Buổi sáng đầu tháng 4, đứng bên con kênh ở phường Hải Dương, TP Hải Phòng, ông Lê Văn Sử buồn bã nhìn dòng nước đen đặc, ruồi nhặng bu vào một số con cá chết lập lờ trên mặt nước. Người đàn ông 85 tuổi không thể ngờ mạch sống của người dân Hải Dương cũng như nhiều tỉnh thành lân cận lại ô nhiễm đến thế.
Mười năm chín hạn
Trước khi công trình thủy lợi Bắc Hưng Hải được xây dựng, cánh đồng của tỉnh Hải Dương cũ chỗ thì khô hạn kéo dài, chỗ lại ngập úng quanh năm. Nhà ông Sử ở xã Thanh Hồng, huyện Thanh Hà, tỉnh Hải Dương cũ, vốn đông người, ruộng có nhưng nhiều vụ phải bỏ không vì thiếu nước hoặc vì nước ngập quá lâu không thể cấy lúa. Những mùa giáp hạt trở thành nỗi ám ảnh của ông.
“Cái đói kéo dài hết năm này sang năm khác, nhìn ai cũng gầy gò, ốm yếu, đen đúa”, ông Sử nhớ lại những năm 1940-1950.
Vùng Bắc Hưng Hải là đồng bằng rộng hơn 214.000 ha, được bao bọc bởi bốn con sông lớn gồm sông Hồng, Đuống, Luộc và Thái Bình. Lưu vực hệ thống trải dài trên toàn bộ tỉnh Hưng Yên (cũ), phần lớn Hải Dương (cũ), cùng một phần Hà Nội và Bắc Ninh.
Địa hình tương đối thấp, cao trung bình chỉ khoảng 0,5-1 m so với mực nước biển, vốn rất thuận lợi cho canh tác nông nghiệp nếu có nguồn nước ổn định. Tuy nhiên, trong nhiều thập kỷ trước đó, phần lớn ruộng đồng trong vùng vẫn phải phụ thuộc gần như hoàn toàn vào nước mưa.
Những năm hạn hán, đất đồng nứt nẻ, lúa chết khô. Khi mưa lớn hoặc nước sông dâng cao, đồng ruộng lại ngập úng kéo dài khiến mùa màng thất bát. Người dân trong vùng vẫn truyền nhau câu nói “mười năm chín hạn” (10 năm thì hết 9 năm hạn hán) để nói về sự bấp bênh trong sản xuất nông nghiệp.
Nguồn nước sinh hoạt cũng không khá hơn. Ao làng có nước song chua đến mức người lội xuống lâu một chút là rụng cả lông chân. Bệnh ngoài da khá phổ biến. Ông Sử nhớ những lần đi thực tập về quê không dám rửa chân bằng nước ao làng, phải xách nước nuôi cá ở chỗ khác về rửa. Dân gian khi ấy còn truyền nhau câu nói khá nặng nề về vùng đất “sống ngâm da, chết ngâm xương”.
Đại thủy nông lớn nhất miền Bắc
Sau chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954, miền Bắc bước vào giai đoạn khôi phục kinh tế, nhu cầu đảm bảo nước cho sản xuất nông nghiệp trở thành cấp bách. Năm 1956, Chính phủ quyết định xây dựng hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải nhằm đưa nước từ sông Hồng vào tưới tiêu cho vùng đồng bằng rộng lớn.
Theo thiết kế, nước từ sông Hồng qua cống Xuân Quan (Hưng Yên), dẫn theo kênh trục chính rồi tỏa ra mạng lưới kênh nhánh trước khi thoát ra cống An Thổ (Hải Phòng), tạo thành tuyến thủy lợi dài hơn 230 km trên trục chính và hàng nghìn kilomet kênh mương nội đồng. Toàn bộ hệ thống có khoảng 1.900 công trình cống, trạm bơm các loại, đảm bảo khả năng tưới tiêu chủ động cho hơn 130.000 ha đất canh tác trong lưu vực Bắc Hưng Hải.
