Sáng 6.4, kỳ họp thứ nhất Quốc hội (QH) khóa XVI đã khai mạc trọng thể tại thủ đô Hà Nội. Tham dự phiên khai mạc có Tổng Bí thư Tô Lâm; Chủ tịch nước Lương Cường; Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính; Chủ tịch QH Trần Thanh Mẫn; Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú; Chủ tịch Ủy ban T.Ư MTTQ VN Bùi Thị Minh Hoài.
Cùng tham dự có nguyên Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh; nguyên Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng; các nguyên Chủ tịch QH: Nguyễn Văn An, Nguyễn Sinh Hùng, Nguyễn Thị Kim Ngân. Các lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Ủy ban T.Ư MTTQ VN, các vị khách quốc tế… cùng dự.
Trước giờ khai mạc kỳ họp, các lãnh đạo Đảng, Nhà nước, MTTQ VN, các đại biểu QH đã đến đặt vòng hoa, vào Lăng viếng Chủ tịch Hồ Chí Minh; đại diện các đoàn đại biểu QH đặt vòng hoa tại Đài tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ.
Cùng với kiện toàn tổ chức bộ máy nhà nước, kỳ họp cũng thể chế hóa Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, tạo nền tảng pháp lý, thể chế và động lực chính sách để đất nước bước vào thời kỳ phát triển mới: phát triển nhanh, bền vững, giàu bản sắc, dựa trên KH-CN, đổi mới sáng tạo và khát vọng vươn lên mạnh mẽ của toàn dân tộc.
Phát biểu tại phiên khai mạc, Tổng Bí thư Tô Lâm cho hay, Đại hội XIV của Đảng đã xác định rất rõ mục tiêu phát triển đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 và nhấn mạnh yêu cầu đổi mới tư duy phát triển, khơi thông mọi nguồn lực, phát huy cao nhất sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc. Trong tiến trình đó, QH phải đổi mới mạnh mẽ hơn, thực chất hơn, hiệu quả hơn để thực hiện đầy đủ, xứng đáng trọng trách hiến định của mình.
Tổng Bí thư đề nghị QH khóa XVI đổi mới mạnh mẽ công tác lập pháp, xây dựng bằng được một hệ thống pháp luật hiện đại, thống nhất, ổn định, khả thi và kiến tạo phát triển. QH cần chỉ đạo rà soát tổng thể hệ thống pháp luật, hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật quốc gia, kiên quyết khắc phục tình trạng “luật bó”, chồng lấn, đẩy trách nhiệm cho văn bản dưới luật; phải làm sao để luật ban hành ra là đi được vào cuộc sống, người dân dễ hiểu, doanh nghiệp dễ thực hiện, cơ quan nhà nước dễ áp dụng.
Đặc biệt, phải đổi mới căn bản tư duy xây dựng pháp luật theo hướng kiến tạo phát triển. Pháp luật không chỉ để quản lý cái đã có, mà còn phải mở đường cho cái mới; không chỉ điều chỉnh thực tiễn hiện hữu, mà còn phải kiến tạo tương lai. Luật không chỉ “mở đường” mà còn phải “sửa đường”. Hiệu quả thực thi và sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp phải là thước đo cao nhất của chất lượng lập pháp.
Hoạt động Giám sát tối cao của QH cũng cần nâng tầm theo hướng thực chất, sắc bén, đi đến cùng trách nhiệm và kết quả. Giám sát không chỉ để “kiểm tra việc đã làm” mà còn phải giúp “định hình việc cần làm”, nhận diện sớm những bất cập có thể phát sinh và phải trả lời được câu hỏi “vấn đề đã được giải quyết hay chưa”.
Nhiệm kỳ này, QH tập trung giám sát những vấn đề lớn, then chốt, “điểm nghẽn của điểm nghẽn” trong phát triển; đặc biệt là việc thực hiện các chủ trương lớn của Đảng, việc tổ chức thi hành pháp luật, việc sử dụng nguồn lực quốc gia, quản lý tài sản công, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, trách nhiệm giải trình của các cơ quan nhà nước.
