Ngày 9/4, phiên xét xử vụ án sai phạm trong chuyển nhượng hơn 6.000 m2 đất “vàng” tại 39-39B Bến Vân Đồn do Tập đoàn Cao su Việt Nam quản lý, gây thiệt hại hơn 542 tỷ đồng cho Nhà nước, diễn ra phần tranh luận.
Sau khi nêu quan điểm về vụ án, đại diện VKS đề nghị tòa tuyên phạt bà Nguyễn Thị Như Loan (Tổng giám đốc, nguyên Chủ tịch HĐQT Công ty Quốc Cường Gia Lai) 24-30 tháng tù nhưng cho hưởng án treo về tội Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí.
VKS xác định, bị cáo dù biết khu đất là tài sản Nhà nước vẫn chuyển tiền, tạo điều kiện cho Lê Y Linh (nguyên Giám đốc Công ty TNHH Việt Tín) và Đặng Phước Dừa (nguyên Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Việt Tín) mua dự án không qua thẩm định, đấu giá; sau đó nhận chuyển nhượng lại để bán cho đối tác, hưởng lợi 297,8 tỷ đồng. Tuy nhiên, theo VKS, sai phạm của bà Loan xuất phát từ nhận thức pháp luật còn hạn chế; bị cáo đã tích cực khắc phục phần lớn hậu quả nên đề nghị tòa xem xét giảm nhẹ, không cần thiết phải cách ly khỏi xã hội.
Trước đó, cáo trạng truy tố bà Loan ở khoản 3 Điều 219 Bộ luật Hình sự, với khung hình phạt 10-20 năm tù.
Theo VKS, toàn bộ thiệt hại vụ án đã được các bị cáo tự nguyện khắc phục; trong đó có người nộp vượt nghĩa vụ, có người nộp tiền dù không hưởng lợi. Khi đề nghị mức án, cơ quan công tố đã xem xét nhiều tình tiết giảm nhẹ, gồm việc các bị cáo thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải, hợp tác với cơ quan tố tụng, nhân thân tốt, nhiều người tuổi cao, có thành tích công tác và phạm tội lần đầu.
Vì vậy, tùy từng trường hợp, VKS đề nghị HĐXX áp dụng khoản 1 hoặc 2 Điều 54 Bộ luật Hình sự để quyết định hình phạt dưới khung hình phạt, hoặc chuyển sang khung liền kề nhẹ hơn. Trong đó, bà Loan được áp dụng khoản 2.
Bị xác định là “khởi nguồn của sai phạm”, ông Lê Quang Thung (nguyên Tổng giám đốc, quyền Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Cao su Việt Nam) bị đề nghị 8-9 năm tù về tội Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí; 6-7 năm tù về tội Nhận hối lộ. Tổng hợp hình phạt, ông Thung bị đề nghị 14-16 năm tù.
Lê Y Linh và Đặng Phước Dừa cùng bị đề nghị mức án tổng hợp 8-10 năm tù về hai tội: Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí và Đưa hối lộ.
Liên quan vụ án, bà Nguyễn Thị Hồng (cựu Phó chủ tịch UBND TP HCM) bị đề nghị 30-36 tháng tù nhưng cho hưởng án treo về tội Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ. Cùng tội danh, bà Đào Thị Lan Hương (Giám đốc Sở Tài chính, Ủy viên thường trực Ban chỉ đạo 09 về sắp xếp tài sản Nhà nước) bị đề nghị 3-4 năm tù.
Các bị cáo còn lại bị đề nghị mức án từ án treo 5-6 năm tù.
>> Chi tiết mức án VKS đề nghị đối với 22 bị cáo
VKS: Nhiều cán bộ bị kỷ luật, xử lý hình sự
Khu đất 39-39B Bến Vân Đồn, liền kề quận 1, là tài sản Nhà nước giao cho Tổng cục Cao su (nay là Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam) quản lý từ năm 1976. Sau nhiều lần thay đổi, quyền quản lý khu đất thuộc về Tổng công ty Cao su Đồng Nai và Công ty Cao su Bà Rịa thông qua Công ty TNHH Phú Việt Tín, với tỷ lệ góp vốn lần lượt 72% và 28%.
