Một dự án có tên “colleague.skill” đang lan truyền trong giới công sở Trung Quốc. Đây là công cụ AI dùng dấu vết kỹ thuật số của một nhân viên như lịch sử chat, email, tài liệu cùng với các mô tả trong prompt để tạo thành một tác nhân AI (AI Agent) với kỹ năng tương tự.
“Colleague.skill” được chia sẻ miễn phí trên GitHub bởi một người Trung Quốc có biệt danh titanwings. Đầu tháng 4, dự án được 2.000 lượt đánh dấu sao trên Github, tương tự nút like trên mạng xã hội. Đến 9/4, con số này đạt gần 11.000.
Dự án được mô tả giúp mọi người hoàn thiện các công việc mà đồng nghiệp, đối tác nghỉ việc để lại, hoặc giúp nhân viên dễ tiếp quản từ người tiền nhiệm. Dù vậy, một số lo ngại công cụ có thể được các “sếp” tận dụng để tạo AI Agent thay thế lực lượng lao động, trong bối cảnh nhiều công ty Trung Quốc yêu cầu nhân viên lưu lại chi tiết công việc, từ quy trình làm việc, ra quyết định đến quá trình giao tiếp.
“Colleague.skill” gây lo ngại vì có thể tạo ra bản sao kỹ thuật số của một người nơi công sở khi chưa cho phép. Trên mạng xã hội Trung Quốc, điều này được gọi là “chưng cất kỹ năng”, ám chỉ việc biến con người thành một bộ kỹ năng để lưu trữ và sử dụng.
Ngày 3/4, nhà sáng tạo nội dung Deng Xiaoxian đăng video phản đối “chưng cất kỹ năng” và chia sẻ công cụ “anti-distillation skill” (kỹ thuật chống chưng cất).
“Không ai muốn bị biến thành một tệp kỹ năng rồi mất việc. Vậy nên tôi tạo ra cái này”, cô nói. “Anti-distillation skill” lấy tệp kỹ năng – dữ liệu chi tiết công việc và giao tiếp mà nhiều nhân viên công sở ở Trung Quốc bị yêu cầu nộp cho cấp quản lý – rồi xử lý để biến thông tin này thành vô giá trị.
Tệp kỹ năng sau khi xử lý sẽ loại bỏ hoặc thay thế các thông tin quan trọng như kinh nghiệm khi ra quyết định, khả năng phán đoán theo ngữ cảnh và các tri thức về công việc – những thông tin AI sẽ tập trung vào để hiểu cách làm việc của một người.
“Anti-distillation.skill” tạo ra hai phiên bản đầu ra. Một bản “sạch” để nộp với cấu trúc chuyên nghiệp, cố tình mơ hồ ở những chỗ quan trọng, và một bản sao lưu riêng tư với tri thức thật để người dùng có thể tự lưu trữ.
Deng Xiaoxian giải thích, phiên bản làm sạch có ba mức độ: nhẹ, trung bình và nặng. Mức nhẹ dành cho những công ty kiểm tra kỹ. Mức nặng dành cho môi trường mà cấp quản lý chỉ muốn hoàn thành thủ tục. “Nếu công ty của bạn chỉ làm cho có, chỉ kiểm tra xem bạn có nộp hay chưa thôi, hãy dùng mức làm sạch dữ liệu nặng”, Deng nói.
Công cụ này cũng đang lan truyền mạnh trên GitHub những ngày qua, “đối đầu với “colleague.skill” và cho thấy giới công sở đang quan tâm và bắt đầu tìm cách chống lại quá trình trích xuất tri thức.
Nỗi sợ bị AI thay thế đang phổ biến trong lực lượng lao động Trung Quốc. Chủ đề #AIAnxiety (lo ngại về AI) trên nền tảng Xiaohongshu đã thu hút khoảng 2,6 triệu lượt xem. Người dùng chia sẻ những lo lắng như: “Cố gắng theo kịp AI còn mệt hơn cả công việc”, hay “Sếp tôi yêu cầu tôi viết mã AI để thay thế một số nhân viên, bao giờ sẽ đến lượt tôi?”.