Trước khi chuẩn bị khởi công, ngày 20/9/1958, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã về nói chuyện với công nhân và nhân dân trên công trường Bắc Hưng Hải. Bác động viên người dân: “Nay Đảng và Chính phủ quyết định cùng nhân dân xây dựng công trình thủy lợi Bắc Hưng Hải để đưa nước vào ruộng cho đồng bào. Cán bộ và đồng bào quyết tâm vượt mọi khó khăn, làm cho nhanh, cho tốt. Bây giờ chịu khó phấn đấu mấy tháng, sau này sẽ hưởng hạnh phúc lâu dài hàng trăm năm”.
Ngày 1/10/1958, công trình khởi công. Hàng chục nghìn bộ đội, dân công, học sinh, sinh viên và cán bộ từ nhiều địa phương tham gia đào kênh, đắp đập và xây dựng các cống, trạm bơm điều tiết nước. Ở làng gốm Bát Tràng, gần 150 hộ dân tự nguyện dỡ nhà lấy đất đào tuyến kênh trục chính.
Sau khi cống Xuân Quan hoàn thành và đưa nước vào đồng ngày 30/10/1959, việc xây dựng toàn hệ thống được triển khai nhanh chóng. Giai đoạn đầu, 26 trạm bơm cố định và 26 trạm bơm thuyền được xây để cấp nước cho các khu ruộng cao và hỗ trợ tiêu thoát nước. Các tuyến sông tự nhiên như Kim Sơn, Đình Đào, Cửu An, Tứ Kỳ được cải tạo, nạo vét và kết nối với mạng lưới kênh đào mới, tạo thành hệ thống thủy lợi liên hoàn.
Sau 7 tháng thi công, hệ thống hoàn thành, trở thành công trình thủy lợi lớn nhất miền Bắc thời bấy giờ, còn được gọi là “Đại thủy nông Bắc – Hưng – Hải”. Ông Sử bảo cuộc sống của gia đình ông và hàng triệu người đã thay đổi vì đại thủy nông này.
Năm 1962, sau khi tốt nghiệp đại học, ông Sử được phân công về làm việc tại Công ty Bắc Hưng Hải. Những chuyến đi kiểm tra hệ thống khi đó khiến ông không khỏi ngạc nhiên trước sự thay đổi của dòng nước trong vùng.
“Nước trong đến mức nhìn thấy đáy. Ai cũng có thể tắm giặt ngay trên kênh”, ông nhớ lại.
Nguồn nước dồi dào nhanh chóng làm thay đổi sản xuất nông nghiệp. Những cánh đồng trước kia phụ thuộc vào nước mưa bắt đầu có thể gieo cấy hai vụ lúa mỗi năm, năng suất vụ đầu đã đạt 60-62 tạ/ha, tổng sản lượng lúa trong vùng hơn 1,2 triệu tấn. Nhiều địa phương trong lưu vực Bắc Hưng Hải dần trở thành những vùng sản xuất lúa trọng điểm của đồng bằng Bắc Bộ.
Nguồn nước từ hệ thống kênh mương còn tạo điều kiện phát triển nuôi trồng thủy sản. Ở xã Đại Thắng (Hải Phòng), ông Vũ Văn Kế đã gắn bó với nghề nuôi thủy sản trên kênh Bắc Hưng Hải gần nửa thế kỷ. Có thời điểm gia đình ông nuôi tới 4-5 lồng cá trên kênh. Nguồn nước sạch giúp cá sinh trưởng tốt.
Không chỉ cá nuôi lồng, nhiều loại thủy sản tự nhiên cũng phát triển mạnh. Có những vụ, riêng rươi ông Kế thu hoạch được hơn 2 tấn. “Cá mè, cá chép nhiều vô kể. Riêng khu vực cống Xuân Quan có lần kéo lưới lên được hàng chục tấn cá”, ông Kế nhớ lại. Nguồn lợi thủy sản dồi dào khiến nhiều gia đình sống ven kênh có thêm sinh kế ngoài trồng lúa.