Tổng Bí thư Tô Lâm đề nghị QH nâng cao bản lĩnh và tầm nhìn khi quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước; quyết định phải đúng, trúng, kịp thời, vì lợi ích lâu dài của quốc gia; “bởi chậm một quyết sách có thể làm lỡ một thời cơ chiến lược”.
QH cũng cần tiếp tục đổi mới tổ chức và phương thức hoạt động theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp, gần dân, sát thực tiễn và phản ứng chính sách nhanh hơn. Trong một thế giới biến động không ngừng, QH không thể vận hành theo nhịp độ cũ, cách thức cũ mà phải có năng lực thích ứng nhanh hơn, phản ứng chính sách kịp thời hơn, nhưng vẫn đảm bảo chặt chẽ, đúng đắn.
Tổng Bí thư lưu ý cần tiếp tục nghiên cứu tăng hợp lý số kỳ họp, đa dạng hóa và linh hoạt hóa các hình thức hoạt động của QH và các cơ quan của QH, nhất là ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số, hình thức trực tuyến và hệ sinh thái số để nâng cao tính kịp thời, chủ động và hiệu quả trong xem xét, quyết định chính sách.
QH phải gắn bó mật thiết hơn với nhân dân; mở rộng các kênh tiếp nhận, lắng nghe ý kiến của cử tri, nhân dân, cộng đồng doanh nghiệp, đội ngũ trí thức, nhà khoa học; tăng cường công khai, minh bạch trong toàn bộ hoạt động của mình. “Khi lòng dân được lắng nghe, khi ý dân được phản ánh trung thực, khi quyết sách xuất phát từ thực tiễn đời sống, thì QH sẽ mạnh hơn, Nhà nước sẽ vững hơn, niềm tin xã hội sẽ lớn hơn”, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh.
Phát biểu khai mạc kỳ họp, Chủ tịch QH Trần Thanh Mẫn cho biết, chương trình kỳ họp thứ nhất QH khóa XVI có nhiều nội dung quan trọng. Trong đó, QH sẽ xem xét, quyết định cơ cấu tổ chức và bầu, phê chuẩn nhân sự cấp cao của bộ máy nhà nước.
Đồng thời, QH xem xét các báo cáo về KT-XH, tài chính, ngân sách nhà nước; bao gồm việc đánh giá kết quả thực hiện kế hoạch năm 2025 và những tháng đầu năm 2026, đề xuất các giải pháp có tính đột phá, khả thi trước bối cảnh tình hình thế giới diễn biến nhanh, phức tạp, khó lường, nhất là những tác động do xung đột tại khu vực Trung Đông, nhằm hoàn thành mục tiêu kế hoạch phát triển KT-XH giai đoạn 2026 – 2030 ngay từ năm đầu nhiệm kỳ.
QH cũng sẽ xem xét, quyết định các kế hoạch 5 năm giai đoạn 2026 – 2030 về phát triển KT-XH, tài chính quốc gia, vay, trả nợ công, đầu tư công trung hạn; đồng thời thông qua 8 luật và 1 nghị quyết quy phạm pháp luật, Nghị quyết về Chương trình giám sát của QH năm 2027, Nghị quyết về thành lập Đoàn giám sát chuyên đề của QH và Nghị quyết chung kỳ họp thứ nhất, QH khóa XVI.
Nghị quyết 04 của Trung ương yêu cầu sửa đổi luật Phòng, chống tham nhũng, luật Đất đai và pháp luật có liên quan, tăng cường công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình, kiểm soát tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn; nghiên cứu xây dựng luật về đăng ký tài sản.
