Ngày 8/4, Quốc hội phê chuẩn bổ nhiệm PGS. TS Hoàng Minh Sơn làm Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo. Đây luôn là “ghế nóng” với bộ máy nhân sự khổng lồ – hơn 1,6 triệu thầy cô, tác động đến khoảng 26 triệu học sinh, sinh viên.
Ông Lê Như Tiến, nguyên Phó chủ nhiệm Uỷ ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng (cũ) của Quốc hội, nhận định: “Tân Bộ trưởng sẽ đối mặt những thách thức mang tính thời đại khi giáo dục đang ở giai đoạn đổi mới toàn diện”.
“Mục tiêu của giáo dục không chỉ là truyền thụ kiến thức mà phải trang bị kỹ năng để người học thích ứng với thay đổi. Đó là đòi hỏi rất cao, người đứng đầu ngành phải có tầm nhìn để hiện thực hóa”, ông nói thêm.
Cuộc ‘đại phẫu’ mạng lưới giáo dục đại học
Cả nước có khoảng 240 trường đại học. Nghị quyết 71 nêu rõ hệ thống đại học hiện phát triển manh mún, chưa đáp ứng yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và nghiên cứu khoa học. Bộ Chính trị yêu cầu khẩn trương sắp xếp, tái cấu trúc hoặc sáp nhập, giải thể trường không đạt chuẩn.
Trả lời báo chí khi còn là Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội, ông Hoàng Minh Sơn nói đây là cơ hội và sứ mệnh để đẩy mạnh chất lượng giáo dục đại học.
Bộ đã có định hướng về việc này, đề nghị các bên hoàn thành hồ sơ trình cấp thẩm quyền trước 30/6. Tuy nhiên, chuyên gia nhìn nhận như vậy là chưa đủ.
TS Lê Viết Khuyến, Phó chủ tịch Hiệp hội các trường đại học, cao đẳng Việt Nam, nhấn mạnh tái cấu trúc hệ thống giáo dục đại học không chỉ cốt tinh gọn bộ máy, mà còn phải kiến tạo được một trục liên thông, giúp người học thuận lợi đi lên các bậc cao hơn.
Cùng đó là nhiều bài toán khác như bảo đảm quyền tự chủ toàn diện cho các trường mà không phụ thuộc mức độ tài chính; đầu tư cho nhóm ngành công nghệ mũi nhọn, thu hút giảng viên giỏi… để Việt Nam có ít nhất 8 trường thuộc nhóm 200 đại học hàng đầu châu Á, một trường vào top 100 thế giới ở một số lĩnh vực vào năm 2030, theo Nghị quyết 71.
“Việc có đại học trong top 100 thế giới sẽ là thách thức lớn với ngành giáo dục”, ông Tiến nói.
Xáo trộn tuyển sinh
Hơn 20 năm qua, tuyển sinh đại học có 6 lần thay đổi lớn. Từ chỗ thí sinh đăng ký trường nào phải thi tại trường đó; tổ chức kỳ thi “ba chung”: chung đề, chung đợt thi và sử dụng chung kết quả; đến tự chủ tuyển sinh, bùng nổ hàng loạt phương thức, kỳ thi riêng.
Năm ngoái, các trường phải bỏ xét tuyển sớm, quy đổi điểm tương đương các phương thức, tổ hợp. Mỗi trường lại đưa ra công thức tính riêng, dựa trên nhiều yếu tố như phổ điểm thi, kết quả của sinh viên khóa trước, đặc thù ngành…
Đến năm nay, cách mùa tuyển sinh khoảng 4-5 tháng, Bộ lại yêu cầu điều chỉnh xét tuyển học bạ với ràng buộc về điểm thi tốt nghiệp, đổi cách tính điểm cộng với chứng chỉ ngoại ngữ.
Các thay đổi, theo Bộ, giúp việc tuyển sinh công bằng hơn và giảm áp lực, song chuyên gia nhìn nhận việc này không có “thời gian chờ”, khiến thí sinh, phụ huynh bị động, rối loạn thông tin.
