Vào những năm 50, 60 của thế kỷ XX, việc ông bà nội hoặc ngoại có một mảnh vườn cách trung tâm đô thị khoảng vài km là điều không quá khó. Các cụ vừa làm nông nghiệp, vừa chạy chợ để mưu sinh. Dù khó nghèo nhưng 5-6 đứa con lần lượt ra đời rồi lớn lên theo thời gian. Khi các cậu, các dì lập gia đình, ông ngoại tôi cho mỗi người một mảnh đất khoảng 200 m2 trong khuôn viên khu vườn rộng khoảng 1.500 m2 để làm nhà ở. Thời đất nước còn chiến tranh thì làm nhà tranh vách đất, sau năm 1975 cuộc sống ổn định dần rồi khá lên thì được thay thế bằng nhà xây gạch kiên cố.
Theo suy nghĩ lúc ấy, ông tôi chừa một cái sân to ở giữa làm nơi sinh hoạt chung. Nhà của các cậu, dì đều quay mặt vào hướng sân to đó, mỗi nhà đều có cái sân riêng, lưng nhà đều quay ra đường, tất cả ra vào chung một cái cổng. Theo ông bà, ở như vậy để cả gia đình luôn đoàn tụ, sum vầy; anh em, con cháu có điều kiện đỡ đần nhau lúc khó khăn, nhất là vào những năm khi đất nước vừa thống nhất, những năm 80, 90 của thế kỷ XX kinh tế còn rất khó khăn. Nhiều người góp ý nên cho các con ra ở riêng hoặc ở trong cùng một khu vườn nhưng mỗi nhà làm trên một lô đất, có cổng đi riêng hướng ra phía đường nhưng ông tôi không nghe. Cả gia đình ở quây quần trong khu vườn như vậy để ông yên tâm.
Lúc ông bà còn sống, nhìn chung vẫn giữ được ổn định vì có ông bà ở giữa làm trung gian hòa giải các xích mích nảy sinh từ tiếng ồn, con gà, con chó… sang nhà nhau. Hơn nữa khi ông bà còn sống thì còn tiếng nói, không ai dám qua mặt. Mọi việc chỉ phát sinh thành vấn đề lớn hơn khi ông bà tôi không còn nữa. Những việc từ trước kia tưởng đã được giải quyết xong nhưng thực ra vẫn âm ỉ cháy, cộng với những việc phát sinh hiện tại nên bùng lên thành ngọn lửa lớn. Từ việc góp ý cho nhau đến mặt nặng mày nhẹ, rồi nhắc lại chuyện cũ, to tiếng, thậm chí chửi bới nhau, khích bác, gây gổ, có lúc còn xúc phạm nhau. Việc ra vào chung một cái cổng, người thích khóa cho an toàn, người muốn mở thường xuyên để tiện ra và; rồi đời sống khấm khá hơn con cháu có xe máy, ôtô thỉnh thoảng về đỗ xe cũng gây cự cãi, to tiếng…
Vậy là từ ý tưởng để cho gia đình đoàn kết, con cháu tối lửa tắt đèn có nhau thành ra ngày càng xa nhau hơn. Có người góp ý nên đập hết nhà, quy hoạch lại, chia ra mỗi người một lô đất làm nhà quay ra đường, có cổng ngõ lối đi riêng để gia đình êm ấm hơn. Nhưng đâu phải dễ vì hiện tại ở đó chỉ những người là bố mẹ, cậu, dì, tuổi đời cũng đã U70, U80 không có điều kiện kinh tế. Hơn nữa trước đó nhà nước đã cấp giấy quyền sử dụng đất (sổ đỏ) cho mỗi nhà theo hiện trạng, bây giờ muốn quy hoạch, tách thửa lại cũng phải liên quan nhiều thủ tục pháp lý. Con cháu đều đã có nơi ở riêng nên không thể đầu tư hay can thiệp vào việc của các cụ được.