Nghị quyết nêu nhiều nhiệm vụ, giải pháp, trong đó xử lý nghiêm người đứng đầu thiếu trách nhiệm, buông lỏng lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý, thiếu kiểm tra, giám sát để xảy ra tham nhũng, lãng phí, tiêu cực hoặc bao che, cản trở việc phát hiện, xử lý tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.
Có cơ chế khuyến khích, bảo vệ tổ chức, cá nhân, người đứng đầu chủ động phát hiện, xử lý kịp thời tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong nội bộ đơn vị, cơ quan, tổ chức.
Quyết tâm xây dựng quốc gia liêm chính, xã hội liêm chính với 3 trụ cột trọng tâm là thể chế liêm chính - nền công vụ liêm chính - đội ngũ cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức liêm chính.
Cán bộ, đảng viên, trước hết người đứng đầu, cán bộ lãnh đạo, quản lý phải đi đầu trong tu dưỡng, rèn luyện chuẩn mực đạo đức cách mạng, thực sự gương mẫu, cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư. Đồng thời, không để vợ (chồng), con và người thân lợi dụng chức vụ, quyền hạn, ảnh hưởng của mình để trục lợi, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.
Nghị quyết yêu cầu hoàn thiện thể chế, pháp luật kịp thời, đầy đủ, đồng bộ, thống nhất, khả thi, bảo đảm nghiêm minh, rõ trách nhiệm.
Theo đó, sửa đổi luật Phòng, chống tham nhũng, luật Đất đai và pháp luật có liên quan, tăng cường công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình, kiểm soát tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn. Nghiên cứu xây dựng luật về đăng ký tài sản.
Kịp thời sửa đổi bộ luật Hình sự, bộ luật Tố tụng hình sự, pháp luật có liên quan để thể chế hóa các chủ trương, quan điểm mới của Đảng về chính sách miễn, giảm, loại trừ trách nhiệm hình sự, xử lý vi phạm, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.
Trung ương gợi mở việc xác định tiêu chí, điều kiện chặt chẽ để loại trừ trách nhiệm hình sự đối với người gặp rủi ro, gây thiệt hại do ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số vì lợi ích chung.
Cùng đó là việc giảm trách nhiệm hình sự, hình phạt với người phạm tội không có động cơ vụ lợi, chủ động, tự giác nộp lại tài sản, khắc phục hậu quả, thiệt hại, góp phần có hiệu quả vào việc điều tra, phát hiện tội phạm.
Việc mở rộng phạm vi áp dụng hình phạt tiền, giảm áp dụng hình phạt tù đối với các tội phạm kinh tế, chức vụ.
Hoàn thiện cơ chế khởi kiện vụ án dân sự, nghiên cứu xây dựng cơ chế khởi kiện vụ án hành chính để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công.
Có cơ chế về xử lý vật chứng, tài sản trong giai đoạn điều tra, truy tố, xét xử, về thu hồi và xử lý tài sản không qua kết tội.
Trung ương yêu cầu kịp thời thay thế, cho từ chức đối với cán bộ yếu kém về năng lực, thiếu trách nhiệm, uy tín thấp, có biểu hiện tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.
Xử lý nghiêm cán bộ chậm trễ, đùn đẩy, né tránh, sợ trách nhiệm, quan liêu, nhũng nhiễu, gây phiền hà cho người dân, doanh nghiệp.
Đẩy mạnh thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt; có cơ chế, lộ trình minh bạch tài sản trong toàn xã hội. Tiếp tục hoàn thiện chính sách đãi ngộ, chế độ tiền lương, thu nhập bảo đảm đời sống để cán bộ, công chức, viên chức yên tâm công tác, liêm chính, công tâm...
Trung ương cũng lưu ý ưu tiên áp dụng các biện pháp dân sự, kinh tế, hành chính, tổ chức. Trường hợp đến mức phải xử lý hình sự cho phép chủ động áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả kinh tế trước, nhưng có thời hạn thực hiện cụ thể và là căn cứ quan trọng để xem xét biện pháp xử lý tiếp theo.
