Đau lưng dưới hay đau thắt lưng là tình trạng đau xuất hiện ở vùng từ dưới bờ xương sườn đến mông. Triệu chứng có thể từ nhẹ đến nặng, diễn ra trong thời gian ngắn (cấp tính), trung bình (bán cấp) hoặc kéo dài (mạn tính) và có thể ảnh hưởng đến bất kỳ ai. Dưới đây là một số nguyên nhân thường gặp gây đau lưng dưới.
Gãy xương
Gãy xương thường xảy ra do té ngã, tai nạn, chấn thương hoặc vận động lặp đi lặp lại. Một số bệnh như tiêu xương hoặc nứt đốt sống (spondylolysis) làm tăng nguy cơ gãy xương.
Viêm khớp
Viêm khớp, đặc biệt do thoái hóa, thường gặp ở người trên 50 tuổi. Thoái hóa khớp là một nguyên nhân điển hình gây đau lưng dưới. Viêm khớp cột sống có thể gây hẹp ống sống, làm chèn ép tủy sống cũng là nguyên nhân gây ra cơn đau.
Vấn đề về đĩa đệm
Đĩa đệm đóng vai trò như lớp đệm giữa các đốt sống. Khi đĩa đệm bị rách (thoát vị) hoặc phồng lên, chúng có thể chèn ép dây thần kinh và gây đau lưng dưới dai dẳng.
Bệnh thận
Đôi khi đau lưng có thể là dấu hiệu của một vấn đề nghiêm trọng hơn, liên quan đến bệnh thận, chẳng hạn như sỏi thận. Đau lưng do bệnh thận, trái ngược với đau cơ hoặc khớp thông thường, thường nằm ở vùng đau sâu, âm ỉ, ở phần trên lưng ngay dưới khung xương sườn ở cả hai bên cột sống.
Một điểm khác biệt là loại đau lưng này thường không thay đổi theo tư thế, trong khi đau cơ xương khớp thường giảm hoặc trở nên khó chịu hơn khi thay đổi tư thế hoặc hoạt động thể chất.
Ung thư
Trong một số trường hợp ít gặp, đây có thể là dấu hiệu của ung thư. Các bệnh như ung thư bàng quang, ung thư cột sống hoặc ung thư phổi đều có thể gây đau lưng. Điều đáng lo ngại là khi cơn đau kéo dài, có xu hướng tăng dần hoặc đi kèm triệu chứng bất thường khác.
Đau lưng do ung thư thường xuất hiện muộn (như ung thư bàng quang) hoặc có thể là dấu hiệu sớm (như ung thư cột sống). Khi đau không rõ nguyên nhân hoặc ngày càng nặng, người bệnh cần đi khám để được chẩn đoán kịp thời.
Đau lưng có thể xảy ra ở mọi người, kể cả trẻ em, thanh thiếu niên và trở nên phổ biến hơn khi tuổi tác tăng lên. Các yếu tố nguy cơ bao gồm ít vận động, thừa cân, bệnh lý nền, nâng vật sai cách và các vấn đề tâm lý như trầm cảm, lo âu. Hút thuốc lá cũng có thể làm tình trạng đau lưng nặng hơn.
Để giảm đau lưng dưới, bạn có thể nghỉ ngơi hợp lý, tập các động tác yoga như tư thế em bé, kết hợp chườm nóng – lạnh. Ngoài ra, vật lý trị liệu, thuốc giảm đau, massage hoặc nắn chỉnh cột sống cũng có thể giúp cải thiện triệu chứng.
Bệnh có thể phòng ngừa và kiểm soát bằng cách tập thể dục thường xuyên, duy trì cân nặng hợp lý và giữ tư thế đúng. Nếu triệu chứng trở nên nghiêm trọng hoặc kéo dài, cần can thiệp y tế kịp thời vì trì hoãn điều trị có thể khiến tình trạng xấu đi.
