Những ngày cuối tháng 3, PV Thanh Niên có mặt tại khu vực ven sông Thu Bồn đoạn qua thôn Trung An (xã Nông Sơn, TP.Đà Nẵng), dễ dàng nhận thấy dấu vết của hoạt động khai thác cát trái phép.
Người dân cho hay ban ngày bãi sông yên ắng, nhưng khi màn đêm buông xuống, nơi đây lại trở nên nhộn nhịp với tiếng máy nổ, ghe thuyền hoạt động liên tục.
Khu vực khai thác cát trái phép chỉ nằm cách tuyến đường bê tông vài trăm mét. Hiện trường cho thấy lòng sông bị đào xới để lấy cát với diện tích rộng lớn. Những hố cát sâu, rộng kéo dài hàng chục mét. Trên các lối dẫn từ bãi sông lên khu dân cư thấy dày đặc vết bánh xe tải hằn sâu…
Theo phản ánh của Người dân địa phương, hoạt động khai thác cát thường bắt đầu từ khoảng 22 giờ hôm trước đến rạng sáng hôm sau. Các đối tượng trộm cát sử dụng nhiều phương thức khai thác khác nhau, từ ghe máy hút cát giữa lòng sông kết hợp với việc xúc cát thủ công sát bờ.
“Gần như đêm nào tôi cũng nghe tiếng máy nổ từ các ghe hút cát. Tầm tối là ghe bắt đầu chạy ra giữa sông. Đến khuya thì có thêm nhóm khác xuống bãi xúc cát thủ công nhưng với quy mô lớn. Họ làm liên tục đến gần sáng mới nghỉ”, ông H., một người dân sống gần bờ sông, nói.
Theo một người dân khác, hoạt động khai thác cát diễn ra khá bài bản. Ghe hút cát thường neo ở khu vực giáp ranh địa bàn để tránh kiểm tra, trong khi nhóm khai thác thủ công dùng xe lôi xuống tận lòng sông, xúc cát rồi vận chuyển lên xe tải. Mỗi nhóm từ 6 – 7 người, có thể thu gom nhiều khối cát chỉ trong vài giờ; nếu hoạt động xuyên đêm mà không bị ngăn cản, lượng cát đưa đi tiêu thụ sẽ rất lớn.
Không chỉ gây mất trật tự, tình trạng khai thác cát trái phép còn khiến người dân thôn Trung An luôn sống trong tâm trạng lo lắng. Nhiều người cho rằng việc khai thác cát kéo dài đang tiềm ẩn nguy cơ sạt lở bờ sông, ảnh hưởng trực tiếp đến nhà cửa, tài sản và an toàn của người dân sống ven sông.
“Mỗi đêm, nghe tiếng máy nổ ầm ầm, tôi không ngủ được. Lo nhất là họ hút, trộm cát nhiều quá sẽ làm thay đổi dòng chảy, khoét sâu chân bờ, từ đó dẫn đến nguy cơ sạt lở bất cứ lúc nào”, bà T. (một người dân địa phương) bức xúc.
Thực trạng này đã được người dân nhiều lần phản ánh, từ các cuộc họp dân đến tiếp xúc cử tri, nhưng đến nay vẫn chưa có chuyển biến rõ rệt. Giải pháp từng được người dân đề xuất, như lắp đặt camera giám sát, vẫn chưa được triển khai. “Phản ánh nhiều rồi mà vẫn vậy, nên nhiều người dân tỏ ra nghi ngờ. Nếu làm quyết liệt thì khó có chuyện kéo dài nhiều năm như thế”, một người dân địa phương nói.
Tại khu vực phía sau dinh Bà Thu Bồn xuất hiện các bãi tập kết cát tạm thời. Cát được đổ thành từng đống lớn, chờ vận chuyển đi tiêu thụ. Người dân địa phương nghi ngờ bãi cát này được khai thác từ sông Thu Bồn, mang lên đây tập kết, chỉ tồn tại trong thời gian ngắn…
PV Thanh Niên nhiều lần thâm nhập vào ban đêm để điều tra về tình trạng khai thác trộm cát trên sông Thu Bồn đoạn qua thôn Trung An, nhưng vấp phải sự “cảnh giới” nên gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận.
