Theo Hãng tin AFP, ngày 9-4, Thủ tướng Nawaf Salam của Lebanon tuyên bố quốc tang, sau khi các cuộc không kích mới nhất của Israel làm rung chuyển nước này và khiến ít nhất 182 người thiệt mạng.
Văn phòng Thủ tướng Lebanon nói rằng ngày 9-4 sẽ là “ngày quốc tang dành cho các nạn nhân thiệt mạng và bị thương trong các cuộc tấn công của Israel nhằm vào hàng trăm dân thường vô tội, không có khả năng tự vệ”, đồng thời ra lệnh đóng cửa các cơ quan công quyền và treo cờ rủ.
Văn phòng của ông Salam cũng cho biết ông đang tiến hành các nỗ lực ngoại giao “nhằm huy động toàn bộ nguồn lực chính trị và ngoại giao của Lebanon để chấm dứt cỗ máy giết chóc của Israel”.
Ngày 8-4, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cho biết ông đã thúc giục Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian đưa Lebanon vào thỏa thuận ngừng bắn đã đạt được giữa hai bên.
Các cuộc tấn công của Israel vào Lebanon trong ngày 8-4 khiến 182 người thiệt mạng và 890 người bị thương, theo số liệu ban đầu của Chính phủ Lebanon. Trong đó, thủ đô Beirut hứng chịu các đợt oanh kích dữ dội nhất kể từ khi cuộc chiến giữa Israel và nhóm vũ trang Hezbollah bùng phát đầu tháng 3.
“Tôi đã bày tỏ hy vọng rằng thỏa thuận ngừng bắn sẽ được tất cả các bên tham chiến tôn trọng đầy đủ, trên mọi khu vực đối đầu, gồm cả tại Lebanon” – ông Macron viết trên nền tảng X sau khi trao đổi với hai nhà lãnh đạo.
Ông nêu rõ đây là “điều kiện cần thiết để thỏa thuận ngừng bắn có tính đáng tin cậy và lâu dài”.
Trong khi đó, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian khẳng định việc ngừng bắn tại Lebanon là một trong những điều kiện then chốt trong kế hoạch 10 điểm của Cộng hòa Hồi giáo Iran nhằm chấm dứt xung đột ở Trung Đông, theo Hãng tin ISNA.
Ngày 8-4, Mỹ nói rằng Iran phải mở lại eo biển Hormuz “ngay lập tức, nhanh chóng và an toàn”, sau khi rộ lên thông tin tuyến đường thủy chiến lược này vẫn bị đóng cửa dù Mỹ và Iran đã đạt thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần.
Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt nói với các phóng viên rằng bất kỳ hành động đóng cửa nào tại eo biển này đều “hoàn toàn không thể chấp nhận”.
“Tôi xin nhắc lại kỳ vọng và yêu cầu của Tổng thống Trump rằng eo biển Hormuz phải được mở lại ngay lập tức, nhanh chóng và an toàn” – bà nêu rõ.
Ngày 8-4, Bahrain cho biết nước này đã mở lại không phận, sau khi Iran và Mỹ đạt được thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần. Trước đó, Iraq cũng thông báo mở lại không phận của mình.
Cơ quan hàng không dân dụng nước này thông báo “mở lại không phận trên Vương quốc Bahrain”, trong khi đơn vị vận hành sân bay quốc tế Bahrain, gần thủ đô Manama, “xác nhận việc dần nối lại các chuyến bay”.
Ngày 8-4, Các Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE) nói rằng Iran phải bồi thường cho những thiệt hại do các cuộc tấn công của Tehran tại vùng Vịnh gây ra, đồng thời cho biết họ đang muốn được làm rõ về việc thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ – Iran sẽ bảo đảm Tehran chấm dứt các hành động thù địch và mở lại eo biển Hormuz như thế nào.
Mỹ và Iran đã đạt được thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần sau hơn một tháng xung đột, nhưng thỏa thuận ngừng bắn này vẫn mong manh khi một số quốc gia Vùng Vịnh, gồm cả UAE, cho biết họ đã bị Tehran tấn công.
Bộ Ngoại giao UAE nói nước này “đang muốn được làm rõ thêm về các điều khoản của thỏa thuận nhằm bảo đảm Iran cam kết đầy đủ việc chấm dứt ngay lập tức mọi hành động thù địch trong khu vực, cũng như việc mở lại hoàn toàn và vô điều kiện đối với eo biển Hormuz”.
