Theo hãng bảo mật Kaspersky ngày 9-4, Việt Nam đang dẫn đầu khu vực Đông Nam Á, với ghi nhận mức tăng trưởng mã độc liên quan đến trò chơi trực tuyến cao nhất, lên đến hơn 202%.
Dữ liệu mới nhất từ Kaspersky phát đi một cảnh báo đỏ cho khu vực Đông Nam Á, đặc biệt là tại thị trường Việt Nam. Theo đó, trong nửa cuối năm 2025, số lượng mối đe dọa an ninh mạng nhắm vào game thủ tại khu vực này đã tăng vọt 86%.
Đáng lo ngại hơn cả, Việt Nam dẫn đầu “danh sách đen” với mức tăng trưởng khủng khiếp lên tới 202,5%, bỏ xa quốc gia đứng thứ hai là Thái Lan (104,4%).
Điều này cho thấy tội phạm mạng đang tập trung vào người dùng trong nước, lợi dụng sự bùng nổ của các thiết bị di động và tâm lý chủ quan khi tham gia giải trí trực tuyến.
Các chuyên gia nhận định các đối tượng xấu thường giả mạo các tựa game nổi tiếng hoặc tạo ra các công cụ “hack”, “mod” (chỉnh sửa game) giả để dụ dỗ người chơi tải về các tệp tin chứa mã độc.
Những cái tên như Roblox, Minecraft và Genshin Impact hiện là những “vỏ bọc” bị lợi dụng nhiều nhất.
Nạn nhân trực tiếp của các đợt tấn công này phần lớn là trẻ em và thanh thiếu niên – nhóm đối tượng vốn khao khát sở hữu trang phục hiếm, vật phẩm độc quyền hoặc muốn gian lận để thắng nhanh.
Lợi dụng tâm lý này, tin tặc lập ra các trang web giả mạo hứa hẹn tặng quà miễn phí. Khi trẻ truy cập hoặc tải về, chúng vô tình mở “cửa hậu” cho các ứng dụng rủi ro xâm nhập thiết bị. Không dừng lại ở việc làm hỏng máy, đây chính là “cửa ngõ” để tin tặc thu thập dữ liệu nhạy cảm.
Hệ lụy không chỉ dừng lại ở cá nhân người chơi. Ông Choon Hong Chee, Giám đốc tại Kaspersky khu vực châu Á – Thái Bình Dương, cảnh báo: “Những mối đe dọa này là “cầu nối” để tấn công vào mạng lưới chung của gia đình. Trẻ em có thể vô tình tiết lộ thông tin thẻ tín dụng của cha mẹ hoặc địa chỉ nhà”.
Thực tế tại Việt Nam, nhiều phụ huynh thường cho con mượn điện thoại có liên kết sẵn tài khoản ngân hàng hoặc dùng chung máy tính chứa dữ liệu công việc quan trọng. Chỉ một lần “nhấn chuột” sai lầm của con trẻ, toàn bộ tài sản và quyền riêng tư của các thành viên khác trong nhà có thể bị xâm phạm, dẫn đến các vụ lừa đảo thao túng tâm lý hoặc tống tiền xuyên quốc gia.
Bữa ăn vốn là khoảng thời gian để nghỉ ngơi và tận hưởng, nhưng với nhiều người trẻ, chiếc điện thoại lại trở thành "gia vị" không thể thiếu.
Từ quán ăn đến bàn cơm gia đình, hình ảnh vừa ăn vừa lướt mạng xã hội ngày càng phổ biến, đến mức nếu thiếu màn hình, nhiều người cảm thấy bữa ăn trở nên nhạt nhẽo.
Khi vừa ăn vừa sử dụng điện thoại, não bộ cùng lúc tiếp nhận hai nguồn kích thích là vị giác từ thức ăn và thị giác, cảm xúc từ nội dung giải trí. Điều này khiến dopamine được giải phóng mạnh hơn, tạo cảm giác hứng thú và dễ chịu.
Tuy nhiên, cảm giác ngon miệng lúc này không hoàn toàn đến từ món ăn mà chủ yếu đến từ sự kích thích của nội dung trên màn hình. Não bộ bị phân tán, không tập trung cảm nhận mùi vị thực sự, dẫn đến việc trải nghiệm ăn uống bị sai lệch.
Các nền tảng số được thiết kế để giữ chân người dùng bằng chuỗi nội dung ngắn, liên tục và không có điểm dừng. Điều này hình thành thói quen luôn cần kích thích liên tục từ điện thoại.