Trao đổi với PV Thanh Niên, ông Lý Xuân Phong, Chủ tịch UBND xã Nông Sơn, cho biết tình trạng các đối tượng lợi dụng ban đêm để khai thác cát tại sông Thu Bồn đã tồn tại từ nhiều năm trước, kéo dài từ thời điểm địa phương còn thuộc đơn vị hành chính huyện cũ.
Các đối tượng trộm cát thường cho ghe neo ở khu vực giáp ranh với xã Thu Bồn hoặc cho xe chuyên dụng xuống sông xúc rồi chở lên. Khi lực lượng địa phương phát hiện và tiếp cận, ghe đã nhanh chóng rời khỏi địa phận quản lý, gây khó khăn trong công tác xử lý.
Chủ tịch UBND xã Nông Sơn cho hay một trong những trở ngại lớn là thẩm quyền của lực lượng công an cấp xã còn hạn chế. Trên đường thủy nội địa, công an xã không có quyền kiểm tra, xử lý mà phải phối hợp với lực lượng CSGT đường thủy. Trên đường bộ, việc dừng xe cũng thuộc thẩm quyền của lực lượng CSGT. “Việc quản lý gặp khó khăn do địa bàn giáp ranh, các đối tượng dễ dàng di chuyển qua lại giữa các khu vực để né tránh lực lượng chức năng”, ông Phong nói.
Ông Phong cũng cho biết chính quyền địa phương thường xuyên tiếp nhận phản ánh của người dân về tình trạng này, cả qua điện thoại lẫn tại các buổi tiếp xúc cử tri. Trước những ý kiến nghi vấn về việc “bật đèn xanh” cho các đối tượng khai thác cát lậu, ông khẳng định không có chuyện bao che hay tiếp tay.
“Hiện nay, do thẩm quyền của cấp xã còn hạn chế nên chủ yếu chỉ có thể tổ chức xua đuổi, ngăn chặn ban đầu. Tôi thường xuyên nhận được phản ánh của người dân và cũng rất trăn trở. Nhưng để xử lý triệt để cần sự phối hợp của nhiều lực lượng, đặc biệt là lực lượng CSGT đường thủy”, ông nói.
Liên quan đến thông tin về bãi tập kết cát phía sau khu vực dinh Bà Thu Bồn, ông Phong cho biết hiện chưa có đủ cơ sở xác định nguồn gốc cát. Có khả năng đây là vật liệu phục vụ một công trình giao thông kết nối giữa xã Nông Sơn và xã Thu Bồn, song UBND xã sẽ kiểm tra làm rõ. Đối với việc lắp đặt hệ thống camera giám sát, địa phương cũng đang nghiên cứu phương án lắp đặt tại các tuyến đường từ bãi sông lên khu dân cư nhằm kịp thời phát hiện, ngăn chặn hoạt động vận chuyển cát trái phép.
Về giải pháp lâu dài, UBND xã đã đề xuất quy hoạch 3 khu vực có thể khai thác cát hợp pháp, gồm khu vực cầu Nông Sơn, bãi Bình và khu vực gần cầu Khe Le (gần dinh Bà Thu Bồn). Nếu được cấp phép và tổ chức đấu giá khai thác theo quy định, hoạt động khai thác cát sẽ đi vào nề nếp, vừa đảm bảo nguồn cung cho xây dựng, vừa giúp quản lý tài nguyên hiệu quả hơn.
Tuy nhiên, theo lãnh đạo địa phương, việc triển khai cũng gặp nhiều khó khăn do đặc thù khu vực thượng nguồn, nơi dòng chảy biến động mạnh theo mùa. Đặc biệt sau các đợt mưa lũ, địa hình đáy sông có thể thay đổi hoàn toàn, khiến trữ lượng cát có thể biến động lớn dẫn đến việc đánh giá trữ lượng cát không chính xác, gây khó khăn cho công việc đấu giá quyền khai thác. “Quan điểm của địa phương là nếu được cấp phép khai thác hợp pháp thì vừa quản lý được tài nguyên, vừa tạo nguồn thu ngân sách”, ông Phong nói.