Cơ quan này cũng nhấn mạnh các cuộc tấn công của Iran “đòi hỏi lập trường cứng rắn, bao gồm việc bảo đảm Iran phải chịu trách nhiệm đầy đủ đối với các thiệt hại và bồi thường”.
Ngày 8-4, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tuyên bố nước này vẫn sẵn sàng đối đầu với Iran nếu cần thiết, bất chấp thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ – Iran.
“Xin nói rõ: Chúng tôi vẫn còn những mục tiêu cần hoàn thành và chúng tôi sẽ đạt được chúng, hoặc thông qua thỏa thuận, hoặc thông qua việc nối lại giao tranh” – ông Netanyahu phát biểu trên truyền hình.
Nhà lãnh đạo Israel nêu rõ: “Chúng tôi sẵn sàng quay trở lại chiến đấu bất cứ lúc nào cần thiết. Ngón tay của chúng tôi vẫn đặt trên cò súng. Đây không phải là kết thúc của chiến dịch, mà là một bước trên con đường đạt được tất cả mục tiêu”.
“Iran bước vào giai đoạn tạm ngừng này trong tình trạng yếu hơn bao giờ hết” – ông Netanyahu nhận định.
Ngày 8-4, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf nhận định thỏa thuận ngừng bắn và các cuộc đàm phán với Mỹ hiện nay “không hợp lý”, do những hành động vi phạm kế hoạch 10 điểm của Tehran, bao gồm các cuộc tấn công của Israel tại Lebanon, một chiếc máy bay không người lái xâm nhập không phận Iran, và việc phủ nhận quyền làm giàu uranium của Tehran.
“Sự ngờ vực sâu sắc mang tính lịch sử mà chúng tôi dành cho Mỹ bắt nguồn từ việc nước này liên tục vi phạm mọi cam kết – một khuôn mẫu đáng tiếc đã lặp lại một lần nữa”, ông Ghalibaf đăng trên X, đồng thời liệt kê ba hành động vi phạm đối với đề xuất của Iran.
Ông bình luận: “Hiện nay chính “nền tảng khả thi để tiến hành đàm phán” đã bị vi phạm một cách công khai và rõ ràng, thậm chí ngay trước khi các cuộc đàm phán bắt đầu. Trong tình huống như vậy, một thỏa thuận ngừng bắn song phương hoặc các cuộc đàm phán là điều không hợp lý”.
Ngày 8-4, Nhà Trắng cho biết ông Trump sẽ tiếp tục thảo luận với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu về ý tưởng đưa Lebanon vào thỏa thuận ngừng bắn trong cuộc xung đột ở Trung Đông.
“Tôi chắc chắn rằng vấn đề này sẽ tiếp tục được thảo luận giữa Tổng thống Trump và Thủ tướng Netanyahu” – Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt nói với các phóng viên.
"Chúng tôi đã bắt đầu quá trình dọn dẹp eo biển Hormuz như một món quà cho các nước trên khắp thế giới, bao gồm Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Pháp và nhiều nước khác. Thật khó tin, họ không có đủ can đảm hay quyết tâm tự làm điều này", Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trên Truth Social ngày 11/4.
Tổng thống Mỹ không nêu cụ thể quá trình dọn dẹp bao gồm những hoạt động gì, nhưng dường như ám chỉ đến hoạt động rà phá thủy lôi. Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM) của quân đội Mỹ chưa công bố động thái quân sự nào trên eo biển Hormuz.
Ông Trump cho rằng Iran đã chịu tổn thất nặng nề trong xung đột, cho rằng nước này "không còn hải quân và cũng không còn không quân", hệ thống phòng không và radar bị phá hủy, trong khi các cơ sở sản xuất cũng như kho tên lửa, máy bay không người lái "đã bị xóa sổ".
Tổng thống Mỹ nói "mối đe dọa duy nhất còn lại" của Iran với tàu dầu đi qua Hormuz là thủy lôi. "Tiện thể, toàn bộ 28 tàu rải thủy lôi của họ đều đang nằm dưới đáy biển", ông Trump thông báo.
Ông Trump đăng thông điệp vài giờ sau khi nhà báo Barak Ravid của trang Axios dẫn nguồn thạo tin tiết lộ "một số tàu hải quân Mỹ đã di chuyển qua eo biển Hormuz" mà không có sự phối hợp với Iran. Đây được cho là lần đầu tiên hoạt động như vậy diễn ra kể từ khi xung đột bùng phát.
Truyền hình nhà nước Iran cho biết quân đội nước này đã cảnh báo một tàu quân sự Mỹ về khả năng bị tấn công "trong vòng 30 phút" nếu đi qua eo biển Hormuz, khiến phương tiện này phải quay đầu, rút khỏi vùng biển.