Tuy nhiên, từ cuối những năm 1990 trở lại đây, dòng kênh từng trong xanh bắt đầu thay đổi. Những đoạn nước đục và có mùi hôi xuất hiện trước tiên ở khu vực gần khu dân cư và làng nghề, sau đó lan dần ra nhiều tuyến kênh trong hệ thống, ông Sử nhớ lại.
“Nguồn nước ô nhiễm trầm trọng từ năm 2000. Mỗi lần thả lưới xuống đánh cá, nếu thu được 5 kg cá thì tôi phải mất tới 3 ngày để gỡ hết túi nylon mắc trên lưới”, ông Kế kể.
Quá trình đô thị hóa và phát triển công nghiệp trong lưu vực khiến lượng nước thải đổ vào hệ thống ngày càng lớn. Hiện Bắc Hưng Hải phải tiếp nhận nước thải từ khu dân cư, làng nghề và nhiều khu công nghiệp nằm dọc tuyến kênh.
Theo Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, mỗi ngày tổng lượng nước thải xả vào hệ thống khoảng 538.830 m3, trong đó phần lớn chưa được xử lý triệt để. Khi lượng nước thải vượt quá khả năng tự làm sạch của dòng chảy, chất lượng nước bắt đầu suy giảm.
Báo cáo tháng 2/2026 của Viện Nước, Tưới tiêu và Môi trường cho biết tình trạng ô nhiễm tập trung chủ yếu tại các điểm Xuân Thụy, Bình Lâu và Ngọc Đà. Các chỉ tiêu dinh dưỡng và hữu cơ trong nước tại đây đều vượt xa quy chuẩn môi trường nước mặt.
Đơn cử nồng độ amoni cho phép chỉ khoảng 0,3 mg/l, nhưng tại trạm Xuân Thụy (Hưng Yên) lên 25,6 mg/l, cao gấp hơn 85 lần. Hàm lượng oxy hòa tan chỉ khoảng 2 mg/l, thấp hơn nhiều so với mức tối thiểu 4 mg/l cần thiết để duy trì hệ sinh thái thủy sinh. Tại trạm Bình Lâu (Hải Phòng), nồng độ amoni trung bình khoảng 22 mg/l, cao gấp hơn 70 lần quy chuẩn.
Dọc nhiều tuyến kênh, nước chuyển màu đen, bọt trắng nổi dày và mùi hôi bốc lên nồng nặc. Những lồng cá từng mang lại thu nhập cho gia đình ông Kế buộc cũng phải tháo dỡ. Nước bẩn, cá, rươi nuôi không nổi vì năng suất giảm bảy, tám lần. Cả gia đình con cái ngày trước quây quần làm thủy sản, giờ phải phân tán đi làm công ty, ông Kế kể.
Chứng kiến các dòng kênh trong hệ thống Bắc Hưng Hải đang chết dần, ông Kế, ông Sử không khỏi xót xa. Không dám hy vọng có những mùa cá bội thu như trước, họ chỉ mong dòng kênh trở lại trong xanh.
“Mong ước đó không biết có viển vông quá không?”, ông Sử tự hỏi.
Từ ngày 15/1, Hà Nội cấm xe tải có tổng trọng tải 2 tấn trở lên hoạt động tại nội đô vào ban ngày, chỉ cho phép vào từ 21h đến 6h sáng hôm sau. Xe tải dưới 2 tấn chỉ được chạy ngoài giờ cao điểm.
Sau lệnh cấm, giao thông trên nhiều tuyến đường đã thay đổi. Cùng 8h, thời điểm tháng 1/2025, khi xe tải trên 2 tấn chưa bị cấm, đường Nguyễn Trãi hướng về Ngã Tư Sở tắc cứng. Tháng 4/2026, mật độ xe giảm hẳn, đường thông thoáng hơn.
Từ ngày 15/1, Hà Nội cấm xe tải có tổng trọng tải 2 tấn trở lên hoạt động tại nội đô vào ban ngày, chỉ cho phép vào từ 21h đến 6h sáng hôm sau. Xe tải dưới 2 tấn chỉ được chạy ngoài giờ cao điểm.