Trên thế giới, chính sách tuyển sinh đại học về cơ bản ổn định với hai hướng chủ đạo: Trung Quốc, Hàn Quốc tổ chức kỳ thi đại học chung toàn quốc; Mỹ, châu Âu để đại học tự chủ.
Tranh cãi dạy thêm – học thêm
Thông tư 29 của Bộ về dạy thêm, học thêm được coi như “liều thuốc mạnh” khi hạn chế dạy thêm trong trường và phải miễn phí. Song, nó gây tranh cãi suốt một năm qua, nhiều hiệu trưởng, chuyên gia cho rằng các quy định chỉ giải quyết “phần ngọn”, không làm giảm nhu cầu, trong khi phụ huynh tốn tiền gấp 2-4 lần vì phải đưa con em ra bên ngoài.
Ông Hoàng Minh Sơn trong hội nghị tiếp xúc cử tri đầu tháng 3 ở Hà Nội đã khẳng định một mặt “đấu tranh với những hiện tượng chưa lành mạnh” trong dạy thêm, học thêm, song sẽ tiếp thu các góc nhìn khác.
Trả lời VnExpress hồi tháng 3, TS Trần Thành Nam, Phó hiệu trưởng trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội, cho rằng về lâu dài, ngành giáo dục cần làm tốt ba việc: đổi mới thi cử, đào tạo được những thế hệ giáo viên có phẩm chất tốt, học sinh có kỹ năng và tinh thần tự học.
Thiếu giáo viên dai dẳng
Nhiệm kỳ của Tân Bộ trưởng còn đối mặt một bài toán dai dẳng: cả nước thiếu khoảng 124.000 giáo viên, tính đến tháng 2/2026. Nhưng áp lực còn nằm ở sự mất cân đối, thừa – thiếu cục bộ, “khát” giáo viên mầm non, Tiếng Anh và các môn đặc thù như Tin học và Nghệ thuật. Nhiều địa phương có biên chế nhưng không có nguồn để tuyển. Cùng đó, tình trạng giáo viên nghỉ việc, chuyển việc có xu hướng gia tăng tại một số nơi.
Trong khi đó, cả nước đang triển khai đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục; thực hiện phổ cập mầm non cho trẻ từ 3 tuổi; tiếp tục đổi mới chương trình phổ thông theo định hướng phát triển phẩm chất, năng lực; đẩy mạnh chuyển đổi số… nên đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với đội ngũ nhà giáo.
Điều này đòi hỏi phải có chính sách và giải pháp phát triển đội ngũ đồng bộ, có hệ thống và dài hạn.
Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học
Bộ Chính trị từ tháng 8/2024 đề nghị từng bước đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học.
Hiện, môn Tiếng Anh là bắt buộc từ lớp 3. Chưa địa phương nào dạy tiếng Anh là ngôn ngữ thứ hai trên quy mô toàn tỉnh, mà mới ở dạng thí điểm. Năm học trước, khoảng 190.000 học sinh được học môn khác bằng ngôn ngữ này hoặc chương trình tích hợp.
Theo Bộ, để tiếng Anh được dùng rộng rãi ở tất cả 52.000 trường học, cả nước cần thêm 12.000 thầy cô có khả năng dạy bằng tiếng Anh vào năm 2030. Trong khi đó, hiện nhiều tỉnh, thành vẫn loay hoay vì không tuyển được giáo viên môn này. Ngoài ra, cơ sở vật chất, điều kiện để dạy và học tiếng Anh còn nhiều khó khăn, đặc biệt ở khu vực miền núi.
Sáng 5-4, gần 1.300 sinh viên Trường đại học Ngoại thương (FTU) sẽ được trường trao bằng tân cử nhân sớm nửa năm so với thời gian chương trình đào tạo chuẩn. Trong đó, nữ sinh Lương Vũ Ngọc Anh, 22 tuổi, quê Gia Lai, dẫn đầu với GPA gần tuyệt đối 3.99/4.0.
