Quý đầu năm, Việt Nam xuất khẩu 122,93 tỷ USD hàng hóa, theo Cục Thống kê. Con số này cao hơn 19,1% so với cùng kỳ năm ngoái và mở rộng nhanh hơn mức tăng 10,6% của quý I/2025.
Tuy nhiên, việc duy trì phong độ tăng trưởng này trong ba quý còn lại không dễ, do xung đột tại Trung Đông khiến giá nhiên liệu, vận tải và kéo theo là nguyên vật liệu đầu vào leo thang.
Khảo sát chỉ số nhà quản trị mua hàng (PMI) tháng 3 của S&P Global cho biết một nửa doanh nghiệp được hỏi phản ánh chi phí đầu vào tháng qua tăng nhanh nhất kể từ tháng 4/2022. Họ phản ứng bằng cách nâng giá bán, với tốc độ cao nhất gần 15 năm, khiến đơn đặt hàng xuất khẩu mới quay đầu giảm.
Ông Andrew Harker, Giám đốc Kinh tế tại S&P Global Market Intelligence, chỉ ra diễn biến này phản ánh “những ảnh hưởng ngay lập tức và đáng kể” mà các nhà sản xuất tại Việt Nam phải đối diện.
Đáng chú ý, doanh nghiệp nội địa có dấu hiệu “ngấm đòn” trước. Trong kim ngạch xuất khẩu quý vừa qua, khu vực kinh tế trong nước chỉ góp 24,47 tỷ USD, giảm 16,6%. Trong khi, FDI và dầu thô gánh 80% kế quả, tăng trưởng 33,3%.
Khảo sát kết quả sản xuất kinh doanh quý I của Cục Thống kê cũng chỉ ra khối FDI đang lạc quan nhất, với 71,7% đánh giá tình hình tốt hơn và giữ ổn định. Ở khối doanh nghiệp nhà nước và tư nhân, tỷ lệ này lần lượt là 69,5% và 68,3%.
Ông Phạm Văn Việt, Chủ tịch HĐQT Công ty Việt Thắng Jean, xác nhận giá cả nguyên liệu và chi phí vận chuyển đều tăng. “Đã có dấu hiệu gián đoạn chuỗi cung ứng khi một số nhà cung cấp chỉ xác nhận đơn hàng mà không cam kết ngày giao hoặc giá cả”, ông kể trong sự kiện gần đây.
Ngay cả với những ngành xuất khẩu không phụ thuộc nguyên liệu nước ngoài như trái cây, Chủ tịch Vina T&T Nguyễn Đình Tùng cho biết vẫn không tránh khỏi áp lực. “Chúng tôi cũng phải đối mặt với chi phí xăng dầu, kéo theo cơ sở hạ tầng logistics, vật tư và bao bì từ nhà cung cấp tăng”, ông chỉ ra.
Để hạn chế tác động, duy trì đầu ra, một số doanh nghiệp tìm cách điều chỉnh sản phẩm và hướng đi của đơn hàng. Ông Tùng chỉ ra chiến sự làm tăng cước tàu và kéo dài thời gian vận chuyển đi châu Âu hoặc Mỹ tăng thêm 15 ngày.
Do đó, ông tập trung thêm vào các sản phẩm chế biến sâu để giảm phụ thuộc vào hàng tươi và chuyển đổi từ các thị trường xa sang các thị trường gần để giảm chi phí vận chuyển và tránh vùng xung đột. Hay Việt Thắng Jean trước đây xuất khẩu sang EU và Mỹ chiếm 60%, nhưng đã điều tiết giảm xuống còn khoảng 44%.
Doanh nghiệp vẫn cần thêm hỗ trợ. Khảo sát nhóm ngành công nghiệp chế biến, chế tạo của Cục Thống kê chỉ ra 48,7% doanh nghiệp kiến nghị ưu tiên kiểm soát và bình ổn giá năng lượng, nhằm giảm áp lực đầu vào.