Sau lệnh cấm, giao thông trên nhiều tuyến đường đã thay đổi. Cùng 8h, thời điểm tháng 1/2025, khi xe tải trên 2 tấn chưa bị cấm, đường Nguyễn Trãi hướng về Ngã Tư Sở tắc cứng. Tháng 4/2026, mật độ xe giảm hẳn, đường thông thoáng hơn.
Đường Nguyễn Trãi hướng đi về Hà Đông lúc 17h30, giao thông cũng đã bớt ùn tắc so với cùng thời điểm năm 2025.
Đường Nguyễn Trãi hướng đi về Hà Đông lúc 17h30, giao thông cũng đã bớt ùn tắc so với cùng thời điểm năm 2025.
Biển cấm xe tải được đặt tại nút giao trên đường Giải Phóng.
Biển cấm xe tải được đặt tại nút giao trên đường Giải Phóng.
Đường Tây Sơn (phường Đống Đa) đoạn qua cầu Thái Hà vốn thường xuyên ùn ứ vào giờ cao điểm theo cả hai hướng, hiện đã thoáng hơn.
Đường Tây Sơn (phường Đống Đa) đoạn qua cầu Thái Hà vốn thường xuyên ùn ứ vào giờ cao điểm theo cả hai hướng, hiện đã thoáng hơn.
Ngã Tư Sở lúc 8h đường thông thoáng. Tình trạng ùn ứ chủ yếu xuất hiện vào 7h, nhưng nhanh chóng kết thúc.
Ngã Tư Sở lúc 8h đường thông thoáng. Tình trạng ùn ứ chủ yếu xuất hiện vào 7h, nhưng nhanh chóng kết thúc.
Trên đường Đỗ Mười, hướng ra Giải Phóng, 7h30 đúng lúc cao điểm người dân đi làm, học sinh đi học, nhưng không có cảnh tắc đường.
Trên đường Đỗ Mười, hướng ra Giải Phóng, 7h30 đúng lúc cao điểm người dân đi làm, học sinh đi học, nhưng không có cảnh tắc đường.
Đường Trường Chinh đoạn giao với Ngã Tư Vọng (vành đai 2) lúc 15h20, ùn ứ chỉ xảy ra ở khu vực chờ đèn đỏ.
Đường Trường Chinh đoạn giao với Ngã Tư Vọng (vành đai 2) lúc 15h20, ùn ứ chỉ xảy ra ở khu vực chờ đèn đỏ.
Đường Láng lúc 8h10, các tập trung đông ở các nút giao, không kéo dài như trước đây.
Đường Láng lúc 8h10, các tập trung đông ở các nút giao, không kéo dài như trước đây.
Trên đường Nguyễn Xiển, phường Thanh Xuân, ùn ứ vẫn xảy ra vào giờ cao điểm. Dù vậy, theo anh Bùi Minh Hải, người thường xuyên đi trên tuyến này, việc đi lại đã thoải mái hơn. Trước đây ùn tắc thường kéo dài hơn một giờ buổi sáng. Đường bớt tắc nên giảm hẳn tình trạng xe lao lên vỉa hè.
Trên đường Nguyễn Xiển, phường Thanh Xuân, ùn ứ vẫn xảy ra vào giờ cao điểm. Dù vậy, theo anh Bùi Minh Hải, người thường xuyên đi trên tuyến này, việc đi lại đã thoải mái hơn. Trước đây ùn tắc thường kéo dài hơn một giờ buổi sáng. Đường bớt tắc nên giảm hẳn tình trạng xe lao lên vỉa hè.
Hà Nội hiện vẫn cho xe phục vụ bưu chính công ích, chở hàng bình ổn giá... chạy vào giờ cao điểm. Cá nhân, doanh nghiệp có xe muốn hoạt động trong phạm vi hạn chế cần làm hồ sơ gửi Phòng Cảnh sát giao thông, Công an thành phố để được xét duyệt.
Hà Nội hiện vẫn cho xe phục vụ bưu chính công ích, chở hàng bình ổn giá... chạy vào giờ cao điểm. Cá nhân, doanh nghiệp có xe muốn hoạt động trong phạm vi hạn chế cần làm hồ sơ gửi Phòng Cảnh sát giao thông, Công an thành phố để được xét duyệt.
