Mục Lục
ToggleCăn bệnh viêm đa rễ thần kinh khiến tay chân Lan Anh bị teo cơ, việc đi đứng, cầm nắm cũng gặp nhiều khó khăn. Dẫu vậy, cô gái không than trách số phận mà luôn tích cực học hỏi.
Từ quê nhà Vĩnh Phúc, cô khăn gói vào TP.HCM nhập học năm 2020. Gần như mọi việc cô đều trông cậy vào những người bạn khi sống xa gia đình, di chuyển mỗi ngày bằng xe ôm công nghệ.
Thấm thoát đã sáu năm, nữ sinh viên khoa tâm lý học ngày ấy tốt nghiệp đại học loại giỏi và giờ đã trở thành chuyên viên tư vấn tuyển sinh chương trình học công nghệ tại một công ty ở TP.HCM. Đồng thời cô cũng là gương mặt tích cực trong các hoạt động dành cho người khuyết tật.
Lan Anh kể hồi 3 tuổi, các cơ vận động bắt đầu yếu dần, đi đứng hay ngã, vào cấp II thì hầu như việc di chuyển phải nhờ người khác hỗ trợ.
“Cảm giác tự ti lúc bé vơi dần và hoàn toàn biến mất. Tôi có gia đình yêu thương, có công việc ổn định, có những người bạn, đồng nghiệp đáng yêu. Tôi mong có thể kết nối những người khuyết tật với nhau, giúp nhau tự tin hơn”, Lan Anh chia sẻ.
"Situationship" là thuật ngữ chỉ kiểu quan hệ mập mờ giữa hai người, có tương tác tình cảm hoặc tình dục nhưng thiếu thỏa thuận rõ ràng về sự cam kết, tính độc quyền hay đích đến lâu dài.
Báo cáo Year in Swipe của Tinder từng ghi nhận tần suất sử dụng của thuật ngữ này trong phần giới thiệu cá nhân của người dùng đã tăng tới 49%, biến nó trở thành một "đặc sản" hẹn hò của giới trẻ hiện đại.
Dù biết bản thân xứng đáng với những điều tốt đẹp hơn, nhiều người vẫn không thể dứt bỏ mối quan hệ vô danh này do chịu sự chi phối của hai cơ chế tâm lý sâu xa.
"Hiệu ứng máy đánh bạc" trong cảm xúc
Huấn luyện viên hẹn hò Matthew Hussey (Anh), tác giả của hai cuốn sách bán chạy về tâm lý tình yêu, ví những mối quan hệ mập mờ vận hành giống như một chiếc máy đánh bạc. Cảm xúc và sự quan tâm từ đối phương không xuất hiện đều đặn mà lúc có lúc không, tạo ra một cơ chế thưởng ngẫu nhiên. "Cứ 10 lần chờ đợi mới có một lần được đáp lại, nhưng bấy nhiêu đó vẫn đủ để người ta tìm ra lý do tiếp tục", ông nói.
Trong "situationship", người trong cuộc thường xuyên nếm trải sự bất an. Nhưng thỉnh thoảng, họ lại được xoa dịu bởi những đỉnh cảm xúc ngắn ngủi, ví dụ một cuộc trò chuyện sâu sắc thâu đêm, một ngày cuối tuần mang cảm giác bước ngoặt, hay một cử chỉ ân cần đúng vào lúc họ vừa định cất bước rời đi.
Theo chuyên gia, trong thời buổi việc tìm kiếm sự kết nối ngày càng khó khăn, khi gặp được người có sức hút, nhiều người sợ rằng sẽ rất lâu nữa mới tìm lại được cảm giác rung động này. Con người thường dễ bị hút về phía những đối tượng không cam kết, thay vì chọn những người luôn sẵn sàng gắn bó. Nỗi sợ đánh mất cảm xúc hiếm hoi đó khiến nhiều người tiếp tục hy vọng và chấp nhận tổn thương.
Bẫy tâm lý "lỗi chi phí chìm"
Nguyên nhân thứ hai trói buộc con người trong tình cảnh mập mờ là hội chứng "lỗi chi phí chìm" (sunk cost fallacy). Nghiên cứu của TS Michael R. Langlais tại Đại học Baylor (Mỹ) chỉ ra rằng, đây là xu hướng con người tiếp tục lao vào một việc chỉ vì họ đã lỡ đầu tư quá nhiều tiền bạc, thời gian hoặc cảm xúc, bất chấp việc hiện tại nó không mang lại giá trị gì.
