Như Báo Thanh Niên thông tin hôm 3.4, Hạt Kiểm lâm rừng đặc dụng Vườn quốc gia Côn Đảo (gọi tắt Hạt Kiểm lâm) xử phạt hành chính đối với ông Đ.V.T (38 tuổi) 3 triệu đồng và tịch thu 42 cây mai vàng.
Lý do ông T. bị phạt là “tàng trữ lâm sản không có hồ sơ hợp pháp” theo điểm c khoản 1 điều 23 Nghị định số 35 năm 2019 của Chính phủ (được sửa đổi, bổ sung tại điểm a khoản 14 điều 1 Nghị định số 07 năm 2022).
Trước đó, ngày 2.4, tổ tuần tra liên ngành (do Hạt Kiểm lâm – chủ trì cùng Công an đặc khu Côn Đảo và Ban Chỉ huy phòng thủ khu vực 6 đặc khu Côn Đảo) thực hiện kế hoạch kiểm tra, truy xuất nguồn gốc lâm sản tại địa chỉ số 36 Tôn Đức Thắng, khu 5, đặc khu Côn Đảo.
Tại đây, tổ tuần tra phát hiện 42 cây mai vàng do ông T. cất giữ, chăm sóc. Ông T. khai nhận đã mua 45 cây từ đất liền vận chuyển ra đảo, trong quá trình chăm sóc có 3 cây bị chết, số còn lại 42 cây có tổng khối lượng 0,38 m³.
Ông T. đề nghị được bổ sung hóa đơn vào ngày hôm sau nhưng đến nay ông T. vẫn chưa chứng minh được xuất xứ, nguồn gốc 42 gốc mai vàng nói trên.
Vậy khi nào người dân phải lập bảng kê lâm sản, quy định pháp luật sao về trường hợp này? Trao đổi với PV Báo Thanh Niên, luật sư Lê Văn Hoan, Công ty luật TNHH Lê Văn, cho biết theo điều 42 luật Lâm nghiệp, hoạt động kiểm tra nguồn gốc lâm sản là cần thiết để đảm bảo tính hợp pháp trong toàn bộ chuỗi từ khai thác đến tiêu thụ.
Theo khoản 16 điều 2 luật Lâm nghiệp: “lâm sản là sản phẩm khai thác từ rừng bao gồm thực vật rừng, động vật rừng và các sinh vật rừng khác gồm cả gỗ, lâm sản ngoài gỗ, sản phẩm gỗ, song, mây, tre, nứa đã chế biến”.
“Căn cứ vào quy định trên, một cái cây chỉ được xác định lâm sản khi nó lớn lên từ hệ sinh thái rừng. Ngược lại, những cây xanh trong vườn nhà, trên đất ở do chính tay người dân đầu tư trồng trọt và chăm sóc, về bản chất là tài sản sở hữu tư nhân”, luật sư Hoan nói.
Khi một cái cây không bắt nguồn từ rừng và không nằm trong danh mục các loài thực vật nguy cấp, quý hiếm cần bảo tồn đặc biệt, thì nó hoàn toàn đứng ngoài sự điều chỉnh của các quy định về hồ sơ lâm sản thông thường. Điều này có nghĩa là quyền tự định đoạt của người dân đối với cây trồng trong vườn là rất lớn.
Mặc dù trong nội dung của Thông tư 26 năm 2025 của Bộ Nông nghiệp – Môi trường (được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 84 năm 2025 của bộ này) có nhắc đến thuật ngữ “gỗ vườn nhà” hay “cây vườn nhà”, nhưng trên hết đối tượng điều chỉnh vẫn là “lâm sản” và cần phải hiểu cho đúng nghĩa.
Tại điều 6 của Thông tư 26, quy định rằng đối với “gỗ vườn nhà” hay cây trồng phân tán do cá nhân tự đầu tư, chủ sở hữu hoàn toàn có quyền tự xây dựng phương án khai thác cho riêng mình, không cần phải cơ quan chức năng phê duyệt, trừ trường hợp cây này liên quan đến nhóm thực vật quý, hiếm cần bảo tồn.