Cùng với đó, sớm có giải pháp hỗ trợ tín dụng, đặc biệt là doanh nghiệp sản xuất, doanh nghiệp nông nghiệp, nhỏ và vừa, đang gặp khó trong xoay xở vốn lưu động. Đồng thời, cơ cấu lại thời hạn trả nợ, tăng khả năng tiếp cận vốn cho các doanh nghiệp bị ảnh hưởng trực tiếp bởi biến động bên ngoài.
Một số giải pháp dài hơi hơn cũng được đặt ra. Là Phó chủ tịch Hội Dệt may – Thêu đan TP HCM, ông Phạm Văn Việt chỉ ra chuỗi cung ứng ngành này chưa tối ưu nên chi phí sản xuất cao hơn các nước khác khoảng 20%. Cùng với đó, công nghệ chưa tiên tiến khiến giá thành cao hơn từ 10-12% so với các nước đối thủ.
Khi giá đầu vào tăng vọt bào mòn thêm biên lợi nhuận mỏng manh, ông cho rằng cần nhanh chóng tăng liên kết chuỗi trong nước để chủ động nguồn nguyên liệu; đồng thời, cần cải thiện và thay đổi công nghệ để giảm giá thành.
Cuộc xung đột cũng làm tăng mối quan tâm đến các phương án vận tải giảm hoặc không phát thải. Ông Nhữ Đình Thiện, Tổng thư ký Hiệp hội Đại lý, Môi giới và Dịch vụ hàng hải Việt Nam khuyến nghị tăng đầu tư cho hoạt động thủy nội địa.
Chuyên gia chỉ ra Việt Nam có hơn 80.000 km sông ngòi, với khoảng 40.000 km có thể khai thác vận tải, nhưng vận tải thủy nội địa đóng góp chưa tới 20% sản lượng. Ông Thiện ví dụ việc vận chuyển một container ra khu vực Cái Mép bằng đường bộ có thể mất 4-5 triệu đồng và tốn nhiều thời gian do kẹt xe. Trong khi, một xà lan có thể chở từ 100 đến 200 container, giúp cắt giảm chi phí đáng kể.
Phương tiện điện cũng được tính đến. “Chúng tôi đang cố gắng chuyển đổi cơ sở hạ tầng logistics từ sử dụng xăng dầu sang dùng điện và lắp thêm các tấm pin mặt trời”, ông Nguyễn Đình Tùng tại Vina T&T, cho biết.
Đã có triển vọng cho hướng đi này. Tại một hội nghị kinh doanh mới đây, ông Kevin Stuart Burrell, Giám đốc Điều hành khu vực Mekong của A.P. Moller – Maersk, cho biết đã đạt được chi phí vận hành đội xe tải điện bằng với xe xăng sau ba tháng thử nghiệm tại Việt Nam, dù chi phí đầu tư ban đầu gấp 2,5 lần xe xăng.
Theo ông Nguyễn Ngọc Hòa, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp TP HCM, việc hỗ trợ doanh nghiệp ứng phó với thách thức của xung đột Trung Đông không chỉ dừng ở các giải pháp ngắn hạn, mà cần hướng đến xây dựng một môi trường kinh doanh thực sự thuận lợi, nơi doanh nghiệp có thể yên tâm đầu tư dài hạn, đổi mới và phát triển bền vững.
“Đồng thời, Việt Nam cần có những cơ chế cụ thể hơn để hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa trong quá trình chuyển đổi, đặc biệt là về tài chính, công nghệ và nguồn nhân lực”, ông nói tại một diễn đàn kinh tế tháng trước.
Tại họp báo Bộ Công Thương chiều 9-4, ông Nguyễn Thế Hữu - Phó cục trưởng Cục Điện lực (Bộ Công Thương) - thông tin về tình hình cung ứng điện trong cao điểm mùa nắng nóng và tác động của việc lượng xe điện tăng trưởng nhanh.