Cựu học sinh chuyên Anh Trường THPT chuyên Hùng Vương (Gia Lai) cho biết khi nhận thông tin là sinh viên đạt điểm cao nhất đợt tốt nghiệp sớm của trường đã rất bất ngờ và tự hào, bởi từ cấp 3 nữ sinh đã có nhiều lần nhận cảm xúc "vua về nhì", không nghĩ mình sẽ về nhất trong đợt tốt nghiệp này.
Năm 2022, Ngọc Anh chọn ra Hà Nội học tập vì thấy hồ sơ chuyên Anh của bản thân khá phù hợp với Trường đại học Ngoại thương, mong muốn tìm thêm những điểm khác biệt của bản thân.
Với IELTS 8.0 và học bạ nổi bật thời điểm đó đã giúp nữ sinh đạt mục tiêu ban đầu, trúng tuyển lớp Anh 2, ngành kinh tế đối ngoại chất lượng cao.
Vào đại học, Ngọc Anh cho biết tiếp cận các môn đại cương như toán cao cấp, kinh tế vĩ mô, triết học khá thuận lợi, cách học cần ghi chép nhiều tương tự cấp phổ thông. Với những kiến thức chưa hiểu, cô cùng bạn trong lớp chủ động trao đổi, tương tác với giảng viên.
Suốt quá trình học, nữ sinh chỉ có một điểm B duy nhất là môn chủ nghĩa xã hội khoa học, thuộc kỳ 2 của năm nhất. Tất cả các môn còn lại đều đạt điểm A.
"Khi làm điều gì tôi đều cố gắng để có một kết quả tròn trĩnh nhất để không tiếc nuối. Khi học trên lớp phải giữ nhịp và lắng nghe, không hiểu gì sẽ hỏi luôn, ghi chép những ý cốt lõi của môn để đỡ tốn thời gian ôn tập lại vào cuối kỳ", Ngọc Anh nói.
Từ năm hai, Ngọc Anh bắt đầu tham gia nghiên cứu khoa học theo nhóm. Dấu ấn nghiên cứu về yếu tố ảnh hưởng đến quyết định dùng xe điện giúp Ngọc Anh cùng các cộng sự đoạt giải bài báo xuất sắc tại hội thảo khoa học quốc gia về logistics tổ chức tại Hải Phòng năm 2025.
Cuối năm 2025, Ngọc Anh và một sinh viên trong trường làm một nghiên cứu liên quan đến ứng dụng, kết nối lý thuyết trò chơi với học máy, sau đó được đăng bài tại hội thảo quốc tế AAAI, tổ chức tại Singapore.
Ngọc Anh cho biết lúc mới lên đại học chỉ biết sử dụng tin học văn phòng cơ bản, chưa có kiến thức về học máy, trí tuệ nhân tạo, khoa học máy tính.
Tuy nhiên, nhờ giải ba cuộc thi Vô địch Tin học văn phòng thế giới (vòng quốc gia), cùng các khóa học về khoa học dữ liệu trong kinh tế và kinh doanh tại trường đã giúp cô củng cố kiến thức nền tảng để tiếp cận sâu hơn với các công cụ xử lý dữ liệu.
"Sau khi được học bản chất của dữ liệu và vận dụng các công cụ như python, SQL, tôi rất thích nên quyết định tham gia các cuộc thi về khoa học dữ liệu", Ngọc Anh nhớ lại.
Tham gia các cuộc thi dữ liệu chỉ là giả định, Ngọc Anh nghĩ mình phải tiếp xúc thật với những gì doanh nghiệp đang làm nên tìm cách ứng tuyển vào các công ty. Các vị trí công việc cô hướng đến là phân tích dữ liệu trong các doanh nghiệp, ngân hàng.
Tháng 10-2025, sau 4 vòng tuyển chọn gắt gao, cô trúng tuyển chính thức vào một ngân hàng với nhiệm vụ sử dụng các công cụ code để xây dựng, kiểm định mô hình học máy, nhằm đánh giá mức độ rủi ro của khách hàng về mặt thanh khoản.