Về vấn đề hồ sơ nguồn gốc, Thông tư 26 năm 2025 quy định đối với những loài gỗ thông thường được khai thác từ vườn nhà, hồ sơ chỉ đơn giản là một bản chính bảng kê lâm sản do chính chủ lâm sản tự lập.
“Việc xác nhận của cơ quan kiểm lâm lên bảng kê này không phải là một nghĩa vụ bắt buộc trong mọi trường hợp. Nó chỉ trở thành một thủ tục khi chủ lâm sản có nhu cầu tự nguyện đề nghị xác nhận để thuận tiện hơn cho các giao dịch thương mại lớn, hoặc vận chuyển đi xa qua nhiều trạm kiểm soát”, luật sư Hoan nhấn mạnh.
Theo luật sư Hoan, tại điều 5 của Thông tư 26, người dân chỉ lập và xin xác nhận bảng kê lâm sản trở thành bắt buộc khi “đối tượng đó liên quan trực tiếp đến những giá trị cần bảo tồn, hoặc có nguồn gốc từ công sản”.
Cụ thể, bảng kê bắt buộc phải có xác nhận của kiểm lâm khi đó là gỗ thông thường khai thác từ rừng tự nhiên, là lâm sản sau khi bị tịch thu, hoặc được chuyển giao quyền sở hữu từ Nhà nước, hoặc là các loại gỗ quý hiếm thuộc danh mục đặc biệt và phụ lục CITES. Đối với những loài động vật rừng thông thường hoặc nguy cấp, quý hiếm thì việc xác nhận cũng là yêu cầu không thể thiếu để ngăn chặn các hành vi săn bắt, buôn bán trái phép.
“Như vậy, đối với đại đa số các loại cây ăn quả, cây bóng mát, cây cảnh, hay cây lấy gỗ thông thường mọc trên đất vườn của hộ gia đình không thuộc quy hoạch lâm nghiệp. Chúng ta có thể yên tâm rằng mình không thuộc diện phải làm các thủ tục hồ sơ lâm sản theo quy định của Thông tư 26”, luật sư Hoan nhấn mạnh.
Những cây thông thường (không phải loại cần phải bảo tồn) tự trồng trong vườn không hội đủ yếu tố để gọi là “lâm sản” theo định nghĩa pháp lý của ngành lâm nghiệp nên người dân không nhất thiết phải lập bảng kê lâm sản theo quy định của Thông tư 26.
Cũng theo luật sư Hoan, những cây trong vườn của người dân sẽ không cần bảng kê lâm sản theo quy định của Thông tư 26 khi thỏa mãn ba điều kiện: không có nguồn gốc khai thác từ rừng, không thuộc danh mục loài nguy cấp quý hiếm và không nằm trong phụ lục các loài bảo tồn quốc tế CITES.
Tính đến ngày 7.4, trên ứng dụng VNeID, Bộ Công an đã đăng tải thông tin của 7.760 đối tượng bị truy nã khắp cả nước.
Thông tin người bị truy nã rất cụ thể, gồm: thông tin cá nhân, đặc điểm nhận dạng cho đến tội danh vi phạm và các mức độ truy nã từ thường, đặc biệt đến mức độ nguy hiểm.
Trên VNeID, người dân có thể vào tra cứu thông tin đối tượng truy nã ở mục "Dịch vụ khác". Nếu phát hiện có thể báo cho công an với địa chỉ đính kèm thông tin người đang bị truy nã, hoặc phản ánh trực tiếp qua ứng dụng VNeID. Mọi thông tin phản ánh đều được bảo mật tuyệt đối.
VNeID là ứng dụng do Bộ Công an phát triển, xây dựng trên nền tảng cơ sở dữ liệu định danh, dân cư và hệ thống xác thực điện tử.
Thời gian qua, ứng dụng này liên tục được cập nhật, bổ sung nhiều tính năng mới nhằm phục vụ người dân tốt nhất, với kỳ vọng trở thành một "siêu ứng dụng".
Ví giấy tờ trên VNeID, Bộ Công an đã tích hợp và hiển thị nhiều loại giấy tờ của công dân, như: căn cước công dân, giấy phép lái xe, bảo hiểm y tế, đăng ký xe, thông tin thuế, thông tin cư trú… Những giấy tờ điện tử này có giá trị tương đương bản vật lý, người dân có thể dùng xuất trình.