20h, nhiều xe tải lớn dừng trên vành đai 3 trên cao đoạn gần hồ Linh Đàm để chờ vào nội đô. Cách đó không xa, trên đường Đỗ Mười, một bãi xe chật kín xe tải cỡ lớn.
Các xe dừng đỗ để bốc hàng sang các xe tải bé hơn để di chuyển vào sâu trong thành phố.
Công an xã Hiền Quan (Phú Thọ) mới đây tiếp nhận đề nghị hỗ trợ tìm kiếm gia đình của chị N.T.K.D. Theo trình bày, người phụ nữ này rời địa phương từ năm 1988, đến năm 1991 xuất cảnh sang Trung Quốc sinh sống đến nay.
Quá trình sinh sống tại Trung Quốc, chị D. không có bất kỳ giấy tờ nào liên quan đến xuất nhập cảnh, cư trú ở nước ngoài. Nhờ sự giúp đỡ của Đại sứ quán Việt Nam tại Trung Quốc, chị D. mới được cấp hộ chiếu để trở về Việt Nam.
Khi về nước, chị D. chỉ còn nhớ mơ hồ về quê quán tại xã Hiền Quan, huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ cũ.
Khẩn trương xác minh, Công an xã Hiền Quan phối hợp với đơn vị liên quan rà soát hệ thống dữ liệu dân cư, đối chiếu các nguồn tài liệu lưu trữ qua nhiều thời kỳ.
Sau thời gian ngắn, công an xác định được thân nhân của chị N.T.K.D hiện đang cư trú trên địa bàn xã Hiền Quan. Đơn vị đã chủ động liên hệ và mời gia đình đến trụ sở để đón người thân về đoàn tụ.
“Cuộc gặp gỡ diễn ra trong không khí xúc động, đánh dấu sự trở về của người con xa quê sau hơn 3 thập kỷ”, cơ quan công an cho hay.
Qua vụ việc, công an khuyến cáo người dân chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật về xuất nhập cảnh, tuyệt đối không xuất cảnh trái phép dưới bất kỳ hình thức nào.
Khi có nhu cầu ra nước ngoài lao động, sinh sống, công dân cần thực hiện đầy đủ thủ tục theo quy định để được bảo hộ quyền và lợi ích hợp pháp, tránh các rủi ro phát sinh.
Tỉnh Phú Thọ được hình thành trên cơ sở sáp nhập 3 tỉnh Phú Thọ, Vĩnh Phúc, Hòa Bình, đi vào hoạt động từ ngày 1/7/2025. Tỉnh có diện tích tự nhiên 9.361,381km2, quy mô dân số trên 4 triệu người, có 148 xã, phường (133 xã, 15 phường).
Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP.HCM vừa hoàn tất kết luận điều tra, đề nghị truy tố 15 bị can về các tội danh liên quan đến xâm nhập trái phép mạng máy tính và sản xuất mã độc, chiếm đoạt tiền người dùng mạng xã hội.
Đường dây này do Lê Ngọc Sơn và “phù thủy công nghệ” Lê Đức Tài vận hành một hệ thống chiếm đoạt tài khoản quảng cáo Facebook vô cùng tinh vi. Bằng cách nhúng mã độc vào các tệp tin tuyển dụng giả mạo trên LinkedIn (mạng xã hội kết nối việc làm, tuyển dụng) và Facebook, các đối tượng đã chiếm toàn quyền điều khiển máy tính của hàng loạt nạn nhân tại nhiều quốc gia.
Đáng chú ý, nhóm này không chỉ thu lợi từ việc bán tài khoản mà còn trực tiếp chạy quảng cáo bán hàng tại Mỹ để hưởng tiền chênh lệch, với tổng số tiền trục lợi lên đến hàng chục tỉ đồng.