“Cảm giác như đang chơi Squid Game vậy, bạn có thể bị loại bất cứ lúc nào”, Lambert Li, nhân viên văn phòng ở Thượng Hải, nói với Rest of World. Li cho biết công ty của mình đã sa thải 30% lực lượng lao động năm 2025, trong đó có những người không thích nghi đủ nhanh với AI.
Theo phân tích của Đại học Bắc Kinh dựa trên hơn một triệu tin tuyển dụng, nhu cầu tìm người ở các vị trí có thể bị AI thay thế như lập trình, biên tập, bán hàng đã giảm mạnh ở Trung Quốc trong giai đoạn 2018-2024.
Trước đó vào tháng 3, AI được đề cập là nguyên nhân hàng đầu gây sa thải ở Mỹ, chiếm một phần tư trong hơn 60.000 trường hợp cắt giảm nhân sự được công bố. Trên toàn cầu, theo khảo sát của Đại học Duke và Cục Dự trữ Liên bang Mỹ trên 750 giám đốc tài chính (CFO), số vụ sa thải được gán cho AI trong năm 2026 được dự báo cao gấp 9 lần so với 2025.
Tuy nhiên, không phải mọi vụ “sa thải vì AI” đều thực sự liên quan đến AI, tức một số trong đó là những đợt điều chỉnh nhân sự vì những lý do khác, nhưng vẫn được gán cho công nghệ này. Ngoài ra, năng lực phán đoán, xác định ngữ cảnh và trực giác là những yếu tố mà đến nay AI vẫn khó sao chép.
Trong bài viết trên New York Times, nhà báo nổi tiếng John Carreyrou, người từng phơi bày vụ bê bối về công ty khởi nghiệp Theranos của Elizabeth Holmes, cho biết đã có khoảng thời gian nói chuyện với nhà khoa học máy tính người Anh Adam Back tại một công viên ở Riga (Latvia).
Khi Carreyrou nhắc đến tên ông trong số những người được dự đoán là "cha đẻ" Bitcoin, Back trở nên căng thẳng, phủ nhận mình là Satoshi và yêu cầu cuộc trò chuyện này cần được giữ kín. Theo Carreyrou, hành động của Adam Back khi đó thể hiện "ánh mắt nói dối, tiếng cười gượng gạo, cử động giật cục của bàn tay trái" khiến ông nghi ngờ.
Ông sau đó dành thời gian tìm hiểu và thấy một số manh mối. Trước hết, vấn đề liên quan đến khối (block) giao dịch đầu tiên của Bitcoin. Trong block, Satoshi nhúng một đoạn văn bản từ tiêu đề bài báo "Bộ trưởng Tài chính sắp thực hiện gói cứu trợ thứ hai cho các ngân hàng" của The Times ngày 3/1/2009. "Nó như dấu hiệu cho thấy Satoshi là người Anh", Carreyrou viết.
Nhà báo này cũng phân tích email của Satoshi cùng những bài viết trên diễn đàn và mạng xã hội của Back. Ông nhận ra hai người có phong cách viết tương tự nhau, đặc biệt là sử dụng các thuật ngữ đặc biệt.
Bên cạnh đó, Carreyrou cũng cho rằng Satoshi rất có thể cũng là một thành viên của Cypherpunk, nhóm được thành lập đầu những năm 1990, muốn sử dụng mật mã học, nghệ thuật bảo mật thông tin liên lạc bằng mã, để giải phóng cá nhân khỏi sự giám sát và kiểm duyệt của chính phủ. Back cũng là một Cypherpunk.
Ngoài ra, Back đã phát minh ra Hashcash - hệ thống giải câu đố thống kê mà Satoshi đã dùng cho thuật toán khai thác Bitcoin - một trong các yếu tố để khẳng định nhà khoa học máy tính này là cha đẻ Bitcoin. Satoshi từng nhắc đến Back và Hashcash trong sách trắng Bitcoin.
