Một nghiên cứu công bố trên tạp chí Environmental Science and Technology của Viện Đại học California, Davis (UC Davis, UCD, hoặc Davis) lại đưa ra cảnh báo đáng lo ngại: hít phải các hợp chất khử trùng có thể gây tổn thương phổi nghiêm trọng hơn nhiều so với đường tiêu hóa.
Trọng tâm của nghiên cứu là nhóm hợp chất amoni bậc bốn, còn gọi là QAC, một thành phần phổ biến trong nhiều sản phẩm khử trùng từ thập niên 1940, như Lysol hay Roccal. Đây là các chất có khả năng tiêu diệt vi khuẩn, vi rút hiệu quả, nên được sử dụng rộng rãi trong gia đình, bệnh viện và công nghiệp.
Dù không dễ bay hơi, QAC thường xuất hiện trong các dạng xịt, khiến chúng có thể phát tán thành các hạt nhỏ trong không khí và dễ dàng đi vào đường hô hấp. Ngoài ra, các hợp chất này còn có mặt trong nhiều sản phẩm khác như nước súc miệng, thuốc xịt mũi, giấy thơm hay nước làm mềm vải, làm tăng nguy cơ phơi nhiễm một cách vô thức.
Kết quả gây bất ngờ: Hít vào độc hơn gấp 100 lần so với nuốt.
Theo nhóm nghiên cứu do Gino Cortopassi dẫn đầu, thí nghiệm trên chuột cho thấy khi hít phải QAC, mức độ tổn thương phổi và nguy cơ tử vong cao hơn tới 100 lần so với khi các chất này được đưa vào cơ thể qua đường uống.
Đáng chú ý, ở mức phơi nhiễm tương đương với nồng độ QAC từng được ghi nhận trong máu người, chuột đã xuất hiện tổn thương phổi rõ rệt.
Điều này làm dấy lên lo ngại rằng con người cũng có thể đối mặt với những rủi ro tương tự khi thường xuyên sử dụng các sản phẩm xịt khử trùng.
Cơ chế chính nằm ở cách cơ thể phản ứng với các chất xâm nhập. Khi nuốt phải, hệ tiêu hóa có thể phần nào xử lý và đào thải các chất độc. Ngược lại, khi hít vào, các hạt hóa chất siêu nhỏ có thể đi sâu vào phổi, tiếp xúc trực tiếp với các tế bào hô hấp mỏng manh và gây tổn thương nhanh chóng.
Phổi không chỉ là cơ quan trao đổi khí mà còn rất nhạy cảm với các tác nhân hóa học. Một khi bị tổn thương, quá trình phục hồi thường chậm và có thể dẫn đến các bệnh mạn tính.
Nghiên cứu đặt ra nghi vấn về mối liên hệ giữa việc tiếp xúc lâu dài với QAC trong không khí và các bệnh như hen suyễn hay bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính. Đây đều là những bệnh lý đang gia tăng trên toàn cầu, đặc biệt ở các đô thị và môi trường kín.
Trước đó, một nghiên cứu năm 2021 cũng phát hiện khoảng 80% người tham gia có thể phát hiện QAC trong máu. Những người có nồng độ cao hơn lại có mức năng lượng tế bào thấp hơn, cho thấy ảnh hưởng tiêu cực đến ty thể,”nhà máy năng lượng” của tế bào.
Điều đáng nói là QAC không dễ hấp thu qua da hay đường tiêu hóa, khiến các nhà khoa học nghi ngờ rằng đường hô hấp chính là con đường xâm nhập chủ yếu.
Phát hiện này không đồng nghĩa với việc cần loại bỏ hoàn toàn các sản phẩm khử trùng, nhưng đặt ra yêu cầu phải sử dụng chúng một cách thận trọng hơn.
Việc lạm dụng xịt khử trùng trong không gian kín, không thông gió có thể vô tình khiến người dùng hít phải lượng hóa chất vượt mức an toàn.
Các chuyên gia khuyến nghị nên hạn chế sử dụng dạng xịt khi không cần thiết, ưu tiên lau chùi bằng dung dịch thay vì phun trực tiếp vào không khí, và đảm bảo không gian được thông thoáng khi vệ sinh.
Trong bối cảnh các bệnh truyền nhiễm vẫn là mối đe dọa, việc duy trì vệ sinh là cần thiết. Tuy nhiên, nghiên cứu từ University of California, Davis nhấn mạnh rằng không phải mọi phương pháp khử khuẩn đều vô hại.