Ngoài ra, trên ứng dụng này, người dân cũng có thể làm các thủ tục hành chính tại nhà, như cấp đổi căn cước công dân; đăng ký tạm trú, thường trú, khai báo tạm vắng; cấp phiếu lý lịch tư pháp; đăng ký xe; đăng ký khai sinh, khai tử…
Ở mục "Dịch vụ khác" trong VNeID, người dân có thể sử dụng các dịch vụ ngân hàng, ví điện tử, mua vé máy bay, check in bay online… và gửi phản ánh về an ninh trật tự, an toàn giao thông.
Thông tin học 2 buổi/ngày được ông Nguyễn Lộc Hà, Phó bí thư Thường trực Đảng ủy, Phó chủ tịch Thường trực UBND TP.HCM, cho biết tại hội nghị Ban Chấp hành Đảng bộ UBND TP.HCM diễn ra sáng 10.4.
Theo đó, TP.HCM sẽ tập trung đầu tư cơ sở vật chất, bảo đảm đủ trường, lớp; bổ sung đội ngũ giáo viên, nhằm phấn đấu đến năm học 2027 - 2028, toàn thành phố tổ chức dạy học 2 buổi/ngày, đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục và phát triển nguồn nhân lực.
Ông Nguyễn Lộc Hà đánh giá mục tiêu này rất khó, trong bối cảnh trung tâm TP.HCM còn rất ít khu đất trống để xây dựng trường học mới. "Đây là nhiệm vụ nặng nề, đòi hỏi sự đồng bộ của ngành giáo dục, các sở ngành và cả hệ thống chính trị quan tâm mới thực hiện được", Phó chủ tịch Thường trực UBND TP.HCM nói thêm.
Song song với phát triển kinh tế, TP.HCM cũng tập trung công tác bảo đảm an sinh xã hội, nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe và đời sống vật chất, tinh thần của người dân. Địa phương phấn đấu từ năm 2026, 100% người dân được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất 1 lần/năm và lập sổ sức khỏe điện tử.
Lãnh đạo TP.HCM cũng yêu cầu khẩn trương hoàn thiện hồ sơ, trình HĐND TP.HCM ban hành nghị quyết về hỗ trợ cho người sử dụng xe buýt trên địa bàn, dự kiến triển khai từ tháng 5.2026.
Sau khi sáp nhập Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, năm học 2025 - 2026, toàn TP.HCM có hơn 2,5 triệu học sinh, trong đó mầm non có hơn 478.000 học sinh, tiểu học hơn 939.000 học sinh, trung học cơ sở hơn 759.000 học sinh và trung học phổ thông hơn 352.000 học sinh.
Liên quan đến đầu tư xây dựng mới trường học, UBND TP.HCM vừa có văn bản yêu cầu các địa phương đánh giá sát nhu cầu thực tế, chủ động đề xuất dự án đầu tư phù hợp với quy mô dân số, đồng thời khuyến khích sử dụng quỹ đất công hiện có thay vì chờ tạo lập quỹ đất mới.
Sở Quy hoạch - Kiến trúc được giao khẩn trương rà soát, điều chỉnh quy hoạch liên quan đến đất giáo dục, hướng dẫn các địa phương hoàn thiện thủ tục để kịp thời phê duyệt.
Song song đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp các đơn vị liên quan rà soát pháp lý các khu đất đã giao cho dự án giáo dục nhưng chậm triển khai, đề xuất chế tài cụ thể nhằm tránh lãng phí tài nguyên đất.
Lãnh đạo TP.HCM cũng giao Sở Giáo dục và Đào tạo làm việc với các chủ đầu tư thuộc danh mục 991 phòng học hoàn thành trong năm 2026 để thúc đẩy tiến độ đúng hạn hoặc trước hạn.
Sáng 9.4, Quốc hội họp phiên toàn thể tại hội trường nghe tờ trình của Chính phủ và Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội về 4 dự án, trong đó có luật Hộ tịch (sửa đổi).