Hơn hai tháng nữa đến thời hạn TP Hà Nội thực hiện Nghị quyết 57/2025 của HĐND thành phố về thực hiện vùng phát thải thấp (Lez), trong đó cấm xe máy chạy xăng theo khung giờ hoặc trong khu vực xác định thuộc vành đai 1.
Tại cuộc họp báo thường kỳ của UBND thành phố chiều 6/4, Sở Xây dựng cho biết việc cấm xe xăng từ 1/7/2026 được thí điểm theo vùng, kiểm soát khí thải ôtô, xe môtô, xe gắn máy có lộ trình, có phạm vi, thời gian và đối tượng phù hợp, không triển khai đồng loạt trên toàn vành đai 1.
Cấm xe xăng buộc người dân phải chuyển sang xe điện, hoặc sử dụng phương tiện vận tải công cộng. Sở Xây dựng cho hay thành phố đã chuẩn bị từ sớm về năng lực vận tải hành khách công cộng. Hiện vành đai 1 đã có hai tuyến đường sắt đô thị (Cát Linh - Hà Đông và Nhổn - Ga Hà Nội) với tổng công suất khoảng 462.000 lượt hành khách mỗi ngày và 45 tuyến xe buýt trợ giá.
Bên cạnh đó, Hà Nội đang phấn đấu tối đa hóa tỷ lệ xe buýt xanh hoạt động trong vành đai 1 trước thời điểm thí điểm. Dự kiến trong quý II/2026, thành phố sẽ bổ sung nhiều trạm xe đạp công cộng để giải quyết khoảng trống kết nối chặng cuối, đồng thời nghiên cứu mở thêm một số tuyến buýt điện cỡ nhỏ phù hợp với ngõ, phố hẹp trong vành đai.
Sở cũng đang lập phương án bố trí các bãi đỗ tại vị trí cửa ngõ giáp ranh vùng thí điểm để người dân gửi xe cá nhân rồi chuyển sang phương tiện công cộng. Bước đầu, Sở đã rà soát được hơn 210 vị trí trong vành đai 1.
Về hạ tầng trạm sạc và tủ đổi pin, hành lang pháp lý về phòng cháy chữa cháy cho trạm sạc dưới hầm chung cư cũ đang được cấp có thẩm quyền hoàn thành. Song song với đó, Tổ công tác liên ngành của thành phố đã xây dựng phương án ưu tiên triển khai mạng lưới tủ đổi pin nhỏ gọn tại không gian công cộng phù hợp, người dân chỉ mất 2-3 phút đổi pin, giải quyết đồng thời bài toán an toàn phòng cháy chữa cháy và không gian tại các khu tập thể cũ, phố cổ.
Sở Xây dựng đang phối hợp hoàn thiện dự thảo Nghị quyết về chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện sử dụng năng lượng sạch để trình HĐND thành phố xem xét. Khung chính sách được đề xuất theo hướng phân rõ đối tượng, đảm bảo nhóm thu nhập thấp không bị thiệt thòi trong quá trình chuyển đổi.
Trước đó hôm 17/3, tại hội thảo "Kinh nghiệm quốc tế trong thúc đẩy chuyển đổi giao thông xanh", bà Lê Thanh Thủy, Phó trưởng phòng Môi trường (Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội) cho biết một trong những định hướng đầu tiên thực hiện Nghị quyết 57/2025 là xác định phạm vi và mục tiêu của vùng phát thải thấp.
Bà Chi cho rằng Hà Nội không thể ngay lập tức làm một cách mạnh mẽ như ở các nước đang có tiền đề về tài chính, công nghệ, chính sách đầy đủ và toàn diện mà thành phố sẽ đi theo con đường từ bé đến lớn.
Cụ thể, thành phố thí điểm vùng phát thải thấp từ ngày 1/7 đến cuối năm 2026. Khu vực thí điểm là "một vành đai rất nhỏ trong vùng lõi của Hoàn Kiếm". Theo bà Chi, bản chất phố đi bộ Hồ Gươm và vùng phụ cận chính là vùng phát thải thấp, giờ sẽ tiếp tục thí điểm và mở rộng hơn.