Eo biển Hormuz là tuyến vận chuyển dầu mỏ quan trọng, chiếm khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu. Ngay sau khi Mỹ - Israel phát động chiến dịch tấn công Iran ngày 28/2, Tehran đã triển khai nhiều xuồng cao tốc để rải thủy lôi tại eo biển Hormuz.
Các quả thủy lôi, cùng mối đe dọa từ máy bay không người lái (UAV) và tên lửa, khiến số lượng tàu hàng đi qua tuyến hàng hải này giảm xuống mức rất thấp, đẩy giá năng lượng tăng cao và mang lại cho Iran đòn bẩy lớn nhất trong xung đột.
Việc mở lại tuyến đường này là một trong những chủ đề quan trọng trong thỏa thuận ngừng bắn gần đây giữa các bên, dù số lượng tàu thuyền qua lại vẫn còn hạn chế.
Sau khi các bên đạt được lệnh ngừng bắn, Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 9/4 công bố lộ trình thay thế cho tàu thuyền để tránh nguy cơ trúng thủy lôi tại eo biển Hormuz. Tuy nhiên, quan chức Mỹ cho rằng tuyến di chuyển này bị hạn chế đáng kể, phần lớn do Iran rải thủy lôi một cách thiếu hệ thống.
New York Times ngày 10/4 dẫn lời các quan chức Mỹ giấu tên nói rằng tình trạng mất dấu thủy lôi là một trong những lý do khiến Iran chưa thể nhanh chóng đáp ứng yêu cầu của chính quyền Tổng thống Trump về mở cửa hoàn toàn eo biển Hormuz.
Ông Trump đưa ra tuyên bố trong lúc đàm phán giữa Mỹ và Iran đang diễn ra tại Islamabad, Pakistan, với mục tiêu chấm dứt cuộc chiến kéo dài hơn 40 ngày qua đang làm rung chuyển cả Trung Đông và dẫn đến nhiều hệ lụy kinh tế toàn cầu.
Truyền thông nhà nước Iran cho biết phía Tehran đã trình bày "loạt đề xuất và lằn ranh đỏ" cho đàm phán hòa bình, đề cập các vấn đề eo biển Hormuz, bồi thường chiến tranh, giải phóng tài sản Iran bị đóng băng và một lệnh ngừng bắn trên toàn khu vực Trung Đông. Phó tổng thống Mỹ JD Vance cho biết Washington sẵn sàng đối thoại nếu Iran thực sự thiện chí.
Theo Hãng tin Bloomberg, hai siêu tàu chở dầu ngày 12-4 đã cố gắng đi qua eo biển Hormuz để vào vịnh Ba Tư nhưng bất ngờ quay đầu vào phút chót, đúng lúc Mỹ và Iran không đạt được thỏa thuận chấm dứt xung đột.
Cụ thể, dữ liệu theo dõi hàng hải cho thấy ba tàu chở dầu cỡ rất lớn - không có liên hệ trực tiếp với Iran - đã tiếp cận eo biển từ vịnh Oman tối 11-4 (giờ địa phương) và đến khu vực gần đảo Larak (Iran) vào sáng sớm hôm sau.
Tuy nhiên tại điểm được xem như "cửa ngõ" vào vịnh Ba Tư, hai tàu Agios Fanourios I (hướng đến Iraq) và Shalamar (cờ Pakistan, dự kiến đến UAE) bất ngờ quay đầu rời đi.
Trong khi đó, tàu còn lại là Mombasa B tiếp tục hành trình và đi qua tuyến giữa đảo Larak và Qeshm - lộ trình được Iran cho phép - để tiến vào vịnh Ba Tư. Hiện tàu này chưa phát tín hiệu về điểm đến cụ thể.
Nguyên nhân cụ thể về việc hai tàu quay đầu - cũng như việc tàu thứ ba đi tiếp - vẫn chưa rõ ràng, bởi trước đó cả Iraq và Pakistan đều đã được Iran cấp phép quá cảnh qua eo biển. Các doanh nghiệp sở hữu các tàu trên hiện chưa đưa ra phản hồi về sự việc.
Đáng chú ý hơn, quyết định thay đổi hành trình này diễn ra đúng thời điểm các nhà đàm phán tại thủ đô Islamabad (Pakistan) thông báo Mỹ và Iran không đạt được thỏa thuận chấm dứt xung đột, tiếp tục làm leo thang lo ngại về an ninh hàng hải và nguồn cung năng lượng toàn cầu khi lệnh ngừng bắn hiện tại vốn đã mong manh.