Đẩy mạnh việc truy bắt, dẫn độ những đối tượng bỏ trốn, thu hồi tài sản tham nhũng tẩu tán ra nước ngoài.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh đây là chuyến thăm của vị lãnh đạo nước ngoài đầu tiên tới Việt Nam ngay sau khi Quốc hội Việt Nam bầu các chức danh lãnh đạo cấp cao của Nhà nước, Chính phủ và Quốc hội, là minh chứng cho tình cảm chân thành và sự coi trọng mà Chính phủ và nhân dân Slovakia dành cho mối quan hệ hữu nghị truyền thống giữa hai nước; chuyến thăm là dấu mốc đặc biệt, đưa quan hệ Việt Nam - Slovakia bước vào giai đoạn phát triển mới, ổn định và thực chất hơn.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định Việt Nam luôn trân trọng, ghi nhớ và chân thành cảm ơn sự giúp đỡ quý báu, hiệu quả cả về vật chất, tinh thần mà nhân dân Slovakia dành cho Việt Nam trong sự nghiệp xây dựng đất nước.
Đồng thời khẳng định, Việt Nam nhất quán coi trọng và mong muốn làm sâu sắc hơn nữa quan hệ với Slovakia, đối tác bạn bè truyền thống quan trọng hàng đầu tại khu vực Trung Đông Âu; Đảng Cộng sản Việt Nam coi trọng và sẵn sàng tăng cường quan hệ với các chính đảng của Slovakia, nhất là với Đảng Smer - SD (Đảng Dân chủ xã hội) và các đảng trong liên minh cầm quyền của Thủ tướng Robert Fico.
Thủ tướng Robert Fico bày tỏ vui mừng và xúc động được thăm lại Việt Nam. Thủ tướng Robert Fico cho biết, Việt Nam luôn là nguồn cảm hứng để Slovakia học hỏi kinh nghiệm trong phát triển, hội nhập quốc tế và khu vực.
Nhất trí với ý kiến của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Thủ tướng Slovakia cho biết sẽ phối hợp chặt chẽ với phía Việt Nam để triển khai ngay các thỏa thuận đạt được, đặc biệt trong các lĩnh vực mang tính đột phá như kinh tế - thương mại, khoa học - kỹ thuật, quốc phòng - an ninh, công nghiệp, năng lượng tái tạo, du lịch, nông nghiệp công nghệ cao và trí tuệ nhân tạo (AI).
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu một số định hướng lớn để hai bên triển khai thực chất, hiệu quả, tương xứng với quan hệ Đối tác chiến lược mà hai bên vừa nâng cấp. Theo đó, hai bên đẩy mạnh trao đổi đoàn các cấp trên tất cả các kênh Đảng, Nhà nước, Chính phủ và giao lưu nhân dân nhằm tăng cường hơn nữa sự tin cậy chính trị.
Đưa hợp tác kinh tế - thương mại, đầu tư trở thành trụ cột chính trong hợp tác, trong đó chú trọng thành lập các dự án “hải đăng” trong các lĩnh vực công nghiệp ô tô, năng lượng tái tạo, công nghệ cao, chuyển đổi số và công nghệ thông tin, đào tạo nhân lực chất lượng cao, tăng cường hợp tác lao động và mở rộng hợp tác địa phương hai nước. Tận dụng tối đa vị trí cửa ngõ của hai nước để tiếp cận thị trường ASEAN và EU.
Trao đổi về các vấn đề khu vực và quốc tế cùng quan tâm, hai bên nhấn mạnh về tầm quan trọng của việc tuân thủ luật pháp quốc tế, tôn trọng Hiến chương Liên Hiệp Quốc và nguyên tắc cơ bản của quan hệ quốc tế; thúc đẩy giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình trên cơ sở đối thoại, hợp tác và tôn trọng lẫn nhau; qua đó góp phần duy trì môi trường hòa bình, ổn định, tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển bền vững và thịnh vượng của các quốc gia.