Giai đoạn tiếp theo Hà Nội sẽ mở rộng ra toàn bộ khu vực trung tâm của phường Hoàn Kiếm, tiếp cận thêm một số phường khác và dần dần mở rộng để lộ trình 3 đến 5 năm tới ra hết vành đai 1 sang vành đai 2 và vành đai 3 như yêu cầu trong Chỉ thị 20 của Thủ tướng.
Chỉ thị số 20 ngày 12/7/2025 của Thủ tướng yêu cầu Hà Nội thực hiện các giải pháp để tổ chức, cá nhân chuyển đổi phương tiện, lộ trình đến ngày 1/7/2026 không có xe môtô, xe gắn máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch lưu thông trong vành đai 1; từ ngày 1/1/2028 không có xe môtô, xe gắn máy, hạn chế xe ôtô cá nhân sử dụng nhiên liệu hóa thạch trong vành đai 1 và 2; từ năm 2030 tiếp tục mở rộng thực hiện trong vành đai 3.
Thực hiện chỉ thị, cuối năm 2025 HĐND thành phố thông qua Nghị quyết 57 về quy định thực hiện vùng phát thải thấp, trong đó từ 1/7/2026, thành phố sẽ cấm xe máy chạy xăng theo khung giờ hoặc trong khu vực xác định thuộc vành đai 1. Theo Luật Thủ đô 2024, vùng phát thải thấp là khu vực được xác định để hạn chế phương tiện giao thông gây ô nhiễm môi trường. Hà Nội xác định xây dựng vùng phát thải thấp là một trong những giải pháp quan trọng nhằm giảm ô nhiễm không khí - vấn đề thành phố đang đối mặt nhiều năm qua.
Chiều 6-4, thông tin từ UBND xã Tân Kỳ, Nghệ An cho biết lực lượng cứu hộ cứu nạn địa phương và người dân đã tìm thấy thi thể ông Lê Văn D. (56 tuổi, ngụ xóm Phượng Kỳ, xã Tân Kỳ) trong khu vực rừng Lèn Rỏi.
Vị trí tìm thấy thi thể ông D. cách nhà ông D. khoảng 10km. Khu vực này có địa hình đồi núi hiểm trở, cây cối rậm rạp.
Cơ quan chức năng đang khám nghiệm hiện trường và làm thủ tục bàn giao thi thể nạn nhân cho gia đình mai táng.
Trước đó, Công an xã Tân Kỳ tiếp nhận tin báo từ gia đình cung cấp khoảng 6h sáng 3-4, ông D. đi khỏi nhà rồi mất liên lạc. Dù gia đình tổ chức tìm kiếm nhưng không có kết quả.
Tiếp nhận tin báo, Công an xã Tân Kỳ phối hợp lực lượng quân sự địa phương, các tổ bảo vệ an ninh trật tự cơ sở và người dân tổ chức tìm kiếm.
Tới chiều 4-4, lực lượng chức năng phát hiện xe máy của ông D. để lại gần khu vực chùa Tân Kỳ.
Một số thợ xây làm việc gần đó cho hay họ thấy một người có đặc điểm nhận dạng giống ông D. đi bộ vào khu vực rừng núi phía sau chùa.
Suốt bốn ngày qua, địa phương đã huy động hơn 200 người tham gia tìm kiếm, đồng thời sử dụng flycam để rà soát khu vực rừng núi phía sau chùa Tân Kỳ.
Theo gia đình, trước khi xảy ra sự việc, người thân không phát hiện ông D. có biểu hiện bất thường. Ông D. làm việc tại một xưởng điêu khắc lăng mộ ở địa phương.
Hiện TP.HCM có khoảng 180 tuyến xe buýt, gồm 135 tuyến nội tỉnh và 45 tuyến liên tỉnh. Trước mắt, Sở Xây dựng đề xuất áp dụng miễn vé xe buýt cho 135 tuyến nội tỉnh trước. Trong 135 tuyến này có 109 tuyến được ngân sách trợ giá và tổ chức đấu thầu, còn 26 tuyến đang hoạt động theo cơ chế thị trường.
Theo đó, Sở Xây dựng đề xuất 3 phương án miễn vé xe buýt đối với các tuyến đang được trợ giá và 1 phương án đối với các tuyến chưa trợ giá.