Lâu dần, não bộ ghi nhớ trạng thái ăn kèm giải trí là dễ chịu. Khi không có điện thoại, cảm giác thiếu hụt xuất hiện, khiến nhiều người thấy ăn không còn ngon như trước. Đây là một dạng phụ thuộc nhẹ vào thiết bị số mà nhiều người không nhận ra.
Trong nhịp sống hiện đại, ăn uống dần trở thành hoạt động phụ, đi kèm với giải trí. Thay vì tập trung vào bữa ăn, nhiều người xem điện thoại là trung tâm, còn việc ăn chỉ diễn ra song song.
Hệ quả là tốc độ ăn nhanh hơn, ít nhai kỹ và không nhận biết rõ cảm giác no. Điều này dễ dẫn đến việc tiêu thụ nhiều thức ăn hơn mức cần thiết, đặc biệt là các loại thực phẩm nhanh và ít lành mạnh.
Không ít người sử dụng điện thoại trong bữa ăn để giảm cảm giác cô đơn, đặc biệt khi ăn một mình. Nội dung trên mạng xã hội trở thành "bạn đồng hành", giúp bữa ăn bớt tẻ nhạt.
Khi hành vi này lặp lại nhiều lần, não bộ hình thành phản xạ có điều kiện. Việc ăn gắn liền với điện thoại trở thành thói quen khó bỏ. Đồng thời, hiện tượng ăn vô thức cũng xuất hiện, khiến người dùng không kiểm soát được lượng thức ăn và giảm khả năng ghi nhớ trải nghiệm bữa ăn.
Thói quen tưởng chừng nhỏ này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe mà còn làm suy giảm sự kết nối trong các bữa ăn gia đình. Cảm giác ngon miệng khi đó thực chất không đến từ món ăn, mà là kết quả của việc não bộ đang bị cuốn theo những kích thích nhanh từ thế giới số.
Theo một khảo sát mới đây của Trung tâm Nghiên cứu Pew - một tổ chức nghiên cứu độc lập uy tín tại Mỹ chuyên khảo sát dư luận và xu hướng xã hội - hơn một nửa học sinh Mỹ trong độ tuổi 13-17 cho biết đã sử dụng chatbot AI để trả lời câu hỏi và hỗ trợ việc học.
Khảo sát do Trung tâm Nghiên cứu Pew thực hiện với 1.458 học sinh Mỹ trong độ tuổi từ 13 đến 17, nhằm tìm hiểu cách các em sử dụng chatbot AI và đánh giá tác động của công nghệ này. Đây là nhóm tuổi đang trực tiếp chịu ảnh hưởng của các công cụ AI trong môi trường học đường.
Khảo sát cho thấy chatbot AI được sử dụng chủ yếu để hỗ trợ các hoạt động học tập như giải toán, tìm kiếm thông tin và nghiên cứu tài liệu.
Học sinh có xu hướng dùng AI nhiều hơn trong các môn yêu cầu xử lý logic hoặc tổng hợp kiến thức, trong khi việc chỉnh sửa bài viết cá nhân ít phụ thuộc vào công cụ này hơn.
Một số học sinh cho biết họ sử dụng AI để được hướng dẫn từng bước khi gặp bài khó, đặc biệt trong các môn như toán và hóa học.
Thay vì chỉ cung cấp đáp án, chatbot có thể đưa ra nhiều cách tiếp cận khác nhau, giúp người học hiểu vấn đề theo nhiều hướng.
Bên cạnh đó, AI cũng được sử dụng để tạo ý tưởng, hỗ trợ viết và hoàn thành bài tập nhanh hơn.
Tuy nhiên, mức độ sử dụng AI không đồng đều giữa các học sinh. Bên cạnh những trường hợp dùng AI như một công cụ tham khảo, khảo sát cũng ghi nhận tình trạng học sinh phụ thuộc vào chatbot trong phần lớn bài tập.
Bài viết được Science News Explores dẫn lại cho thấy trong số này, khoảng 20%, tức là 1/5, học sinh thừa nhận họ lệ thuộc vào AI và dùng AI cho toàn bộ hoặc phần lớn bài tập. Đồng nghĩa, AI đang trở thành một phần trong thói quen học tập của đại đa số học sinh.