Theo ông Nguyễn Thế Hữu, xu hướng phát triển xe điện là khó có thể đảo ngược, đặc biệt trong thời gian gần đây khi giá xăng dầu tăng cao, biến động.
Theo số liệu thống kê mới nhất, tính đến hết năm 2025, cả nước có khoảng 215.000 ô tô và gần 2,6 triệu xe máy điện. Theo tính toán, nhu cầu sử dụng điện cho số xe này ước khoảng 652 triệu kWh (chiếm 0,2-0,3% tổng nhu cầu điện thương phẩm).
Dự báo đến năm 2030, sẽ có 1,6 triệu ô tô và 8-13 triệu xe máy điện trên toàn quốc. Nhu cầu sử dụng điện năng đạt 3,1-5,6 tỉ kWh (chiếm 0,68-1,1% nhu cầu điện thương phẩm).
"Con số này không phải quá lớn, nhưng nhu cầu điện cho giao thông không chỉ là tổng tiêu thụ mà cần chú ý công suất tức thời hệ thống phải đáp ứng", ông Hữu nói.
Thời gian tới, ngành điện lực sẽ nghiên cứu tập trung vào quy mô đặc tính phương tiện, đặc tính tiêu thụ, hành vi sạc (tần suất, khung giờ và công suất sạc) và độ tập trung trên địa bàn…
Ông lấy ví dụ với khoảng 100.000 ô tô điện cùng sạc trụ nhanh từ 60-120kWh, thì tổng công suất sạc tức thời phải đạt 6-12GWh - đây là một áp lực lớn đến hệ thống điện, đặc biệt là hệ thống điện trung áp.
Do vậy thách thức dài hạn không phải là tổng nhu cầu điện năng sử dụng, mà cần tập trung phát triển hệ thống lưới điện trung, hạ áp. Trong đó có thể xuất hiện tình trạng quá tải cục bộ tại những khu vực tập trung dân cư và các khu vực có trạm sạc công cộng.
Bộ Công Thương sẽ chỉ đạo các đơn vị thành viên có các giải pháp đồng bộ như: Có cơ chế, biểu giá phù hợp để khuyến khích sạc ngoài giờ cao điểm tránh quá tải cục bộ; triển khai trạm sạc thông minh giảm áp lực công suất tức thời.
Phó cục trưởng Cục Điện lực cũng cho biết theo dự báo từ cơ quan khí tượng thủy văn, thời tiết sẽ chuyển dần từ La-nina sang pha trung tính từ giữa tháng 5 đến tháng 7, sau đó chuyển sang pha El-nino vào mùa mưa năm nay.
Trong tháng 4 vào cao điểm mùa khô ở miền Nam, phụ tải điện ở khu vực này đã ở mức cao. Trong khi đó từ ngày 31-3 ở miền Bắc đã xuất hiện nắng nóng (sớm hơn mọi năm là từ cuối tháng 4 và kéo dài đến tháng 7), khiến phụ tải tăng cao, đạt khoảng 1,004,7 tỉ kWh/ngày.
Con số trên tuy chưa phải kỷ lục của hệ thống điện quốc gia bởi đã xuất hiện mức cao hơn trong năm 2025, tuy nhiên đây là con số kỷ lục của năm nay và đến ngày 7-4 tiếp tục tăng thêm. "Nguyên nhân do thời tiết nắng nóng, nhu cầu sử dụng tăng cao", ông lý giải.
Từ cuối năm 2025, Bộ Công Thương đã phê duyệt kế hoạch đảm bảo cung cấp điện 2026. Trong đó với phương án cơ sở là tăng 8,5% và phương án cực đoạn cho mùa khô có thể tăng cao nhất ở mức 14,1%.
Thực tế tăng trưởng phụ tải tích lũy hiện tại đạt hơn 6%, và vẫn nằm trong kế hoạch dự kiến.