Adam Back từng công bố một số email trong vụ kiện liên quan đến Craig Wright - người Australia từng nhận là "cha đẻ" Bitcoin. Trong đó, Satoshi liên lạc với Back vào tháng 8/2008 trước khi công bố sách trắng Bitcoin.
"Email dường như là bằng chứng rằng Back không thể là Satoshi", Carreyrou viết. "Tuy nhiên, nghĩ kỹ hơn, tôi nhận ra một khả năng khác: Back hoàn toàn có thể gửi loạt email đó cho chính mình như một cách để che đậy".
Sau thông tin trên, các diễn đàn và mạng xã hội như Reddit, X "dậy sóng" và nổ ra tranh cãi. Theo Fortune, những gì Carreyrou đưa ra "không phải phỏng đoán tồi". Back từ lâu đã là người có ảnh hưởng trong giới tiền điện tử. Hashcash, một hình thức tiền kỹ thuật số ra đời trước Bitcoin do ông phát minh, đã được ứng dụng. Back cũng là CEO Blockstream, công ty về cơ sở hạ tầng Bitcoin đời đầu và hiện tích lũy một lượng lớn Bitcoin. Tuy nhiên, Fortune cũng đánh giá các dữ kiện đủ căn cứ để khẳng định.
"Tôi không phải Satoshi, nhưng là người đầu tiên tập trung cao độ vào những tác động tích cực của mật mã học, quyền riêng tư trực tuyến và tiền điện tử đối với xã hội", Adam Back phản hồi trên X ngày 8/4. "Vì vậy, từ năm 1992 trở đi, tôi đã tích cực tham gia nghiên cứu ứng dụng về tiền số, công nghệ bảo mật trên diễn đàn Cypherpunk, dẫn đến sự ra đời của Hashcash và các ý tưởng khác".
Trước đó, một loạt tên tuổi đã được "xướng tên" là người tạo ra Bitcoin, như Hal Finney, Dorian S. Nakamoto, Nick Szabo và Elon Musk. Tuy vậy, chưa ai trong số họ được xác nhận là cha đẻ Bitcoin.
Theo TechCrunch, việc tìm ra danh tính Satoshi Nakamoto có thể ảnh hưởng đến niềm tin và thị trường. Nếu lộ diện, số Bitcoin người này nắm giữ (hiện trên một triệu token) có thể gây biến động thị trường, đồng thời làm thay đổi cách nhìn về tính phi tập trung của Bitcoin. Ngoài ra, vấn đề pháp lý và áp lực từ các chính phủ trên thế giới có thể xuất hiện. Tuy vậy, nhiều chuyên gia cho rằng Bitcoin hiện đã vận hành độc lập, không còn phụ thuộc vào người sáng lập.
Bảo Lâm tổng hợp
Ví triệu Bitcoin của Satoshi có thể bị máy tính lượng tử đe dọa thế nào
'Nữ hoàng Bitcoin' nhận tội lừa đảo 61.000 Bitcoin
Mặc dù Android mang đến lựa chọn đa dạng, iPhone lại chiếm ưu thế về doanh số tại nhiều thị trường lớn. Phần lớn nguyên nhân xuất phát từ việc Apple đã xây dựng một hệ sinh thái sản phẩm và dịch vụ chặt chẽ, khiến người dùng khó khăn khi chuyển từ iPhone sang Android.
Sự trung thành của người dùng với từng nền tảng thường dẫn đến những tranh cãi gay gắt, thậm chí có những lời châm biếm dành cho bên còn lại. Một người đã chuyển từ Android sang iOS chia sẻ rằng họ đã trải nghiệm cảm giác bị chỉ trích khi thay đổi hệ sinh thái, với một số câu nói phổ biến từ người dùng Android có thể khiến người dùng iPhone không mấy vui vẻ.
Nhiều người cho rằng iPhone thiếu nhiều tính năng phần mềm và phần cứng độc đáo mà Android đã tích hợp từ lâu. Ví dụ, tính năng màn hình luôn bật chỉ xuất hiện trên iPhone với dòng iPhone 14 Pro, trong khi các điện thoại Android như Galaxy S7 đã có tính năng này từ năm 2016. Apple cũng mất nhiều thời gian để chuyển từ cổng kết nối Lightning sang USB-C, khi công ty chỉ đưa Lightning đến dòng iPhone 15 vào năm 2023.