Cụ thể, phương án 1: Nhà nước mua doanh thu đối với các tuyến xe để người dân sử dụng. Khi đó, hành khách sử dụng xe buýt miễn phí, không cần quẹt thẻ hoặc định danh, Nhà nước thanh toán cho đơn vị vận tải theo doanh thu theo thỏa thuận (hoặc chi phí chuyến) trên mỗi chuyến xe thông qua hệ thống GPS, camera.
Kinh phí thực hiện theo phương án 1 khoảng 358 tỉ đồng, tính theo doanh thu thực hiện 8 tháng cuối năm 2025 và ước doanh thu tăng 30% so với thời gian cùng kỳ.
Phương án 2 là thanh toán doanh thu bán vé dựa trên giá vé bình quân trên từng tuyến xe buýt. Khi đó, đơn vị vận tải thống kê sản lượng hành khách sử dụng dịch vụ trên tuyến (không phân biệt đối tượng hành khách) thông qua hệ thống vé điện tử đã lắp đặt trên xe buýt. Nhà nước sẽ sử dụng giá vé bình quân/tuyến nhân với sản lượng hành khách để thanh toán cho đơn vị vận tải.
Về kinh phí thực hiện, nếu tổng số lượng hành khách dự báo tăng 30% so với sản lượng 8 tháng cuối năm 2025 thì cần 327 tỉ đồng. Trong trường hợp tổng số lượng hành khách dự báo ước đạt sản lượng theo hợp đồng thầu và kế hoạch đặt hàng thì kinh phí tối đa là 621 tỉ đồng.
Phương án 3 là chi trả trực tiếp, ngân sách trả thay tiền vé hành khách. Khi đó, ngân sách thanh toán toàn bộ tiền vé cho đơn vị vận tải theo số lượt khách, nghiệm thu theo từng nhóm đối tượng nhân với giá vé cụ thể từng loại vé (vé phổ thông, vé học sinh - sinh viên).
Hành khách đi buýt phải xuất trình thẻ hoặc định danh điện tử (căn cước, VNeID, thẻ ngân hàng, ví điện tử, ứng dụng MultiGo….) thông qua máy quét đã lắp đặt trên xe buýt để hệ thống ghi nhận số lượt đi của từng cá nhân, từng đối tượng hành khách.
Về kinh phí thực hiện, nếu tổng sản lượng hành khách dự báo tăng 30% so với sản lượng 8 tháng cuối năm 2025 thì cần 329 tỉ đồng. Còn nếu tổng sản lượng hành khách dự báo ước đạt sản lượng theo hợp đồng thầu và kế hoạch đặt hàng thì tổng kinh phí triển khai thực hiện là 627 tỉ đồng.
Sau khi cân nhắc, Sở Xây dựng đề xuất chọn phương án 3, tức thanh toán theo số lượng khách thực tế sử dụng.
Đối với các tuyến xe buýt không trợ giá, Sở Xây dựng TP.HCM cho biết đặc thù các tuyến này là giá vé sẽ do đơn vị vận tải tự quyết định và xây dựng phương án giá vé để bù đắp chi phí, đảm bảo lợi nhuận. Do đó, việc triển khai chính sách miễn phí của thành phố cần một cơ chế bù đắp nguồn thu phù hợp, đảm bảo không làm sụt giảm nguồn thu của đơn vị và đúng quy định pháp luật.
Do đó, Sở Xây dựng đề xuất phương án Nhà nước mua chuyến xe đơn giá vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt được UBND TP.HCM ban hành tại Quyết định 3677 năm 2019, có cập nhật mức lương cơ sở và giá nhiên liệu tại thời điểm tính toán và giảm trừ các chi phí theo thực tế.
Ước tính kinh phí thực hiện miễn vé cho các tuyến không trợ giá là 303 tỉ đồng, tính theo giá nhiên liệu dầu DO là 40.820 đồng/lít. Trong quá trình triển khai, Trung tâm Quản lý Giao thông công cộng sẽ thương thảo với đơn vị vận tải để tiết kiệm ngân sách.
Như vậy, tổng kinh phí thực hiện chính sách miễn vé xe buýt trên toàn TP.HCM trong 8 tháng cuối năm 2026 khoảng 930 tỉ đồng.
