn Thị Hoàng Vân, ông Đỗ Việt Hà, ông Nguyễn Quang Trường.
Ban Thường vụ Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương nhiệm kỳ 2025-2030 gồm 14 người. Bà Bùi Thị Minh Hoài, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, tiếp tục giữ chức Bí thư. Ông Nguyễn Phi Long, Ủy viên Trung ương Đảng, tiếp tục giữ chức Phó bí thư Thường trực. Các Phó bí thư gồm ông Nguyễn Thái Học và ông Ngô Văn Cương.
Phát biểu tại hội nghị, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định việc trao quyết định thể hiện sự tin tưởng, giao nhiệm vụ của Đảng đối với các tập thể, cá nhân được phân công đảm nhiệm các lĩnh vực quan trọng.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh các đảng ủy giữ vai trò tham mưu chiến lược của Trung ương về xây dựng Đảng, tổ chức bộ máy, công tác cán bộ và định hướng lớn của hệ thống chính trị; đồng thời gắn với nhiệm vụ bảo vệ độc lập, chủ quyền, giữ vững quốc phòng, an ninh, không để đất nước bị động, bất ngờ.
Ông yêu cầu mỗi cán bộ gương mẫu, nói đi đôi với làm, hành động quyết liệt, nâng cao chất lượng tham mưu, lãnh đạo, chỉ đạo; bảo đảm đúng nguyên tắc, sát thực tiễn, rõ trách nhiệm.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ, đánh giá khách quan, bố trí đúng người, đúng việc; kiên quyết chống cục bộ, lợi ích nhóm, né tránh, đùn đẩy trách nhiệm, đồng thời bảo vệ, khuyến khích cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm.
Thay mặt các đảng ủy nhận quyết định, Đại tướng Phan Văn Giang khẳng định nhận thức rõ vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm vụ; cam kết giữ vững nguyên tắc, phát huy dân chủ, trí tuệ tập thể.
Ông cho biết sẽ tiếp tục xây dựng Quân đội nhân dân, Công an nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại; nâng cao năng lực tham mưu chiến lược của các cơ quan Đảng Trung ương, phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội trong củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