Vừa đi làm, vừa hoàn thành khóa luận tốt nghiệp, Ngọc Anh nói đây là thời gian vất vả và đáng nhớ nhất. Ban ngày cô phải đi làm, tối về làm khóa luận tốt nghiệp tới 1-2h sáng. Phải tranh thủ cả giờ nghỉ trưa, ăn nhanh hơn, ngủ ít đi để chỉnh sửa nội dung và tra cứu dữ liệu, hoàn thành luận án kịp tiến độ.
Với sự cố gắng, nỗ lực hết mình, trong hơn 3 năm học đại học, Ngọc Anh từng nhiều lần đạt danh hiệu sinh viên tiêu biểu của năm, sinh viên 5 tốt cấp thành phố, giải thưởng cao liên quan đến các cuộc thi tìm kiếm tài năng khoa học dữ liệu...
Ngọc Anh cho biết thời gian tới sẽ tiếp tục đi làm để lấy kinh nghiệm, trải nghiệm thực tế, sau đó sẽ học lên thạc sĩ. Hiện cô đang quan tâm đến các ngành mang tính phân tích định lượng, dữ liệu.
Bà Nguyễn Thị Kim Thúy, trú phường Bình Quới, cho biết có 2 cháu kêu bà là "má năm", học sinh lớp 4/6 và lớp 5/4, Trường tiểu học Bình Quới Tây đều đang nằm trong bệnh viện điều trị. Bà Thúy kể tối, khuya 7.4, các cháu đều bị đau bụng, ói, tiêu chảy, sau đó ngày 8.4, cha mẹ đưa các cháu vào bệnh viện khám, các con được nhập viện, truyền nước. Sau khi ra viện, các con vẫn thấy bị ói, tiêu chảy, đi ngoài nhiều nên lại nhập viện điều trị tiếp.
"Cha mẹ cháu kể là cháu ăn uống không được, cứ ăn vào là bị đi ngoài, phải mang tã suốt, vào bệnh viện chăm là mang thêm xấp quần cho cháu"; "giờ cháu cũng bị xuống ký", bà Thúy kể.
Bà Thúy kể thêm các bé này đều ăn bán trú suốt từ mấy năm học qua tới giờ. Hôm 7.4, buổi chiều đi học về, bé nói "ăn bánh flan thì thấy bánh có mùi khó chịu".
"Trước giờ gia đình đăng ký bán trú cho cháu, để các cháu nằm ngủ trưa cho mát, mà giờ thế này cũng sợ quá", bà kể thêm.
Một phụ huynh nữ giấu tên cho biết nhà chị có 2 bé ăn bán trú tại Trường tiểu học Bình Quới Tây. Một đang học lớp 4, có triệu chứng sốt, đau bụng từ chiều 7.4, ngày 8.4 bé bị tiêu chảy, có nghỉ học 1 ngày, đến nay bé lớp 4 đã khỏe lại, đi học bình thường. Còn một bé lớp 1 bị sốt, tiêu chảy, đã đi khám, còn nghỉ học ở nhà để theo dõi.
"Tôi luôn mong muốn các trường khi tổ chức bữa ăn bán trú cho các con thì dùng thực phẩm tươi, không dùng hàng đông lạnh. Các trường cần dùng thực phẩm đảm bảo an toàn cho trẻ", chị này nói. Đồng thời cho hay "từ trước đến nay chị chưa vào trường, ăn thử cơm với các con lần nào".
Chị Dương Thị Sen, mẹ của bé học lớp 1/2, cho biết con của chị mới học ở đây được 3 tuần, vì mới chuyển từ quê lên. Những ngày qua, sức khỏe của con chị Sen bình thường. Phụ huynh này chia sẻ: "Con tôi bình thường, không bị đau bụng hay sốt gì, chỉ thấy mệt mệt thôi, không biết có phải do nắng nóng hay gì".
"Trước giờ tôi hay hỏi con là đồ ăn có ăn được không, bé nói là "ăn được". Lớp của bé hôm nay có 20 bạn nghỉ học. Tình hình này xảy ra thì tôi cũng không biết nói gì, chưa có kết quả, kiểm định để xem nguyên nhân vụ việc là dịch hay do nắng nóng, tôi cũng không dám nhận xét gì", chị Sen nói.