Câu hỏi đặt ra không phải là “có nên khử trùng hay không”, mà là “khử trùng như thế nào để an toàn”. Việc hiểu rõ cơ chế tác động của hóa chất sẽ giúp người tiêu dùng đưa ra lựa chọn thông minh hơn, tránh những rủi ro tiềm ẩn cho sức khỏe lâu dài.
Ngày 5/3, bác sĩ Nguyễn Đức Minh, Khoa Cấp cứu, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, cho biết bệnh nhân bị sốc nhiễm khuẩn nặng, phải duy trì thuốc vận mạch liều tương đối cao. Mu bàn tay trái có tổn thương phỏng nước hoại tử màu đen kích thước khoảng 5×6 cm, xung quanh sưng nề, viêm tấy và đau nhiều. Chỉ trong vòng 48 giờ, tình trạng viêm tấy từ vùng hoại tử đã lan tỏa nhanh chóng, phù nề toàn bộ bàn tay và lan lên đến cẳng tay.
Các xét nghiệm cho thấy bệnh nhân suy đa cơ quan gồm phổi, gan, thận và tim mạch. Kết quả xét nghiệm vi sinh xác định thủ phạm là vi khuẩn Serratia marcescens. Đây là loại vi khuẩn Gram âm cơ hội, thường tồn tại trong môi trường (nước, đất) và có khả năng gây nhiễm trùng huyết, viêm mô tế bào rất nặng nếu xâm nhập đường máu.
Sau hai ngày điều trị, tình trạng bệnh nhân cải thiện tích cực.
Theo bác sĩ, triệu chứng hoại tử xuất hiện tại vị trí tiêm nhưng không có đủ cơ sở để quy kết trực tiếp do mũi tiêm. Thực tế, vị trí tiêm tạo ra một tổn thương da nhỏ - một "cánh cửa" mở cho vi khuẩn. Trong quá trình sinh hoạt, vùng da này tiếp xúc với nước bẩn, bụi bẩn hoặc thực phẩm sống, vi khuẩn Serratia marcescens có thể xâm nhập và gây bệnh.
Theo bác sĩ, trường hợp tổn thương hoại tử lan rộng như trên, việc điều trị không chỉ dừng lại ở hồi sức và kháng sinh mà cần phối hợp can thiệp ngoại khoa. Người bệnh có thể phải cắt lọc mô hoại tử nhiều lần nhằm kiểm soát nhiễm trùng, ngăn viêm tấy lan tỏa và bảo tồn tối đa chức năng bàn tay.
Bác sĩ khuyến cáo khi thực hiện các thủ thuật như tiêm, truyền, cần đảm bảo vô khuẩn trong quá trình thực hiện và đặc biệt là chăm sóc vị trí tiêm sau khi về nhà. Cần giữ vùng da này sạch, khô, tránh tiếp xúc với nguồn nước không sạch hoặc đất cát cho đến khi vết kim khép miệng hoàn toàn. Nếu vết tiêm sưng, đau, đổi màu da hoặc kèm theo sốt hoặc mệt mỏi, cần đến cơ sở y tế ngay để khám và xử trí kịp thời.
"Từ một tổn thương nhỏ ngoài da, nếu không được kiểm soát tốt, nhiễm trùng có thể lan nhanh vào máu gây nhiễm trùng huyết, sốc nhiễm khuẩn và suy đa cơ quan, đe dọa trực tiếp đến tính mạng", bác sĩ nói.
Ngày 7.4, thông tin từ Bệnh viện Việt Nam - Thụy Điển Uông Bí cho biết, đơn vị triển khai ca cấy ghép đa tạng cho 7 người, xuất phát từ nghĩa cử cao đẹp của một thanh niên 26 tuổi, trú tại P.Uông Bí (Quảng Ninh) hiến tạng.
Trước đó, ngày 4.4, nam thanh niên không may gặp tai nạn giao thông nghiêm trọng. Dù được các y, bác sĩ nỗ lực cứu chữa, nhưng do chấn thương quá nặng, anh không qua khỏi.
Sau 3 lần hội chẩn xác định chết não, gia đình đã đưa ra quyết định đầy dũng cảm: đồng ý hiến tặng mô, tạng của anh để cứu người.
Từ nghĩa cử của gia đình thanh niên hiến tạng, 7 bệnh nhân đã được trao cơ hội. Cụ thể, trái tim, 2 lá gan, 2 giác mạc và 2 quả thận của anh đã được lấy để ghép cho các bệnh nhân đang trong tình trạng nguy kịch.
Trong đó, 2 quả thận được ghép trực tiếp tại Bệnh viện Việt Nam - Thụy Điển Uông Bí cho 2 bệnh nhân suy thận giai đoạn cuối. Một trong 2 người nhận là nam thanh niên 19 tuổi.