Hai bên nhấn mạnh tầm quan trọng của giao lưu nhân dân, coi đây là nền tảng vững chắc và động lực quan trọng để tăng cường sự hiểu biết lẫn nhau, thắt chặt tình hữu nghị truyền thống và củng cố quan hệ hợp tác toàn diện giữa hai nước.
Phát biểu tại buổi lễ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Bí thư Quân ủy T.Ư Tô Lâm yêu cầu Quân khu 3 tập trung quán triệt sâu sắc các nghị quyết, chỉ thị, mệnh lệnh của cấp trên, nhất là Nghị quyết T.Ư 8 khóa XIII về chiến lược bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.
Quân khu 3 cần nắm chắc tình hình, tham mưu các chủ trương, đối sách, giải pháp "đúng", "trúng", giữ vững môi trường hòa bình, ổn định để xây dựng, phát triển đất nước. Đồng thời, phối hợp với các lực lượng, cấp ủy, chính quyền các địa phương xây dựng nền quốc phòng toàn dân, góp phần xây dựng Quảng Ninh - Hải Phòng thành cực tăng trưởng kinh tế chính vùng đồng bằng châu thổ sông Hồng, Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh là cực tăng trưởng chính của miền Bắc và cả nước.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị Quân khu 3 tổ chức xây dựng lực lượng, điều chỉnh tổ chức biên chế "tinh, gọn, mạnh" cả đơn vị chủ lực và cơ quan quân sự địa phương 2 cấp, xây dựng lực lượng vũ trang Quân khu cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại.
Không ngừng đổi mới, nâng cao chất lượng huấn luyện, diễn tập, sức mạnh, trình độ và khả năng sẵn sàng chiến đấu; khả năng tác chiến hiệp đồng quân, binh chủng, tác chiến độc lập, liên tục dài ngày, tác chiến trong hình thái chiến tranh công nghệ cao.
Phối hợp chặt chẽ với cấp ủy, chính quyền địa phương thực hiện tốt công tác giáo dục bồi dưỡng kiến thức quốc phòng, an ninh cho các đối tượng; xây dựng các tỉnh, thành phố thành khu vực phòng thủ vững chắc; tăng cường tiềm lực quốc phòng - an ninh trên địa bàn.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng yêu cầu Quân khu 3 tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác dân vận, tuyên truyền đặc biệt; thực hiện tốt chức năng đội quân công tác, tham gia xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh, góp phần xây dựng cơ sở chính trị địa phương vững mạnh, quan tâm chăm lo nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho lực lượng vũ trang quân khu.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, tập trung xây dựng Đảng bộ Quân khu vững mạnh về chính trị, tư tưởng, tổ chức, đạo đức và cán bộ; tiếp tục thực hiện có hiệu quả nghị quyết về tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng.
Quân khu cần xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên có bản lĩnh chính trị vững vàng, trình độ, năng lực và trách nhiệm cao đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới; thực hiện tốt công tác bảo vệ chính trị nội bộ, chủ động phòng ngừa, ngăn chặn những biểu hiện suy thoái về tư tưởng, chính trị, đạo đức, lối sống, không để "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" trong nội bộ.
Cùng ngày, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gửi thư chúc mừng nhân dịp kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống Lực lượng tham mưu Công an nhân dân (18.4.1946 - 18.4.2026).
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, công tác an ninh, trật tự bên cạnh thời cơ, thuận lợi cũng đang đứng trước nhiều thách thức và yêu cầu, nhiệm vụ ngày càng cao. Bối cảnh đó đòi hỏi công tác tham mưu Công an nhân dân phải tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, thật sự trở thành "bộ não" của lãnh đạo, chỉ huy các cấp trong Công an nhân dân.