Thế là đành để nguyên trạng, anh em họ hàng gần với nhau mà phần ai nấy sống, cũng chẳng buồn chào hay hỏi thăm lúc gặp nhau. Gia đình có sự kiện giỗ chạp buộc phải ngồi chung mâm nhưng ánh nhìn mỗi người một hướng. Đa số con cháu đi ra làm ăn có hiểu biết hơn nhưng cũng không tránh khỏi sứt mẻ tình cảm do “tình trạng chiến tranh” của các cụ. Con cháu dù có hiểu biết nhưng đôi lúc bức xúc quá cũng có nặng lời với bề trên nên tình cảm càng phai nhạt, thậm chí ngại gặp mặt, không tham gia các sự kiện của họ hàng. Tôi cũng thuộc hàng con cháu trong đại gia đình, chỉ biết góp ý, giải hòa khi mọi người có va chạm.
Xin mượn trang viết để tâm sự cho nhẹ lòng chứ tôi không đủ sức để giải quyết những việc do lịch sử để lại. Hi vọng cũng góp được chút kinh nghiệm trong việc tổ chức gia đình cho con cháu nếu có khả năng. Cảm ơn quý độc giả đã đọc tâm sự của tôi.
Vợ chồng tôi kết hôn vào những năm cuối thập niên 90 của thế kỷ XX, đến nay có hai con đủ nếp tẻ đang học đại học, nhà cửa ổn định ở ven thành phố thuộc tỉnh nhỏ. Mọi việc cơ bản tốt đẹp cho đến khi vợ tôi không làm được nghề may nữa. Sau khi cưới, chúng tôi đều làm công nhân may, thu nhập mỗi tháng đủ trang trải cuộc sống. Việc nhà và đưa đón con, có bà dì bên vợ không chồng con ở cùng gia đình tôi chăm lo, nên sau giờ làm việc, vợ chồng tôi tương đối thoải mái.
Nhờ vậy, tôi có thời gian học đại học từ xa, học online, học sử dụng vi tính văn phòng, lúc rảnh tranh thủ gặp các anh làm bên kỹ thuật máy, kỹ năng quản lý may mặc, quản lý công nhân. Vậy nên sau 35 tuổi, tôi không còn làm công nhân may nữa mà chuyển sang làm văn phòng, quản lý. Do là người cũ có nhiều năm gắn bó với công ty, lại có chí tiến thủ nên được ông bà chủ cho làm quản lý công nhân và kỹ thuật may mặc ở một số công đoạn. Vì vậy thu nhập ngày càng ổn định, khoảng 20 triệu đồng một tháng.
Riêng bà xã, tôi khuyên nên tranh thủ học thêm gì đó để có cơ hội phát triển hoặc chuyển việc khi đã lớn tuổi nhưng cô ấy không nghe. Đăng ký học được mấy tháng rồi nghỉ; công việc thì cứ thích làm một công đoạn, không chịu khó quan sát học hỏi thêm, bảo phụ nữ như vậy là ổn rồi. Khuyên không được nên tôi không đề cập nữa. Những lúc rảnh rỗi, bà xã chủ yếu nằm nghỉ, xem tivi, máy tính, điện thoại hoặc sang hàng xóm nói chuyện.
Thấm thoát 30 năm trôi qua, đến U50, công việc của tôi vẫn ổn định nhưng bà xã phải nghỉ việc do bị bệnh cổ vai gáy, tê bì tay chân, thị lực giảm không ngồi chuyền may mặc được nữa. Làm nghề khác thì không có bằng cấp, kỹ năng cũng không có, nghề nặng nhọc thì làm không được, nhận hàng gia công về nhà làm lại chê thù lao quá thấp; còn phụ quán, bán hàng thì sĩ diện sợ xấu hổ. Trong khi đó lương hưu chưa được nhận do chưa đủ tuổi hưởng lương hưu theo quy định. Bà xã chỉ ở nhà quanh quẩn cùng dì nấu ăn, dọn nhà... Chỉ mình tôi đi làm, thu nhập không như trước nên cuộc sống chật vật, khó khăn hơn. Tuy vậy chúng tôi vẫn cố gắng tiết kiệm nuôi hai con ăn học đại học, nếu mạnh khỏe bình an chắc cũng ổn thôi. Tôi không trách gì vợ vì đã khuyên, đã nói nhiều từ lúc còn trẻ, bây giờ lớn tuổi rồi không nói nữa.