Các tạng còn lại nhanh chóng được vận chuyển đến Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức và Bệnh viện Mắt T.Ư (Hà Nội) để ghép trong "thời gian vàng" cho các ca bệnh.
Bà Nguyễn Thị Nhinh, mẹ bệnh nhân 19 tuổi được ghép thận, xúc động chia sẻ: "Gia đình chúng tôi vô cùng biết ơn. Từ nghĩa cử của gia đình thanh niên hiến tạng, con tôi đã có thêm cơ hội sống. Trước khi vào phòng mổ, con nói sẽ sống tốt, sống có ích để xứng đáng với món quà vô giá này".
Ca ghép đa tạng được thực hiện từ 14 giờ 30 ngày 6.4 với sự phối hợp của các bác sĩ Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, đánh dấu một nỗ lực chuyên môn cao, đồng thời lan tỏa mạnh mẽ tinh thần sẻ chia.
Sự ra đi của một người, nhưng từ quyết định hiến tạng đã mở ra hy vọng cho nhiều cuộc đời khác. Nghĩa cử ấy không chỉ cứu sống con người, mà còn thắp lên niềm tin về lòng nhân ái, về giá trị "cho đi là còn mãi" trong cuộc sống.
Chuyến bay của hãng hàng không Caribbean Airlines đến New York, Mỹ, phải yêu cầu hạ cánh khẩn cấp sau khi một hành khách vỡ ối ngay giữa không trung hôm 4/4, theo NY Post.
Theo đoạn ghi âm từ đài kiểm soát không lưu, em bé cất tiếng khóc chào đời trên chuyến bay mang số hiệu 005 khởi hành từ Kingston, Jamaica, tới New York, Mỹ, khi máy bay đang trong quá trình tiếp cận đường băng của sân bay quốc tế John F. Kennedy (JFK) vào sát giờ trưa. Tình huống bất ngờ khiến các nhân viên kiểm soát mặt đất thích thú, gợi ý cho người mẹ cái tên cho con. "Nhắn với cô ấy rằng phải đặt tên cho bé là Kennedy nhé", một nhân viên nói.
Trước đó, khoang hành khách của chiếc Boeing 737 Max 8 trở thành phòng sinh bất đắc dĩ ngay trên bầu trời, trong khi các phi công nỗ lực liên lạc với các cơ quan chức năng để xin được hạ cánh sớm hơn. Trong đoạn băng ghi âm, phi công báo cáo: "Caribbean 005 xin duy trì độ cao 3.000. Chúng tôi hiện có một hành khách đang chuyển dạ và muốn được bay thẳng đến điểm Zetal".
Ban đầu, nhân viên kiểm soát không lưu nghe nhầm nên hỏi lại xem có phải trên máy bay có "hành khách bị ốm" hay không. Phi công lập tức đính chính: "Chúng tôi có một sản phụ đang chuyển dạ, yêu cầu được dẫn đường bay thẳng". Máy bay sau đó được ưu tiên lộ trình ngắn nhất để tiếp đất, còn các nhân viên y tế cũng túc trực sẵn tại cửa máy bay.
Ngay khi máy bay vừa hạ cánh an toàn, một kiểm soát viên mặt đất đã cất tiếng tiếng chào đón và không quên hỏi thăm tình hình của "vị khách nhí": "Caribbean 005, đây là mặt đất. Bé đã ra đời chưa?". Đáp lại, phi công phấn khởi thông báo bé đã chào đời.
Hiện thông tin chi tiết về tình trạng sức khỏe của hai mẹ con vẫn chưa được tiết lộ. Việc hành khách sinh con trên máy bay từng xảy ra với một số hãng hàng không. Mùa hè năm ngoái, một phụ nữ 29 tuổi người Thái Lan chuyển dạ ở độ cao hơn 10.000 m trên chuyến bay của Air India. Cô sinh một bé trai trước khi máy bay đáp xuống Mumbai và được đưa ngay đến bệnh viện để kiểm tra sức khỏe. Đại diện hãng hàng không khi đó chia sẻ hành khách này vốn định bay nối chuyến về Bangkok nhưng "mẹ thiên nhiên đã có một kế hoạch khác".
Thông thường trẻ sinh trên máy bay sẽ mang quốc tịch theo cha mẹ. Tuy nhiên, nếu em bé chào đời khi máy bay đang bay trên vùng trời của một quốc gia áp dụng luật "quyền nơi sinh" như Mỹ, về mặt pháp lý, em bé có thể lấy quốc tịch của nước đó. Ngoài ra, việc hãng hàng không thuộc quốc gia nào cũng có thể là một căn cứ để xác định quốc tịch cho bé.