Theo kết luận điều tra, khởi nguồn của đường dây này bắt đầu từ mối quan hệ giữa Lê Ngọc Sơn (32 tuổi) và Lê Đức Tài (32 tuổi) - một cử nhân công nghệ thông tin. Cuối năm 2022, nhận thấy kẽ hở trong việc quản lý tài khoản quảng cáo của Facebook (Meta), Sơn đã đặt vấn đề với Tài về việc thiết kế một loại mã độc chuyên biệt để đánh cắp các "tài nguyên" này.
Tài đã sử dụng kiến thức IT để tạo ra mã độc, sau đó nhúng vào các tập tin hợp pháp dưới định dạng Word hoặc PDF. Để đưa người dùng "vào tròng", Sơn chỉ đạo đồng bọn xây dựng các kịch bản tuyển dụng chuyên nghiệp hoặc các chương trình quảng cáo hấp dẫn trên nền tảng mạng xã hội LinkedIn.
Khi nạn nhân tải các tệp tin này về máy tính để xem nội dung, mã độc sẽ tự động thực thi. Mọi thông tin đăng nhập, quyền quản lý tài khoản quảng cáo sẽ bị đánh cắp và đẩy về một hệ thống lưu trữ trực tuyến qua Google Sheet do nhóm này quản lý.
Trong quá trình hoạt động, nhóm này liên tục gặp khó khăn khi các phần mềm diệt virus cập nhật tính năng nhận diện. Tuy nhiên, thay vì dừng lại, Lê Đức Tài đã liên tục nâng cấp mã nguồn.
Đỉnh điểm vào giữa năm 2023, khi các phương thức cũ không còn hiệu quả, Sơn đã không ngần ngại chi ra 40.000 USD (khoảng 1 tỉ đồng) để Tài mua mã nguồn điều khiển từ xa (RDP) từ một đối tượng ẩn danh trên Telegram.
Với công cụ mới này, nhóm của Sơn có thể chiếm toàn quyền điều khiển máy tính của nạn nhân như thể đang ngồi trước màn hình của họ. Từ đây, các đối tượng như Lương Đình Việt, Trần Hồng Khiêm, Võ Hữu Hải... đã thay nhau theo dõi, quản lý máy tính nạn nhân để khai thác triệt để các tài khoản quảng cáo có hạn mức tín dụng cao.
Sau khi chiếm được tài khoản, Sơn cấu kết với Dương Việt Dũng để thực hiện hành vi trục lợi. Dũng dùng các tài khoản đánh cắp được để chạy quảng cáo bán hàng cho các đối tác ở nước ngoài. Điều tinh quái là số tiền chi trả cho quảng cáo sẽ bị trừ trực tiếp vào thẻ ngân hàng của nạn nhân hoặc nợ tín dụng của Meta, trong khi Dũng và Sơn thu về toàn bộ tiền doanh thu bán hàng.
Bên cạnh đó, với những tài khoản có "tín dụng" thấp, nhóm này tổ chức bán lại cho các đối thủ khác với giá chỉ bằng 20 - 30% giá trị thực tế. Mọi giao dịch ăn chia lợi nhuận giữa các thành viên đều được thực hiện qua đồng tiền điện tử USDT nhằm che giấu vết tích dòng tiền và đối phó với cơ quan chức năng.
Kết quả điều tra xác định, chỉ tính riêng Lê Ngọc Sơn đã hưởng lợi bất chính khoảng 12 tỉ đồng. Trong đó, 5 tỉ đồng đến từ việc hợp tác với Dương Việt Dũng, phần còn lại đến từ việc ăn chia với các nhóm của Nguyễn Xuân Mạnh, Nguyễn Hoàng Khiêm và nhóm Nguyễn Văn Quyết - Nguyễn Trí Minh Thông (trong đó Thông là cựu cán bộ công an).
Hiện, Công an TP.HCM đã chuyển toàn bộ hồ sơ sang Viện KSND TP.HCM, đề nghị truy tố 15 bị can về các tội: Sản xuất, mua bán, trao đổi hoặc tặng cho công cụ, thiết bị, phần mềm để sử dụng vào mục đích trái pháp luật; Xâm nhập trái phép vào mạng máy tính, mạng viễn thông hoặc phương tiện điện tử của người khác.