Chị Vân, phụ huynh bé lớp 4, cho biết ngày 8.4 con chỉ ăn canh, vì trong thực đơn có món chả cá, cơm cũng dính nước từ chả cá là món con không thích nên không ăn. Mấy hôm nay bé đều đi học. Từ trước đến nay các bé ăn cơm ở trường, chưa xảy ra tình huống tương tự như vụ việc lần này.
Bản thân chị Vân cũng mong nhà trường, các cơ quan chức năng làm rõ tình hình, xem nguyên nhân vụ việc là do đồ ăn hay vấn đề gì, sớm giải quyết để có thể tổ chức bán trú an toàn trở lại, để phụ huynh an tâm đi làm. Người mẹ cũng cho biết chưa từng đến thăm công ty cung cấp suất ăn mà các con ăn thời gian qua.
Trong khi đó, anh Chi, phụ huynh của bé học lớp 4/4 cho biết tối ngày 8.4, bé gái nhà anh đi học về thấy người nổi mẩn ngứa, không bị ói, sốt. Bé có nói ăn một ít chả cá và canh bí trong bữa ăn bán trú hôm 8.4. Lớp 4/4 hôm nay (10.4-PV) có 11 học sinh nghỉ học. Anh cũng không rõ có bé nào đang nằm viện không.
"Xảy ra sự việc này không ai mong muốn cả. Cha mẹ nào cũng mong con được ăn uống đầy đủ, khỏe mạnh, tôi cũng nghĩ nhà trường không ai mong muốn đâu. 4 năm qua đều không bị sao, bây giờ xảy ra sự việc này, chắc có sai sót ở đâu đó, thôi thì mong các bên cùng khắc phục. Mong nhà trường sau sự việc này làm mọi thứ kỹ càng hơn, lo cho trẻ em tốt hơn", anh Chi trả lời phóng viên Báo Thanh Niên.
Trường tiểu học Bình Quới Tây, phường Bình Quới, có sĩ số 906 em, trong đó hơn 700 em ăn bán trú. Suất ăn được cung cấp bởi một công ty mang tới.
Giá tiền ăn bán trú là 37.000 đồng/em/ngày (bao gồm bữa trưa và bữa xế). Thực đơn bán trú hôm 7.4 có cơm, gà kho gừng, canh bắp cải nấu thịt, dưa leo xào và mận; bữa xế là bánh flan.
Bà Diệp Thị Ngọc Tiên, Hiệu trưởng Trường tiểu học Bình Quới Tây, cho biết từ trước đến nay, nhân viên y tế, hiệu trưởng nhà trường luôn ăn phần ăn bán trú như học sinh. Trong đó, nhân viên y tế lưu mẫu đồ ăn, ăn thử cơm bán trú trước khi học sinh ăn. Bà Tiên thường ăn sau khi các em đã ăn, vào sau 12 giờ. Ngày 7.4, bà cũng có ăn cơm.
Như Báo Thanh Niên đưa tin, ngày 8.4, Trường tiểu học Bình Quới Tây ghi nhận nhiều học sinh xuất hiện triệu chứng đau bụng, nôn ói, sốt, đau đầu nên nhà trường và chính quyền địa phương khẩn trương phối hợp xử lý. Trong tổng số 906 học sinh, có 116 em khai báo triệu chứng; qua khám sàng lọc, 41 em có biểu hiện đường tiêu hóa. 2 học sinh có dấu hiệu nặng được chuyển đến Bệnh viện đa khoa Bình Thạnh, các trường hợp còn lại được xử trí ban đầu và theo dõi. Đến chiều tối cùng ngày, nhiều học sinh đến khám tại nhiều cơ sở y tế khác.
Ngày 9.4, Trường tiểu học Bình Quới Tây tạm ngừng ăn bán trú. UBND phường Bình Quới tiếp tục phối hợp các cơ quan chức năng điều tra dịch tễ, làm rõ nguyên nhân, xét nghiệm mẫu thức ăn, nước uống.
Sáng nay 10.4, còn 220 học sinh trên tổng số 906 em của Trường tiểu học Bình Quới Tây, phường Bình Quới, TP.HCM, nghỉ học sau vụ nhiều em sốt, mệt, nhập viên.