Theo VKS, thực hiện quyết định của Thủ tướng về sắp xếp lại nhà, đất thuộc sở hữu Nhà nước, Tập đoàn Cao su lập phương án xử lý khu đất, đề xuất hợp khối, chuyển mục đích sang đất ở để xây chung cư cho cán bộ, công nhân viên. Phương án sau đó được UBND TP HCM và Bộ Tài chính chấp thuận.
Tuy nhiên, trong quá trình triển khai, Lê Quang Thung cùng một số cá nhân tại Tập đoàn Cao su và các đơn vị liên quan bị cáo buộc vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước; đưa và nhận hối lộ; lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong thi hành công vụ.
Theo cáo buộc, các sai phạm đã khiến khu đất bị chuyển từ tài sản Nhà nước sang tư nhân trái pháp luật, gây thiệt hại hơn 542 tỷ đồng.
“Hành vi sai phạm không chỉ gây thất thoát tài sản mà còn ảnh hưởng đến trật tự quản lý kinh tế và việc thực hiện chính sách của Nhà nước; nhiều cán bộ đã bị xử lý kỷ luật, truy cứu trách nhiệm hình sự”, đại diện VKS nhận định.
Sai phạm khởi nguồn từ cựu lãnh đạo Cao su Việt Nam
Cơ quan công tố xác định ông Thung là người khởi nguồn sai phạm, trực tiếp thỏa thuận với Linh và Dừa để chuyển nhượng khu đất cho doanh nghiệp tư nhân, trong đó có công ty của bà Loan, không qua thẩm định giá, đấu giá.
Với mục đích thâu tóm khu đất, Linh và Dừa đã hai lần đưa cho ông Thung 300.000 USD và 200.000 SGD; đồng thời hai lần đưa tổng cộng 45 tỷ đồng cho Trần Ngọc Thuận để “cảm ơn”. Ngoài ra, hai bị cáo còn tiếp cận bà Hồng và bà Hương nhằm được giao khu đất cho doanh nghiệp thực hiện dự án.
Dù biết rõ khu đất là tài sản Nhà nước, Linh và Dừa vẫn cùng các cá nhân liên quan hợp thức thủ tục để mua bán không qua thẩm định, đấu giá, gây thiệt hại hơn 542,7 tỷ đồng. Từ giao dịch này, Linh hưởng lợi hơn 60,2 tỷ đồng, Dừa hơn 51,9 tỷ đồng.
Sau khi vụ án bị phát hiện, hai bị cáo còn đưa tiền cho Đoàn Ngọc Phương (Chủ tịch Hội đồng định giá Bộ Tài nguyên và Môi trường) nhằm tác động việc định giá trái quy định. Cơ quan công tố đánh giá hai bị cáo thực hiện sai phạm từ đầu, hưởng lợi lớn và phạm hai tội danh nên cần xử lý nghiêm.
Phiên tòa đang diễn ra phần tranh luận của các luật sư.
Chiều 6/4, tại hội nghị cung cấp thông tin cho báo chí, Công an thành phố Hà Nội cho biết Cơ quan Cảnh sát điều tra đã khởi tố ông Châu cùng con trai Vũ Minh Tú và 2 nhân viên kế toán của công ty để điều tra tội Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng. Các quyết định tố tụng được thực thi hôm 2/4.
Đại tá Chu An Thanh, Trưởng phòng cảnh sát kinh tế, cho biết Bảo Tín Minh Châu vẫn hoạt động bình thường "để đảm bảo quyền lợi của người dân". Doanh nghiệp này bán hàng cho người dân bằng giấy hẹn song đến nay "chưa người mua hàng nào có ý kiến".
"Đây là giao dịch dân sự nên nếu không trả được hàng và người mua có đơn tố giác, chúng tôi sẽ tiếp tục làm rõ sau", đại tá Thanh nói.
Về nguồn gốc số vàng, đại tá Thanh cho hay sẽ tiếp tục điều tra.
Theo công an, Công ty TNHH Bảo Tín Minh Châu hoạt động sản xuất, mua bán, kinh doanh vàng, trang sức do ông Châu làm Tổng giám đốc, đại diện theo pháp luật đến tháng 10/2024. Trước thời điểm này, ông Châu chỉ đạo con trai và bộ phận kế toán sử dụng hai hệ thống phần mềm để quản lý và kê khai báo cáo thuế.