Android là nền tảng mã nguồn mở cho phép nhiều nhà sản xuất như Samsung, Google và Oppo phát triển và bán điện thoại với giá cả cạnh tranh. Mặc dù có những mẫu điện thoại Android cao cấp có giá tương đương hoặc cao hơn iPhone, nhưng nhìn chung, điện thoại Android thường có giá rẻ hơn, đặc biệt trong phân khúc tầm trung.
Khi một chiếc điện thoại Android giá dưới 10 triệu đồng sở hữu màn hình 120 Hz và pin dung lượng lớn, iPhone 17e giá 16,5 triệu đồng trở nên kém hấp dẫn hơn.
Thực tế, khi so sánh các mẫu điện thoại cùng thế hệ, nhiều thiết bị Android thường có hiệu năng vượt trội hơn. Ví dụ, iPhone 17 Pro chỉ có 12 GB RAM, trong khi nhiều điện thoại Android hiện tại có thể lên tới 16 GB, thậm chí 24 GB ở một số mẫu chuyên dụng cho game.
Dù vậy, iPhone vẫn nằm trong số những điện thoại có hiệu năng tốt nhất nhờ vào chip A19 Pro mạnh mẽ, cho phép chạy các tựa game đồ họa cao mà không gặp khó khăn. Ngay cả với dung lượng RAM ít hơn, các mẫu iPhone hiện đại vẫn hoạt động mượt mà trong các tác vụ hằng ngày.
Một chỉ trích khác dành cho Apple là thiết kế của iPhone không có nhiều thay đổi qua các năm. Việc Apple giữ lại ngôn ngữ thiết kế quen thuộc khiến nhiều người cho rằng các mẫu mới khó phân biệt với các phiên bản trước.
Trong thực tế, dòng Galaxy S của Samsung gần đây cũng gặp phải những nhận xét tương tự. Tuy nhiên, một số người cho rằng việc duy trì một thiết kế nhất quán có thể giúp xây dựng bản sắc thương hiệu mạnh mẽ hơn.
Cuối cùng, sự thật là cả iPhone và Android đều có những điểm mạnh và yếu riêng. Sự lựa chọn giữa chúng phụ thuộc vào nhu cầu và sở thích cá nhân của từng người dùng.
Một khảo sát mới đây từ Samsung đã gióng lên hồi chuông cảnh báo cho tất cả người dùng smartphone về tình trạng đánh cắp mã PIN điện thoại thông minh.
Theo báo cáo được công bố vào ngày 2.4, có tới 56% người lạ thừa nhận thường xuyên liếc nhìn điện thoại của người bên cạnh trên các phương tiện công cộng như xe buýt hay tàu điện ngầm. Đáng chú ý, 1/4 trong số đó thực hiện việc này một cách có chủ đích. Hành vi này không đơn thuần là tò mò mà đã trở thành một kỹ thuật tấn công an ninh nguy hiểm mang tên 'nhìn lén qua vai' (shoulder surfing).
Thay vì sử dụng các phần mềm mã độc phức tạp, tội phạm hiện đại chỉ cần đứng sau lưng nạn nhân để ghi nhớ mã PIN khi mở khóa máy. Một khi có được mã PIN và chiếm đoạt được thiết bị, chúng có thể dễ dàng truy cập vào các ứng dụng ngân hàng, tài khoản email và các thông tin nhạy cảm khác.
Giới chuyên gia khuyến cáo người dùng cần thay đổi tư duy bảo mật ngay lập tức:
Dù công nghệ bảo mật có hiện đại đến đâu, sự cẩn trọng của chính người dùng vẫn là lớp phòng thủ quan trọng nhất. Hãy kiểm tra và cập nhật lại mã khóa của bạn ngay hôm nay để tránh những rủi ro đáng tiếc.
