Đây là nội dung được nêu trong Nghị định 109/2026 quy định xử phạt hành chính trong các lĩnh vực bổ trợ tư pháp, hôn nhân và gia đình, thi hành án dân sự và phá sản. Quy định có hiệu lực từ 18/5, thay thế Nghị định 82/2020, sửa đổi bổ sung bởi Nghị định 117/2024.
Trong lĩnh vực công chứng, Nghị định 109 cũng siết chặt quy trình nhận diện người yêu cầu công chứng khi bổ sung một yêu cầu kỹ thuật mới mang tính bắt buộc để chống gian lận.
Cụ thể, nhà chức trách sẽ xử phạt tổ chức hành nghề công chứng 7-10 triệu đồng nếu không chụp ảnh người yêu cầu công chứng đang ký hoặc điểm chỉ vào văn bản trước sự chứng kiến của công chứng viên. Hai Nghị định hiện hành chưa đề cập hành vi này, do Luật Côngchứng cũ (2014) chưa bắt buộc việc chụp ảnh. Song Luật Công chứng 2024 đã bắt buộc nội dung này.
Vấn đề công chứng viên có cần thiết phải chụp ảnh với người yêu cầu công chứng, vừa qua một lần nữa được một số đại biểu Quốc hội đưa ra hôm 9/4, khi thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng.
Nêu quan điểm, bà Trần Hồng Nguyên, Phó chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp nêu, quy định này mới được bổ sung trong Luật Công chứng 2024, nhằm bảo đảm tính công khai, minh bạch trong việc công chứng, bảo đảm sự kiểm soát chặt chẽ trình tự, thủ tục công chứng.
Bà phân tích, quy định bắt buộc chụp ảnh mới chỉ thực hiện được một năm, nên nếu bỏ cần có tổng kết, đánh giá. Hoạt động này thực tế không gây khó khăn, không tạo thêm thủ tục cho người đi công chứng.
Từ thực tiễn giải quyết tranh chấp của tòa án, Chánh án TAND Tối cao Nguyễn Văn Quảng cho hay có những hợp đồng công chứng vô hiệu vì công chứng viên cũng không biết người đi công chứng là ai.
Do đó, việc chụp ảnh bảo đảm tính xác thực, chính xác, đồng thời xác định trách nhiệm của công chứng viên. Trong khi thao tác chụp ảnh cũng rất đơn giản, không phiền hà cho người dân.
Công chứng di chúc trực tuyến có thể bị phạt 15-25 triệu đồng
Nghị định 109 cũng đã cập nhật nhiều nội dung mới nhằm phù hợp với Luật Công chứng 2024 và xu hướng chuyển đổi số.
Cụ thể, Luật Công chứng 2024 cho phép việc công chứng điện tử có thể thực hiện trực tuyến, khi các bên không có mặt tại cùng một địa điểm và giao kết giao dịch thông qua phương tiện trực tuyến, trước sự chứng kiến trực tiếp của công chứng viên.
Song công chứng điện tử không được áp dụng với di chúc và giao dịch dân sự là hành vi pháp lý đơn phương khác (hứa thưởng, từ chối hưởng di sản, đơn phương chấm dứt hợp đồng…).
Theo luật, công chứng viên có trách nhiệm phải kiểm tra kỹ tình trạng sức khỏe tâm thần và năng lực nhận thức của người lập di chúc tại thời điểm công chứng. Việc thực hiện trực tuyến có thể làm hạn chế khả năng quan sát, đánh giá xem người lập di chúc có đang bị lừa dối, đe dọa hay cưỡng ép hay không.
Công chứng viên cũng phải chứng kiến việc người lập di chúc tự mình ký hoặc điểm chỉ vào văn bản và phải thực hiện việc niêm phong bản di chúc ngay trước mặt người lập di chúc…
Vì vậy, công chứng di chúc điện tử trực tuyến có thể dẫn đến xác nhận không chính xác ý chí cuối cùng của người để lại di sản, kéo theo các tranh chấp hoặc sai sót pháp lý về sau.
Do đó, tại Nghị định mới đặt ra mức phạt 15-25 triệu đồng nếu công chứng viên, hoặc tổ chức hành nghề công chứng thực hiện hành vi này. Đây là quy định lần đầu xuất hiện, do các quy định hiện hành (Nghị định 82 và 117) dựa trên Luật Công chứng 2014 (cũ), nên chưa có hành lang pháp lý để xử phạt các hành vi liên quan đến môi trường điện tử trực tuyến này.
Cũng liên quan đến nội dung chuyển đổi số trong hoạt động công chứng, Nghị định 109 bổ sung mức phạt 10-20 triệu đồng với tổ chức hành nghề công chứng nếu không thực hiện việc chuyển đổi hồ sơ công chứng giấy thành thông điệp dữ liệu điện tử để lưu trữ điện tử theo quy định của pháp luật.