Khi nhiệt độ vượt 35 độ C, thực phẩm rất dễ trở thành môi trường cho vi khuẩn phát triển nhanh. Vì vậy, chú ý an toàn ăn uống và phòng ngộ độc thực phẩm là điều không thể xem nhẹ trong mùa nóng.
Theo thạc sĩ - bác sĩ Bùi Thị Duyên, phụ trách khoa Dinh Dưỡng, Bệnh viện Quân y 175, việc để thức ăn chín ở nhiệt độ phòng nhiều giờ là nguy cơ ngộ độc thực phẩm phổ biến. Nhiều nơi chế biến thực phẩm sẵn nhưng không bảo quản đúng cách, khiến vi khuẩn phát triển nhanh. Bên cạnh đó, nhiễm khuẩn chéo do dùng chung dao, thớt cho đồ sống - chín, hoặc để lẫn thực phẩm sống với đồ ăn liền trong tủ lạnh cũng làm tăng rủi ro mất an toàn thực phẩm.
“Nếu khâu kiểm soát nguyên liệu đầu vào không chặt chẽ, dẫn đến việc sử dụng thực phẩm đã ôi thiu, biến chất vì mục tiêu lợi nhuận hoặc chủ quan cũng sẽ vô tình tạo ra các ‘ổ’ vi khuẩn phát triển mạnh mẽ, trở thành nguồn gây ngộ độc”, bác sĩ Duyên cảnh báo.
Thạc sĩ - bác sĩ Võ Thị Tố Hi, Trưởng khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Gia An 115, cho biết khoảng nhiệt độ 30 - 40°C thường được gọi là “vùng nguy hiểm” trong an toàn thực phẩm. Nhiều loại vi khuẩn có thể nhân đôi chỉ sau 20 - 30 phút, tức chỉ sau vài giờ, số lượng vi khuẩn có thể tăng lên hàng trăm đến hàng nghìn lần.
Do đó, mọi người cần lưu ý một nguyên tắc quan trọng: Thực phẩm chín không nên để ở nhiệt độ phòng quá 2 giờ; nếu nhiệt độ môi trường trên 32 - 35°C, thời gian này nên rút ngắn còn khoảng 1 giờ. Sau mốc này, nguy cơ vi khuẩn phát triển và sinh độc tố tăng lên rõ rệt. Đáng lưu ý, một số độc tố vi khuẩn không bị phá hủy hoàn toàn khi hâm nóng lại, nên việc “nấu lại cho kỹ” không đồng nghĩa với an toàn.
Các thực phẩm như hải sản, món nhiều nước, sữa hoặc thức ăn chế biến sẵn là nhóm dễ hư hỏng nhanh nhất trong thời tiết nắng nóng. Từ đó, bác sĩ Tố Hi lưu ý khi thực phẩm có dấu hiệu mùi lạ, nhớt, đổi màu hoặc vị bất thường, người dân không nên cố sử dụng lại.
Để chủ động phòng tránh ngộ độc thực phẩm trong mùa nắng nóng, bác sĩ Duyên khuyên người dân cần tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc vệ sinh an toàn thực phẩm sau:
Thực hiện “ăn chín, uống sôi”: Tuyệt đối không sử dụng thức ăn ôi thiu, hỏng mốc hoặc quá hạn sử dụng. Hạn chế tối đa các món gỏi sống, đồ tái trong mùa hè. Thực phẩm thừa cần được đun lại ở nhiệt độ trên 70 độ C trước khi ăn.
Vệ sinh tay: Rửa tay bằng xà phòng ít nhất 20 giây trước và sau khi chế biến thực phẩm, trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh. Giữ khu vực chế biến và vật dụng nấu nướng luôn sạch sẽ, khô ráo.
Bảo quản thực phẩm đúng cách: Thức ăn chín cần được đậy kín để tránh bụi và côn trùng. Nếu dùng tủ lạnh, phải sắp xếp ngăn nắp, tránh việc tích trữ quá tải dung tích tủ. Nhiệt độ ngăn mát nên giữ ở mức 5 độ C hoặc thấp hơn.