Trong giai đoạn 2020-2023, doanh thu thực tế của Bảo Tín Minh Châu khoảng 13.700 tỷ đồng nên chênh lệch so với báo cáo thuế khoảng 9.700 tỷ đồng. Qua đó gây thiệt hại cho ngân sách Nhà nước khoảng 150 tỷ đồng.
Khám xét khẩn cấp chỗ ở, nơi làm việc, các địa điểm hoạt động của Công ty Bảo Tín Minh Châu và những người liên quan, công an thu 23,3 tỷ đồng tiền mặt, 7 quyển sổ đỏ cùng nhiều tài liệu, đồ vật và một số lượng lớn kim loại màu vàng, màu bạc.
Bảo Tín Minh Châu là một trong những thương hiệu vàng lớn tại Hà Nội, được ông Vũ Minh Châu thành lập năm 1995, hiện nắm hơn 97% cổ phần. Thương hiệu có 4 cơ sở kinh doanh ở Hà Nội và hơn 200 đại lý trên toàn quốc.
Khu biệt thự cao cấp Ocean View Nha Trang (Khánh Hòa) từng xảy ra vụ án hình sự "lừa đảo chiếm đoạt tài sản".
Vào tháng 6-2023, bị cáo Nguyễn Việt Hùng - Chủ tịch hội đồng thành viên, Giám đốc Công ty TNHH Thương mại - Dịch vụ Thiên Nhân II, chủ đầu tư dự án - đã bị TAND tỉnh Khánh Hòa xét xử, tuyên phạt 18 năm tù về tội đã nêu.
Vào ngày 2-4-2026, đại diện TAND Khu vực 1 Khánh Hòa, Viện KSND Khu vực 1 Khánh Hòa, cơ quan chức năng phường Nam Nha Trang và công ty tư vấn đo đạc đã tái xem xét, thẩm định tại chỗ, ghi nhận hiện trạng xây dựng tại lô đất 68 ở dự án nêu trên.
Đây là hoạt động phục vụ cho tiến trình thụ lý vụ án mới tại dự án nêu trên, là tranh chấp hợp đồng góp vốn xây dựng nhà ở, hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất, yêu cầu buộc tháo dỡ công trình trên đất tại lô đất vừa nêu.
Theo hồ sơ, vụ án dân sự mới này giữa nguyên đơn là bà Trần Thị Hải Châu (ở Hà Nội) và bị đơn là Công ty TNHH Thương mại - Dịch vụ Thiên Nhân II và bà Nguyễn Thị Thanh B. (ở TP.HCM), được TAND Khu vực 1 Khánh Hòa thụ lý cuối năm 2025.
Cả 2 cá nhân là nguyên đơn và bị đơn trên đều là bị hại trong vụ án hình sự "lừa đảo chiếm đoạt tài sản" trước đó tại dự án Ocean View.
Trong đó có số tiền 1,5 tỉ đồng bà Châu đã nộp cho ngân hàng để xóa thế chấp thay cho Công ty TNHH Thương mại - Dịch vụ Thiên Nhân II, nhằm chuộc lại giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lô 68 mà Hùng đã đem thế chấp cho ngân hàng để vay vốn.
Bà Châu đã được Hùng và công ty làm các thủ tục bàn giao lô đất đó trên thực địa, ủy quyền để làm các thủ tục để sang tên cho bà giấy chứng nhận quyền sử dụng lô đất 68 đứng tên công ty mà bà Châu đã được giao giữ sau khi chuộc từ ngân hàng, nhưng đến nay vẫn chưa sang tên được.
Sau khi được bàn giao đất vào tháng 3-2015, được giao chuộc và giữ "sổ đỏ" (tháng 4-2017), bà Châu đã được xây dựng cổng, tường rào để bảo vệ lô đất đã mua tại khu biệt thự cao cấp Ocean View Nha Trang.
Cho đến nay Nguyễn Việt Hùng vẫn còn đang thụ án trong tù.