Thay vì dừng lại khi thấy mối quan hệ đang bào mòn tâm lý, người trong cuộc tự huyễn hoặc bản thân: "Đã quen nhau 6 tháng rồi, bỏ thì tiếc" hay "Mình đã dành cho họ quá nhiều tình cảm, không thể rời đi lúc này".
Chính tâm lý tiếc nuối những "chi phí chìm" đã khiến họ ngần ngại nhấn nút kết thúc. Họ quên mất rằng, việc tiếp tục duy trì một mối quan hệ một chiều không giúp họ thu hồi lại quãng thanh xuân hay tình cảm đã mất, mà chỉ vắt kiệt sức lực của chính họ trong một sự gắn kết không bao giờ có đích đến.
Dấu hiệu của một mối quan hệ mập mờ:
Không có cam kết: Không có định nghĩa rõ ràng về mối quan hệ giữa hai người (ví dụ: tránh trả lời câu hỏi "mối quan hệ của chúng ta là gì?").
Giao tiếp và kế hoạch không nhất quán: Kế hoạch thường được lập vào phút cuối, và giao tiếp không thường xuyên, thường chỉ xoay quanh sự tiện lợi.
Không có kế hoạch cho tương lai: Bạn không lên kế hoạch cho các sự kiện hoặc chuyến đi sắp tới cùng nhau, chỉ tập trung vào hiện tại.
Thiếu hòa nhập xã hội: Bạn chưa gặp bạn bè hoặc gia đình của họ và họ cũng chưa gặp bạn bè hoặc gia đình của bạn, cho thấy sự thiếu hòa nhập vào cuộc sống của nhau.
Cảm giác "gần gũi nhưng không an toàn": Bạn chia sẻ những khoảnh khắc thân mật, tình cảm hoặc thể xác, nhưng bạn không cảm thấy an toàn về sự ổn định của mối quan hệ.
Nỗ lực một chiều: Mối quan hệ thường có cảm giác như một người đang đầu tư nhiều nỗ lực hoặc cảm xúc hơn người kia.
Cách chấm dứt mối quan hệ mập mờ:
Cắt liên lạc: Giống như khi chia tay, tạo khoảng cách là điều vô cùng quan trọng để chữa lành. Hãy cắt đứt hoặc giảm đáng kể liên lạc, bao gồm cả việc hủy theo dõi họ trên mạng xã hội.
Chấp nhận thực tế: Thừa nhận rằng mối quan hệ đó có thể là nguồn gốc của sự bối rối hơn là sự an toàn. Đừng tìm kiếm sự kết thúc từ người kia. Hãy tự tạo ra sự kết thúc của riêng bạn bằng cách chấp nhận rằng đây không phải mối quan hệ phù hợp.
Tôn trọng cảm xúc của bản thân: Cảm xúc tiêu cực về một mối quan hệ không chính thức là điều bình thường. Hãy cho phép bản thân cảm thấy buồn hoặc tức giận và trút bầu tâm sự với bạn bè hoặc viết nhật ký.
Ưu tiên bản thân: Hãy dồn năng lượng vào sở thích, bạn bè hoặc mục tiêu nghề nghiệp để xây dựng lại lòng tự trọng của bạn.
Ngọc Ngân (Theo Psychology Today, AU News)
Tin Gốc: https://vnexpress.net/vi-sao-nhieu-nguoi-mac-ket-trong-moi-quan-he-map-mo-5058643.html
Buổi đối thoại chủ đề "Kể tốt câu chuyện hữu nghị Việt - Trung" trong khuôn khổ chương trình "Hành trình đỏ - Nghiên cứu, học tập của thanh niên" tại Trung Quốc với 192 đại biểu thanh niên, thiếu nhi Việt Nam hiện có mặt tại Trung Quốc.
Anh Vương Tử Triệu - phát thanh viên hạng I, Ủy viên Hội Liên hiệp thanh niên tỉnh Quảng Đông - mở đầu phần chia sẻ bằng chuyến đi đến TP.HCM.