Do Luật Công chứng 2024 cho phép công chứng trực tiếp và trực tuyến. Giao dịch sau đó vẫn được công chứng viên và tổ chức hành nghề công chứng chứng nhận bằng chữ ký số để tạo ra văn bản công chứng điện tử.
Văn bản điện tử này có hiệu lực giá trị như văn bản công chứng giấy và có giá trị như bản gốc.
Trưa 8-4, Công an TP Đà Nẵng cho biết Công an phường Thanh Khê đã ra quyết định tạm giữ và lệnh bắt người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp đối với Phạm Thị Hồng Phúc (37 tuổi, trú phường Thanh Khê) để điều tra về hành vi "gây rối trật tự công cộng".
Trước đó, khoảng 20h05 ngày 6-4, tại khu vực gác chắn đường sắt Thanh Khê, trong lúc chị Trương Thị Diệp Thúy (trú phường An Khê) và chị Nguyễn Thị Mộng Tuyền (trú phường Hải Châu) đang thực hiện nhiệm vụ đóng chắn tàu.
Phạm Thị Hồng Phúc điều khiển phương tiện đến, cố tình vượt qua gác chắn nhưng bị ngăn cản.
Do không chấp hành quy định, Phúc đã xảy ra cự cãi, sau đó cùng con là Nguyễn Phạm Hồng Quỳnh (16 tuổi) dùng mũ bảo hiểm tấn công hai nhân viên gác chắn. Mặc dù được người dân can ngăn, đối tượng vẫn tiếp tục có hành vi hành hung, gây mất an ninh, trật tự tại khu vực.
Hậu quả, hai nạn nhân bị thương phải đưa đi cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa Đà Nẵng, hiện đang điều trị.
Ngay sau khi tiếp nhận tin báo, Công an phường Thanh Khê đã khẩn trương triển khai lực lượng, tiến hành xác minh, làm rõ vụ việc, tạm giữ đối tượng Phạm Thị Hồng Phúc.
Đối với Nguyễn Phạm Hồng Quỳnh do chưa đủ 18 tuổi và đang mang thai, cơ quan công an tiếp tục củng cố hồ sơ để xử lý theo quy định.
Trước đó Công ty cổ phần Đường sắt Quảng Nam - Đà Nẵng đã có báo cáo gởi Tổng công ty Đường sắt Việt Nam, Cục Cảnh sát giao thông, Công an thành phố Đà Nẵng liên quan đến vụ việc 2 nhân viên gác chắn ở Thanh Khê bị hành hung.
Chiều 7/4, phiên xét xử vụ án chuyển nhượng trái phép hơn 6.000 m2 đất "vàng" ở Bến Vân Đồn, gây thiệt hại hơn 542 tỷ đồng của Nhà nước, diễn ra phần xét hỏi.
HĐXX tập trung làm rõ hành vi của ông Lê Quang Thung, 80 tuổi, nguyên Tổng giám đốc, quyền Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Cao su Việt Nam. Ông này bị xác định có vai trò then chốt của vụ án, bị truy tố tội Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí và Nhận hối lộ.
Là người đầu tiên bị thẩm vấn, ông Thung thừa nhận cáo trạng truy tố đúng.
Ông này bị cáo buộc thỏa thuận, thống nhất với Lê Y Linh (Giám đốc Công ty Việt Tín) và Đặng Phước Dừa (Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Việt Tín) về việc Tập đoàn Cao su Việt Nam sẽ chuyển nhượng khu đất 39-39B Bến Vân Đồn cho họ thông qua hình thức góp vốn thành lập Công ty Phú Việt Tín. Đi cùng với việc tạo điều kiện cho doanh nghiệp tư nhân là những thỏa thuận lợi ích vật chất khổng lồ.
Thực hiện thỏa thuận, ông Thung đã nhận của Linh 200.000 SGD (thông qua việc trả viện phí cho con) và 300.000 USD tiền mặt tại nhà hàng Palace (quận 1, TP HCM).
Trả lời xét hỏi, ông Thung khai lần đầu nhận tiền là đầu năm 2008, khi con trai sang Singapore chữa bệnh, Lê Y Linh đã trực tiếp nộp 200.000 SGD tiền viện phí. Đến năm 2009, bị cáo "từng đặt vấn đề trả lại khoản tiền này nhưng Linh từ chối".
Hai bên sau đó thống nhất cấn trừ 200.000 SGD vào tổng số 1,2 triệu USD mà Linh và Dừa phải chi riêng cho cá nhân ông theo thỏa thuận "ngầm" để thâu tóm khu đất. Phần còn lại của gói 1,2 triệu USD được quy đổi ra USD và VNĐ, rồi được Dừa và Linh mang trong các túi quà đến gặp, đưa trực tiếp cho ông Thung.