Lựa chọn thực phẩm an toàn: Ưu tiên thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng, còn hạn sử dụng, không có mùi lạ hay màu sắc bất thường.
Bù nước và điện giải đúng cách: Uống đủ 1,5 - 2,5 lít nước/ngày tùy độ tuổi và mức độ hoạt động. Nên uống chậm, chia thành nhiều lần ngay cả khi không khát. Có thể dùng nước lọc, nước khoáng, nước dừa hoặc Oresol để bổ sung khoáng chất bị thất thoát qua mồ hôi.
Chiều 9-4, tại buổi thảo luận về tình hình kinh tế xã hội và ngân sách nhà nước, đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Mai Thoa - Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội - đã nêu ra những thực tế liên quan đến bạo lực học đường, thực phẩm bẩn.
Theo đại biểu, vừa qua xảy ra một số vụ bạo lực của học sinh phổ thông, đặc biệt ở ngoài nhà trường. Các vụ việc có tính chất và mức độ phức tạp, nghiêm trọng, ảnh hưởng đến môi trường giáo dục, thể chất và tinh thần của học sinh, gây lo lắng và bức xúc trong dư luận xã hội.
Cùng đó tình trạng bạo hành trẻ em vẫn còn xảy ra ở các cơ sở trợ giúp xã hội, cơ sở chăm sóc nuôi dưỡng trẻ em. Điển hình như vụ xảy ra ở Trung tâm Công tác xã hội Hải Hà, tỉnh Quảng Ninh.
Theo đại biểu, những vụ việc này đã ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe, thể chất, tinh thần, thậm chí là đe dọa cả tính mạng của trẻ em.
Vì vậy đại biểu Thoa đề nghị Thủ tướng, Chính phủ quan tâm chỉ đạo các bộ ngành liên quan có giải pháp hữu hiệu.
Về những vụ việc thực phẩm bẩn gần đây, nữ đại biểu cho rằng cần tăng cường quản lý vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm trong các nhà trường.
Cụ thể cần kiểm soát tốt hơn nguồn gốc thực phẩm, quy định các điều kiện tiêu chuẩn cao hơn đối với thực phẩm cung cấp cho các nhà trường để bảo vệ, chăm sóc tốt cho trẻ em.
Đại biểu cho rằng những vụ việc đưa thực phẩm không bảo đảm an toàn vào các trường học ở Hà Nội khiến dư luận bức xúc.
Trong khi đó trẻ em là đối tượng hết sức đặc biệt, nhạy cảm. Nếu chúng ta không có giải pháp quản lý chặt chẽ, lâu dài sẽ ảnh hưởng lớn đến sức khỏe, thể chất, tinh thần và tầm vóc, thể lực của thế hệ tương lai của đất nước.
Nữ đại biểu mong muốn cần tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, phòng chống xâm hại trên không gian mạng với trẻ em. Bởi thực tế tình trạng trẻ em bị xâm hại trên mạng dưới rất nhiều hình thức tinh vi, phức tạp, trong đó có cả bắt cóc online, bạo lực mạng, bắt nạt qua mạng.
“Chúng tôi đề nghị nghiên cứu giải pháp cấm hoặc hạn chế trẻ em sử dụng mạng xã hội đối với một số nền tảng phổ biến, kèm theo những điều kiện, giải pháp cụ thể liên quan khác” - bà Thoa nhấn mạnh.
Qua thu thập thông tin, bà Thoa cho hay một số nước như Úc, Indonesia, Pháp, Anh… đang nghiên cứu hoặc xây dựng quy định về việc cấm người dưới 16 tuổi tiếp cận mạng xã hội để bảo vệ trẻ trước những nội dung độc hại và chứng nghiện điện thoại.
Nữ đại biểu đoàn Hải Phòng cho rằng không có người lớn nào có đủ thời gian để theo dõi con em mình trong dùng mạng xã hội. Và không phải trẻ em nào khi dùng mạng xã hội cũng được hướng dẫn sử dụng đúng đắn, hiệu quả.