Tôi kể câu chuyện để mong những người trẻ, cặp vợ chồng mới cưới dù đã có việc làm cũng cần phải nỗ lực phấn đấu, làm việc tích lũy nhưng cũng nên tranh thủ thời gian học tập, rèn luyện. Đừng chủ quan là chúng ta sẽ làm một việc ổn định cho đến lúc nghỉ hưu, vì cuộc sống có nhiều thay đổi, sức khỏe sẽ giảm dần theo tháng năm. Nếu lúc còn trẻ mà thiếu cố gắng, khi rảnh rỗi chỉ nghỉ ngơi, tám chuyện... đến tuổi U50 muốn học hoặc làm việc gì mới đều khó hơn nhiều lần. Đây chỉ là kinh nghiệm cá nhân sau gần 30 năm đi làm, mong được mọi người chia sẻ.
Tôi 27 tuổi, bạn gái 30 tuổi, quen nhau qua mạng gần một năm, đến với nhau khi tôi rời thành phố về quê sinh sống và làm việc. Mối quan hệ ban đầu khá nhẹ nhàng, cả hai nói chuyện hợp, quan tâm nhau và dần xác định nghiêm túc. Hiện tại, tôi có căn nhà do chính mình mua được. Khi nghĩ đến chuyện tương lai, tôi từng nói với cô ấy rằng nếu cưới nhau, chúng tôi có thể cùng đứng tên căn nhà đó. Với tôi, đó là một sự cam kết rõ ràng. Tôi cũng có thể tự nấu ăn, rửa chén, lo những việc cơ bản trong gia đình.
Cô ấy siêng năng, tháo vát. Tôi từng nghĩ nếu về chung một nhà thì cuộc sống sẽ ổn. Tuy nhiên, khi tôi bắt đầu nhắc đến chuyện kết hôn, cô ấy lại tỏ ra chưa sẵn sàng. Có lần, cô ấy nói mỗi khi nghĩ đến cảnh lấy chồng sinh con, rồi gánh vác gia đình, thấy rất mệt. Tôi không rõ đó là nỗi sợ, áp lực hay đơn giản là cô ấy chưa thực sự muốn tiến xa hơn.
Gần đây, chúng tôi bắt đầu cãi nhau nhiều hơn. Mọi chuyện trở nên căng thẳng từ dịp tết vừa rồi, khi tôi thả tim bài đăng của một bạn nữ trên mạng. Tôi giải thích rằng hôm đó là ngày đầu năm mới, đã thả tim khá nhiều bài đăng như một cách chúc năm mới, không có gì đặc biệt. Bạn gái không tin. Cô ấy cầm điện thoại tôi, đọc hết tin nhắn, rồi phát hiện tôi nhắn tin với đồng nghiệp cũ ở Sài Gòn. Tôi bảo chúng tôi chẳng có gì mờ ám, chỉ là bạn bè lâu lâu hỏi thăm nhau về cuộc sống. Cô ấy vẫn không chấp nhận, thậm chí có lúc lấy dây thắt lưng đập xuống bàn, liên tục hỏi tôi có gì với người ta không.
Chưa dừng lại ở đó, cô ấy còn dùng công cụ để kiểm tra điện thoại, xem tôi thường xuyên nhắn tin với ai. Những lúc cãi nhau, cô ấy lên mạng xã hội đăng trạng thái như đang độc thân, rồi nói với tôi rằng tết có người này người kia nhắn tin, lì xì. Dù cô ấy nói là đùa, tôi vẫn cảm thấy mình không được tôn trọng trong mối quan hệ này. Tôi mệt mỏi. Một mặt, tôi vẫn còn tình cảm và từng nghĩ nghiêm túc về tương lai với cô ấy. Mặt khác, những hành động gần đây của bạn gái khiến tôi hoài nghi về sự tin tưởng và cách chúng tôi đối xử với nhau. Tôi không biết nên tiếp tục cố gắng hay dừng lại trước khi mọi thứ đi xa hơn. Mong nhận được chia sẻ từ quý độc giả.