"Khoản tiền hưởng lợi này bị cáo không chia cho ai, mang đi mua xe", ông Thung, khai.
Tuy nhiên, bị cáo đề nghị tòa xem xét lại hành vi nhận khoản 200.000 SGD (được cho là trước khi xảy ra hành vi sai phạm), đồng thời cho biết đã nộp khắc phục hậu quả hơn 16,4 tỷ đồng.
Để làm rõ lời khai của ông Thung, tòa gọi Lê Y Linh. Bị cáo cho biết quen ông Thung qua một người bạn trong thời điểm con trai Thung mắc bệnh. Bị cáo đã hỗ trợ đưa cháu sang Singapore chữa trị và thanh toán 200.000 SGD viện phí; khi đó chưa biết đến dự án khu đất 39-39B Bến Vân Đồn, các vấn đề liên quan chỉ phát sinh sau khi việc chữa bệnh kết thúc.
Bị cáo trình bày đây là lần đầu tham gia dự án liên quan tài sản Nhà nước nên không nắm rõ quy định phải đấu giá khi chuyển nhượng. Thông qua Thung, Linh quen bị cáo Đặng Phước Dừa; từ mối quan hệ này, Linh đề nghị được nhận chuyển nhượng khu đất, các bên sau đó bàn bạc, hình thành việc hợp tác.
Về khoản 200.000 SGD, HĐXX nêu việc Thung khai "từng muốn trả lại tiền". Bị cáo Linh cho biết "đã từ chối ngay khi con trai Thung chữa bệnh xong và trở về", khẳng định chưa từng có ý định nhận lại.
Theo bà này, nếu có mục đích nhận tiền thì đã nhận ngay thời điểm đó, không cần chờ đến khi phát sinh việc chuyển nhượng dự án; sự việc này diễn ra trước thời điểm xảy ra vụ án. Bị cáo lý giải hành vi, mối quan hệ giữa hai bên "xuất phát từ tình cảm và sự giúp qua giúp lại".
HĐXX yêu cầu làm rõ "giúp qua giúp lại" là thế nào, lúc này Linh trả lời: "Giúp - là tạo điều kiện để mình được mua khu đất 39-39B Bến Vân Đồn".
Sáng mai tòa tiếp tục thẩm vấn các bị cáo còn lại, trong đó có bà Nguyễn Thị Như Loan - cựu Tổng giám đốc, nguyên chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Quốc Cường Gia Lai.
Cáo trạng xác định bà Loan thâu tóm khu đất "vàng" thông qua việc mua bán vốn tại Công ty TNHH Phú Việt Tín. Năm 2013, đại diện Quốc Cường Gia Lai ký thỏa thuận nhận chuyển nhượng, sau đó nắm 100% vốn từ các cổ đông và hai doanh nghiệp nhà nước với tổng giá khoảng 460,9 tỷ đồng (đã gồm tiền sử dụng đất).
Khi chưa hoàn tất thủ tục sở hữu, tháng 9/2014, bà tiếp tục ký thỏa thuận chuyển nhượng dự án cho đối tác khác. Đến tháng 11/2014, toàn bộ vốn tại Phú Việt Tín được bán cho hai công ty thuộc Novaland với giá hơn 846 tỷ đồng.
Cơ quan công tố xác định hành vi này gây thiệt hại tài sản Nhà nước hơn 542 tỷ đồng; riêng bà Loan hưởng lợi hơn 297,8 tỷ đồng.
Tối 10/4, TAND TP HCM tuyên bà Nguyễn Thị Như Loan (Tổng giám đốc, nguyên Chủ tịch HĐQT Công ty Quốc Cường Gia Lai) phạm tội Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí.
Theo HĐXX, bà Loan giữ vai trò đồng phạm giúp sức trong vụ án, song có nhiều tình tiết giảm nhẹ; là người điều hành Công ty Cổ phần Quốc Cường Gia Lai p- doanh nghiệp có đóng góp ngân sách, tạo việc làm và tham gia nhiều hoạt động an sinh xã hội.
Dù hưởng lợi số tiền lớn, bà Loan đã chủ động nộp lại toàn bộ để khắc phục hậu quả, bảo đảm thu hồi tài sản cho Nhà nước.
Từ đó, HĐXX đã cân nhắc theo tinh thần Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị, ưu tiên việc khắc phục hậu quả kinh tế, khi xem xét trách nhiệm hình sự, nên chấp nhận đề nghị của VKS, cho bị cáo được hưởng án treo.