Tuy nhiên kế hoạch đáp ứng nhu cầu phụ tải phụ thuộc rất nhiều vào thời tiết. Trong trường hợp nắng nóng tiếp tục kéo dài, nhiệt độ tăng cao, nhu cầu sử dụng điện sẽ tăng đột biến và gây áp lực rất lớn lên hệ thống điện.
Bộ Công Thương đã triển khai nhiều giải pháp đảm bảo cung cấp điện. Bước đầu ghi nhận một số kết quả tích cực.
Hiện nay, hầu hết các hồ thủy điện lớn (đặc biệt ở miền Bắc) đều giữ mực nước rất cao, sẵn sàng đảm bảo cung ứng điện cho cao điểm mùa khô, thời tiết nắng nóng.
Về cung cấp nhiên liệu, PVGAS đã nâng khả năng tái hòa khí từ hơn 7 triệu m3/ngày lên 9,5 triệu m3/ngày. Điều này giúp tăng độ linh hoạt trong việc huy động các nguồn điện khí ở khu vực Đông Nam Bộ, đáp ứng nhu cầu phụ tải miền Nam vào cao điểm buổi chiều.
Ngoài ra, hệ thống cũng được bổ sung thêm 1.300MW từ Nhà máy nhiệt điện Vũng Áng 2...
Bộ Công Thương đồng thời lấy ý kiến để điều chỉnh khung giờ cao điểm và thấp điểm của hệ thống, theo hướng chuyển nhu cầu điện của khu vực sản xuất sắt thép, chế biến… từ giờ có giá cao sang giờ có giá thấp. Điều này giúp cân bằng áp lực cho hệ thống điện.
"Người dân và các doanh nghiệp cần tích cực triển khai chỉ thị của Thủ tướng về tiết kiệm điện. Nếu được, nên dịch chuyển việc sử dụng điện từ khung giờ cao điểm sang giờ thấp điểm hơn", ông Hữu khuyến cáo.
Ngày 7/4, Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam tổ chức Hội nghị phản biện xã hội dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều Luật Bảo hiểm xã hội 2024.
Ông Nguyễn Duy Cường, Cục phó Tiền lương và Bảo hiểm xã hội (Bộ Nội vụ) cho biết dự luật bổ sung danh mục đầu tư của Quỹ Bảo hiểm xã hội (BHXH).
Theo đó, ngoài các ngân hàng thương mại do Nhà nước chi phối như quy định hiện hành, nguồn Quỹ BHXH có thể được gửi tại nhà băng có vốn doanh nghiệp nhà nước trên 50%.
Hiện Quỹ BHXH chỉ được gửi tiền tại các ngân hàng thương mại nhà nước, gồm Agribank, Vietinbank, Vietcombank và BIDV.
GS Lê Minh Thông, nguyên Phó chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội, cho rằng quy định này dễ dẫn tới rủi ro. Theo ông, việc đầu tư Quỹ BHXH là vấn đề hệ trọng, cần đảm bảo an toàn khi quỹ liên quan đến an sinh của hàng chục triệu người lao động.
"Tôi đề nghị bỏ đề xuất này khỏi dự thảo luật. Nếu chưa có đánh giá tác động hay căn cứ thực tiễn, nên giữ nguyên như hiện hành", ông nói.
TS Nguyễn Diệu Hồng, chuyên gia độc lập, cũng nói quy định nới diện ngân hàng được nhận tiền gửi từ Quỹ BHXH là "rủi ro quá lớn", đặc biệt với nhóm nhà băng có vốn doanh nghiệp nhà nước 50% trở lên. Bà cho rằng đây là khoản tích lũy của người lao động có thể 30 năm sau họ mới hưởng, nên cơ quan soạn thảo cần xem xét lại đề xuất này để đảm bảo quyền lợi an sinh.