Tôi và anh quen nhau gần 3 năm. Anh 23 tuổi, còn tôi 21 tuổi. Mọi thứ diễn ra tốt đẹp cho đến ngày anh ra trường, phải đi tìm việc làm. Anh là người giỏi giang, nhạy bén và điều đó được chứng tỏ từ khi anh còn ngồi trên ghế nhà trường. Những thành tích nổi trội của anh là lý do khiến tôi ấn tượng về anh. Thế nhưng tôi chẳng hiểu sự xui xẻo sao cứ xuất hiện quanh anh lúc này. Em trai anh mắc bệnh, gia đình phải chạy tiền để lo cho em.
Hoàn cảnh nhà cũng không tốt, anh phải kiếm việc thêm để trang trải cho gia đình. Anh chỉ còn mẹ và em, bố lấy vợ khác từ khi anh mới lớp một. Đợt đó, mẹ anh ở trong bệnh viện lo em trai, anh đi làm suốt nên bị trộm vào lấy hết tiền để dành lo cho em anh, những vật dụng trong nhà có thể bán được cũng bị lấy sạch. Khi hàng xóm phát hiện tri hô thì không đuổi kịp, công an vào cuộc tới nay cũng không tìm được người lấy. Gia đình anh đã khổ lại càng khổ hơn.
Mức lương kỹ sư của sinh viên mới tốt nghiệp không đủ để anh trang trải cho cả nhà trong hoàn cảnh này. Nhiều lần anh có ý định đi xuất khẩu lao động nhưng vì tôi buồn, không muốn xa anh nên anh nán lại, kiếm việc làm thêm sau khi rời công ty. Anh có một ưu điểm, cũng là yếu điểm, đó là quá tình cảm. Tôi chỉ hơi rưng rưng nước mắt, anh sẽ ôm chặt lấy và hứa ở đây cố gắng đi làm, không xa tôi.
Giờ áp lực công việc, tiền bạc nên anh dễ nổi nóng, anh cũng không còn nhường nhịn tôi như trước. Thay vì năn nỉ, dỗ ngọt, nay anh sẽ im lặng, mặc kệ, tới khi tôi tự động nói chuyện với anh. Chúng tôi thường xuyên cãi nhau vì anh đã thay đổi quá nhiều. Anh giờ chỉ nghĩ phải làm gì để kiếm được thật nhiều tiền. Tôi muốn anh như trước kia. Thậm chí khi tôi nói chán, muốn chia tay, anh cũng không níu kéo, chỉ nhẹ nhàng nói tôi đi đi. Anh khóa hết tất cả mạng xã hội. Tôi biết anh còn yêu tôi nên mới làm vậy. Anh sợ sẽ nhìn thấy tôi và nhớ.
Vậy là gần hai tháng chúng tôi không liên lạc với nhau. Tôi đã nghĩ với người sống tình cảm như anh sẽ không bao giờ rời tôi được, anh sẽ nhớ và đi tìm tôi, năn nỉ quay lại, thực tế không có chuyện đó. Tới khi tôi không thể chịu nổi, bấm số gọi anh. Tôi muốn quay lại. Anh không đồng ý vì đã đậu phỏng vấn đi Nhật xuất khẩu lao động. Với tiếng Nhật có sẵn, anh đã hoàn tất mọi thủ tục, chỉ đang chờ ngày bay sang đó, tầm hơn tháng nữa thôi. Anh quyết bỏ tôi ở lại dẫu còn yêu tôi sao? Tôi thật không tin anh có thể làm được điều đó. Hình như là anh đang lừa tôi, muốn trừng phạt vì tôi ngang bướng, đòi chia tay anh, phải không các bạn? Tôi phải làm sao đây?