Bà Nguyễn Thị Hồng, cựu phó chủ tịch UBND TP HCM bị tuyên phạt 2 năm tù treo về tội Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ. Bà Đào Thị Hương Lan (cựu giám đốc Sở Tài chính, đang trốn truy nã) bị xét xử vắng mặt nhận 3 năm tù về cùng tội danh.
Tòa cũng ghi nhận cho bà Hồng được hưởng một số tình tiết giảm nhẹ tương tự bà Loan. Ngoài ra, bà Hồng phạm tội do chủ quan, tin tưởng vào cấp dưới.
Bà Hồng bị xác định hai lần nhận tiền từ bị cáo Lê Y Linh (Giám đốc Công ty TNHH Việt Tín) và Đặng Phước Dừa (nguyên Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Việt Tín) gồm một túi quà bên trong có 10.000 USD và 50.000 USD trong lần tân gia vì ký văn bản giao đất cho nhóm này.
Bà Hồng có mặt trong buổi khai mạc phiên tòa, sau đó xin vắng mặt vì lý do sức khỏe.
Bị cáo Lê Quang Thung (nguyên Tổng giám đốc, quyền Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Cao su Việt Nam) bị phạt 8 năm tù về tội Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí; 6 năm tù về tội Nhận hối lộ. Tổng hợp hình phạt, ông này lĩnh 14 năm tù.
Tòa: Hậu quả vụ án đã được khắc phục
Về trách nhiệm dân sự, HĐXX cho biết bà Loan và các bị cáo đã nộp tổng cộng 407 tỷ đồng cùng 50.000 USD; ngoài ra cơ quan điều tra còn kê biên nhiều tài sản khác. Tòa xác định hậu quả vụ án đã được khắc phục hoàn toàn, đây là một trong những căn cứ để xem xét giảm nhẹ trách nhiệm cho các bị cáo.
Theo bản án, bà Loan biết khu đất 39-39B Bến Vân Đồn là tài sản Nhà nước nhưng vẫn chuyển tiền, tạo điều kiện để Lê Y Linh và Đặng Phước Dừa sử dụng thanh toán nghĩa vụ tài chính của Công ty Phú Việt Tín, sau đó nhận chuyển nhượng toàn bộ vốn góp tại doanh nghiệp này rồi bán lại cho đối tác.
Khu đất 39-39B Bến Vân Đồn, liền kề quận 1, vốn là tài sản Nhà nước giao Tổng cục Cao su (nay là Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam) quản lý từ năm 1976. Sau nhiều lần thay đổi, quyền quản lý được chuyển cho Tổng công ty Cao su Đồng Nai và Công ty Cao su Bà Rịa thông qua Công ty TNHH Phú Việt Tín.
Trong quá trình thực hiện chủ trương sắp xếp lại nhà đất công, Tập đoàn Cao su lập phương án hợp khối, chuyển mục đích sử dụng khu đất sang đất ở để xây chung cư và được UBND TP HCM cùng Bộ Tài chính chấp thuận. Tuy nhiên, quá trình triển khai sau đó phát sinh hàng loạt sai phạm.
Theo tòa, ông Lê Quang Thung là người khởi đầu sai phạm từ năm 2009 khi trực tiếp thỏa thuận với Linh và Dừa dùng khu đất góp vốn làm dự án thông qua Công ty Phú Việt Tín mà không qua thẩm định giá, đấu giá.
Để thâu tóm dự án, Linh và Dừa đã đưa hối lộ hàng trăm nghìn USD cùng hàng chục tỷ đồng cho nhiều cá nhân liên quan. Khi chưa hoàn tất nghĩa vụ tài chính với Nhà nước, hai người tiếp tục chuyển nhượng phần vốn góp - thực chất là khu đất - cho công ty của bà Loan.
Tòa kết luận chuỗi hành vi của các bị cáo đã khiến khu đất bị chuyển trái pháp luật sang tư nhân, gây thiệt hại hơn 542 tỷ đồng cho Nhà nước.
Tòa xác định, bị cáo Thung có vai trò chính trong vụ án vì động cơ vụ lợi cá nhân đã chỉ đạo các bị cáo là cấp dưới thuộc Công ty Cao su Đồng Nai và Công ty Cao su Bà Rịa - Vũng Tàu ký biên bản chuyển nhượng vốn góp bản chất là khu đất 39-39B Bến Vân Đồn cho tư nhân.
Ngoài ra, bị cáo Thung đã lợi dụng chức vụ quyền hạn nhận 300.000 USD và 200.000 SGD từ Dừa và Linh. Do đó, tòa xác định bị cáo phải chịu trách nhiệm cao nhất trong vụ án.
Bị cáo Linh và Dừa cùng bị tuyên phạt mức án 7 năm tù về hai tội Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí và Đưa hối lộ.
Các bị cáo còn lại lĩnh 2 năm tù treo đến 5 năm tù về một trong các tội trên.