Cùng quan điểm, ông Nguyễn Xuân Tuấn, Phụ trách bộ phận Chính sách pháp luật Liên đoàn lao động tỉnh Thanh Hóa cũng đề nghị bỏ nội dung này khỏi dự thảo luật sửa đổi.
Trong khi đó, ông Vũ Anh Tuấn, Phó chủ tịch Công đoàn Y tế Việt Nam cho rằng muốn quỹ sinh lời bắt buộc phải đầu tư, đồng nghĩa chấp nhận rủi ro. Ông đánh giá mức sở hữu trên 50% vốn là tỷ lệ "tin cậy", nên có thể cân nhắc cho phép Quỹ BHXH được gửi tiền tại các ngân hàng thương mại nhà nước và nhà băng có vốn doanh nghiệp nhà nước 50% trở lên.
Theo số liệu của Bộ Tài chính, tính tới cuối 2024, Quỹ BHXH dư khoảng 1,29 triệu tỷ đồng với mức tăng trưởng bình quân 9% một năm. Tới năm 2027, dự kiến 24,6 triệu người tham gia BHXH; 18,8 triệu người đóng BHTN và 99,3 triệu người tham gia BHYT. Người hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH hàng tháng, trợ cấp thất nghiệp cũng sẽ tăng trong bối cảnh mở rộng diện bao phủ.
Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều Luật Bảo hiểm xã hội 2024 dự kiến được trình Quốc hội cho ý kiến, thông qua tại kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, và có hiệu lực từ 1/7/206.
Chiến sự Trung Đông vẫn phức tạp, nhiều chi phí tăng mạnh, nhưng trong tài liệu vừa trình đại hội cổ đông mấy ngày gần đây của nhiều doanh nghiệp, bên cạnh thách thức, không ít đơn vị vẫn thể hiện lạc quan, khả năng thích ứng, tìm kiếm cơ hội để duy trì đà tăng trưởng.
Trình đại hội cổ đông năm nay, Masan - tập đoàn bán lẻ hàng đầu của Việt Nam - bất chấp nỗi lo lạm phát làm suy giảm sức mua, vẫn đặt mục tiêu doanh thu thuần 93.500 - 98.000 tỉ đồng, tăng 15 - 20% so với năm 2025. Lợi nhuận sau thuế mục tiêu 7.250 - 7.900 tỉ đồng, tăng 7 - 17%.
Lãnh đạo Masan nói hiện vẫn đang theo dõi tác động đang diễn ra của bối cảnh địa chính trị và ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh tổng thể - bao gồm lạm phát, rủi ro chuỗi cung ứng, chi phí đầu vào, rủi ro lãi suất và xu hướng tiêu dùng, tâm lý thị trường. Tính đến nay, Masan đã quản trị các rủi ro và chưa bị ảnh hưởng đáng kể.
Về giải pháp, Masan tiếp tục củng cố bảng cân đối kế toán, giảm chi phí tài chính và tỉ lệ sở hữu trong các mảng kinh doanh không cốt lõi nhằm đơn giản hóa cấu trúc tập đoàn và xây dựng nền tảng tiêu dùng - bán lẻ tập trung; số hóa toàn diện chuỗi vận hành và mở rộng quy mô nền tảng hội viên nhằm tối đa hóa sức mạnh cộng hưởng trong toàn bộ hệ sinh thái của Masan.
Cùng trong lĩnh vực bán lẻ và tiêu dùng, nhiều doanh nghiệp khác cũng đặt mục tiêu cao hơn các năm trước. Theo đó, Thế giới Di động (MWG), FPT Retail (FRT), Vinamilk (VNM) và PNJ đều hướng tới kết quả kinh doanh cao nhất lịch sử với doanh thu dự kiến tăng trong khoảng từ 4% đến hơn 37%, còn lợi nhuận tăng từ 4% đến 27%.