Theo tờ trình dự thảo luật Hộ tịch (sửa đổi) do Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày, dự thảo giao Ủy ban nhân dân cấp xã thực hiện đăng ký tất cả các sự kiện hộ tịch, thay vì chia tách thẩm quyền giữa cấp huyện và cấp xã như trước đây.
Việc đăng ký hộ tịch không phụ thuộc nơi cư trú, không phụ thuộc địa giới hành chính. Người dân có thể thực hiện các thủ tục hộ tịch tại bất kỳ cơ quan đăng ký nào mà không bị gò bó bởi địa giới hành chính.
Dự thảo luật định hướng chuyển đổi toàn diện sang đăng ký trực tuyến toàn trình. Đặc biệt, sổ hộ tịch giấy sẽ được lược bỏ phần lớn, chỉ duy trì sổ giấy song song cho việc đăng ký kết hôn để đảm bảo tính tự nguyện và truyền thống.
Cơ quan đăng ký sẽ chủ động khai thác dữ liệu từ ngành y tế để thực hiện đăng ký khai sinh, khai tử mà không đợi người dân đến nộp hồ sơ, nhằm đảm bảo quyền lợi kịp thời cho cá nhân.
Dự thảo luật cũng bổ sung quy định khẳng định giá trị pháp lý của giấy tờ hộ tịch, thông tin hộ tịch, dữ liệu hộ tịch điện tử, xác định dữ liệu hộ tịch điện tử có giá trị như giấy tờ hộ tịch bản giấy khi thực hiện thủ tục hành chính và các giao dịch khác.
Dự thảo cũng cho phép thay đổi quê quán trong một số trường hợp; ghi vào sổ hộ tịch việc hộ tịch đã được giải quyết tại cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài đối với trẻ em có cha hoặc mẹ là công dân Việt Nam đã đăng ký khai sinh tại cơ quan có thẩm quyền nước ngoài; cho phép chủ tịch UBND cấp xã ủy quyền cho người thực hiện công tác hộ tịch ký một số giấy tờ về hộ tịch.
Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cơ bản tán thành với sự cần thiết sửa đổi luật để khắc phục những bất cập hiện nay.
Về quyền, nghĩa vụ đăng ký hộ tịch của cá nhân, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị chỉ quy định về trách nhiệm của công dân Việt Nam thực hiện, không thực hiện thủ tục ghi vào sổ hộ tịch các sự kiện hộ tịch đã được giải quyết tại cơ quan có thẩm quyền tại nước ngoài để làm cơ sở quy định hành vi vi phạm trong pháp luật về vi phạm hành chính mà không quy định lại trách nhiệm bồi thường ngoài hợp đồng của cá nhân khi không thực hiện thủ tục này.
Ủy ban đề nghị trong quá trình số hóa, cơ quan thẩm tra lưu ý về các trường hợp thông tin giữa sổ giấy và dữ liệu điện tử không thống nhất. Ủy ban đề xuất nguyên tắc: nếu có mâu thuẫn, cần nghiên cứu lấy dữ liệu từ sổ hộ tịch giấy làm dữ liệu nguồn để đối chiếu, điều chỉnh nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân.
Ủy ban cũng đề nghị Chính phủ cần tiếp tục quan tâm, bố trí nguồn lực cho việc hoàn thiện cơ sở hạ tầng công nghệ để đảm bảo tính khả thi của luật; đạt được mục tiêu tăng cường cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình, cá nhân hóa và dữ liệu hóa dữ liệu, đặc biệt tại khu vực vùng sâu, vùng xa, vùng có điều kiện kinh tế khó khăn.
Về nội dung đăng ký giám hộ, chấm dứt giám hộ, giám sát việc giám hộ, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội cho rằng giám hộ là chế định nhân văn. Ủy ban đề nghị nghiên cứu duy trì sổ hộ tịch giấy đối với thủ tục đăng ký giám hộ và yêu cầu người giám hộ phải hiện diện tại cơ quan đăng ký hộ tịch để ký vào sổ hộ tịch trước khi trả kết quả đăng ký để cơ quan đăng ký hộ tịch xác định người có đủ năng lực hành vi dân sự để thực hiện việc giám hộ.