Anh kể trong một lần di chuyển, gặp khó khăn trong việc tìm đường đã gặp một tài xế xe ôm dành hơn một giờ dẫn đường cho anh.
Khi đưa anh đến nơi cần tìm, người này không nhận tiền mà chỉ để lại một câu nói: "Chào mừng đến Việt Nam".
Cũng trong chuyến đi đó, tại một quán cà phê anh tình cờ gặp một ca sĩ người Việt. Hai người bắt đầu trò chuyện và sau đó cùng hát bài Bằng hữu, một bài hát khá nổi tiếng của Trung Quốc. Chỉ với một bài hát quen thuộc, không cần nhiều lời giải thích, khoảng cách giữa hai bạn trẻ Việt - Trung dường như được rút ngắn.
Anh Triệu nói những trải nghiệm này giúp anh ghi nhớ cách thể hiện sự thiện chí trong đời sống thường ngày, từ những hành động cụ thể và trực tiếp.
Cũng lựa chọn cách kể từ những chi tiết nhỏ, chị Chu Anh Thụy, MC Đài phát thanh - truyền hình Quảng Châu, thường kể lại những câu chuyện bạn bè của chị khi đến Việt Nam. Một người lớn tuổi khi biết họ là người Trung Quốc đã chủ động chào bằng tiếng Trung dù chưa thật trôi chảy.
Theo chị, khi kể câu chuyện hữu nghị, điều quan trọng nằm ở lựa chọn cách thể hiện đủ gần để người nghe có thể cảm nhận.
Anh Lê Minh Đức - Bí thư Đoàn Thanh niên Thông tấn xã Việt Nam - nhắc đến những chi tiết thường gặp trong đời sống của thanh niên hai nước như quan tâm đến ẩm thực, phim ảnh hay các hoạt động giao lưu, học tập và làm việc.
Những yếu tố này có thể thành chất liệu xây dựng nội dung truyền thông. Anh Đức cho rằng sự phát triển của AI đang tạo ra nhiều công cụ hỗ trợ người làm báo và sáng tạo nội dung từ sản xuất, phân phối đến cá nhân hóa thông tin.
Các nền tảng số và công nghệ mới có thể được tận dụng để xây dựng những sản phẩm truyền thông phù hợp hơn với thói quen tiếp nhận của người trẻ.
Chị Nguyễn Bích Hà, nhà sáng tạo nội dung số của Schannel Network, bật mí mình có cảm hứng bắt đầu làm video từ nhà sáng tạo nội dung Lý Tử Thất nổi tiếng của Trung Quốc. Chị lựa chọn ghi lại và chia sẻ hình ảnh văn hóa, con người Việt Nam.
Trùng hợp, người bạn quốc tế đầu tiên của chị cũng đến từ Trung Quốc, bắt đầu từ việc xem các video về du lịch, ẩm thực Việt Nam trên nền tảng TikTok. Hai người kết nối từ phần bình luận, sau đó tiếp tục trao đổi và giữ liên lạc.
Từ một video về bánh mì Việt Nam, câu chuyện giữa hai người dần mở rộng sang những nội dung khác về đời sống. Trong những chuyến đi sau đó, chị tiếp tục ghi nhận những trải nghiệm tương tự.
Khi đến khu vực cửa khẩu Hà Khẩu, chị sử dụng Tiểu Hồng Thư - một nền tảng mạng xã hội của Trung Quốc - để tìm kiếm địa điểm và nhận thấy nhiều bạn trẻ Trung Quốc chia sẻ về Việt Nam.
Tại Hoàng Sơn, một chủ quán bánh nướng truyền thống cho biết cửa hàng của ông được nhiều bạn trẻ Việt Nam biết đến qua mạng xã hội.
"Những trải nghiệm này hoàn toàn có thể làm thành các sản phẩm chung giữa nhà sáng tạo nội dung hai nước như video song ngữ, vlog trải nghiệm hoặc các cuộc trò chuyện giữa người trẻ để đăng tải trên các nền tảng quen thuộc", chị Hà nói.
Pon Doikam phát hiện những cục máu dính trên khăn giấy khi xì mũi sau nhiều giờ bán dừa trong bầu không khí bị ô nhiễm ở Chiang Mai. "Cảm giác như mắc kẹt trong khói", người bán dừa 36 tuổi nói.