Tại Hội nghị công tác tổ chức thi tốt nghiệp THPT 2026 do Bộ GD&ĐT tổ chức sáng nay (10/4), GS.TS Huỳnh Văn Chương, Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng, Bộ GD&ĐT cho biết, kỳ thi tốt nghiệp 2026 có nhiều điểm mới so với những năm trước.
Theo đó, thay đổi quan trọng nhất ở mẫu đăng ký dự thi, mã tỉnh thành để phù hợp với sự vận hành của chính quyền hai cấp.
“Các địa phương phải chú ý điều này bởi nếu sai sót sẽ khiến các em ảnh hưởng cả kỳ thi”, ông Chương nhấn mạnh.
Bên cạnh đó, điểm thay đổi đáng chú ý là việc tích hợp giấy báo dự thi và thẻ dự thi thành một loại duy nhất là giấy báo dự thi. Giấy do trường phổ thông nơi thí sinh nộp hồ sơ đăng kí dự thi cấp. Đồng thời, giấy chứng nhận tốt nghiệp tạm thời tích hợp vào giấy chứng nhận kết quả thi.
Quy chế mới cũng giảm thời gian thu nhận đơn phúc khảo để thông báo kết quả phúc khảo sớm hơn, đồng thời thuận tiện cho công tác tuyển sinh của các trường đại học. Trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày hết hạn nhận đơn phúc khảo, Hội đồng thi phải công bố và thông báo kết quả phúc khảo cho thí sinh.
Quy trình chấm phúc khảo được điều chỉnh nhằm tăng cường hiệu quả, chất lượng. Theo đó, tất cả các bài thi có thay đổi điểm tăng hoặc giảm trong quá trình phúc khảo đều phải được đối thoại giữa các giám khảo chấm cũ và chấm mới.
"Đặc biệt, điểm mới năm nay, Bộ GD&ĐT sẽ tổ chức các đoàn kiểm tra công tác thi tại các địa phương, trong đó huy động lực lượng cán bộ trường đại học địa phương cùng tham gia. Đây là điểm rất mới nhằm tiết kiệm thời gian và lực lượng cán bộ của Bộ GD&ĐT", theo ông Chương.
"Theo lộ trình, Bộ GD&ĐT đang chuẩn bị cho việc thi trên máy tính, thực hiện từ năm 2027. Trước mắt, Bộ sẽ thực hiện thử nghiệm tại một số địa phương, đồng thời xây dựng đề án cụ thể để báo cáo Chính phủ. Đây là công việc trọng yếu và vai trò của địa phương rất quan trọng, cần phối hợp".
GS Huỳnh Văn Chương
Các nội dung còn lại tiếp tục giữ ổn định như năm 2025, trong đó định dạng, cấu trúc đề thi và đề thi minh họa đã được công bố từ năm 2024 được giữ nguyên cho năm 2026.
Chia sẻ với phóng viên Dân trí về đề thi, GS.TS Nguyễn Ngọc Hà, Phó Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng, Trưởng ban đề thi tốt nghiệp THPT năm 2025, cho biết cấu trúc, tỷ lệ, mức độ phân hóa của đề thi tốt nghiệp THPT năm nay sẽ không khác so với mọi năm.
Tất cả các yếu tố kỹ thuật của đề thi được giữ nguyên như năm 2025 nên Bộ GD&ĐT sẽ không công bố đề thi minh họa như những năm trước đó.
Kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 được tổ chức trong 3 buổi: Một buổi thi môn ngữ văn, một buổi thi môn toán và một buổi thi của bài thi tự chọn gồm 2 môn thi trong số các môn dưới đây:
Vật lý, hóa học, sinh học, lịch sử, địa lý, giáo dục kinh tế và pháp luật, tin học, công nghệ định hướng công nghiệp (gọi tắt là công nghệ công nghiệp), công nghệ định hướng nông nghiệp (gọi tắt là công nghệ nông nghiệp), ngoại ngữ (Anh, Nga, Pháp, Trung, Đức, Nhật và Hàn).