Một điểm đáng chú ý khác là tình trạng gian lận học tập liên quan đến AI. Khoảng 60% học sinh được hỏi cho rằng việc sử dụng AI để gian lận diễn ra khá thường xuyên hoặc rất thường xuyên tại trường học.
Trong một số trường hợp, học sinh sử dụng chatbot để đưa ra câu trả lời hoặc quan điểm thay cho ý kiến cá nhân, thay vì tự suy nghĩ và lập luận.
Khảo sát cũng cho thấy sự khác biệt rõ rệt trong mức độ sử dụng AI giữa các nhóm học sinh. Học sinh da đen và gốc Mỹ Latinh có xu hướng sử dụng chatbot AI nhiều hơn so với học sinh da trắng.
Ngoài ra, yếu tố thu nhập gia đình cũng có ảnh hưởng đáng kể. Trong các gia đình có thu nhập dưới 30.000 USD mỗi năm, khoảng 1/5 học sinh cho biết họ sử dụng AI cho phần lớn hoặc toàn bộ bài tập. Tỉ lệ này cao gần gấp ba lần so với nhóm gia đình có thu nhập từ 75.000 USD trở lên.
Bên cạnh việc sử dụng AI cho học tập, khảo sát cũng ghi nhận sự khác biệt trong cách học sinh sử dụng chatbot cho các mục đích cá nhân. Chẳng hạn, tỉ lệ học sinh da đen sử dụng AI để tìm kiếm lời khuyên hoặc hỗ trợ cảm xúc cao hơn đáng kể so với học sinh da trắng .
Về nhận thức, phần lớn học sinh có cái nhìn tích cực đối với AI. Chỉ 15% học sinh cho rằng AI sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến bản thân, trong khi 26% lo ngại về tác động tiêu cực của AI đối với xã hội.
Những con số này cho thấy học sinh có xu hướng đánh giá AI là hữu ích trong phạm vi cá nhân, nhưng vẫn tồn tại những lo ngại nhất định về ảnh hưởng rộng hơn.
Trang trại kết nối với lưới điện hôm 7/4, đánh dấu cột mốc quan trọng trong quá trình chuyển đổi năng lượng cũng như hợp tác phát triển điện sạch trong khu vực. Công trình được coi là bước tiến đáng chú ý hướng đến mục tiêu trở thành "bộ pin của Đông Nam Á" mà Lào đề ra.
Theo CGTN, đây là trang trại điện mặt trời vùng núi quy mô lớn đầu tiên của Lào, đồng thời là trang trại điện lớn nhất thuộc loại này ở Đông Nam Á. Cơ sở có công suất lắp đặt giai đoạn đầu đạt 1 GW. Khi đi vào hoạt động đầy đủ, cơ sở dự kiến sản xuất khoảng 1,65 tỷ kWh điện mỗi năm, giúp tiết kiệm khoảng 500.000 tấn than đá và giảm 1,3 triệu tấn khí thải CO2 mỗi năm.
Theo Wang Yang, trưởng bộ phận sản xuất và vận hành của đơn vị CGN Energy International tại Lào, trang trại lắp đặt 2,23 triệu tấm pin mặt trời. Tận dụng đường dây liên kết 500 kV giữa Trung Quốc và Lào, dự án mới cho phép kết nối điện xuyên biên giới, cung cấp điện sạch, ổn định cho Lào, đồng thời bổ sung năng lượng cho khu vực.
Trang trại điện mặt trời khởi công vào năm 2024, tạo ra gần 3.000 việc làm cho người dân địa phương trong giai đoạn xây dựng cao điểm. Bên cạnh đó, dự án còn đóng góp cho hạ tầng địa phương thông qua việc sửa chữa và gia cố 5 cây cầu, cải thiện mạng lưới đường bộ, giúp phát triển logistics và giao thông hàng ngày cho người dân.
Dự án cũng thúc đẩy hợp tác công nghiệp khi thu hút hơn 40 doanh nghiệp Trung Quốc trong chuỗi cung ứng sản xuất và phát triển năng lượng mới, cùng hơn 30 doanh nghiệp Lào trong các lĩnh vực xây dựng, cung cấp máy móc và nguyên vật liệu. Thời gian tới, CGN dự định đẩy nhanh các dự án năng lượng sạch tại 5 tỉnh phía bắc Lào, đồng thời mở rộng xuống miền trung và miền nam, qua đó thúc đẩy hợp tác năng lượng giữa hai nước.