Tình trạng đốt nương rẫy theo mùa, cháy rừng và các kiểu thời tiết đặc thù tạo nên "mùa ô nhiễm" hàng năm. Một số khu vực ở miền bắc Thái Lan xuất hiện hiện tượng sương mù dày đặc - điều người dân địa phương cho rằng "chưa từng có". "Tôi sống ở Chiang Mai từ khi còn nhỏ, và đây là tình trạng tồi tệ nhất từ trước đến nay," Pon nói. "Nhưng tôi không có lựa chọn nào khác ngoài việc phải ra đường kiếm sống hàng ngày".
Trong tuần đầu tiên của tháng 4, Chiang Mai, thành phố lớn thứ hai của Thái Lan, thường xuyên đứng đầu danh sách những thành phố lớn ô nhiễm nhất thế giới trên chuyên trang IQAir.
Tại thị trấn Pai, nơi nổi tiếng với thiên nhiên xanh, nồng độ bụi mịn PM2.5 có thời điểm vượt 900 microgram/m3, gấp 60 lần mức khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Địa hình đồi núi cũng khiến khói bụi khó thoát ra ngoài và gây khó khăn cho việc tiếp cận các điểm cháy rừng.
AFP ghi nhận nhiều đám cháy rừng bùng phát trên sườn đồi và dọc các con đường giữa Pai và Chiang Mai. Các lính cứu hỏa tình nguyện như anh Maitree Nuanja đang nỗ lực làm việc với nguồn lực hạn chế, chủ yếu dựa vào đồ quyên góp như nước uống và khẩu trang.
Theo lời Maitree Nuanja, trung tâm kiểm soát cháy rừng chỉ cung cấp 20 lít nhiên liệu và cho mượn máy thổi lá. Khi mùa cháy rừng kết thúc họ phải trả lại. "Trời tối và mờ mịt đến mức không ai có thể nhìn thấy gì, tình trạng này đã kéo dài quá lâu", Maitree nói. Anh cũng lo sợ ngôi nhà cạnh rừng của mình bị cháy lan và các vấn đề về sức khỏe của bản thân.
Hôm 1/4, một lính cứu hỏa tình nguyện đã tử vong. Giới chức địa phương cho biết nạn nhân nghi bị kiệt sức do nắng nóng và các bệnh lý nền.
Để bảo vệ nhóm người dễ tổn thương như có bệnh nền, người già và trẻ em, chính quyền Chiang Mai lắp đặt hàng trăm "phòng không bụi", trang bị máy lọc không khí và hệ thống áp suất dương để ngăn không khí ô nhiễm.
Bà Watwilai Chaiwan, 82 tuổi, một y tá nghỉ hưu trong viện dưỡng lão ở Chiang Mai, cho biết ô nhiễm khiến bà sợ ra ngoài vì hay bị chóng mặt và đau nửa đầu. "Đây là vấn đề với người già. Bạn phải đeo khẩu trang toàn thời gian khi hít thở bầu không khí này", bà nói.
Một số quận ở Chiang Mai đã ban bố tình trạng thảm họa để đẩy nhanh hỗ trợ tài chính.
Ô nhiễm cũng khiến khách du lịch rời bỏ Chiang Mai. Anh Chakkrawat Wichitchaisilp, một tài xế xe tuk-tuk, cho biết đường phố vắng lặng lạ thường so với sự nhộn nhịp của tháng 3 và tháng 4 hàng năm.
Từ một điểm quan sát nhìn ra Chiang Mai, thành phố gần như bị che khuất hoàn toàn, chỉ còn những đường nét mờ ảo của các ngọn đồi hiện ra qua lớp sương mù và mặt trời màu cam nhạt treo lơ lửng trên bầu trời. Martin Astill, 57 tuổi, một du khách Anh, nói: "Tôi đã chụp ảnh từ chính vị trí này và bầu trời khi đó xanh trong vắt thật tuyệt đẹp".
Minh Phương (Theo AFP)
Tin Gốc: https://vnexpress.net/o-nhiem-ky-luc-bua-vay-mien-bac-thai-lan-5058736.html