Theo bà, trẻ em thường nhận thức chưa đầy đủ, dễ bị lôi kéo vào xem, nghe, đọc những nội dung nhạy cảm, hấp dẫn và không phù hợp lứa tuổi. Do đó việc chăm sóc, bảo vệ, giáo dục để trẻ được rèn luyện, bồi dưỡng cả về đức, trí, thể, mỹ cũng là thể hiện trách nhiệm với tương lai của đất nước.
Theo thông báo của Sở Y tế TPHCM ngày 13/4, kết quả cấy phân các học sinh đang điều trị tại Bệnh viện Nhân dân Gia Định cho thấy 17 mẫu dương tính với vi khuẩn Salmonella.
Kết quả xét nghiệm PCR do OUCRU thực hiện, tiếp tục xác nhận sự hiện diện của Salmonella enteritidis trong các mẫu bệnh phẩm, qua đó xác định đây là tác nhân liên quan đến vụ ngộ độc thực phẩm xảy ra tại trường.
Trước đó, 187 học sinh tại Trường Tiểu học Bình Quới Tây (phường Bình Quới, TPHCM) xuất hiện triệu chứng nghi ngộ độc thực phẩm, trong đó, 57 em phải nhập viện điều trị nội trú.
Theo ghi nhận của Sở Y tế TPHCM, đến 8 giờ sáng 13/4, còn 33 học sinh đang điều trị nội trú, tình trạng ổn định.
Salmonella enteritidis là vi khuẩn thường tồn tại trong đường tiêu hóa của nhiều loài động vật và có thể lây sang người qua thực phẩm bị nhiễm khuẩn.
Nguồn lây phổ biến của loại vi khuẩn này thường đến từ trứng và các sản phẩm từ trứng, thịt gia cầm chưa được nấu chín kỹ, sữa và sản phẩm từ sữa chưa tiệt trùng, rau củ quả tươi sống bị nhiễm khuẩn.
Lây nhiễm chéo trong quá trình chế biến thực phẩm, do sử dụng chung dao, thớt hoặc dụng cụ cho thực phẩm sống và chín, cũng là một nguyên nhân đáng kể.
Để phòng ngừa ngộ độc thực phẩm do Salmonella enteritidis, Sở Y tế TPHCM khuyến cáo người dân cần thực hiện đồng bộ các biện pháp như lựa chọn thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng, còn hạn sử dụng và không có dấu hiệu hư hỏng.
Các sản phẩm từ thịt, trứng và các sản phẩm từ gia cầm cần được nấu chín kỹ; không sử dụng thực phẩm sống hoặc chưa chín.
Ngoài ra, người dân cần duy trì thói quen giữ vệ sinh cá nhân, rửa tay sạch trước khi chế biến và sau khi đi vệ sinh; vệ sinh thường xuyên bề mặt, dụng cụ nhà bếp. Thực phẩm sống và chín cần được bảo quản riêng biệt để tránh nhiễm chéo.
Đồ ăn sau khi chế biến cần được sử dụng ngay hoặc bảo quản lạnh đúng cách, đồng thời hâm nóng kỹ trước khi ăn.
Sở Y tế TPHCM nhấn mạnh, vụ việc ngộ độc thực phẩm vừa qua tiếp tục là lời cảnh báo về nguy cơ ngộ độc thực phẩm trong môi trường học đường.
Đây cũng là yêu cầu đặt ra đối với các cơ sở giáo dục, đơn vị cung cấp suất ăn, phụ huynh và cộng đồng trong việc tăng cường giám sát an toàn thực phẩm, tuân thủ nghiêm quy trình vệ sinh, chế biến và bảo quản thực phẩm, hạn chế tối đa nguy cơ xảy ra các chùm ca ngộ độc thực phẩm trong trường học.
Đồng thời, nhà trường, phụ huynh cũng cần chủ động theo dõi sức khỏe học sinh để phát hiện sớm, xử trí kịp thời khi có dấu hiệu nghi ngờ.