Vingroup trình cổ đông kế hoạch doanh thu năm 2026 đạt 450.000 tỉ đồng, tăng khoảng 36% so với năm trước, trong khi lợi nhuận sau thuế dự kiến 25.000 tỉ đồng, gấp 2,2 lần và hướng tới mức kỷ lục mới.
Vinhomes (VHM) giữ vị thế là nhà phát triển bất động sản lớn nhất Việt Nam cũng đặt mục tiêu kỷ lục với doanh thu 250.000 tỉ đồng và lợi nhuận sau thuế 50.000 tỉ đồng, tăng lần lượt 63% và 15% so với năm trước.
Novaland thì trình cổ đông mục tiêu doanh thu thuần 2026 đạt 22.715 tỉ đồng, tăng 3,26 lần so với kết quả thực hiện năm 2025; lợi nhuận sau thuế đạt 1.852 tỉ đồng. Tương tự, Hòa Phát cũng đặt mục tiêu tăng trưởng mạnh với kế hoạch doanh thu tăng trên 30% và lợi nhuận tăng khoảng 42% so với năm 2025, cho thấy kỳ vọng tích cực của ban lãnh đạo bất chấp bối cảnh chi phí vốn gia tăng.
Ở lĩnh vực hàng không, Vietnam Airlines - doanh nghiệp chịu áp lực lớn từ biến động giá nhiên liệu - cho biết cứ mỗi 1 USD giá dầu tăng so với kế hoạch sẽ làm chi phí của hãng đội thêm hơn 300 tỉ đồng.
Theo doanh nghiệp, dù chiến sự Trung Đông bùng nổ nhưng hãng "tự tin vượt qua các rào cản địa chính trị, đảm bảo luồng vận hành vận tải không gián đoạn, tối ưu hóa nguồn lực để bảo vệ mục tiêu hiệu quả khai thác trong năm 2026".
Nhiều doanh nghiệp khác cũng đẩy mạnh việc củng cố nền tảng tài chính và quản trị rủi ro. Như Vinaconex, lãnh đạo doanh nghiệp này nói sẽ tập trung rà soát cơ cấu lại nguồn vốn theo hướng an toàn, giảm phụ thuộc vào vốn ngắn hạn, tăng cường quản trị dòng tiền và kiểm soát chi phí chặt chẽ...
Đi cùng áp lực tỉ giá, ông Huỳnh Anh Huy - CFA, Giám đốc phân tích ngành của Chứng khoán Kafi - cho biết việc lãi suất tăng lên sẽ tạo ra áp lực lên bài toán tài chính của doanh nghiệp, từ đó làm giảm lợi nhuận kỳ vọng của doanh nghiệp đó.
"Các ngành nghề thâm dụng vốn lớn, có nợ ròng cao sẽ là các doanh nghiệp cần tính toán lại trong bối cảnh sắp tới", ông Huy nói. Tính toán từ Kafi cho thấy nhóm 10 doanh nghiệp niêm yết lớn có tổng nợ ròng lên tới khoảng 717.000 tỉ đồng tại thời điểm cuối 2025.
Theo đó, ước tính nếu lãi suất tăng thêm 1%, tổng chi phí tài chính của nhóm có thể tăng hơn 7.100 tỉ đồng. Riêng Vingroup có thể chịu thêm khoảng 2.520 tỉ đồng chi phí lãi vay, tiếp đến là Vinhomes (941 tỉ đồng), Hòa Phát (643 tỉ đồng) và Novaland (629 tỉ đồng).
"Dù áp lực lãi suất là có thật, nhưng đây cũng là giai đoạn "đãi cát tìm vàng". Những doanh nghiệp có cấu trúc tài chính lành mạnh, sở hữu lợi thế cạnh tranh bền vững, khả năng chuyển giao chi phí sang giá hàng bán và được người tiêu dùng chấp nhận sẽ là những cái tên trụ vững", ông Huy nhìn nhận.