Eo Hormuz là tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới, nhưng đã bị tắc nghẽn nghiêm trọng kể từ khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc không kích vào Iran. Do đó, việc nối lại hoạt động vận tải qua tuyến hàng hải này là một điểm quan trọng trong các cuộc đàm phán, nhưng đến nay các bên vẫn chưa đạt được đồng thuận.
Thời gian gần đây, nhiều tàu cũng đã phải hủy hành trình giữa chừng khi cố gắng đi qua eo Hormuz, cho thấy tình hình an ninh khu vực liên tục biến động và rủi ro cao. Phần lớn tàu đang tìm cách rời khỏi vịnh Ba Tư, nhưng các tàu trống vẫn cần đi vào để nhận hàng mới.
Dù vậy hôm 11-4 vẫn ghi nhận tín hiệu tích cực khi hai siêu tàu chở dầu của Trung Quốc và một tàu Hy Lạp đã thành công rời vịnh Ba Tư qua eo Hormuz, chở đầy dầu thô.
Vì vậy, nếu cả ba tàu trong ngày 12-4 đều đi qua thành công, đây sẽ là dấu hiệu lạc quan cho thấy hoạt động vận tải qua eo biển đang dần ổn định trở lại. Tuy nhiên, việc hai tàu bất ngờ quay đầu cho thấy tình hình vẫn còn bất ổn và khó đoán.
"Trong các cuộc trao đổi với Thủ tướng Shehbaz Sharif và Thống chế Asim Munir của Pakistan, họ đã đề nghị tôi hoãn triển khai lực lượng hủy diệt dự kiến nhằm vào Iran tối nay, với điều kiện Iran đồng ý mở lại eo biển Hormuz một cách hoàn toàn, lập tức và an toàn. Tôi đã đồng ý tạm dừng các cuộc ném bom và tấn công Iran trong thời hạn hai tuần. Đây sẽ là lệnh ngừng bắn hai chiều", Tổng thống Mỹ Donald Trump đăng trên Truth Social tối 7/4 (sáng 8/4 giờ Hà Nội).
Theo Tổng thống Mỹ, lý do ông đưa ra quyết định như vậy là Mỹ đã đạt được mọi mục tiêu quân sự, đồng thời đang tiến rất gần tới thỏa thuận dứt điểm về hòa bình lâu dài với Iran, cũng như hòa bình tại Trung Đông.
"Chúng tôi đã nhận được một đề xuất gồm 10 điểm từ Iran và tin rằng đây là cơ sở khả thi để đàm phán. Gần như tất cả vấn đề bất đồng trước đây giữa Mỹ và Iran đã được thống nhất, nhưng khoảng thời gian hai tuần sẽ cho phép hoàn tất và ký kết thỏa thuận. Với tư cách Tổng thống Mỹ, đồng thời đại diện cho các quốc gia Trung Đông, tôi cảm thấy vinh dự khi vấn đề kéo dài này đang tiến gần tới việc đạt được giải pháp", Tổng thống Mỹ nêu thêm.
Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran cho biết họ đã chấp thuận lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần. "Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng điều này không đồng nghĩa với việc chiến sự đã chấm dứt. Chúng tôi vẫn luôn trong trạng thái sẵn sàng chiến đấu. Chỉ cần đối phương mắc sai lầm dù là nhỏ nhất, họ sẽ phải đối mặt với toàn bộ sức mạnh đáp trả của chúng tôi", hội đồng cho hay.
Truyền thông nhà nước Iran cho biết các cuộc đàm phán với Mỹ sẽ được tổ chức tại Islamabad, thủ đô của Pakistan vào 10/4 và có thể kéo dài để hoàn thiện các chi tiết của một thỏa thuận, với mục tiêu "khẳng định những thành tựu trên chiến trường của Iran".
Các thông báo được đưa ra thông báo khi còn chưa đầy hai giờ trước khi tối hậu thư mà Tổng thống Mỹ đặt ra với Iran hết hạn. Theo tối hậu thư, Iran phải đạt thỏa thuận mở lại eo biển Hormuz trước 20h giờ miền đông (7h giờ Hà Nội ngày 8/4) nếu không muốn cơ sở hạ tầng dân sự bị tàn phá.
CNN dẫn lời một quan chức cấp cao Nhà Trắng cho biết Israel cũng đã đồng ý tạm dừng chiến dịch ném bom vào Iran trong hai tuần, khi các cuộc đàm phán tiếp tục.