Thế nhưng theo đơn khiếu nại đến các cơ quan và kêu cứu đến báo Tuổi Trẻ của vợ chồng bà Trần Thị Hải Châu và ông Nguyễn Thanh Bình, thì ngày 31-3-2025, bà Nguyễn Thị Thu Hà - Phó giám đốc Công ty TNHH Thương mại - Dịch vụ Thiên Nhân II - đã ký kết "phụ lục hợp đồng ủy quyền xây dựng nhà ở" tại lô đất 68 cho bà Nguyễn Thị Thanh B. và bà B. đã tiến hành xây dựng nhà ở trên lô đất đó.
Bà Châu, ông Bình đã có đơn khởi kiện Công ty TNHH Thương mại - Dịch vụ Thiên Nhân II và bà Nguyễn Thị Thanh B. về hành vi liên quan đến việc xây dựng trên lô đất 68. Đồng thời có đơn tố giác về tội phạm đã được Cơ quan cảnh sát điều tra Công an tỉnh Khánh Hòa thụ lý và đang xử lý.
Tháng 1-2026, Cơ quan cảnh sát điều tra Công an tỉnh Khánh Hòa có thông báo, qua xác minh nhận thấy hành vi của bà Nguyễn Thị Thanh B. ủy quyền cho ông Trịnh Trí Dũng (ở Lạng Sơn) thuê đơn vị thi công xây dựng tại lô đất 68 dự án trên đã làm hư hỏng khóa cổng và bờ tường bao quanh thửa đất của vợ chồng bà Châu, ông Bình xây dựng là có dấu hiệu của hành vi "hủy hoại tài sản hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản" quy định tại Bộ luật Hình sự.
Ngày 2-4-2026, đại diện tòa án, viện kiểm sát, chính quyền phường Nam Nha Trang và công ty tư vấn đo đạc đã tái xem xét, thẩm định tại chỗ, ghi nhận hiện trạng xây dựng tại lô đất 68.
TAND Khu vực 1 Khánh Hòa đã đề nghị các đương sự trong vụ án và đơn vị thi công "tạm dừng thi công công trình cho đến khi có quyết định hoặc thông báo mới của tòa án" tại lô đất 68 nêu trên.
Ngày 7-4, TAND tỉnh Tây Ninh đã mở phiên xét xử sơ thẩm, tuyên phạt Nguyễn Thị Thu Hằng (36 tuổi, ngụ xã Tân Hưng, Tây Ninh) mức án 12 năm tù về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Theo cáo trạng, mẹ chồng của Hằng mở 2 dây hụi ở vùng trung tâm xã Tân Hưng từ năm 2021. Tuy nhiên do không biết chữ, mẹ chồng giao cho Hằng giữ sổ chính của dây hụi để ghi chép, theo dõi.
Qua quá trình này, Hằng nhận thấy những hụi viên gần nhà chủ yếu tin tưởng vào uy tín của mẹ chồng mà không hề đến tham gia khui hụi, không kiểm tra thực tế danh sách hụi viên.
Từ tháng 11-2021, khi được mẹ chồng giao lại làm chủ hụi, Hằng đã nghĩ ra cách ghi tên khống hụi viên vào danh sách, đến kỳ mở hụi thì bỏ thăm để lĩnh hụi bằng các tên khống này. Bên cạnh đó Hằng còn mạo tên của các hụi viên để lãnh hụi.
Hằng đã mở tổng cộng 10 dây hụi với mức đóng 2-3 triệu mỗi tháng, mỗi dây hụi đều có từ vài kỳ đến vài chục kỳ mở hụi bị Hằng dùng các chiêu trò trên để chiếm đoạt tiền.
Đến tháng 12-2023, khi tuyên bố vỡ nợ và không mở hụi nữa, Hằng đã mạo danh 66 hụi viên và dùng 16 tên khống hụi viên để chiếm đoạt gần 4 tỉ đồng của 70 người dân trong vùng.
Số tiền này Hằng đã tiêu xài hết, chỉ mới bồi thường được cho các bị hại hơn 270 triệu đồng.
Do đó bên cạnh mức án 12 năm tù, Hằng cũng phải chịu trách nhiệm hoàn trả số tiền cho các hụi viên đã bị chiếm đoạt tiền.
